• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: M. K. Sa...

Nawigacja

M. K. Sarbiewski O poincie i dowcipie



M. K. Sarbiewski O poincie i dowcipie




W załączniku tekst plus kilka ilustracji z tekstu Sarbiewskiego



Sarbiewski, O poincie i dowcipie

Seneka i Marcjalis

Na pożytek tych, ktrzy pragną pisać i mwić w sposb pointowany



Wśrd rozpraw zebranych w tomie Wykłady poetyki (wyd. 1958, ed. dwujęzyczna, tłum. Stanisław Skimina) wybitny i nowatorski jest esej De acuto et arguto (O poincie i dowcipie), ukazujący oksymoron, paradoks jako "zgodną niezgodność" (concors discordia), tj. przykład jedności treści i formy, zarazem poznawczej, zaskakującej mocy języka poetyckiego. Esej ten stanowi teoretyczne zaplecze estetyki barokowego konceptyzmu - z Wikipedii



RŻNE OPINIE O POINCIE

1) Pointa to nie sentencja.

Sentencja – oglne powiedzenie

Pointa – wokł szczegłowej treści

Gnoma – zdanie, sentencja, aforyzm.



2) Ojca Dionizjusza Petawiusza

cos spada nieoczekiwanie i nadzwyczajnie odpowiada rzeczywistości - z punktu widzenia skutkw, nie istoty

Pointa nie zależy od czytelnika, jest płodem mwiącego .

śmiejemy się i dziwujemy, że rozumiemy

Pointa jest ściśle związana z przedmiotem, o ktry idzie



3) Rader, niektrzy autorzy prac o epigramie

Pointa zawiera metaforę/alegorię/hiperbolę.



4) Biderman

Pointa – porwnanie większych, mniejszych i rwnych rzeczy.

Wg Sarbiewskiego - jest masa point, ktre nie zawierają jakiegokolwiek porwnania



5) Sarbiewski

Pointa to pewnego rodzaju sofizmat, czyli błędne dowodzenie (ukryta argumentacja, szyderstwo).

Patrząc pod kątem inwencji - pointa to nie sofizmat.



POINTA

I. Pointa to mowa, w ktrej zachodzi zetkniecie się czegoś niezgodnego i zgodnego, czyli jest w słownym wypowiedzeniu zgodna niezgodnością lub niezgodna zgodnością.

Porwnanie pointy do miecza

Pointa retoryczna – zjednoczenie czegoś zgodnego i niezgodnego



II. skutki i właściwości pointy ? wzbudzenie zdziwienia i przyjemności - niespodzianka

zdziwienie powstaje z nieznajomości przyczyn - Arystoteles

Zdziwienie rodzi się z niezgodności

Przyjemność rodzi się ze zgodności



Jedna rzecz znana

Druga rzecz nieznana



Niespodzianka zachodzi formalnie i aktualnie, wirtualnie i fundamentalnie (połączenie się zgodności i niezgodności)



ojciec Bahuzjusz, o. Rader, o. Caussin, o. Kameliusz Hugo, o. Petricius, Famian Strada, Jan Baptysta Serranus, Aleksander Donatus, Franciszek Guinisius.



ZBIJANIE ZARZUTW

1) Pointa zaczerpnięta ze schematu kontrastw - pointa polega na zgodzie niezgodności ze zgodnością



Zetkniecie się zgodnego i niezgodnego może być wzięte ze wszystkich schematw



Cycero / Valla, Platonius, Strebeaus

Można porwnać definicję z definicją, porwnanie z porwnaniem, poprzednik z poprzednikiem



2) Dowcipy nie mające połączenia niezgodnej zgodności - wiele tego rodzaju dowcipw nie zalicza się do właściwych point - Cycero, O mwcy



Trzeba odrżnić pointę od dowcipu:

Pointa - niezgodna zgodność

Dowcip - humor

Dowcip to strj pointy.



3) Pointy, ktre sprawiają przyjemność z ornamentem słownym

Suknia – ciało = dowcip – pointa

powierzchowne przyozdobienie

Cyceron, Przeciw Werresowi





SPOSOBY ZNAJDOWANIA POINTY

1) Zestawienie danego tematu ze schematami retorycznymi, śledzenie, jaka jest definicja badanego schematu

Seneka, Kula ziemska - punkt, wyliczenie części



2) Porwnanie schematw danego tematu z innymi schematami nie tego samego rodzaju, np. duch i ciało (Lukrecja, Waleriusz Maksymus)



3) Porwnanie schematu danego tematu z innymi schematami retorycznymi tego samego rodzaju, np. definicja z definicją (Seneka, O Lucjuszu, O krlu, O Tybrze)



SPOSOBY WYNAJDYWANIA DOWCIPW

Etymologiczny – szukanie w etymologii wyjaśnienia nazwy celem pochwalenia lub zganienia czegoś

Arytmetyczny – z liczby głosek i liter wyprowadza się coś dowcipnego i nieoczekiwanego o przedmiocie, z ktrego nazwy się żartuje

Geograficzny – rozważanie nad przydomkiem wywodzącym się z prowincji, np. Scypion Azjatycki, tytułem nadanym sławnym mężom, np. Pompejusz Wielki

Prozodyczny – z iloczasu sylab wydobywa się zgodność i niezgodność w żarcie z imienia lub czasownika

Sofistyczny – wprowadzanie imion mających te same sylaby i litery, ale dwuznaczne znaczenie

Nomenklator – nadanie czemuś nie jego własnej nazwy, lecz całkiem odmiennej z powodu obyczajw/czynności

Poetycki – gra słw, miły tok sylab, zestawienie podobnych liter, np. epigram na krlowa polską Bonę

Gramatyczny – żart z liczby imienia/rodzaju/sposobu wymawiania/litery

Alfabetyczny – żart zawarty w dwch literach

Anagramatyczny – wiele znaczeń z jednego, poprzestawianego imienia

Obrazowy – annominacje, tradukcje, antytezy, kontrasty itp. Tych samych wyrazw

Retoryczny – gra epitetw, np. człowiek chory – żywy nieboszczyk

Krasomwczy – gra wyrazw związanych ze sobą pokrewieństwem etymologicznym






Przykadowe prace

Zagrożenia czasu wojny - wspłczesne środki rażenia.

Zagrożenia czasu wojny - wspłczesne środki rażenia. 1. Najczęstsze motywy wojen: * interesy państwowe * zasoby materialne przeciwnika * zagarnięcie terytorium * zemsta * chęć zdobycia sławy i uznania * rżnice kulturowe * rżnice etniczne * r&...

Podboje rzymskie w okresie republiki

Podboje rzymskie w okresie republiki Podboje Rzymu w okresie republiki (od 264 do 133 roku p.n.e) Gdy Rzym opanował całą Italię, zaczął dążyć do opanowania Sycylii, do ktrej pretensje rościła sobie także Kartagina. Dążenie Rzymian do zajęcia wyspy, na...

Co robiłem/am wczoraj i dawniej - opowiadanie w czasie Pass compos (+ tłumaczenie)

Co robiłem/am wczoraj i dawniej - opowiadanie w czasie Pass compos (+ tłumaczenie) Hier j'ai t a l'ecole. J'ai invit mes amis a la maison. Nous avons manag ensemble dons la cuisine et nous avons travaill dans le jardin. Hier soir j'ai t au cinma avec mes parents. Nous avons rencontr ma tante. J'ai pass mes vacances...

"Bogurodzica" jako najstarsza pieśń ludowa.

"Bogurodzica" jako najstarsza pieśń ludowa. "Bogurodzica" jest najstarszą pieśnią religijną ułożoną i zapisaną w języku polskim. Najstarsze dwie strofy pieśni opatrzone zostały nutami, gdyż utwr przeznaczony był do śpiewania. Czas powstania utworu n...

Tradycje polskiego nacjonalizmu.

Tradycje polskiego nacjonalizmu. Nacjonalizm - postawa społeczno-polityczna uznająca interes własnego narodu za nadrzędny wobec interesu grup społecznych, społeczności regionalnych czy wyznań religijnych. Ideologia ta uznaje państwo narodowe za najwłaściwszą form...

Przedstaw w formie rozprawki (wykładu) proces kształtowania się praw człowieka.

Przedstaw w formie rozprawki (wykładu) proces kształtowania się praw człowieka. Na wstępie mojego wykładu chciałabym wyjaśnić, co oznacza pojecie ?prawa człowieka?. Otż jest to uprawnienie nadawane każdemu człowiekowi bez względu na jego narodowość,...

Streszczenie i opracowanie ''Kordiana''

Streszczenie i opracowanie ''Kordiana'' KORDIAN - streszczenie PROLOG Występują w nim trzy osoby, ktre prezentują rżne koncepcje literatury narodowej. Pierwsza - poezję mesjanistyczną niosącą sen i pociechę (program mający odpowiednik w twrczoci poetw emigracyjnych skupio...

Administracja Publiczna - podstawowe zagadnienia

Administracja Publiczna - podstawowe zagadnienia ADMINISTRACJA PUBLICZNA Administracja publiczna to także określona działalność oraz ludzie zatrudnieni w strukturach organizacyjnych. To przede wszystkim struktury organizacyjne. Dualizm w administracji. Na administracje publiczną sk ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry