• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Miejszo&#...

Nawigacja

Miejszości narodowe



Miejszości narodowe




MNIEJSZOŚCI NARODOWE



Charakterystyka mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce



Polske zamieszkują przedstawiciele 9 mniejszości narodowych: Białorusini, Czesi, Litwini, Niemcy, Ormianie, Rosjanie, Słowacy, Ukraincy, Żydzi i 4 mniejszości etnicznych: Karaimi, Lemkowie, Romowie i Tatarzy. Ponadto tereny wojewdztwa pomorskiego zamieszkują Kaszubi, społeczność posługująca się językiem regionalnym.



W Polsce żyją nastepujące mniejszości narodowe i etniczne:



Białorusini

Czesi

Karaimi

Litwini

Łemkowie

Niemcy

Ormianie

Romowie

Rosjanie

Słowacy

Tatarzy

Ukraińcy

Żydzi



Ponadto należy zauważyć, że istotną role w podtrzymywaniu tozsamości narodowej mniejszości (zwłaszcza białoruskiej, ukrainskiej) odgrywają prasa i organizacje prawosławne, w szczeglnśsci:

miesiecznik Przegląd Prawosławny,

Bractwo Prawosławne św. Cyryla i Metodego,

Młodzieżowe Bractwo Prawosławne.





BIAŁORUSINI





Białorusini to mniejszość narodowa tradycyjnie zamieszkała na terenach wojewdztwa podlaskiego. Narodowoścć białoruska, podczas narodowego spisu powszechnego ludności i mieszkań przeprowadzonego w 2002 r. zadeklarowało 47 640 obywateli RP, w tym: w wojewdztwie podlaskim - 46 041, mazowieckim - 541, warminsko-mazurskim - 226, lubelskim - 137, pomorskim - 117, zachodnio-pomorskim - 117.

Należy zaznaczyć, że w wojewdztwie podlaskim przedstawiciele społeczności białoruskiej zasiadają we władzach samorządowych, dysponując wiekszością w radach niektrych powiatw i gmin. Mniejszość białoruska reprezentują w Sejmie RP posłowie Eugeniusz Czykwin i Aleksander Czuz, natomiast w Senacie RP Sergiusz Plewa (wszyscy trzej SLD-UP).

Języka białoruskiego, jako języka ojczystego, uczy sie w 40 placwkach oświatowych 3664 dzieci i młodzieży należących do mniejszości białoruskiej.

Zdecydowana większość przedstawicieli mniejszości białoruskiej należy do Polskiego Autokefalicznego Koscioła Prawosławnego.

Glwne organizacje:

Białoruskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne,

Związek Białoruski w RP,

Związek Mlodzieży Białoruskiej,

Rada Programowa Tygodnika Niwa

Białoruskie Stowarzyszenie Literackie "Białowieża",

Białoruskie Zjednoczenie Demokratyczne

Białoruskie Towarzystwo Historyczne,

Stowarzyszenie Dziennikarzy Białoruskich,

Białoruskie Zrzeszenie Studentw.

Najważniejsze tytuły prasowe:

"Niwa" - tygodnik,

"Czasopis" - mięsiecznik,

"Białoruskie Zeszyty Historyczne" - płrocznik,

Największe imprezy kulturalne:

Festiwal Białoruskiej Muzyki Młodzieżowej "Basowiszcza",

Festiwal "Piosenka Białoruska" w Białymstoku,

Bielska Jesień Bardw,

Święto Kultury Białoruskiej w Białymstoku,

Święto "Kupalle" w Białowieży,

Polsko-Białoruskie Warsztaty Literackie Biazmiezza,

Konkurs Poezji i Prozy Debiut.







CZESI



Czesi - to mniejszość narodowa licząca 386 obywateli RP, w tym: w wojewdztwie łdzkim - 111, śląskim - 61, dolnośląskim - 47, mazowieckim - 37. Przedstawiciele mniejszości czeskiej zamieszkują przede wszystkim rejon Kotliny Kłodzkiej, i miejscowość Żelw (koło Piotrkowa Trybunalskiego).

Przodkowie obecnej mniejszości czeskiej przybyli do Polski między XVI

a XVIII w. Należeli do nich glwnie ewangelicy, ktrzy uciekali z Czech w wyniku prześladowań na tle religijnym.

Mieszkający w Polsce Czesi tradycyjnie są ewangelikami.

Głwna organizacja:

Obecnie przedstawiciele mniejszości czeskiej działają:

w Klubie Czeskim w Gesińcu, funkcjonującym na zasadzie członka stowarzyszonego przy Towarzystwie Slowakw w Polsce,

przy parafii Ewangelicko-Reformowanej w Żelowie.





KARAMAIMI



Karaimi są najmniej liczna mniejszościa etniczna i jednocześnie wyznaniowa. Podczas narodowego spisu powszechnego ludnosci i mieszkań narodowość karaimska zadeklarowało 43 obywateli RP. Karaimi mieszkają przede wszystkim w Warszawie i okolicach, Wrocławiu, ale takze w Trjmieście, Opolu oraz w Krakowie.

Pierwsze grupy Karaimw przybyły z Krymu w XIII wieku i osiedlily się na ziemiach księstwa halicko-wołyńskiego (Troki, Luck, Halicz, Lww).

Karaimi zatrącili znajomość ojczystego języka, wyrżnia ich natomiast religia karaimska, wywodząca się z judaizmu.

Głwne organizacje:

Związek Karaimw Polskich,

Karaimski Związek Religijny w RP.





LITWINI





Litwini to mniejszość narodowa, licząca 5 639 obywateli RP w tym: w wojewdztwie podlaskim - 5 097, mazowieckim - 99, warminsko-mazurskim - 83, pomorskim - 75, zachodnio-pomorskim - 67, dolnośląskim - 53. Największe skupisko osb należacych do mniejszości litewskiej znajduje się na terenie gmin: Punsk, Szypliszki, Krasnopol i Sejny (wojewdztwo podlaskie).

W gminie Punsk Litwini, stanowiacy ponad 80% ludności, dominujący udział we władzach samorządowych. Mają także swoich przedstawicieli we władzach powiatu sejnenskiego.

Nauczanie języka litewskiego i w języku litewskim zorganizowane jest na wszystkich poziomach nauczania w 19 placwkach. Do szkł tych uczęszcza łącznie 720 uczniw należących do litewskiej mniejszości narodowej. Mniejszość litewska jest jedyną mniejszością w Polsce, ktra jako dominujący model nauczania wybrała nauczanie prawie wszystkich przedmiotw w swoim języku ojczystym.

W zdecydowanej większości Litwini mieszkający w Polsce należa do Koscioła Rzymskokatolickiego.

Głwne organizacje:

Wsplnota Litwinw w Polsce,

Stowarzyszenie Litwinw w Polsce,

Stowarzyszenie Młodzieży Litewskiej,

Fundacja Seina,

Fundacja im. bpa. Antanasa Baranauskasa "Dom Litewski w Sejnach".

Najważniejsze tytuły prasowe:

"Aura" - dwutygodnik,

"Aurel" - miesięcznik dla dzieci.

Najważniejsze imprezy kulturalne:

Jarmark Folklorystyczny "Zolines",

Festiwal Teatrw Stodolanych,

Festiwal Teatrw Dziecięcych,

Saskrydis - złot litewskich zespołw nad jeziorem Galdus,

Noc Świętojańska w Punsku,

Złot Litwinw w Pszczelniku.







ŁEMKOWIE





Łemkowie to mniejszość etniczna, licząca 5 850 obywateli RP w tym: w wojewdztwie dolnośląskim - 3 082, małopolskim - 1 580, lubuskim - 784, podkarpackim - 147, zachodniopomorskim - 66.

W przeszłości zamieszkiwali tzw. Łemkowszczyzne, czyli Beskid Niski i część Beskidu Sadeckiego. W związku z akcja "Wisła" (z 1947 roku; potępiona przez Senat RP w 1990 r.), w wyniku ktrej Łemkowie zostali przesiedleni, wiekszość mieszka poza swoim rodzimym terenem w wojewdztwach: warminsko-mazurskim, lubuskim, zachodniopomorskim i dolnośląskim. Wspłcześnie jedynie część Łemkw mieszka na terenach Łemkowszczyzny (wojewdztwo małopolskie).

Środowisko łemkowskie dzieli się na dwie grupy: Łemkw uważających się za odrebną mniejszośc narodowa i Lemkw identyfikujacych sie jako grupa etniczna narodu ućrainskiego.

Nauka łemkowskiego jako języka mniejszości jest realizowana w 21 placwkach dla 162 uczniw przez Stowarzyszenie Łemkw i publiczne placwki oświatowe.

Łemkowie należą do dwch Kościołw: Kościoła Katolickiego. Obrządku Greckokatolickiego oraz do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

Głwne organizacje:

Stowarzyszenie Łemkw,

Zjednoczenie Łemkw (członek wspierający Związku Ukraincw w Polsce),

Fundacja Wspierania Mniejszości Łemkowskiej "RUTENIKA",

Stowarzyszenie "Ruska Burska" w Gorlicach,

Towarzystwo na Rzecz Rozwoju Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej.

Najważniejsze tytuły prasowe:

"Besida" - kwartalnik,

"Zahoroda" - kwartalnik,

"Łemkiwska Storinka" - dodatek ukraińskiego tygodnika "Nasze Słowo".

Największe imprezy kulturalne:

"Łemkowska Watra" w Zdyni,

"Łemkowska Watra na Obczyznie" w Michałowie,

Święto Łemkowskiej Tradycji Od Rusał do Jana w Zyndranowej k. Dukli,

Europejskie Spotkania Mniejszości Narodowych i Etnicznych "Pod Kyczera",

"Łemkowska Jesień Twrcza" w Gorlicach i Krynicy,

"Międzynarodowe Biennale Kultury Łemkowskiej" w Krynicy,

"Spotkania z Kultura Łemkowska" w Gorzowie Wlkp.



NIEMCY



Niemcy to mniejszość narodowa, licząca 147 094 obywateli RP, zamieszkująca tereny wojewdztw: opolskiego - 104 399, śląskiego - 30 531, dolnośląskiego - 1 792, warminsko-mazurskiego - 4 311, pomorskiego - 2 016, zachodnio-pomorskiego - 1 014, wielkopolskim - 820, kujawsko-pomorskim - 636, lubuskim - 513 mazowieckim - 351, łdzkie - 263.

W niektrych gminach wojewdztwa opolskiego Niemcy stanową wiekszość mieszkańcw i w związku z tym odgrywają znaczna rolę we władzach samorządowych. W wojewdztwie tym mniejszość niemiecka uplasowała się na drugim miejscu w ostatnich wyborach samorządowych, dzięki czemu jej przedstawiciele tworzą grupe wspłrządząca w ramach wojewdzkich władz samorządowych (reprezentantami mniejszości niemieckiej są wicemarszałek wojewdztwa i wicewojewoda).

Przedstawiciele mniejszości niemieckiej zasiadają w polskim Parlamencie od czasu wyborw uzupełniających do Senatu w lutym 1990 roku. Po wyborach 27 września 2001 r. w Sejmie RP zasiada dwch przedstawicieli mniejszości niemieckiej: Henryk Kroll i Helmut Pazdzior.

Wsrd szkl dla mniejszości narodowych najwięcej jest szkl z nauka języka niemieckiego. Oglna liczba publicznych placwek oświatowych (przedszkoli, szkl podstawowych, gimnazjw i licew), w ktrych nauczany jest jako ojczysty język niemiecki wynosi 325, a uczęszcza do nich 37 005 uczniw.

Przedstawiciele mniejszości niemieckiej są w większości katolikami, a tylko nieliczni deklaruja protestantyzm (Kościł Ewangelicko - Augsburski).

Głwne organizacje:,

Związek Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno - Kulturalnych w Polsce - reprezentuje 10 Towarzystw Społeczno - Kulturalnych w 10 wojewdztwach i ok. 600 kł terenowych; do Związku należy 10 członkw (organizacji) stałych i 7 organizacji zrzeszonych,

Niemiecka Wsplnota "Pojednanie i Przyszłość",

Stowarzyszenie Mazurskie,

Rada Niemcw Grnośląskich,

Konserwatorium im. Josepha von Eichendorffa,

Stowarzyszenie Autorw i Twrcw Mniejszości Niemieckiej w Polsce w Bytomiu.

Najważniejsze tytuły prasowe:

"Schlesisches Wochenblatt" - tygodnik,

"Hoffnung" - miesięcznik,

"Masurische Storchenpost" - miesęecznik,

"Mitteilungsblatt" - miesięcznik,

"Zeszyty Edukacji Kulturalnej" - kwartalnik.

Największe imprezy kulturalne:

Festiwal Kultury Mniejszości Niemieckiej w Polsce,

Przegląd Chrw - Walce,

Dożynki Diecezjalno - Regionalne na Grze św. Anny,

Przegląd Kapel i Orkiestr Mniejszości Niemieckiej w Leśnicy,

Przegląd Twrczości Artystycznej Śląska w Dobrodzieniu i Dobrzeniu,

Przegląd Zespołw Dziecięcych i Młodzieżowych Mniejszości Niemieckiej w Leśnicy,

Spotkania Letnie Stowarzyszenia Mazurskiego w Pieckach,

Rozmowy Mazurskie w Mragowie,

Lato Artystyczne Mniejszości Narodowych w Olsztynie.





ORMIANIE







Ormianie to mniejszość narodowa liczącą 262 obywateli RP, w tym: w wojewdztwie mazowieckim - 73, wielkopolskim - 26, śląskim - 23, małopolskim - 22, lubuskim - 20.

Kolonie ormiańskie powstałe około XI w. na Rusi Kijowskiej (Lww, Łuck, Kamieniec Podolski) weszły w skład Państwa Polskiego za panowania Kazimierza Wielkiego. W 1356 roku kolonie w Kamieńcu Podolskim i we Lwowie uzyskały potwierdzenie swojej autonomii, a Lww został siedzibą biskupa ormiańskiego.

Po II wojnie światowej polscy Ormianie z dawnych kresw południowo-wschodnich w ogromnej większości osiedlili się na Ziemiach Odzyskanych oraz w Gliwicach, Gdańsku, Krakowie i Warszawie.

Mieszkający w Polsce Ormianie są przewaznie katolikami obrzadku ormiańskiego lub łacińskiego.

Głwne organizacje:

Ormiańskie Towarzystwo Kulturalne,

Związek Ormian w Polsce im. ks. abpa J. Teodorowicza,

Federacja Organizacji Ormiańskich.

Najważniejsze tytuły prasowe:

"Biuletyn OTK" - kwartalnik.

Największe imprezy:

Obchody rocznicy ludobjstwa Ormian w 1915 r.

Oglnopolskie Spotkania Środowisk Ormianskich w Krakowie.





ROMOWIE





Romowie to mniejszość etniczna, licząca 12 731 obywateli RP, w tym: w wojewdztwie małopolskim - 1 678, dolnośląskim - 1 319, mazowieckim - 1 291, śląskim - 1 189, wielkopolskim - 1 086, łdzkim - 1 018, opolskim - 847, podkarpackim - 712, zachodnio-pomorskim - 699, lubelskim - 670, kujawsko-pomorskim - 634, warminsko-mazurskim - 426, podlaskim - 365, świętokrzyskim - 338, lubuskim - 272, pomorskim - 187. Romowie w Polsce należą do czterech głwnych grup etnicznych: Polska Roma, Romowie Karpaccy (Romowie Grscy, Bergitka Roma), Kelderasze i Łowarzy.

Pierwszy dokument, poświadczający obecność Romw w Polsce datowany jest na rok 1401 i pochodzi z Krakowa. Od XVI wieku, do Polski zaczeli przybywać z Niemiec Romowie nazwani pźniej Polską Romą. Romowie Karpaccy to potomkowie grup wędrujących wzdłuż luku Karpat lub przybywających do Polski od strony Niziny Węgierskiej. W II połowie XIX w., z terenw Siedmiogrodu i Woloszczyzny rozpoczeła się migracja Kelderaszy (Kelderari - kotlarze) i Łowarw (Łovari - handlarze konmi).

Większość Romw prowadzących niegdyś wędrowny tryb życia mieszka dzisiaj w miastach: w Warszawie, Poznaniu, Wrocławiu, Łodzi, Krakowie, Gdańsku oraz mniejszych ośrodkach. Jest to konsekwencja przymusowej polityki osiedlenczej prowadzonej przez władze PRL. Romowie Karpaccy (prowadzący osiadly tryb życia od kilkuset lat) zamieszkują grskie tereny woj. małopolskiego. Ich społeczności znajdują się także w miastach Grnego i Dolnego Śląska i w Nowej Hucie, gdzie w latach 50-tych XX wieku, zatrudniano Romw w ramach polityki produktywizacyjnej.

Przeważającą część uczniw pochodzenia romskiego uczęszczają do szkł publicznych ucząc się w systemie zintegrowanym, razem z uczniami polskimi. Funkcjonują take tzw. klasy romskie (kilkanaście). Szczeglnym przypadkiem jest Parafialna Podstawowa Szkoła Romska w Suwałkach - jedyna szkoła niepubliczna, ktra organizuje bezplatne nauczanie dzieci pochodzenia romskiego. Około 30% populacji dzieci romskich w ogle nie wypełnia obowiązku szkolnego.

Romowie w Polsce to w zdecydowanej wiekszości wyznawcy Kościoła Rzymskokatolickiego, są jednak także wsrd nich wyznawcy prawosławia, członkowie Kościoła Zielonoświątkowcw i Związku Świadkw Jehowy.

Organizacje:

Centralna Rada Romw,

Stowarzyszenie Romw w Polsce,

Centrum Kultury Rromw w Polsce - Stowarzyszenie Kulturalno-Społeczne z siedziba w Tarnowie,

Stowarzyszenie Mniejszości Narodowej Cyganw RP Solidarność z siedzibą w Kielcach,

Stowarzyszenie Mniejszości Narodowej Romw Roma Union z siedziba we Wlocławku,

Stowarzyszenie Romw w Limanowej,

Towarzystwo Społeczno - Kulturalne Romw w RP w Kędzierzynie - Kozłu,

Związek Romw Polskich w Szczecinku,

Centrum Doradztwa i Informacji dla Romw w Polsce z siedziba w Łodzi,

Małopolskie Stowarzyszenie Romw w Andrychowie,

Stowarzyszenie Nowa Roma z siedziba w Lublinie,

Stowarzyszenie Kobiet Romskich w Polsce z siedziba w Krakowie,

Towarzystwo Krzewienia Kultury i Tradycji Romskiej Kale Jakha z siedzibą w Krakowie,

Stowarzyszenie Romw w Krakowie,

Stowarzyszenie Romw w Polsce Czerchan z siedzibą w Bytomiu,

Stowarzyszenie Społecznosci Romskiej Familia w Tarnowie,

Stowarzyszenie Romw w Stalowej Woli,

Stowarzyszenie Kultury Romw Hitano w Olsztynie,

Stowarzyszenie Twrcw i Przyjacił Kultury Cyganskiej z siedzibą w Gorzowie Wielkopolskim,

Najważniejsze tytuły prasowe:

"Rrom po Drom" - miesięcznik,

"Dialog - Pheniben" - kwartalnik.

Największe imprezy kulturalne:

Międzynarodowe Spotkania Zespołw Cyganskich "Romane Dyvesa" w Gorzowie Wielkopolskim,

Między narodowy Festiwal Piosenki i Kultury Romw w Ciechocinku,

Obchody dnia pamięci o zagładzie Romw i Sinti organizowane przy monumencie upamietniającym likwidacje w dniu 2 sierpnia 1944 r. tzw. obozu rodzinnego na terenie obozu Birkenau w Oświecimiu,

Między narodowy Tabor Pamięci Romw Tarnw-Zabno-Szczurowa,

Otwarcie i Zamknięcie Sezonu Cyganskiego w Tarnowie.



ROSJANIE



Rosjanie to mniejszość narodowa, ktra liczy 3244 obywateli RP w tym: w wojewdztwie mazowieckim - 614, podlaskim - 511, dolnośląskim - 362, śląskim - 275, zachodnio-pomorskim - 221, pomorskim - 199, łdzkim - 179, wielkopolskim - 160, lubuskim - 124, warminsko-mazurskim - 112, małopolskim - 106.

Rosjanie w Polsce należą w większości do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

Natomiast część mniejszości rosyjskiej w Polsce to potomkowie starowiercw, ktrych od roku 1983 reprezentuje Naczelna Rada Staroobrzedowcw. Grupa ta, jako grupa wyznaniowa, powstała w drugiej połowie XVII wieku w wyniku rozłamu w Cerkwi rosyjskiej po soborze 1654 roku, a pod koniec XVIII wieku przybyła na Suwalszczyzne.

Głwna organizacja:

Rosyjskie Stowarzyszenie Kulturalno-Oswiatowe w Białymstoku,

Stowarzyszenie "Wsplnota Rosyjska",

Naczelna Rada Staroobrzedowcw,

Stowarzyszenie Staroobrzedowcw w Polsce.





SŁOWACY



Slowacy to mniejszość narodowa licząca 1 710 obywateli RP w tym: w wojewdztwie małopolskim - 1 572, śląskim - 40, mazowieckim - 20.

Słowacy zajmują tradycyjnie teren Spisza i Orawy.

W 11 placwkach oświatowych języka słowackiego, jako ojczystego, uczy się 331 uczniw.

Słowacy są w większości wiernymi Kościoła Rzymskokatolickiego.

Głwna organizacja:

Towarzystwo Słowakw w Polsce.

Najważniejsze tytuły prasowe:

"ivot" - miesięcznik.

Największe imprezy kulturalne:

Dzień Kultury Słowackiej w Jabłonce Orawskiej,

Przegląd Krajańskich Orkiestr Detych,

Przegląd Zespołw Folklorystycznych w Krempachach,

konkurs recytatorski Dzień poezji i prozy słowackiej.





TATARZY



Tatarzy to mniejszość etniczna, licząca 447 obywateli RP, w tym: w wojewdztwie podlaskim - 319, pomorskim - 28, mazowieckim - 22, wielkopolskim - 20. Tatarzy zamieszkują rdzenne kolonie tatarskie na Białostocczyźnie (Bohoniki i Kruszyniany) oraz miasta: Białystok, Sokłka, Dąbrowa Białostocka i Gdańsk.

Polscy Tatarzy mieszkali na ziemiach Wielkiego Ksiestwa Litewskiego od końca XIV wieku. Ich przodkami byli emigranci lub uciekinierzy z terenw wczesnej Złotej Ordy i z Krymu.

Tatarzy w Polsce zatrącili znajomość swojego ojczystego języka, pozostali natomiast wierni religii i nadal są wyznawcami islamu.

Głwna organizacja:

Związek Tatarw Rzeczypospolitej Polskiej.

Najważniejsze tytuły prasowe:

"Rocznik Tatarw Polskich".





UKRAIŃCY



Ukraincy to mniejszość narodowa, licząca 27 172 obywateli RP w tym: w wojewdztwie warminsko-mazurskim - 11 881, zachodniopomorskim - 3 703, podkarpackim - 2 984, pomorskim - 2 831, dolnośląskim - 1 422, podlaskim - 1 366, lubuskim - 615, mazowieckim - 579, małopolskim - 472, lubelskim - 389, śląskim - 309. W wyniku przeprowadzonej w 1947 r., przez wczesne władze komunistyczne, akcji "Wisła", ludność ukraińska, zamieszkująca tereny południowo-wschodniej Polski, została przesiedlona na tereny Polski płnocnej i zachodniej. W efekcie największe skupiska mniejszości ukraińskiej znajdują się na terenach wojewdztw: warminsko-mazurskiego, zachodniopomorskiego i dolnośląskiego. Częśći Ukraińcw udało się uniknąć przesiedlenia z rodzimych terenw, a części pozwolono na powrt w 1956 roku. Stąd też skupiska mniejszości ukraińskiej w wojewdztwie podkarpackim i małopolskim.

Mniejszość ukraińska posiada własnych przedstawicieli we władzach samorządowych, głwnie w wojewdztwie warminsko-mazurskim, (przedstawiciel społecznosci ukrainskiej pełni funkcje przewodniczacego sejmiku wojewdztwa).

Nauczanie języka ukraińskiego, jako języka ojczystego, prowadzone jest w 136 placwkach dla 2 774 uczniw.

Ukraincy w Polsce należa do dwch Kościołw: Kościoła Katolickiego Obrzadku Greckokatolickiego i Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

Głwne organizacje:

Związek Ukraińcw w Polsce,

Związek Niezależnej Młodzieży Ukraińskiej,

Związek Ukraińcw Podlasia,

Ukraińskie Towarzystwo Lekarskie,

Ukraińskie Towarzystwo Nauczycielskie w Polsce,

Stowarzyszenie Ukraińcw - Więźniw Politycznych Okresu Stalinowskiego,

Bractwo Cerkiewne sw. Wlodzimierza,

Fundacja Kultury Ukraińskiej,

Fundacja sw. Włodzimierza Chrzciciela Rusi Kijowskiej.

Najważniejsze tytuły prasowe:

"Nasze Słowo" - tygodnik,

"Svitanok" - dodatek do "Naszego Slowa" dla dzieci,

"Nad Buhom i Narwoju" - dwumiesięcznik.

Największe imprezy kulturalne:

"Festiwal Kultury Ukraińskiej" w Sopocie,

"Młodzieżowy Jarmark" w Gdańsku,

Festiwal Kultury Ukraińskiej na Podlasiu "Podlaska Jesień",

"Dni Kultury Ukraińskiej" - Giżycko, Szczecin,



ŻYDZI



Żydzi to mniejszość narodowa, do ktrej przynależnosć zadeklarowało, podczas przeprowadzonego w 2002 r. narodowego spisu powszechnego ludności i mieszkań - 1 055 obywateli RP w tym: w wojewdztwie mazowieckim - 397, dolnośląskim - 204, śląskie - 92, łdzkim - 65, małopolskim - 50. Żydzi mieszkają w rozproszeniu, przede wszystkim w dużych miastach.

Pierwsze wzmianki o Żydach na terenach polskich pochodzą z X wieku, a pierwszym oficjalnym polskim dokumentem, nadającym Żydom przywileje i autonomie był statut kaliski z XIII wieku. II wojna światowa przyniosła nie tylko zagładę prawie 90% polskich Żydw, doprowadziła rwnież do przerwania ciągłości żydowskiej tradycji oraz życia religijnego i kulturalnego w Polsce. Tuż po zakończeniu II wojny światowej w kilku falach emigracyjnych wyjechała większość z tych, ktrzy przeżyli holocaust, ale dopiero wydarzenia końca lat sześćdziesiątych (marzec 1968), kiedy użyto problemu żydowskiego do rozgrywek politycznych, przyczyniły się do rozbicia środowiska żydowskiego w Polsce.

Obecnie nie ma w Polsce szkl publicznych, w ktrych wykładany byłby hebrajski lub judyjski jako języki ojczyste. W Warszawie i Wrocławiu funkcjonują dwie prywatne szkoły,w ktrych prowadzona jest nauka języka hebrajskiego, a Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydw w Polsce organizuje kursy języka judyjskiego.

Żydzi to wyznawcy religii mojżeszowej.

Głwne organizacje:

Towarzystwo Społeczno - Kulturalne Żydw w Polsce,

Stowarzyszenie Dzieci Holocaustu w Polsce,

Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny,

Polska Unia Studentw Żydowskich,

Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP.

Najważniejsze tytuły prasowe:

"Dos Jidisze Wort - Słowo Żydowskie" - dwutygodnik,

"Midrasz" - miesięcznik,

Szterndlech - pismo dla dzieci i młodzieży.

Największe imprezy:

Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie,

Marsz Żywych w Oswiecimiu,

Dzień Pamięci Ofiar Shoah,

Dni Książki Żydowskiej w Warszawie,

Obchody Rocznicy Powstania w Getcie Warszawskim.



Ponadto należy zauważyć, że istotna rolę w podtrzymywaniu tozsamości narodowej mniejszości (zwłaszcza białoruskiej, ukraińskiej) odgrywają prasa i organizacje prawosławne, w szczeglności:

miesięcznik Przeglad Prawosławny,

Bractwo Prawosławne sw. Cyryla i Metodego,

Młodzieżowe Bractwo Prawosławne.







PRAWA MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH W POLSCE



Na skutek zmian jakie dokonały się w Polsce w wyniku drugiej wojny światowej Polska z kraju o rżnorodnej strukturze narodowej stała się państwem niemal jednolitym etniczne. Wykorzystując ten fakt władze komunistycznie lansowały model państwa, w ktrym trudno było o miejsce dla mniejszości narodowych. Dopiero po roku 1989 pojawiła sie możliwość przywrcenia mniejszosciom narodowym należnych im praw.

Polskie ustawodawstwo szczegłowo określa prawa mniejszości narodowych. Należy przy tym podkreslić, że wszystkie akty prawne, w ktrych uregulowane zostały te kwestie przyjęto już w demokratycznej Polsce, po roku 1989. Ustawodawstwo PRL-u nie regulowało bowiem tej problematyki.

Najważniejszym aktem, w ktrym mowa jest o prawach mniejszości narodowych jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Konstytucja zakazuje dyskryminacji oraz istnienia organizacji, ktrych program lub działalnosc zakłada lub dopuszcza nienawiść rasową i narodowościową. Obszernie opisuje też prawa związane z swobodą wyznań religijnych. Odrebny artykuł Konstytucji poswięcony jest prawom mniejszości narodowych. Gwarantuje on obywatelom polskim należacym do mniejszoąci narodowych i etnicznych wolność zachowania i rozwoju własnego języka, zachowania obyczajw i tradycji oraz rozwoju własnej kultury. Zapewnia także mniejszościom narodowym i etnicznym prawo do tworzenia własnych instytucji edukacyjnych, kulturalnych i instytucji służących ochronie tozsamości religijnej oraz do uczestnictwa w rozstrzyganiu spraw dotyczących ich tozsamości kulturowej.

Prawa mniejszości narodowych w Polsce regulują także ustawy zwykłe. Należy wskazać na rozwiazanie precedensowe w skali Europy, zawarte w ordynacji wyborczej do Sejmu RP. Komitety wyborcze, utworzone przez wyborcw zrzeszonych w zarejestrowanych organizacjach mniejszości narodowych, zwolnione są z wymogu przekroczenia 5% progu wyborczego. Zaznaczyć trzeba, że poza Polską przywileje wyborcze dla mniejszości narodowych stosują jedynie Albania, Chorwacja, Rumunia i Słowenia w wyborach parlamentarnych oglnokrajowych oraz RFN w wyborach do parlamentu kraju Szlezwik-Holsztyn.

Jednym z najważniejszych elementw słuzących podtrzymaniu narodowej tozsamości jest oświata. Dlatego też w ustawie o systemie oświaty i odrebnym rozporzadzeniu Minister Edukacji Narodowej określil, że przedszkola i szkoły publiczne powinny zapewniać uczniom należącym do mniejszości narodowych warunki umożliwiające podtrzymywanie i rozwijanie poczucia tozsamości narodowej, etnicznej i językowej oraz własnej historii i kultury. Warunki te stwarzane są w toku powszechnie dostępnych zajęć lekcyjnych i pozalekcyjnych. Należy także zwrcić uwagę, że subwencja przekazywana samorzadom z budżetu centralnego na utrzymanie szkł automatycznie zwiększana jest o 20 % lub 50 % (w zależnosci od wielkości szkoły) na każdego ucznia uczącego się języka bądź w języku mniejszości narodowych. Zwiększona subwencja obejmuje 41 905 uczniw (i liczba ta stale rośnie), tylu bowiem korzysta z rżnych form nauki języka bądź w języku ojczystym.

Zapisy dotyczące praw poszczeglnych mniejszości narodowych znalazły się w traktatach, jakie Polska zawarła ze wszystkimi swoimi sąsiadami: Republika Federalna Niemiec, Republika Czeska, Republika Słowacka, Ukraina, Republika Białorus, Republika Litewska oraz Federacja Rosyjska. Prawa te zostały także zapisane w umowach miedzyrządowych o wspłpracy kulturalnej, zawartych z tymi państwami. Doceniając szczeglne znaczenie oświaty dla zachowania tozsamości narodowej oraz zdając sobie sprawe z potrzeby wspłpracy w tej dziedzinie z krajami macierzystymi mniejszości narodowych, polskie ministerstwo edukacji zawarło stosowne zapisy w porozumieniach zawartych z ministerstwami oświaty sąsiednich państw.

Klauzule dotyczące mniejszości narodowych zawarte w traktatach dwustronnych uwzgledniaja najważniejsze prawa mniejszości a także obowiązki, jakie bierze na siebie w związku z tym każde z państw. Zwracając uwage na zrznicowany zakres praw zawartych w poszczeglnych traktatach można jednak wyrżnić kilka elementw wsplnych dla wiekszości umw.

1 Założenia oglne. Wszystkie traktaty powołują sie na standardy międzynarodowe, szczeglnie europejskie, w niektrych wypadkach przywołując konkretne dokumenty. Zgodnie z zapisami traktatw przynależność do mniejszości narodowych jest sprawa indywidualnego wyboru. Z jego dokonania nie mogą wynikać żadne negatywne następstwa. W niektrych traktatach sformułowana jest także zasada lojalnosci, ktrą powinny się wykazac osoby należące do mniejszości narodowych wobec państw, ktrych są obywatelami.

2 Wszystkie traktaty zawarte z sąsiadami Polski zawierają katalog przysługujących mniejszościom narodowym praw. Mniejszości narodowe mają na ich podstawie prawo do swobodnego wyrażania, zachowania i rozwijania swojej tozsamości narodowej, kulturowej, językowej i religijnej, przy czym stopień szczegłowości zapisw w poszczeglnych traktatach jest zrżnicowany. Najczęściej mowa jest o prawie do: posługiwania się językiem mniejszości w życiu prywatnym i publicznie, uczenia się języka i w języku ojczystym, posiadania własnych instytucji i stowarzyszeń, nieskrepowanej możliwości praktyk religijnych, swobodnego kontaktu z Rodakami w kraju zamieszkania i za granica, uczestnictwa w życiu publicznym, pisowni imion i nazwisk w brzmieniu języka ojczystego.

3 Katalogowi praw towarzyszy katalog obowiązkw jakie biorą na siebie państwa, ktry także jest zrżnicowany w poszczeglnych traktatach. W najbardziej rozszerzonej wersji państwa zobowiazują się powstrzymać od dyskryminacji mniejszości narodowych, ale też od działań asymilacyjnych, mogących doprowadzić do zmian narodowościowych. Biorą też na siebie obowiązek zapewnienia: nauki języka i w języku ojczystym, dostępu do publicznych środkw masowego przekazu, ochrony tozsamości narodowej. W traktatach z Litwa, Białorusia, Czechami i Słowacja mowa jest o ewentualności uzywania językw mniejszości przed urzedami.

W Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej trwają obecnie prace nad projektem ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych. Przewiduje on, że ustawa zostaną objęci obywatele polscy należący do mniejszości narodowych tradycyjnie zamieszkałych na terytorium Polski. Projekt zawiera katalog praw przysługujących mniejszościom narodowym, zakaz dyskryminacji z powodw narodowych lub etnicznych oraz zakaz asymilacji. Uznając zasade rwności obywateli nie wyklucza możliwości prowadzenia wobec mniejszości narodowych polityki preferencyjnej, zmierzającej do wyrwnywania szans. Projekt przewiduje, w odrebnym roździale poswieconym używaniu językw ojczystych, możliwość traktowania ich jako językw pomocniczych na terenach zamieszkałych tradycyjnie lub w znacznej ilości przez osoby należące do mniejszości narodowych. Uwzglednia także możliwość umieszczania w językach mniejszości nazw miejscowości, organw władzy oraz ulic. Gwarantuje także prawo urzedowego zapisywania imion i nazwisk zgodnie z zasadami języka ojczystego. Odrebny rozdział poswięcony został oświacie i kulturze mniejszości narodowych. Zawiera on regulacje związane z nauka języka i w języku ojczystym, zasady dotyczące finansowania mniejszości narodowych oraz zadania publicznej radiofonii i telewizji.

W parlamencie sprawami mniejszości narodowych i etnicznych zajmuje się odrebna komisja sejmowa. W ramach rządu funkcjonuje natomiast Międzyresortowy Zespł do Spraw Mniejszości Narodowych, w obrebie ktrej działa Pod zespł do Spraw Edukacji Mniejszości Narodowych. Należy wskazać, że przedstawiciele Ministerstwa Spraw Wewnetrznych i Administracji od kilku lat systematycznie uczestniczą w organizowanych przez Rade Europy spotkaniach biur rządowych ds. mniejszości narodowych.

Poza Ministerstwem Spraw Wewnetrznych i Administracji także w innych urzędach znajdują się komrki zajmujące się problematyka mniejszości narodowych. Przede wszystkim należy wskazać na Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu, Głwny Urząd Statystyczny i Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. W Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego istnieje odrebny departament Kultury Mniejszości Narodowych, ktrego zasadniczym zadaniem jest wspieranie (także finansowe) przedsięwzięc kulturalnych mniejszości narodowych (festiwali, imprez kulturalnych). Należy podkreslić, że prasa wydawana przez mniejszości narodowe niemal w całości finansowana jest z budżetu tego ministerstwa. W 1999 r. Ministerstwo Kultury przykazało mniejszościom narodowym dotacje z budżetu państwa w wysokości 4,7 mln PLN, w 2000 r. - 5,1 mln PLN, a w 2001 r. - 6,0 mln PLN.

Jednocześnie jednak trzeba zwrcćc uwagę, że zdecydowana większościa środkw finansowych przeznaczonych na wspieranie mniejszości narodowych dysponują, po reformie jaka się w ostatnich latach dokonała w Polsce, samorządy lokalne. Obecnie to samorządy utrzymuja szkoły, odpowiadają za nauczanie języka mniejszości narodowych, wspierają dzialałność kulturalną, wspłpracują i sprawują nadzr nad stowarzyszeniami mniejszości narodowych. Rząd natomiast stara się, zgodnie z zasada pomocniczości państwa, stwarzac jak najlepsze ku temu warunki.

Na poziomowe regionalnym (wojewdzkim) sprawami mniejszości narodowych zajmuje się zarwno administracja rządowa jak i samorządowa. Wojewodowie powolali pełnomocnikw bądź doradcw do spraw mniejszości narodowych.

Regulacje prawne dotyczące mniejszości narodowych nie zostały w Polsce zakończone. Kwestie te znajdują miejsce w zmieniającej się strukturze państwa. Ma to związek zarwno z wciąż wzbogacającym się prawodawstwem dotyczącym mniejszości narodowych w Europie, jak i trwającymi od ponad dziesieciu lat reformami w Polsce. Zmiany te zmierzają w wyraznym kierunku - zapewnienia mniejszościom narodowym najlepszych warunkw funkcjonowania w demokratycznym państwie, z możliwością jak najpelniejszego uczestniczenia w społeczenstwie obywatelskim, przy zachowaniu odrebnej tozsamości narodowej.





Zespł do Spraw Mniejszości Narodowych



Zespł do Spraw Mniejszości Narodowych został powołany w dniu 6 lutego 2002 roku, jako organ opiniodawczo - doradczy Prezesa Rady Ministrw. Kontynuuje on działania Międzyresortowego Zespołu do Spraw Mniejszości Narodowych, istniejącego w latach 1997-2001.

W skład Zespołu wchodzą przedstawiciele ministrw własciwych do spraw: administracji publicznej, fina

6380

nsw publicznych, oświaty i wychowania, pracy, sprawiedliwości, spraw wewnetrznych, zabezpieczenia społecznego, spraw zagranicznych oraz Komitetu Integracji Europejskiej, Prezesa Głwnego Urzędu Statystycznego, Rady Ochrony Pamieci Walk i Męczęństwa, a także Prezes Urzędu ds. Repatriacji i Cudzoziemcw.

Przewodniczącym Zespołu jest podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnetrznych i Administracji, wiceprzewodniczącym - podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury, a sekretarzem - pracownik MSWiA. Obsługę Zespołu zapewnia MSWiA. W ramach Zespołu funkcjonuja: Podzespł do Spraw Edukacji Mniejszości Narodowych oraz Podzespł do Spraw Romskich.

Głwne zadania Zespołu to:

opracowywanie działań rządu, ktre mają stwarzać odpowiednie warunki dla mniejszości narodowych;

koordynacja działań organw administracji rządowej, zajmujących się sprawami mniejszości;

ocena i propozycje rozwiązań zmierzających do zapewnienia praw i zaspokojenia potrzeb mniejszości;

przeciwdziałanie zjawiskom naruszania ich praw;

inicjowanie badań nad sytuacja mniejszości narodowych w Polsce

popularyzacja i nagłasnianie w społeczenstwie polskim ich spraw i problemw.





Najważniejsze problemy dyskutowane podczas posiedzeń Podzespołu oraz rezultaty podjetych działań



1 Wysokość części oświatowej subwencji oglnej dla jednostek samorządu terytorialnego przeznaczonej na szkolnictwo mniejszości narodowych.

2 Sieć szkolna.

3 Inwestycje oświatowe.

4 Opieka metodyczna dla nauczycieli mniejszości narodowych.

5 Programy nauczania.

6 Podręczniki.

7 Nowelizacja przepisw oświatowych.

8 Szkoły mniejszości narodowych jako szkoły o znaczeniu regionalnym, ktrych organem prowadzącym jest samorząd wojewdztwa.

9 Egzaminy w języku mniejszości narodowych po szkole podstawowej oraz gimnazjum.





1. Wysokość części oświatowej subwencji oglnej dla jednostek samorządu terytorialnego przeznaczonej na szkolnictwo mniejszości narodowych.



W trakcie posiedzeń Podzespołu zgodzono się ze subwencja oświatowa - przewidująca dodatkową 20% wagę w szkołach mniejszości narodowych - nie pozwalała na utrzymanie małych szkł. W efekcie podjętych działań w dniu 27 grudnia 2001 r. Minister Edukacji Narodowej i Sportu podpisała rozporządzenie w sprawie podziału części oświatowej subwencji oglnej na 2002 r., wprowadzające dodatkową, zwiekszoną do 50% wagę w szkołach, w ktrych podstawowym językiem nauczania jest język mniejszości narodowej lub grupy etnicznej, a liczba uczniw w szkole nie przekracza 42. W przypadku szkł posiadających większą liczbę uczniw niż 42 dodatkowa subwencja pozostała na poziomie 20%.



2. Sieć szkolna.



Podczas spotkań Podzespołu przedstawiciele mniejszości litewskiej zwrcili uwagę na potrzebę zracjonalizowania wydatkw na oświate. W efekcie zaproponowali zmiany w sieci szkolnej polegające na centralizacji małych szkł. Podstawowe założenia reorganizacji sieci szkolnej w odniesieniu do szkł litewskich zostały zawarte w Strategii rozwoju oświaty litewskiej w Polsce, i przewidują iż: reorganizacja sieci placwek szkolnych powinna być wynikiem wsplnych ustaleń władz samorządowych, organizacji mniejszości litewskiej i przedstawicieli rodzicw, przy wspłudziale Podlaskiego Kuratora Oświaty, przedstawicieli Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu oraz Międzyresortowego Zespołu do Spraw Mniejszości Narodowych. Podjęte kroki mają przede wszystkim doprowadzić do koncentracji szkł z terenu gminy Sejny w mieście Sejny.



3. Inwestycje oświatowe.



Uczestnicy posiedzeń uznali za wskazane utworzenie w budzecie państwa rezerwy celowej na inwestycje oświatowe mniejszości narodowych. Jedna z najistotniejszych pozycji w takiej rezerwie stanowiłyby między innymi koszty: budowy liceum z litewskim językiem nauczania w Punsku; dokonczenia budowy ośrodkw edukacji mniejszości ukraińskiej - internatu w Growie Iławieckim, szkoły podstawowej i gimnazjum w Białym Borze; zadań inwestycyjno-modernizacyjnych w szkołach z dodatkowa nauką języka białoruskiego w Dubiczach Cerkiewnych, Dubinach oraz Hajnwce.



4. Opieka metodyczna dla nauczycieli mniejszości narodowych.



Po wprowadzeniu w Polsce w 1999 r. reformy oswiaty pojawil sie problem braku doradcw metodycznych dla szkl mniejszosci narodowych W roku 2001, dzieki porozumieniom miedzy jednostkami samorzadu terytorialnego, ostatecznie udalo sie rozwiazac problem opieki metodycznej w przypadku mniejszosci litewskiej i bialoruskiej. Problem nie zostal natomiast ostatecznie rozwiazany w przypadku mniejszosci ukrainskiej. W wojewdztwach dolnoslaskim, lubuskim i malopolskim w dalszym ciagu pozostaja nieobsadzone stanowiska doradcw metodycznych. Wedlug propozycji MENiS srodki przeznaczone na opieke metodyczna powinny zostac wydzielone z oglnej kwoty subwencji oswiatowej stajac sie pieniedzmi znaczonymi. Powinny one zostac podzielone miedzy zainteresowane podmioty: czesc otrzymaja organy prowadzace szkoly, czesc - dyrektorzy szkl.



5. Programy nauczania.



W wyniku wprowadzenia reformy oświaty uległy zmianie przepisy regulujące dopuszczanie do użytku szkolnego programw. Organem odpowiedzialnym za ten proces jest nadal MENiS, ale ocena merytoryczna należy do Krajowego Ośrodka Recenzentw Programw i Podręcznikw Szkolnych. Obecnie programy dla szkł podstawowych, zgłoszone przez nauczycieli mniejszości narodowych czekają na stanowisko autorw wobec uwag przesłanych przez recenzentw. Natomiast podstawa programowa dla liceum profilowanego została opublikowana niedawno i w związku z tym nowe projekty nie dotarły jeszcze do MENiS.



6. Podręczniki.



Ze względu na wysokie koszty druku niskonakładowych podręcznikw dla mniejszości narodowych MENiS wykupuje pełne nakłady i rozsyła je bezpłatnie do szkł. W oparciu o nowe podstawy programowe dla szkł podstawowych i gimnazjw w latach 1999 - 2001 wydano podreczniki dla szkł nastepujących mniejszości narodowych: 11 podrecznikw dla mniejszości litewskiej, 5 - dla białoruskiej, 5 - dla słowackiej i 3 - dla ukraińskiej. Plany wydawnicze na rok 2002 zawieraja 11 pozycji (w tym: 3 podreczniki dla Białorusinw, 3 - dla Słowakw i 5 - dla Ukraińcw).



7. Nowelizacja przepisw oświatowych.



Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu przygotowało nastepujące projekty rozporzadzeń regulujących edukacje dzieci i młodzieży należących do mniejszości narodowych i etnicznych:

w sprawie warunkw i wykonywania zadań umożliwiających podtrzymania poczucia tozsamości narodowej, etnicznej i językowej uczniw należących do mniejszości narodowych i grup etnicznych,

w sprawie sposobu podziału środkw na dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli, określenia form doskonalenia zawodowego dofinansowywanych z tych środkw oraz szczegłowych kryteriw i trybu ich przyznawania,

w sprawie warunkw i trybu tworzenia, przekształcania i likwidowania oraz organizacji i sposobu działania placwek doskonalenia nauczycieli,

w sprawie warunkw i trybu dopuszczenia do użytku szkolnego programw wychowania przedszkolnego, programw nauczania i podręcznikw oraz zalecenia środkw dydaktycznych.

Obecnie projekty te znajdują się w toku uzgodnien międzyresortowych.



8. Szkoły mniejszości narodowych jako szkoły o znaczeniu regionalnym, ktrych organem prowadzącym jest samorząd wojewdztwa.



W celu rozwiaząnia problemu statusu majątkowego szkł ukraińskich przedstawiciele mniejszości ukraińskiej zaproponowali wpisanie szkł własnej mniejszości do załącznika do rozporządzenia Rady Ministrw w sprawie określenia wykazu szkł i placwek o znaczeniu regionalnym, ktrych prowadzenie należy do samorządu wojewdztwa (Dz.U. z 1998 r. Nr 147 poz. 964). Ponieważ wyżej opisane działanie nie rozwiązałoby problemu statusu majątkowego szkł ukraińskich przedstawiciel MENiS zaproponował rozwiązanie polegające na porozumieniu między gminami, a przyszłym organem prowadzącym szkoły (wojewdztwem). Możliwość taką stwarza ustawa o samorządzie gminnym. Międzyresortowy Zespł do Spraw Mniejszości Narodowych zobowiazał się do udzielenia pomocy przy konstruowaniu umw między dotychczasowymi organami prowadzącymi szkoły, a samorządem wojewdztwa, w sytuacji gdy nie powiodły się prby bezpośredniego porozumienia zainteresowanych i na wyraźny, pisemny wniosek Związku Ukraińcw w Polsce. W celu zapoznania się z problemami szkł ukraińskich zaproponowano odbycie posiedzenia wyjazdowego w Zespole Szkł Oglnokształcących z językiem ukraińskim w Białym Borze.



9. Egzaminy w języku mniejszości narodowych po szkole podstawowej oraz gimnazjum.



Przedstawiciele mniejszość litewskiej podczas spotkań Podzespołu zaproponowali wprowadzenie w języku litewskim sprawdzianu po szkole podstawowej i egzaminu na zakonczenie gimnazjum w szkolach z wykładowym językiem litewskim. W związku z powyzszym przedstawiciele mniejszości litewskiej zostali zobowiązani do przygotowania wstępnej wersji zakresu materiału, ktry miałby obowiazywać podczas egzaminu w języku litewskim. Jednocześnie podkreślono, iż na skutek wprowadzenia nowych zasad egzaminowania (charakter zintegrowany egzaminu, bez podziału na poszczeglne przedmioty) niemożliwe będzie przeprowadzenie całości egzaminu w języku innym niz urzędowy. W grudniu 2001 r. została przesłana do Podlaskiego Kuratora Oświaty opinia mniejszości litewskiej odnośnie egzaminw po szkole podstawowej oraz gimnazjum w szkołach z litewskim językiem nauczania. Zaproponowano, aby sprawdzian po szkole podstawowej obejmował: test w tym języku, w ktrym wykładane są poszczeglne bloki przedmiotowe oraz sprawdzian podstawowych wiadomości z języka litewskiego, historii i kultury Litwy. Natomiast egzaminu po gimnazjum powinien zostać przeprowadzony: w części humanistycznej w języku polskim, w części matematyczno-przyrodniczej zostać przetłumaczony na język litewski i dodatkowo zawierać cześć lituanistyczna.






Przykadowe prace

Podboje Mongołw

Podboje Mongołw Na wschd od chrześcijańskich państw europejskich rozciągała się obca i bliżej nieznana nierozpoznana kraina. Od Karpat i wybrzeży Morza Czarnego zaczynał się bezkresny step, sięgający poprzez rwniny Eurazji aż po Ocean Spokojny. Z obszaru te...

"Zanurzcie Mnie w Niego" i "Niebo Złote Ci Otworzę..." - Porwnanie wiersza Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej i Kamila Baczyńskiego

"Zanurzcie Mnie w Niego" i "Niebo Złote Ci Otworzę..." - Porwnanie wiersza Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej i Kamila Baczyńskiego Maria Pawlikowska-Jasnorzewska - “Pierwsza dama skamandra . Poetka ta napisała wiele genialnych erotykw w XX-leciu Międzywojennym. Jeden z nich jest przytoczony tutaj w c...

Wpływ mediw na życie codzienne człowieka

Wpływ mediw na życie codzienne człowieka Chcilabym opowiedizec o wplywie mediow na zycie codzienne czlowieka. Media jest to instytucja dażąca do przekazywania waznych lub mniej waznych informacji ze świata. Odbioracami jesteśmy my. Poprzz oglladanie telewizji, sluchanie radai, korzystan...

Targowica i drugi rozbir Polski

Targowica i drugi rozbir Polski Reakcje po uchwaleniu Konstytucji 3 Maja w Europie były rżne. Prusy oficjalnie pochwaliły ją, natomiast w tajemnicy uznały, że jest ona zagrożeniem dla ich imperialistycznych planw. W Rosji uznano, że należy ją obalić i powrcić do ...

Aparaty cyfrowe- działanie

Aparaty cyfrowe- działanie Aparaty cyfrowe Cyfrowe aparaty fotograficzne pojawiły się na rynku w połowie lat osiemdziesiątych, jednak ich wysoka cena i nie najlepsza jakość uzyskiwanego obrazu spowodowały, że fotografia cyfrowa nie zdobyła wwczas dużej popularno&...

Bryła sztywna - regułki

Bryła sztywna - regułki Bryłą sztywną– nazywamy ciało stałe, w ktrym odległość dwu dowolnie wybranych punktw nie ulega zmianie, mimo działających na to ciało sił. Ruch postępowy br. sztywnej – jest jeżeli wszystkie punkty br. sztywn...

Stosunki polsko-tureckie w XVII w.

Stosunki polsko-tureckie w XVII w. Stosunki polsko-tureckie w XVII w. 1.Wojny polsko-tureckie w I połowie XVII w. Trzecim obok Inflant i Rosji kierunkiem zaangażowania sił Rzeczypospolitej była Ukraina i graniczące z nią lenna tureckie. Ludność ukraińską nazywano Kozakam...

Mitotyczny podział komrki

Mitotyczny podział komrki Przebieg podziału mitotycznego komrki i jego znaczenie MITOZA Szacuje się, że ciało dorosłego człowieka zbudowane jest z 10 do 14 komrek. Rozwj rozpoczyna się od połączenia ze sobą dwch komrek rozrodczych, zwanych gametami:jaja i...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry