• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Motyw re...

Nawigacja

Motyw rewolucji



Motyw rewolucji




MOTYW WOJNY



Wojna, źrdło nieszczęść i tragedii, jako zjawisko społeczno-kulturowe, towarzyszyła człowiekowi od zarania jego dziejw. Możemy zadać sobie pytanie, dlaczego jest ona nieodłączną częścią historii i dziejw świata? Czy bez niej byłby niemożliwy rozwj i postęp ludzkości? Z punktu widzenia wspłczesnego człowieka początku XXI wieku wydaje się, że nie powinno tak być. Jednak już z rysunkw naskalnych odnalezionych w jaskiniach Francji, czy Hiszpanii oraz w najstarszych zapisach, kronikach i dokumentach znajdujemy informacje o nieszczęściach i tragediach wywołanych przez krwawe i okrutne wojny. Istotne powody rozpoczęcia wojny bywają skrzętnie skrywane i stanowią mieszankę motyww o zrżnicowanej randze. Przykładowo powodem wybuchu wojny mogły być małoznaczące zatargi, kłtnie lub spory. Czasami jednak wojny były wywoływane przez niezaspokojone ambicje i chore opętanie władcw, niepohamowaną chęć zawładnięcia światem, czy podporządkowania sobie innych narodw lub osiągnięcia konkretnych celw politycznych. Na przestrzeni wiekw, wraz z rozwojem uzbrojenia, poglądy na doktrynę wojny i formy jej prowadzenia zmieniały się. Początkowo za pomocą środkw militarnych doprowadzano do zniszczenia wojsk przeciwnika oraz zagarnięcia jego terytorium. Pierwsze wojny miały formę najazdw, mających na celu zdobycie żywności lub opanowanie żyznych terenw. Ograniczony zasięg terytorialny i czasowy wojen oraz osiąganie sukcesu z reguły poprzez jedno zbrojne starcie utrzymywał się do czasw nowożytnych. Stopniowo w sposobie prowadzenia wojen można zauważyć pewne zmiany. Pojawiają się wojny toczone etapami tzw. kampanie wojenne na większej ilości frontw. Wydłużeniu ulega czas ich trwania. Można powiedzieć, że wojny powoli nabierają charakteru totalitarnego, obliczone na całkowite zniszczenie przeciwnika. Przykładem tych tendencji są pierwsza i druga wojna światowa. Po 1945 roku, w związku z groźbą zagłady ludzkości w wyniku użycia broni jądrowej, wojny ponownie zaczęły przybierać postać konfliktw lokalnych.

Szwajcarski historyk J. Babel wyliczył, że w okresie od IV wieku p.n.e. do roku 1939 stoczono na świecie około 14 000 wojen, czyli średnio około trzech na jeden rok. Jest to przerażająca statystyka.

W mojej pracy sprbuję, cofając się w przeszłość, przytoczyć te wojny, ktre moim zdaniem miały najważniejszy wpływ na niezliczone pokolenia ludzi oraz znaczący wpływ na rozwj literatury, światowej i polskiej.



Dobrym przykładem może być wojna trojańska z XIII wieku p.n.e. opisana w antycznym dziele Homera pt. Iliada. Śmiało można powiedzieć, że rozpoczęła się z banalnego powodu. Parys, syn Priama - krla Troi, w sporze o tytuł najpiękniejszej bogini pierwszeństwo, przed Herą i Ateną, przyznał Afrodycie. W zamian bogini obiecała mu za żonę najpiękniejszą kobietę świata – Helenę, żonę greckiego krla Menelaosa. Oficjalnie jej uprowadzenie do Troi stało się przyczyną rozpoczęcia trwającej 10 lat wojny. Z udziałem wodzw, herosw i bogw toczyła się walka mająca głwnie charakter indywidualnych potyczek i pojedynkw. Zakończyła się klęską Troi, ktrą zdobyto podstępem. Za radą Odyseusza Grecy zbudowali olbrzymiego drewnianego konia i ukryli w nim najdzielniejszych wojownikw. Potem ogłosili odwrt. Mieszkańcy Troi, upatrując w koniu symbol swojego zwycięstwa, wprowadzili go do miasta. Dzięki temu umożliwili ukrytym wojownikom otwarcie w nocy bramy grodu i zdobycie go. Troja została spalona, mężczyźni wymordowani, a kobiety oraz dzieci uprowadzone do niewoli.



W okresie średniowiecza, epoce krzyża i miecza, usprawiedliwieniem dla rozpoczynania wojen był cel religijny, a ideałem stawał się odważny rycerz toczący walki z wrogami kościoła oraz wiary. W Bretanii opiewano Cyda, bohatera walk z Maurami, a we Francji sławiono czyny Rolanda, wodza Karola Wielkiego, w walkach z Saracenami. Imię genialnego poety, ktry stworzył Pieśń o Rolandzie zaginęło w pomrokach dziejw. Utwr, ktry powstał na początku XII wieku odpowiada o wyobrażeniach ludzi tamtych czasw, jak powinna wyglądać walka za wiarę. Należy przy tym zaznaczyć, że Roland był postacią historyczną, rycerzem i wodzem Karola Wielkiego. W 778 roku podczas powrotu z wyprawy przeciw Saracenom dowodził on tylną strażą wojsk francuskich. We wspomnianej pieśni w rycerz bez skazy, szlachetny i głęboko religijny cieszył się tak bardzo z nadarzającej się okazji do walki z niewiernymi oraz z okazji do zdobycia nieśmiertelnej sławy, …tysiąc trąb gra, iżby było piękniej… czytamy w pieśni i …Bitwa jest cudowna i wielka…, iż zupełnie zapomniał o liczebnej przewadze wroga. Ta postawa w konsekwencji była bezpośrednią przyczyną jego klęski. Mimo, że walczył dzielnie, miażdżył czaszki i kości Saracenw, zginął wraz ze wszystkimi swoimi towarzyszami.

W poemacie przedstawione są drastyczne sceny z pola bitwy, a autor świadomie podkreśla takie cechy postaci głwnego bohatera, jak szaleńcza odwaga połączona z okrucieństwem i bezwzględnością, bo celem dla chrześcijańskiego rycerza jest miłość do Boga, szerzenie wiary, wzniosły patriotyzm oraz bycie oddanym lennikiem swojego krla. Między innymi, dlatego dusza zmarłego Rolanda wędruje do raju. Poemat Pieśń o Rolandzie kończy zdanie: …"Tu kończy się pieśń, ktrą Turold spisał"…



Wraz z upływem wiekw i stałym doskonaleniem uzbrojenia wojny są coraz powszechne, dłuższe i bardziej okrutne. Cele wojen są podobne do tych z przeszłości. Oficjalnie przyświecają im patriotyzm, obrona granic, czy walka o wiarę. Rzadko wspomina się o zdobyciu władzy, czy pieniędzy. I tak podczas wojny stuletniej (1337 1453) toczy się brutalna walka pomiędzy Francuzami i Anglikami o tron francuski. XVI-wieczna konkwista to hiszpańsko-portugalski, krwawy podbj Ameryki Południowej i Środkowej - w imię Boga oraz rozszerzenia władzy krlewskiej i pozyskania niezmierzonych bogactw podbitych terytoriw. Europą wstrząsały kolejne spazmy wojen np. włoskich, trzydziestoletniej…



W tym miejscu chciałabym powrcić do Polski, ktra rwnież nie była oazą spokoju. W literaturze polskiego baroku często zaczęły pojawiać się utwory sławiące obrazy zwycięstw Polakw w wojnach. Przykładem może być utwr W. Potockiego pt. Transakcja wojny chocimskiej, ktry przybliża czytelnikowi przygotowania i przebieg zwycięskiej bitwy 1621 roku, stoczonej pod wodzą J.K. Chodkiewicza z Turkami pod Chocimiem. W utworze, obok przedstawienia wydarzeń historycznych, autor przestrzega jednak Polakw przed nieuzasadnioną wiarą w potęgę Rzeczpospolitej wskazując, że do zwycięstw i zachowania potęgi państwa oprcz odwagi potrzebny jest rozsądek polityczny, sprawny system obronności państwa, finanse oraz właściwe przygotowanie władzy i społeczeństwa. Dalsza historia Polski potwierdziła w całej rozciągłości jak ważne było przesłanie Potockiego.



Śmiało można powiedzieć, iż literatura jest zwierciadłem, w ktrym z całą ostrością odbijają się problemy państwa, społeczeństwa i pojedynczych ludzi, a wojna niosąca im chaos, śmierć, zniszczenie i często zagładę ma w niej swoje znaczące miejsce. Nawet, jeśli udział w wojnach był powodem do dumy dla dużej części społeczeństwa i w obronie ojczyzny wybaczano zdradę oraz kłamstwo, to nie jest to powd do zadowolenia. Na przykładzie mojego rodzinnego kraju, ktry utracił niepodległość na przeszło 100 lat, widać wyraźnie, że przez długi czas byliśmy narodem, ktremu łatwiej przychodziło burzenie niż budowanie.



Niezaprzeczalne negatywne piętno na społeczeństwach całego świata, w tym Polski, wywarła I wojna światowa, obliczona na całkowite zniszczenie przeciwnika. Śmiało można powiedzieć, że była to pierwsza wojna o charakterze totalitarnym. Przetoczyła się przez Europę, płnocną część Afryki i Daleki Wschd. W rwniej mierze dotknęła żołnierzy oraz ludność cywilną. Pozostawiła po sobie wspomnienie bezsensownych, wielomiesięcznych, krwawych szturmw, uświadomiła ludziom kruchość życia i nędzę ludzkiej egzystencji. W czasie jej trwania zmobilizowano łączne 65 milionw żołnierzy, a wojna pochłonęła około 12 milionw ofiar. Dla Polakw, wskrzesiła, co prawda, nadzieję na odzyskanie wolności, lecz tak jak pisała M. Dąbrowska w powieści pt. Noce i dnie była zapowiedzią nadejścia jeszcze bardziej okrutnych czasw.



Tak właśnie było w przypadku II wojny światowej, ktra była, moim zdaniem, najgorszą i najokrutniejszą wojną w historii świata. Mam nadzieję, że pamięć o niej nigdy nie wygaśnie. Trzeba przy tym pamiętać, że II wojna światowa to nie tylko krwawe statystyki, ale rwnież bolesny ciężar wspomnień dla wszystkich ocalonych. To wielki obraz działań wojennych na wielu frontach świata, analiza systemw totalitarnych - faszyzmu i stalinizmu. To temat powstań: warszawskiego i powstania w gettcie. To obraz okupowanego kraju, pozbawionego życia kulturalnego, przedstawienie czasu, kiedy Polska inteligencja została uznana za głwnego wroga III Rzeszy. To rwnież czas represji, aresztowań, publicznych egzekucji oraz wywzek do obozw koncentracyjnych. Temat ten zdominował literaturę, film, poezję, sztukę. Artyści wszystkich dziedzin włączyli się w dzieło upamiętniania grozy czasw wojny, wielkiej przestrogi dla następnych pokoleń oraz rozważań o człowieku, jego etyce i moralności wobec tak potwornej prby. Wydaje mi się, że najwięcej utworw poświęconych tragediom wojny możemy znaleźć w literaturze polskiej.



Jednym z utworw poruszających tematykę eksterminacji całych narodw są Medaliony autorstwa Zofii Nałkowskiej. Medaliony stanowią cykl opowiadań napisanych w oparciu o badania i obserwacje poczynione przez autorkę podczas jej prac w Głwnej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich. Utwr ten moim zdaniem jest wstrząsającym dokumentem ludobjstwa i cierpień człowieka podczas II wojny światowej. Autorka świadomie nie poddaje materiału obrbce literackiej, między innymi ze względu na to, iż suche, proste fakty najmocniej przemawiają do czytelnika. Ten zbir relacji przekazanych przez ludzi, ktrzy ocaleli z hitlerowskiego pogromu jest świadectwem żarliwego protestu Nałkowskiej przeciw krzywdzie człowieka i grozie okupacji Medaliony, określane są mianem prozy poetyckiej Składają się z ośmiu krtkich opowiadań. Autorka pomija milczeniem dramatyczne pytanie dlaczego tak było???, dlaczego w środku Europy XX Wieku powstały piece krematoryjne, w ktrych płonęły ciała masowo mordowanych ludzi. Nie szuka odpowiedzi na zadane pytanie - co leżało u podstaw tego najohydniejszego w dziejach ludzkości kataklizmu? Świadomie minioną rzeczywistość podaje czytelnikowi za pośrednictwem zwięzłego opisu. Forma przyjęta przez Nałkowską jest jednocześnie jej milczącym protestem przeciwko holocaustowi. W mojej pracy przytoczę tylko kilka z nich.

W opowiadaniu Profesor Spanner czytelnik odwiedza hitlerowską instytucję naukową, gdzie trwają prace mające na celu produkcję mydła z ludzkiego tłuszczu. Narratorem jest młody gdańszczanin, były preparator trupw. Beznamiętnie opowiada o procesie produkcji mydła. W jego odczuciu było to uczciwie zajęcie, ktre pozwalało zarobić mu na chleb. Trudno uznać tego mężczyznę za zbrodniarza. To faszyści zniszczyli jego wrażliwość i nauczyli go obojętności wobec ludzkiej tragedii.

W opowiadaniu Dno słuchamy monologu kobiety, ktra przeżyła pobyt w więzieniu na Pawiaku, wielodniowy transport do obozu w Ravensbruck i ciężką pracę w fabryce amunicji. Nie potrafi ona wyrazić pełnymi zdaniami wszystkiego, co przeżyła. Jej milczenie i zająknięcia mwią więcej niż słowa.

W opowiadaniu Kobieta cmentarna strżka cmentarna była świadkiem pacyfikacji getta żydowskiego. W jej świadomości czas zatrzymał się. W uszach wciąż słyszy odgłos spadających na bruk ulicy, z wysokich pięter budynkw, ludzkich ciał w momencie rozgrywania się tamtej tragedii.

Przy torze kolejowym jest relacją dramatu rannej kobiety, ktrej nie powiodła się ucieczka z transportu do obozu koncentracyjnego. Postrzelona w kolano leżała przy torach i czekała na śmierć. Nie liczyła na pomoc innych ludzi, bo wiedziała dobrze, że paniczny strach przed okupantem i świadomość, że za udzielenie pomocy Żydwce grozi śmierć wywoływał ich obojętność.

W opowiadaniu Człowiek jest mocny poznajemy dzieje losw Żyda – Michała P. pracującego w obozowej trupiarni. Michał zapragnął umrzeć, gdy zobaczył ciała swojej najbliższej rodziny. Przeżył, bo praca ta zabiła w nim wszelkie ludzkie uczucia. To gestapowcy nauczyli go, że człowiek jest mocny, czyli zdatny do dalszej pracy polegającej na noszeniu trupw.



Twrcą, ktry rwnież podjął ten trudny temat był Tadeusz Borowski. W cyklu opowiadań Borowski przedstawia losy zwykłych ludzi, więźniw obozu koncentracyjnego. Pokazuje nieuchronne zmiany zachodzące w ich psychice na skutek powolnego przystosowywania się do ekstremalnych warunkw obozu. Obraz przedstawiony przez twrcę jest bardzo wiarygodny. Borowski sam był więźniem obozw koncentracyjnych. Świat obozu widziany jego oczyma jest pozbawiony wszelkich wartości. Tam naczelnym celem każdego więźnia było przetrwanie.

Pierwsze z opowiadań pt. U nas w Auschwitzu, spisane w formie listw do Marii, narzeczonej głwnego bohatera Tadka, ukazuje system demoralizacji więźniw, ktrzy psychicznie i fizycznie należąc do świata lagru utracili podstawowe wartości moralne. Strach o własne życie oraz silny instynkt przetrwania popychał zamkniętych w obozie ludzi do czynw szokujących i zatrważających czytelnika. Jak silna musiała być wola przetrwania, jak bardzo obojętnym musiał być syn, żeby zepchnąć własnego ojca do komory gazowej? Jak można było beznamiętnie rozmawiać o nowym sposobie palenia zwłok dzieci, tak jak zrobił to Tadeusz i Abramek? Jednocześnie w opowiadaniu tym możemy odnaleźć uoglnienia pisarza świadczące o przemyśleniach człowieka wykraczającego myślami poza obz, człowieka ktry prbuje oddać tylko istotę jego funkcjonowania.

W innym opowiadaniu pt. Proszę państwa do gazu, ilustrującym rozładunek nowych transportw ludzi na rampie, z ktrych to większość szła od razu na śmierć, nie znajdziemy już takich rozważań. Czytelnik rzeczywistość obozową ogląda oczami człowieka zlagrowanego, odartego z człowieczeństwa, ktry przetrwa tylko wtedy, gdy ulegnie prawom odwrconego dekalogu. Tylko od czasu do czasu w rozmowach pojawia się dalekie echo realnej oceny rzeczywistości, tak jak w dialogu …Słuchaj Henri, czy my jesteśmy ludzie dobrzy?…

Jeszcze bardziej wstrząsające wrażenie na wspłczesnym czytelniku budzi opowiadanie pt. Dzień na Harmenzach, gdzie ponownie spotykamy ludzi, ktrzy przyjmują rzeczywistość obozową bez sprzeciwu. Jednym z nich jest stary Żyd Beker – człowiek, ktry powiesił własnego syna za kradzież chleba. Jego słowa wyjaśniające czym jest głd: …Głd jest wtedy, gdy człowiek patrzy na drugiego człowieka jako na obiekt do zjedzenia… brzmią w jego ustach jak hipokryzja – tak mwi człowiek, ktry zabił własnego syna tylko dlatego, że był głodny?

Wstrząsające wrażenie na czytelniku sprawia rwnież inne wyznanie Borowskiego z utworu pt. Kolacja - …Żyd z Estonii, ktry nosił wraz ze mną rury, przez cały dzień zapewniał mnie żarliwie, jakoby mzg ludzki naprawdę był tak delikatny, że można go jeść bez gotowania, zupełnie na surowo…

W tym miejscu, moim zdaniem, należałoby przytoczyć za Borowskim pojęcie tzw. człowieka zlagrowanego, oznaczające, w ocenie autora, powolne odczłowieczenie, pozbawienie elementarnych odruchw i uczuć ludzkich oraz sprowadzenie życiowych funkcji człowieka do zaspokajania potrzeb fizjologicznych. Tak w Auschwitz, jak i w innych obozach koncentracyjnych człowieka pozbawiono jego podmiotowości, wyzuto z wszelkich praw. Można go było pobić, zagłodzić, zagazować i spalić w fabryce, ktrej głwnym produktem była śmierć.



Inną formę literacką reprezentuje Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Krall opis wywiadu z doktorem Eldmanem, znanym kardiochirurgiem, ktry w okresie powstania w getcie warszawskim był zastępcą komendanta Żydowskiej Organizacji Bojowej. W rozmowie tej Eldman wspominał o ludziach, ktrzy tysiącami tłoczyli się w kolejkach na wyjazd do Treblinki oraz o nielicznej garstce młodych, ktrzy nie chcieli ginąć w gazie i rozpoczęli beznadziejną walkę z przeważającymi siłami okupanta. Egzystencja wewnątrz getta była nieustannym wyborem pomiędzy życiem, a śmiercią. Hanna Krall w swoim wywiadzie podkreśla właśnie egzystencjonalne wybory człowieka, poprzez nieustannie zadawane pytanie o wartość ludzkiego życia oraz wartość śmierci. Na mnie osobiście olbrzymie wrażenie wywarł heroizm ginących w getcie Żydw, ktrzy pragnęli pokazać całemu światu to, że potrafią umierać godnie. Sam Eldman, po doświadczeniach wojennych, za nadrzędne wartości uznawał życie ludzkie, a przede wszystkim odpowiedzialność za życie.



Dzięki relacji Kazimierza Moczarskiego, określanej mianem literatury faktu, czytelnik może spojrzeć na wczesną rzeczywistość oczami oprawcy, ktry uległ indoktrynacji systemu. W utworze pt. Rozmowy z katem Moczarski przedstawia w najdrobniejszych szczegłach przebieg holokaustu z punktu widzenia generała SS, likwidatora getta - Jurgena Stroopa. Zgodnie z jego relacją Niemcy przystępując do likwidacji getta nie spodziewali się oporu ze strony Żydw. Opr wzbudził w okupantach najpierw zdziwienie, a potem wściekłość. Na rozkaz generała wojsko niemieckie systematycznie zaczęło wzniecać pożary, w wyniku ktrych getto wydzielona część Warszawy, wyglądało jak piekło. Większość żydowskich powstańcw wybierało śmierć w płomieniach. Do wyskakujących z balkonw strychw i dachw ludzi SS-mani strzelali, jak do ruchomych tarcz, traktując zabijanie jak dobrą zabawę. Zaciekły opr, bohaterska obrona i śmierć wielu Żydw nie wzbudziły w generale SS szacunku. W dalszym ciągu traktuje ich jak pod-ludzi w myśl antysemickich haseł wyznawanych przez nazistw. Dla Stroopa zagłada tysięcy mieszkańcw getta oraz zamiana części miasta w ceglaną pustynię jest niekwestionowanym zwycięstwem. Jest on przerażającym przykładem ukształtowania mordercy w warunkach wojennych pod wpływem systemu faszystowskiego i niepohamowanej ambicji.

W ocenie autora likwidacja getta jest moralną porażką generała, ktrego wojna i ideologia przekształciły do tego stopnia, że stał się katem beznamiętnie szerzącym śmierć.



Natomiast jedną z najbardziej znanych powieści poruszającą tematykę walki z okupantem są Kamienie na szaniec autorstwa Aleksandra Kamińskiego. Książka ta opowiada o grupie młodych ludzi, ktrych losy zostały tragicznie odmienione przez wojnę. Okrutna wojna odebrała im dzieciństwo lub młodość. Są to spisane na żywo zapiski z dziejw harcerskiego ruchu oporu w Warszawie w pierwszych latach okupacji niemieckiej. Rudy, Zośka i Alek – bohaterowie książki – walczą i kolejno poświęcają życie w obronie ojczyzny, bo jak napisał o swojej powieści sam Kamiński: …książka ta jest opowieścią o ludziach, ktrzy potrafią pięknie umierać i pięknie żyć... Inspiracją tytułu powieści był fragment wiersza Juliusza Słowackiego Testament mj: …A kiedy trzeba, na śmierć idą po kolei, Jak kamienie przez Boga rzucane na szaniec!....



Kolejne, ważne moim zdaniem, dzieło to Pamiętnik z powstania warszawskiego autorstwa Mirona Białoszewskiego, książka poświęcona najważniejszemu przeżyciu z okresu młodości autora – powstaniu warszawskiemu. Białoszewski, w roli narratora, opisuje kolejne dni powstania. Nie patrzy jednak okiem uczestnika-powstańca, lecz cywila przypadkowo zaplątanego w ten wielki i tragiczny zryw patriotyczny. Pamiętnik w przeciwieństwie do Kamieni na szaniec wyraża sprzeciw wobec tradycji bohaterszczyzny narodowej, a być może i głęboki uraz psychiczny. Czytając tę książkę poznajemy tragedię ludności cywilnej, cierpienia i bl, a często śmierć. Autor powieści, tak jak tysiące innych cywilw, nie należał do żadnej organizacji konspiracyjnej i walczył głwnie o przetrwanie.



Moim zdaniem na uwagę zasługuje rwnież opowiadanie pt. Wszystko co najważniejsze Oli Watowej, ktrego wątek nieodłącznie wiąże się z wojną. Jest to fragment wspomnień autorki z okresu wygnania na Syberię, w ktrym pisarka opisuje trudy życia wygnańcw, głd oraz walkę o przetrwanie w zdawałoby się nie pozwalających na to warunkach. I tam znalazł się człowiek, ktry podając autorce kubek gorącej zupy uratował od śmierci dwa życia, jej samej i jej dziecka.



Literatura to jednak nie tylko proza, to rwnież poezja. W poezji odnajdujemy wiele utworw poświęconych wojnie. Jednym z najbardziej refleksyjnych autorw, ktry był świadkiem wojny i opisywał ją w swojej poezji jest z pewnością Tadeusz Rżewicz.



W wierszu pt. Warkoczyk poeta opowiada o tragedii holokaustu, odnosząc się do motywu odwiedzin w muzeum oświęcimskim. Warkoczyk to krajobraz po katastrofie, w ktrym powrt do koszmaru i brudu wojny nie przystaje w żaden sposb do sterylnej, muzealnej czystości. Zamykający wiersz obraz tytułowego szarego warkoczyka, ktry jest jedynym śladem po uduszonej w komorze gazowej dziewczynce, pogłębia duchowe przeżycia odbiorcy.



Inny wiersz Rżewicza pt. Ocalony, jest utworem opowiadającym o człowieku, ktry cudem ocalał od śmierci. Fizycznie uratowany, psychicznie pozostanie do końca życia kaleką. W wyniku doznanych przeżyć nie potrafi odrżnić podstawowych wartości takich, jak dobro i zło, przyjaciel i wrg, przyjaźń lub miłość i nienawiść. Zatracił poczucie bezpieczeństwa, stał się wrakiem życiowym okaleczonym przez okrutną wojnę. Jedynym ratunkiem dla niego będzie mistrz i nauczyciel, ktry na nowo nauczy go żyć.



Innym poetą piszącym o wojnie jest Krzysztof Kamil Baczyński. W wierszach Baczyńskiego wojna nieodmiennie łączy się z katastrofizmem, apokalipsą spełnioną i śmiercią. Zdaniem poety wojna budzi grozę, bezpowrotnie niweczy "dawny świat", wyniszcza ludzi fizycznie i psychicznie. Taka wizja otaczającego świata jest wynikiem doświadczeń poety, ktrego okres dojrzewania zbiegł się z czasem wojny.



W utworze "Ten czas" poznajemy czas wojny. Otaczający świat jest mroczny i upiorny. Czytelnikowi towarzyszą krzyż, trumny i szubienice oraz przerażające odgłosy przeszywające ciszę. Słyszymy …"łamanych czaszek trzask"… i to jak …"głowy dudnią po ziemi"…. Patrzymy na …drzewa wydarte z ziemi… i na …niebo krwawe…

W wierszu Pokolenie II" poeta przedstawił czytelnikowi świat, w ktrym wojna bezwzględnie niszczy spokojny i sielankowy czas dzieciństwa. Nowy, straszny świat jest cały we krwi, a ziemia pełna trupw. Świat przesiąknięty brutalnością i śmiercią narzuca ludziom nowe, odwrcone wartości moralne oraz obojętność na śmierć.



Jednym z najbardziej znanych utworw Baczyńskiego jest wiersz pt. Elegia o... (chłopcu polskim), w ktrym poeta porusza problem wewnętrznego rozdarcia młodego człowieka pomiędzy tęsknotą do zwyczajnego życia, a obowiązkiem młodego Polaka wzywanego do obrony ojczyzny. Wiersz kończy się poetycko-retorycznym zwrotem autora do opisywanego chłopca: …Zanim padłeś, jeszcze ziemię przeżegnałeś ręką. Czy to była kula synku, czy to serce pękło?….



W tym miejscu przytoczę jeszcze kolejny, istotny wiersz K. K. Baczyńskiego pt. Z głową na karabinie, ktry stanowi opowieść o stale zaciskającym się wokł poety kręgu śmieci. Z dnia na dzień jest coraz gorzej. Codziennie ginie ktoś bliski. Poeta czuje, że każdego dnia śmierć może przyjść i po niego. Jednak nie poddaje się i walczy dzielnie w obronie ojczyzny. W ostatniej zwrotce Baczyński nazywa swą miłość do ojczyzny głupią, ponieważ ukochał ją tak bardzo, że miłość ta stała się dla niego ważniejsza niż życie. Pamiętajmy o przesłaniu poety …Umrzeć przyjdzie, gdy się kochało wielkie sprawy głupią miłością...

Jak już wcześniej wspominałam motyw wojny, jako źrdła nieszczęść, został podjęty nie tylko przez pisarzy i poetw, ale także przez reżyserw, ktrzy poprzez swoje filmy pragnęli przekazać innym prawdę o czasie wojny. Z pewnością godnym obejrzenia jest film Akcja pod arsenałem, w reżyserii Jana Łomnickiego, adaptacja powieści Kamińskiego pt. Kamienie na szaniec. Kryjący się pod pseudonimem Rudego Jan Bytnar zostaje złapany przez gestapo. Masakrowany w śledztwie – milczy. Zośka, Alek oraz inni przyjaciele Rudego organizują jego odbicie. Akcji tej nadają kryptonim Akcja pod arsenałem. Odbicie się udaje, jednak kilka dni pźniej, na skutek odniesionych ran, Jan Bytnar umiera. Wkrtce, w wirze wojennych zmagań z wrogiem, giną także inni bohaterowie. Grupa kształcących się i cieszących pełnią życia młodych ludzi rozpada się. Wojna niszczy po kolei każdego z nich.

Inny, głośny film opowiadający o drugiej wojnie światowej to Europa, Europa Agnieszki Holland. Opowiada on o losach pewnego Żyda. W czasie wyławiania ludności żydowskiej przestraszony i zdesperowany bohater niszczy żydowskie dokumenty i przedstawia się jako Niemiec. W wyniku przypadku hitlerowcy nie poznają, iż jest on Żydem. Już jako Niemiec głwny bohater zostaje wcielony do armii niemieckiej, gdzie musi walczyć po stronie Hitlera i w konsekwencji zabijać swoich wspłbraci - Żydw. Podczas zajęć w szkole wojskowej jest pokazywany młodszym żołnierzom jako czysty i rasowy Aryjczyk. Chłopak stara się ukryć swoje pochodzenie. Jednak w końcu jego sekret poznają najbliżsi przyjaciele. Dopiero odkrycie prawdy powoduje, że część otoczenia młodego Żyda pojmuje bezsens wojny i rozmiar krzywdy, jaką wyrządzają innym. Przyjaciele postanawiają nie wydawać kolegi. Film do pewnego stopnia ośmiesza, podających Żyda za rasowego Aryjczyka, Niemcw. Ważniejszym jest ukazanie odbiorcy bardzo wątłej i prawie niedostrzegalnej rżnicy między tymi dwiema rasami, ktre zgodnie z faszystowską ideologią, zostały ustawione na dwch przeciwstawnych biegunach, najgorsza i najlepsza oraz to, że w imię ideologii człowiek mgł bezkarnie zamordować innego człowieka.



Rwnież w malarstwie możemy odnaleźć wiele motyww wojennych. Jednym z wielu obrazw poświęconych tematyce wojennej jest Rozstrzelanie poznańskie pędzla Andrzeja Wrblewskiego. Obraz przedstawia jedną z częstych podczas wojny scen rozstrzelania ludności żydowskiej. Pod ścianą śmierci stoją ustawieni ludzie. Mężczyźni i kobiety. Starzy i dzieci. Przestraszeni, modlący się czekają na egzekucję, na ten jeden strzał, ktry zakończy męki i cierpienie.

Inny obraz: pt. Morze krwi autorstwa Bronisława Linke przedstawia umowne morze ofiar wojny. W wodzie, zabarwionej na czerwono jak krew pływają szkielety, ciała i czaszki poległych. Woda jest wzburzona. Na niebie widać czarne, gęste burzowe chmury. Chmury nie wrżą spokoju, lecz sztorm, nieszczęście i śmierć. Przedstawiony na obrazie krajobraz symbolizuje cierpienie, oraz zło jakie niesie ze sobą wojna.



Trzeci, rwnie istotny obraz, w ktry nawiązuje do obrazu wojny – niezgłębionego źrdła nieszczęść, jest Powstanie warszawskie pędzla Stanisława Garwatowskiego. Obraz ten przedstawia walczących, wśrd gruzw Warszawy, młodych powstańcw. Z biało czerwonymi opaskami na ramieniu walczą, ofiarując swoje młode życie w obronie ojczyzny. Są patriotami. Choć sytuacja wydaje się bezsensowna, a przewaga wroga olbrzymia, oni nie poddają się bez walki. Chcą zwyciężyć okupantw, wygrać powstanie i odzyskać wolność.



Reasumując:

W literaturze, filmie, czy malarstwie możemy odnaleźć wiele, zupełnie rżnych od siebie, obrazw wojny. Każdy z nich jest przedstawiony w inny sposb, lecz każdy w swojej treści zmierza do podobnego wniosku. Wszystkie przykłady obrazu wojny skłaniają nas do głębokiej refleksji nad sensem i celem prowadzenia wojen. W tym miejscu można zadać pytanie; co powoduje, że społeczności ludzkie od zarania swojego istnienia akceptują siłowe rozwiązywanie konfliktw, a przedstawiciele władzy decydują się na pomnażanie pieniędzy i rozszerzanie swojej władzy wykorzystując narzędzia mordu, grabieży, tortur i zadawania śmierci? Dlaczego powszechnie przy realizacji zamierzonych celw wykorzystują bez zmrużenia oka cudze nieszczęście, kłamstwo, czy zdradę? Przecież osiągnięte w ten sposb korzyści są niezmiernie krtkotrwałe. Historia uczy nas, że w perspektywie dłuższego czasu, prowadząc wojny, nikt nie osiągnął trwałych korzyści. Stare polskie przysłowie mwi …kto mieczem wojuje, ten od miecza ginie… i potwierdza tezę. iż nikomu

nic dobrego z wojny nie wynikło. Wojna była, jest i będzie jedynie źrdłem blu, męki, cierpienia oraz śmierci. Czy ludzie rżniący się od siebie pochodzeniem, kolorem skry lub religią muszą traktować siebie jak wrogw? Czym gorszy jest Żyd od Aryjczyka lub Muzułmanina? Czy w świecie, w ktrym pojęcie tolerancji jest powszechnie znane odgrywa to jakąkolwiek rolę?

Przez tysiąclecia wiele pokoleń ludzi doświadczyło już cierpienia wojny, dlatego myślę, że przyszedł już czas, aby ucząc się na błędach społeczeństwa i narody oraz ich przywdcy zrobili wszystko, aby zapobiec rozpętaniu kolejnej. Receptą może być głębokie zaangażowanie każdego człowieka w walce z podłością i złem tego świata, bo tylko ono daje szansę na odbudowanie kodeksu moralnego oraz powrt do wyznawanych pozytywnych wartości. To swoiste zmartwychwstanie człowieka wymaga czasu, przeogromnej wiary i chęci. Mam jednak gorącą nadzieję, że w XXI wieku, w stuleciu, w ktrym człowiek wykształcony porzucił w niepamięć niepotrzebne przesądy nie będzie już więcej wojen. Dzięki temu życie stanie się pełne szczęścia i radości, wypełnione twrczą pracą i wolne od blu, cierpienia i męki.






Przykadowe prace

Złamania, oparzenia, rany, zatrucia, krwotoki

Złamania, oparzenia, rany, zatrucia, krwotoki Oparzenia Skra ludzka jest niezwykle skutecznie działająca na tkankę ochronną. Pod dwiema cienkimi grnymi warstwami- naskrkiem i skrą właściwą- znajduje się grubsza warstwa tkanki podskrnej. Wszystkie trzy warstwy s...

Żywienie w kamicy nerkowej

Żywienie w kamicy nerkowej Kamica nerkowa polega na odkładaniu się ,wytrącaniu w drogach moczowych nierozpuszczalnych złogw substancji chemicznych ,stanowiący prawidłowy lub patologiczny składnik moczu. Gromadzące się substancje chemiczne budują tzw. kamienie ,ktre zalegaj...

Procesy atrybucji w spostrzeganiu społecznym

Procesy atrybucji w spostrzeganiu społecznym Spostrzeganie ludzi nazywane jest min. percepcją społeczną, percepcją interpersonalną lub spostrzeganiem społecznym. Jest to proces złożony, przebiegający na poziomie wyższym tzn. semantyczno – operacyjnym. Rżn...

Prawo administracyjne - zagadnienia

Prawo administracyjne - zagadnienia PRAWO ADMINISTRACYJNE 1) Pojęcie administracji publicznej- prby zdefiniowania pojęcia adm. publ. podejmowane są od dawna. Oglnie mwiąc jest to, to wszystko co zostaje poodjęciu sądownictwa i władzy ustawodawczej( jest to definicja negatywna, zak&#...

Dynamika zmian wspłczesnego społeczeństwa polskiego - omwione zagadnienia na egzamin

Dynamika zmian wspłczesnego społeczeństwa polskiego - omwione zagadnienia na egzamin I. Czym jest prżnia socjologiczna, czym się przejawia i jakie ma skutki? Prżnia socjologiczna (pojęcie wprowadzone w latach 70tych): pusta przestrzeń pomiędzy publiczną sferą po...

Filozofia średniowiecza

Filozofia średniowiecza AUGUSTIANIZM - kierunek filozoficzno - teologiczny. - założony przez św. Augustyna z Hippony. - oficjalna doktryna chrześcijańska przed tomozmem. - najwazniejszy Bg - nieistotny świat doczesny - nie ma nic bez opatrzności - Bg jest celem, przy...

Rachunkowość

Rachunkowość Spis treści str. Wstęp ............................................................................................................ 3 Rozdział I Znaczenie depozytw w polityce zarządzania pasywami banku ............ 5 komercyjnego. 1. Bank jako przedsiębiorstwo ...

Streszczenie - Nowele Maria Konopnicka.

Streszczenie - Nowele Maria Konopnicka. Maria Konopnicka ju jako sawna poetka ogosia cztery zbiory nowel. Wypeniy je gwnie portrety i biografie rnych postaci ludowych. Wspczuciu ich niedoli towarzyszy tu szacunek dla ich wraliwoci moralnej, wielkodusznoci, subtelnej nieraz kultury uczuciowej. Bohaterowie Konopni...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry