• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Motywy m...

Nawigacja

Motywy marynistyczne w literaturze i sztuce. Rola motywu morza



Motywy marynistyczne w literaturze i sztuce. Rola motywu morza




Marynistyka jest twrczością plastyczną oraz literacką o charakterze publicystycznym zajmująca się problematyką morza i ludzi z nim związanych.

.

Pejzaż morski to stały motyw zarwno w malarstwie, jak i w poezji. Często przedstawiano morze jako żywioł pierwotny, nieujarzmiony, przeklęty, kuszący tragicznych samotnikw, buntownikw, symbolizujący zwłaszcza przeznaczenie. Morska katastrofa to jeden z popularnych romantycznych tematw. Czasem jednak morze przybierało barwy mistyczne, a symbolika odpływających statkw sygnalizowała tajemnicę oddalania się, przechodzenia na drugą stronę, do innego niż ludzki świat. Dla wielu pisarzy morze stało się wyłącznym obszarem poszukiwań tematycznych, dla innych jest jednym z możliwych teatrw działań bohaterw. Trzeba rwnież zaznaczyć fakt przenikania morskiej terminologii w obszary literatury, ktre z problematyka morska nic wsplnego nie mają. Pojawianie się motyww marynistycznych w sztuce nie powinno nikogo dziwić, ponieważ literatura ludzka od swego zarania jest bardzo ściśle związana z morzem.



Doskonałym przykładem utworu, ktry przedstawia pejzaż morskiego żywiołu jest sonet pt. Burza Adama Mickiewicza. W całym cyklu sonetw jest to jeden z trzech, następujących w kolejności utworw, opowiadających o morskiej podrży podmiotu lirycznego. Po okresie ciszy, opisanej w sonecie drugim oraz spokojnej żegludze okrętem, niesionym przez wiatr, beztroska, niemalże sielankowa podrż przerwana zostaje nadejściem niepogody. Pierwsza – opisowa – strofa wiersza ukazuje stan okrętu i ludzi, zaskoczonych nagłą burzą. W jednej chwili wicher, niczym wypuszczona z klatki bestia, wściekle atakuje samotny okręt, zdziera żagle, rozszalałe fale zaczynają rzucać statkiem na wszystkie strony, sprawiając, że liny wyślizgują się majtkom z rąk, wszystkiemu towarzyszy zaś ryk wd , szum zawiei , pomp złowieszcze jęki i głosy trwożnej gromady . W ostatnim blasku krwawo zachodzącego, ginącego w morzu słońca, wśrd całkowitego chaosu i larum na malutkiej łupinie łodzi toczy się śmiertelna walka między tracącymi nadzieję ludźmi a niezniszczalną siłą natury. Przyroda, kolejny raz tryumfująca nad człowiekiem, ukazuje swoje mroczne oblicze – gwałtowne fale są niby mokre gry, wznoszące się piętrami z morskiego odmętu. Zdaje się, że obraz w, nieodzownie przywodzący na myśl biblijną Apokalipsę, osiągnął już apogeum możliwego tragizmu i napięcia.

Zastosowany przez Mickiewicza opis żywiołu tworzy wciąż niezapomniany, wyjątkowy obraz, w odczuciu czytelnika niosący ze sobą dużą wartość poetycką i estetyczną. Wszechobecne w pierwszych wersach wrażenie ruchu, dynamiki wiernie oddaje tempo dramatycznych wydarzeń. Dzięki temu z łatwością można odtworzyć kolejne obrazy składające się na gwałtowne zmiany sytuacji na statku, co więcej, morski sztorm możemy rwnież usłyszeć poprzez liczne onomatopeje i foniczne środki poetyckiego obrazowania, np.: zdarto żagle , ryk wd , szum zawiei , pomp złowieszcze jęki , wicher z tryumfem zawył itp.. Wiążący się z nakładającą zasadnicze ograniczenia formą sonetu, błyskawiczny przekaz dokonany w części opisowej utworu daje rwnież wyraz zachwytu ja lirycznego nieposkromioną potęgą burzy. W patetycznych słowach, w wymyślnym porwnaniu ogromnych fal do mitologicznej istoty lub też do żołnierza siejącego zniszczenie wśrd nieprzyjaciela, objawia podmiot liryczny swoją, typową dla romantykw, fascynacje wielkością przyrody.

Sam sonet jest zresztą przesycony rżnorodnymi, starannie dobranymi środkami stylistycznymi. Oprcz wymienionych wyżej, uwiarygodniających przebieg zdarzeń onomatopei, nastrj niepokoju, niebezpieczeństwa tworzą też liczne epitety słońce krwawo zachodzi , złowieszcze jęki ) oraz porwnania, urastające czasem do miana hiperboli (fale niczym mokre gry, / Wznoszące się piętrami z morskiego odmętu ). Na uwagę zasługują też w nowy sposb wykorzystujące barokowe bogactwo środkw artystycznych personifikacje, barwnie obrazujące sytuację na pokładzie (pompy jęczą, woda ryczy, złośliwy wicher wyje tryumfalnie). Dzięki kumulacji krtkich, urywanych zdań, tworzących szybką, wartką akcję – wiersz nabiera rytmicznego charakteru.



Kolejnym utworem, ktry w sposb bardzo rozbudowany podejmuje tematykę burzy jest utwr pt. Tajfun Josepha Conrada. Poeta, ktry od początkw swojego istnienia był bardzo związany z morzem potrafi ukazać Nam w sposb bardzo szczegłowy oraz namacalny potęgę żywiołu. W utworze zastosowana została technika tzw. narracji pośredniej czyli opisu tego samego zdarzenia przez kilka rżnych relacji, z punktu widzenia paru bohaterw. Naturalny chaos natury zostaje skonfrontowany z ogromnym zamętem panującym na pokładzie. Fale morskie zaczęły straszliwie kołysać statkiem, ktry odbijał się od kolejnych przybojw niczym najzwyklejszy człowiek postawiony wobec ogromnej siły przerastającego go boksera. W otoczeniu było słychać głośne dudnienie kropel deszczu . Sztorm , a raczej tajfun nadciągał w mgnieniu oka . Ogromne fale zalewały pokład, ktry resztkami swoich sił, prbował ratować mnogość istnień ludzkich, ktre ruszyły w ten feralny rejs. Silny wiatr niszczył statek , ktry z coraz większym trudem prbowano utrzymać dziobem do fali . Statek jakby co chwilę zderzał sie z kolejną falą niebywałej wysokości.. Parowiec uparcie przebijał się przez kolejne gry wody. Tajfun, ktry miał zamiar zniszczyć wszystko co stanie mu na drodze, został określony przez niektrych załogantw mianem szatana. Morze przyrwnane jest do mokrych gr, statek jest atakowany przez fale, przed ktrymi broni się z wielką trudnością. Tragizmu zaistniałej sytuacji dodają liczne porwnania i epitety określające następujące po sobie fazy żywiołu.Utwr Tajfun jest nowela, a o zaliczeniu utworu do tego gatunku prozy narracyjnej decyduje zwarta, wyrazista akcja o jednym wątku (zmagania z tajfunem, burzą), czytelnie podkreślonym punktem kulminacyjnym i jasnym finałem (gdy mija atak żywiołw, akcja szybko kończy się, rozwiązuje). Brak też w Tajfunie, jak w innych nowelach, autorskich komentarzy. Budując świat ukazany w Tajfunie Conrad zwykle odwołał się do autentycznych realiw, akcję oparł na relacji z wydarzenia zasłyszanej od marynarzy na Wschodzie, uczynił z niej wciągającą fabułę. Chociaż wydarzenia rozgrywają się na morskim szlaku, znacznej przestrzeni, przywołuje się i Anglię, to jednak w Tajfunie zasadnicze znaczenie ma przestrzeń zdecydowanie ograniczona: sam statek i grupa ludzi stanowiąca załogę oraz pasażerw, ludzi uwięzionych skazanych na wsplne zmaganie się z morzem. Tworzą oni rodzaj małego świata, w jego wąskich granicach rozgrywają się najbardziej dramatyczne epizody.



Niewielu umiało pisać o morzu, tak jak Conrad. Żywioł morze jest w jego twrczości bardzo istotne, nie stanowi tylko dodatku, rodzaju dowolnie wybranej scenerii. Jednak nie zawsze samo morze jest tu najważniejsze. Niesie ono szereg wyznań, zagrożeń dla człowieka i dopiero ludzie skonfrontowani z niszczącą siłą, potęgą żywiołu, zmuszeni do dokonywania najtrudniejszych wyborw stanowią istotę utworw angielskiego pisarza. Dochodzi do bezwzględnej konfrontacji ideałw, heroicznego kodeksu moralnego ze skrajnie niesprzyjającą rzeczywistością, realnością służby. Przestaje być ważne to, co bohaterowie mwili, liczą się ich zachowania w konkretnych warunkach, najczęściej wręcz zagrożenia życia. Prowadzona do kresu sił, bezwzględna, uparta walka z żywiołem stanowi najpewniejszą, obiektywną miarę wartości człowieka. Ludzi zmuszonych do ocalenia godności, człowieczeństwa, gdy niepewne jest samo biologiczne przetrwanie, gdy tak trudno myśleć o ideałach. Jeśli jednak wyjdą one z podobnej prby zwycięsko są wartościami autentycznymi, prawdziwymi, możliwymi do ocalenia w każdych innych warunkach.





Reżyser Wolfgang Petersen postanowił zrealizować film, ktry przedstawi szerokiej rzeszy widzw hollywoodzkiego kina, czym jest prawdziwy sztorm. Podjął temat bardzo trudny do realizacji, ktry w oparciu o wydarzenia autentyczne ujmie widza i pozwoli zrozumieć, iż w konfrontacji z gniewem oceanu jesteśmy tylko bezsilnymi istotami. Tego feralnego zetknęły się ze sobą trzy szalejące prądy morskie, ich kolizja doprowadziła do ogromnego sztormu. Gwałtowne zjawiska atmosferyczne zaszły tak błyskawicznie, że Urząd Meteorologiczny nie zdążył nadać sztormowi oficjalnej nazwy, dlatego znany jest on jako Sztorm Halloween , ponieważ rozpętał się w tę właśnie noc.

Jest tu przerażenie, strach, ale i zachwyt nad pięknem tego perfekcyjnego sztormu. Wolfgang Petersen popisał się jako reżyser majstersztyku katastroficznego. Efekty specjalne i wykreowany dzięki nim ocean Atlantycki robią wrażenie. Wszystko zostało zrealizowane z imponującym rozmachem i realizmem ujęcia wzburzonego oceanu. Hektolitry wody, fale osiągające niebotyczne wysokości , a na ich tle malutki stateczek z sześcioma ludźmi walczącymi o życie. Mamy tutaj do czynienia ze strachem, ale i zachwytem nad pięknem tego perfekcyjnego sztormu . Dźwięk wiatru w czasie sztormu zmienia się na każdym etapie. Kolejne stopnie skali Beuforta osiągane w zastraszającym tempie przybierają coraz bardziej przerażające dźwięki. Gwałtowne porywy wiatru pochłaniają powietrze, wodę oraz wszystko to, co stworzył człowiek.



William Turner- Parowiec w czasie burzy śnieżnej angielski malarz żywiołw. Jego przedstawienia skłębionych mas wody i powietrza, zagęszczonego światła i buchających płomieni zacierają rysunek mieszają barwy, co przypomina obrazy abstrakcyjne. Doskonale wyrażał gwałtowność romantycznej natury, a odkrywcza technika czyniła go najwybitniejszym pejzażystą epoki. Malarstwo Tunera jest wyzwaniem rzuconym rzeczywistości. Przedstawia to, co nieuchwytne, niemoralne, zjawiska świetlne i barwne, przejrzystość i ruch… Szukając własnych środkw wyrazu, artysta poświęcał się obserwacji żywiołw takich, jak ogień i woda. Jego ulubione tematy obrazw to burza, sztorm, wschody i zachody słońca. Barwy Tunera wychodzą poza tradycyjne ramy kolorystyki – stosuje on barwy chromatyczne i kolory czyste, używa dużej ilości bieli.

Świat, ktry objawia przed nami niczym iluminację, jest efektem wyjątkowej wyobraźni malarza i mistrzostwa jego kunsztu malarskiego.

Wizyjne kompozycje Tunera odkrywają przed nami niekończące się moce, jakimi dysponuje sztuka.

John Constable powiedział o jego obrazach- wyglądają jakby malował je kolorową para



Willem van de Velde obrazy pt. Okręty w czasie burzy oraz Statek dryfujący na skały w czasie sztormu

Zewnętrzna część obrazu jest bardzo ciemna, dominują kolory czarny i siwy, wyrażają one potęgę, zgrozę i siłę burzy, wielką otchłań, ktrą może być noc. W środku obrazu zastosowany jest kontrast, barwy są jasne, ciepłe symbolizujące nadchodzący koniec burzy. Na obrazach znajdują się okręty, ktre walczą z wielką siłą sztormu. Widać, że statki są zniszczone i bezradne wobec szalejącego żywiołu. Woda w morzu jest bardzo wzburzona .W oddali niedaleko statkw widać skały. Dlatego też można spodziewać się tragedii. Bezwładne statki rzucane przez fale mogą się rozbić o skały, a cała załoga zginąć. Kontrast jasnego światła na czarnym tle może symbolizować nieuchronną, zbliżającą się śmierć, lub nadzieję na przezycie.



Burza jest zjawiskiem silnie pobudzającym wyobraźnię artystw w rżnych epokach,skłaniającym do uczynienia z niej przedmiotu w twrczości.






Przykadowe prace

Charakterystyka Nemeczka z powieści pt. "Chłopcy z Placu Broni"

Charakterystyka Nemeczka z powieści pt. "Chłopcy z Placu Broni" Ernest Nemeczek jest głwnym bohaterem książki pt."Chłopcy z Placu Broni". To jedenastoletni chłopiec, ktry mieszkał przy ulicy Rakoszańskiej 3, wraz ze swoimi rodzicami. Byli oni biedną rodziną. Jego oj...

Uczta Platona

Uczta Platona Opracowanie uczty Platona Jeden z ważniejszych dialogw Platona. Opisuje on ucztę, ktra odbyła się u Agatona. Przybyło na nią wielu znakomitych gości: ARYSTODEMOS AGATON PAUZANIASZ ARYSTOFANES ERYKSIMACHOS FAJDROS ALKIBIADES i oczywiście SOKRATES. Rozprawiali on...

Biografia - Jan Kochanowski - największy poeta polski przed Mickiewiczem.

Biografia - Jan Kochanowski - największy poeta polski przed Mickiewiczem. Jan Kochanowski to największy poeta polski przed Mickiewiczem, urodził się w 1530 r. w Sycynie koło Radomia, w woj. sandomierskim. Pochodził z zasobnej rodzinie szlacheckiej. Jego rodzicami byli Piotr Kochanowski (sędzi...

Przedszkolaki zdobywaja wiedzę o zawodach-broszurka

Przedszkolaki zdobywaja wiedzę o zawodach-broszurka Dla dziecka zabawa jest pracą, dobrem, obowiązkiem, ideałem życia. Jest jedyną atmosferą, w ktrej może ono psychicznie oddychać, a zatem i działać E.Claparede Wszystkiego co naprawd...

Metody badań pedagogicznych

Metody badań pedagogicznych Struktura - Metody badawcze - nadrzędne, wyznaczające głwny sposb postępowania - Techniki badawcze - czynności warunkowane doborem odpowiedniej metody - Narzędzia badawcze - przedmioty służące realizacji wybranej techniki Metody badawcze ...

Oglne zasady i cele Układu Europejskiego

Oglne zasady i cele Układu Europejskiego Wsplnoty Europejskie odgrywały istotną rolę w handlu zagranicznym Polski jeszcze przed transformacją systemową, mimo że większość jej obrotw towarowych koncentrowała się na obszarze byłej RWPG. W latach 80 ponad 20...

"Kordian" Juliusza Słowackiego

"Kordian" Juliusza Słowackiego TYTUŁ: Pełny tytuł dramatu brzmi: "Kordian. Pierwsza część trylogii. Spisek koronacyjny." Tytuł ten można rozłożyć na trzy części: 1. KORDIAN -jest to imie głwnego bohatera. Imię to ma swoje znaczenie, stanowi bowie...

Trzeci rozbir Polski

Trzeci rozbir Polski Wojska Rosji i Prus połączyły się i wkrtce przekroczyły granice Rzeczpospolitej. Na początku czerwca 1794r. pod Szczekocinami przeważające siły rosyjsko-pruskie pokonały wojska Kościuszki. Ich następnym celem stała się Warszawa. Naczelni...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry