• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Na przyk...

Nawigacja

Na przykładzie twrczości F. Karpińskiego omw sentymentalizm w literaturze polskiej.



Na przykładzie twrczości F. Karpińskiego omw sentymentalizm w literaturze polskiej.




Głośny pisarz francuski Jan Jakub Rousseau (czyt. Russo) dał początek rozwojowi nowego nurtu umysłowego - sentymentalizmu. Dowodził on, że człowiek jest z natury dobry, zaś cywilizacja okalecza go. Trzeba zatem wrcić do natury, aby czuć się wolnym i szczęśliwym. Piękno przyrody uszlachetnia człowieka, czyni go bardziej wrażliwym uczuciowo. Rousseau wprowadził do literatury nowego bohatera - człowieka sentymentalnego, ktry miał kierować się sercem, być czułym, wrażliwym, lubiącym prostotę i sielskość, wspłczującym ludowi i darzącym go sympatią.



Dzieła tego pisarza wywołały bunt serca przeciw wszechwładzy rozumu i doświadczenia. Sentymentaliści nie chcieli już być nauczycielami społeczeństwa, propagatorami idei trzeźwości umysłowej. Pragnęli poznawać świat za pośrednictwem swoich doznań osobistych, uczucie miało stać się głwnym kryterium oceny wszystkiego, co otacza człowieka. Nastała moda okazywania stanw uczuciowych w sposb przesadny, teatralny. Ulubioną scenerią wyznań miłosnych była przyroda (zaciszne miejsce pod ulubionym drzewem, przy blasku księżyca), uczuciom smutku odpowiadała sceneria grobw, cyprysw, cmentarzy. Wielką popularnością cieszyła się poezja miłosna i pasterska, a szczeglnie sentymentalna sielanka.



W polskiej literaturze przedstawicielem tego nurtu jest Franciszek Karpiński. Wywodził się z ubogiej, szaraczkowej szlachty. Życie jego znamy dokładnie, gdyż spisał je w swych "Pamiętnikach". Wiemy, że ukończył kolegium jezuickie, potem podjął studia teologiczne, ale ich nie ukończył, bo nadto podobały mu się kobiety. Nie chciał oszukiwać Boga, ludzi i siebie, więc widł życie świeckie, choć - mimo słabości do gładkiej płci - nie ożenił się nigdy. Pokorą nie grzeszył, nawet uważał sam siebie za człowieka wrażliwego, mądrego i utalentowanego bardziej, niż Jan z Czarnolasu (paskudne zarozumialstwo!).



Sam przyznawał się też do czułostkowości, co było prawdą, albowiem skory był do rozczuleń, łez i wspłczucia bliźnim. Marzył o rozgłosie, majątku i nagrodach, lecz mimo zdobytego rozgłosu nie czuł się dość doceniony, stał się człowiekiem rozgoryczonym, pełnym pretensji do świata i ludzi. Sławę przyniosły mu liryki miłosne, patriotyczne i religijne. To właśnie Karpiński jest autorem sławnych do dzisiaj pieśni religijnych: "Kiedy ranne wstają zorze..." i "Wszystkie nasze dzienne sprawy...".



Nazwano go "poetą serca", bo największą sławę przyniosły mu wiersze miłosne. Wspłcześni nazywali go też "śpiewakiem Justyny", bo Justynie właśnie wyznawał "Tęskność na wiosnę". Jak na poetę sentymentalnego przystało, porwnywał ukochaną do elementw natury, a więc do słońca, pszenicy, ptaszka, kwiatka i urodzaju. Dzisiejszego czytelnika śmieszą takie porwnania i pewnie żadna z kobiet nie marzy, aby szeptano jej pieszczotliwie: moja pszeniczko, mj ty urodzaju! Wwczas jednak właśnie ten wiersz przynisł Karpińskiemu taki rozgłos, że - kiedy znalazł się na obiedzie czwartkowym u krla - Stanisław August Poniatowski powitał go słowami: "kochanek Justyny będzie i w Warszawie kochany".



Wielką popularność przyniosły poecie także "Sielanki" pełne czułostkowości i melancholii. Świat pasterski ukazany w tych utworach był raczej maskaradą aniżeli wiernym obrazem rzeczywistości. Jednak wspłcześni mieli już dosyć satyry i nauki, chcieli ciepła (choćby sztucznego) i czułości serca. Tego właśnie dostarczyły im "Sielanki" Karpińskiego. Największą popularność zdobyła sielanka "Laura i Filon".



Ma ona charakter sentymentalny i pieśniowy oraz formę rozmowy kochankw. Laura czeka na swego ukochanego pod "umwionym jaworem". Nie może doczekać się spotkania, jest stęskniona i podniecona. Nie zastaje Filona, więc miotają nią rżne uczucia: zawodu, złości, podejrzliwości, wspłczucia (może zdarzyło się coś złego?), zazdrości, żalu i nawet prawie nienawiści (pewnie jest teraz u innej!). Tymczasem Filon był w pobliżu umwionego miejsca i obserwował zachowanie swej Laury. Chciał przekonać się, jak ukochana zareaguje na jego nieobecność. On także przeżył szeroką gamę uczuć: miłość, podejrzliwość, zwątpienie, wspłczucie, żal, znowu miłość. Sielanka ta tchnie prawdą, bo też Karpiński wszystko wziął z życia: jawor, maliny, "pleciankę rżowę", nawet kij z wyrżniętymi imionami kochankw, bo wwczas naprawdę była taka moda. Cała gama uczuć towarzyszących najpotężniejszemu uczuciu - miłości, też jest prawdziwa i dlatego właśnie utwr cieszył się tak wielką popularnością.



"Laura i Filon" to typowa sielanka: tematem jej jest miłość kochankw, bohaterami są pasterze, tłem zaś - przyroda wiejska. Jest to sielanka konwencjonalna, rżna od realistycznej (na przykład "Żeńcy" Szymonowica; opracowanie tematu nr 16).






Przykadowe prace

Porwnaj dwa rżne eposy wojownika, pochodzące z odmiennych kultur. Wskaż podobieństwa i rżnice, podaj przyczynę rżnic.

Porwnaj dwa rżne eposy wojownika, pochodzące z odmiennych kultur. Wskaż podobieństwa i rżnice, podaj przyczynę rżnic. W każdej kulturze odnaleźć możemy bohatera, postać mityczną, kogoś godnego naśladowania. Od stuleci ludzie potrzebowali ideałw,...

Sprawozdanie "Świteź" - opowiadanie kobiety.

Sprawozdanie "Świteź" - opowiadanie kobiety. Jezioro Świteź w Płużynach (wg ballady pod tytułem tegoż akwenu) posiada dramatyczną historię. Otż w miejscu jeziora Świteź dawno temu stało miasto niegdyś przez Tuhanw rządzone. Pewnego jednak...

Udało ci się przeprowadzić wywiad z Konradem Wallenrodem tuż przed jego śmiercią. Napisz tekst wywiadu.

Udało ci się przeprowadzić wywiad z Konradem Wallenrodem tuż przed jego śmiercią. Napisz tekst wywiadu. Sforsowanie bramy nie stanowiło żadnego problemu. Odepchnąłem odźwiernego. Wraz z resztą orszaku spiesznym krokiem minęliśmy krużganek i potykając...

Makroekonomia (ściąga)

Makroekonomia (ściąga) MAKROEKONOMIA – bada duże agregaty takie jak popyt globalny gospodarstw domowych na dobra lub globalne wydatki przedsiębiorstw na maszyny i budowle (dochd narodowy, konsumpcja, inwestycje, oszczędności, zasb kapitału, budżet państwa, kapitałoch...

Le film "pianiste"

Le film "pianiste" Le 24 septembre 2002 je suis alle avec ma classe au cinema “Baltykpour regarder le film “pianiste. Le film a tourn metteurs en scenes connus : Roman Polanski. Il a prsent la persecution Juifs pendant deuxieme guerre mondiale. C’est film en coleur et biografique parce que il montrait le desti...

Biografia - Wisława Szymborska

Biografia - Wisława Szymborska Wisława Szymborska (ur. 1923), jedna z najwybitniejszych wspłczesnych poetek, krytyk literacki, felietonistka, tłumaczka barokowej poezji francuskiej, laureatka Nagrody Nobla w 1996. Od 1931 mieszka w Krakowie. Podczas okupacji pracowała, jako urzędniczk...

Powitanie delegacji uczniw z Francji w mojej szkole-przemwienie

Powitanie delegacji uczniw z Francji w mojej szkole-przemwienie Szanowni Państwo. Witam Was z radością, dziękuje, że przyjęliście zaproszenie do mojej szkoły. Pomieszczenie w ktrym się znajdujemy jest to sala gimnastyczna. W naszej szkole panuje wyjątkowo przyjazn...

Samochd

Samochd Samochd wczoraj, dziś i jutro! Spis treści 1. Wstęp.??????????????????????????3 str. 2. Znaczenie słowa samochd.?????????????????3 str. 3. Historia- kalendarium.???????????????????4 str. 4. Budowa samochodu.????????????????????6 str. 5. Samochd przyszłości.??????????????????...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry