• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Nagrody...

Nawigacja

Nagrody i kary w procesie wychowania .



Nagrody i kary w procesie wychowania .




Nagrody i kary w procesie wychowania .



Nagrody i kary w procesie wychowania to szerokie pojęcia, lecz aby mwić właśnie o tych pojęciach moim zdaniem należy, bądź trzeba kilka słw powiedzieć o samej pedagogice, ktrej definicje są rwnie liczne i obszerne.

Pedagogika, dziedzina (dyscyplina) nauki zajmująca się badaniem szeroko rozumianych procesw edukacyjnych oraz uwarunkowań dyskursu edukacyjnego . Sama nazwa pedagogika pochodzi z języka greckiego od słw paid?s `dziecko`, agog?s `przewodnik`. Ujmując to trochę inaczej, Pedagogika to nauka o wychowaniu, ktrej przedmiotem jest działalność wychowawcza, mająca na celu, wyposażenie całego społeczeństwa, a przede wszystkim młodego pokolenia w wiedzę, sprawności oglne i zawodowe, zainteresowania, systemy wartości, postaw i przekonań, oraz przysposobienia do oddziaływania na własny rozwj. To nauka albo ściślej zespł nauk o wychowaniu, istocie, celach, treściach, metodach, środkach i formach organizacji procesw wychowawczych . Według Krzysztofa Konarzewskiego ...ostatecznym zadaniem pedagogiki jest projektowanie działalności wychowawczej , twierdzi on dalej, że Naukowym można nazwać taki projekt, ktrego cel jest wewnętrznie spjny i ktry został zbudowany na podstawie wiedzy osiągającej poziom teorii. Oznaczając projekt przez P, cel przez C i teorię przez T, możemy ująć te rozważania w formule: P= f(C,T) .

Wykorzystując formułę P= f(C,T) można wyodrębnić trzy części pedagogiki, ktre według Krzysztofa Konarzewskiego są następujące: Dwie pierwsze są dziedziną pedagogicznych badań podstawowych: tą, ktrą mogliśmy nazwać aksjologią pedagogiczną, zajmuje się formułowaniem celw wychowania, badaniem ich spjności i uzasadnianiem ich przez odwołanie się do określonych systemw wartości, ta zaś, ktrą określamy tu jako teorię wychowania, bada sposoby i warunki wywoływania zmian w psychice człowieka. Część trzecia, technologia wychowania, zajmuje się sporządzaniem projektw działalności wychowawczej, a więc dobiera sposoby określone przez teorię wychowania do celw sformułowanych przez aksjologię. W ramach tej części bada się ponadto skuteczność i ekonomiczność projektw oraz toruje drogę do praktyki wychowawczej .

Dla potrzeb tego tematu uważam za stosowne określenie rwnież samego pojęcia procesu wychowania, jak i rwnież przedstawienia struktury tegoż procesu.

Proces wychowania jest systemem czynności wychowawcw i wychowankw, umożliwiający wychowankom zmienianie się w pożądanym kierunku, a więc kształtowanie i przekształcanie uczuć, przekonań i postaw społecznych, moralnych, estetycznych, religijnych, kształtowania woli i charakteru oraz przestronny rozwj osobowości. Proces ma charakter celowy, planowy i jest rozłożony w czasie. Proces wychowania jest najstarszym procesem społecznym istnienia człowieka, obok procesu produkcji i wymiany. Wszystkie te formy pojawiły się jako praktyczna działalność człowieka tzn. nie obdarzona jeszcze refleksją. Istotą wychowania jako pewnej praktyki społecznej było przygotowanie młodych ludzi do życia w danej społeczności, tak aby zachować jej ciągłość, pełniło funkcje adaptacyjną, dawało człowiekowi korzenie .

Struktura procesu wychowania :

• obejmuje planowy cel wychowawczy

• sytuacje wychowawcze, czyli splot warunkw i faktw, całokształt okoliczności, towarzyszących oddziaływaniu wychowawczemu; jak rwnież środowisko w jakim ten proces przebiega

• doświadczenia wynoszone z sytuacji wychowawczych

• elementem struktury wychowawczej są elementy i wyniki procesu

Proces wychowania, podobnie jak inne oddziaływania międzyludzkie, dokonuje się w konkretnym warunkach i okolicznościach w jakich musi z konieczności przebiegać. Jest realnym składnikiem obiektywnej rzeczywistości. Grupa dbając o swoje przetrwanie, musi przygotować nowych członkw do pełnienia rl, musi im przekazać zasb kultury, zdolności i dążeń poprzednikw.

Problem kar i nagrd w wychowaniu wywołuje wiele dyskusji, wątpliwości, sporw wśrd rodzicw i wychowawcw. Każdy ma tu swoje własne doświadczenia i przekonania. W rozmowach ojcw, matek (czasem w jednym małżeństwie), zauważamy poważne rżnice zdań:

Ja tam swojego syna trzymam krtko. On wie co mu wolno, a czego nie, wie że jeśli jest nieposłuszny, gdy coś zbroi kara go nie ominie.

Ależ, proszę pana! Przecież dziecka nie można tak surowo wychowywać. Nabawi się nerwicy. Dziecku potrzebna jest swoboda i łagodne wychowanie. Ja swojemu tłumaczę, wyjaśniam, ale nie umiem się na niego gniewać. Jest jeszcze mały. Nie można za wiele od niego wymagać. Jestem zdecydowaną przeciwniczką zmuszania i karania.

Zwolennicy kar podkreślają ich wartość wychowawczą, przeciwnicy uznają za przeżytek, przyczynę lękw ,nerwic, kłamstwa lub agresywności dzieci.

Nie ma też jednolitego poglądu na rolę nagrody w wychowaniu.

Każda rodzina ma tutaj pewne tradycje i od nich w dużej mierze zależy częstotliwość karania i nagradzania.

W niektrych rodzinach panuje surowa atmosfera wychowawcza, dzieci są często karane, a rzadko chwalone. W innych –odwrotnie, dzieci się chwali, a rzadko karze.

W niektrych kręgach naszego społeczeństwa na ogł większe znaczenie przypisuje się karom niż nagrodom, istnieje przeświadczenie, że wybryki i przestępstwa młodzieży spowodowane są brakiem rygoru i kar.

Nagroda to wszelkie odczuwane jako przyjemne przez danego osobnika konsekwencje jego zachowania. Jeden z podstawowych regulatorw postępowania; nagroda odgrywa rolę pozytywnego wzmocnienia w stosunku do poprzedzających ją zachowań jednostki i przyczynia się do ich utrwalenia, nagrodą jest każde zdarzenie, ktrego pojawienie się w następstwie reakcji zwiększa prawdopodobieństwo jej wystąpienia w przyszłości. W węższym znaczeniu – jeden ze świadomie stosowanych zabiegw wychowawczych, służący ukształtowaniu pożądanych społecznie zachowań.

W uzupełnieniu tej definicji mogę dodać jeszcze, że istnieją jeszcze trzy klasy nagrd: awersyjne, atrakcyjne i neutralne. Nagrody atrakcyjne to takie do, ktrych jednostka dąży, ktrych pożąda. Od nagrd awersyjnych jednostka ucieka. Zaś nagrody neutralne nie wywołują żadnych ze wspomnianych wyżej tendencji. Ważne jest aby wytłumaczyć, że pojęcie nagrody nie dotyczy tylko atrakcyjnych dla jednostki sytuacji, lecz rwnież usunięcie czynnikw awersyjnych np. zwolnienie dziecka od szlabanu nakazującego mu siedzenie w domu w wolnym czasie od zajęć szkolnych, czy usunięcie zakazu oglądania telewizji. To samo rozumowanie stosuje się do kar. Tak jak nagroda jest zmianą sytuacji na korzyść jednostki, tak kara jest zmianą na niekorzyść – wprowadzeniem awersyjnego lub usunięciem atrakcyjnego czynnika.

Kara to wszelkie odczuwane przez jednostkę jako przykre konsekwencje jej zachowania, wpływa hamująco na zachowanie, po ktrym następuje, może też pobudzać do zachowań umożliwiających jej uniknięcie. W życiu społecznym kary występują zarwno w postaci regulatorw zewnętrznych jak i wewnętrznych (wyrzuty sumienia, poczucie winy), odgrywając rolę instrumentu kontroli grup społecznych nad jednostką. Kara w pedagogice jako jeden świadomie stosowanych zabiegw wychowawczych, zmierza do powstrzymania jednostki od zachowań społecznie niepożądanych oraz wytworzenia wewnętrznych mechanizmw zapobiegających ich występowaniu. Warunkiem skuteczności kary jest miedzy innymi określenie zachowań podlegających karaniu, możliwość wyboru zachowań alternatywnych, akceptacja osoby karzącego oraz norm, w imię ktrych kara zostaje wymierzona. W pedagogice wspłcześnie postuluje się ograniczenie stosowania kar na rzecz umiejętnego wprowadzania wzmocnień pozytywnych – nagrd. Nadmierny rygoryzm, stosowanie kar zbyt surowych, niezrozumiałych, wywołujących poczucie krzywdy, powodujących niezaspokojenie podstawowych potrzeb psychologicznych wychowanka, może prowadzić do deformacji jego osobowości.

Będąc wychowawcą, ktry zamierza stosować nagrody, musimy zorganizować takie zdarzenia, ktre rzeczywiście są atrakcyjne, bo nie kiedy nasza chęć nagrodzenia kogoś może przynieś odmienny skutek, od pożądanego. Przytoczę tu przykład zaczerpnięty z książki Krzysztofa Konarzewskiego: ...pewna studentka została nagrodzona publiczna pochwałą za to, że po dłuższym okresie bierności wzięła udział w dyskusji podczas uniwersyteckich zajęć. W następstwie tej pochwały zamilkła na dobre do końca semestru, mimo że – jak pokazał egzamin – zupełnie dobrze orientowała się w materiale. Publiczna pochwała zadziałała na nią paraliżująco, onieśmielając ją do reszty.

Nie należy rwnież przesadzać z częstością stosowania określonej nagrody w określonych sytuacjach, prowadzi to wtedy do nasycenia. Wartość nagrody zależy rwnież od jej przewidywalności. Bardziej cieszy i lepiej odczuwana jest większa nagroda od spodziewanej za dane aprobowane zachowanie. Jedną z czynności, ktra może wspomc wychowawcę w utrzymaniu atrakcyjności nagrody, jest jej rżnicowanie i okoliczności jej stosowania.

Pozostaje rwnież kwestia kiedy stosować nagrody, to znaczy w jakim czasie po zakończeniu pożądanej czynności nagrodzić wychowanka. Otż jak pisze w swojej książce K. Konarzewski a właściwie przytacza wyniki badań Hilgarda i Marquisa … stwierdzono, że dla większości reakcji warunkowych optymalny odstęp czasu między bodźcem warunkowym a bezwarunkowym wynosi 0,5 0,25 sek.; zwiększanie tego odstępu prowadzi do spadku siły reakcji warunkowej. Wynika z tego, że wychowawca powinien do minimum zmniejszyć czas po ktrym następuje nagroda. Nie zawsze jest to możliwe, by po skończonej czynności nagradzać wychowanka, może to bowiem przeszkadzać wychowawcy w jego dalszych czynnościach jak i samemu uczniowi.

Pozornie kara wydaje się od nagrody skuteczniejsza, gdyż przynosi natychmiastowy skutek, dziecko ukarane przestaje się źle zachowywać, zaczyna płakać, przepraszać, obiecywać poprawę. Kara nie stanowi jednak czynnika utrwalającego dobre przyzwyczajenia i nawyki.

W wychowaniu stosujemy zarwno nagrody jak i kary, a każdą decyzję w tej sprawie trzeba dostosować do indywidualnych cech dziecka, do sytuacji, do celu, ktry chcemy osiągnąć.

Kary trzeba dostosowywać do wieku i indywidualnej wrażliwości każdego dziecka. Bardzo wrażliwemu dziecku wystarczy upomnienie, zmartwienie matki, ostrzejsze zwrcenie uwagi, rozmowa i wytłumaczenie na czym polega niewłaściwość postępowania. Dziecko mniej wrażliwe wymaga surowszych reakcji z naszej strony.

Kara, tak jak i inne metody wychowawcze ma dziecko uczyć właściwego postępowania, ale stosujemy ja wwczas, gdy nie pomaga perswazja, upomnienia, zawstydzanie, prośby i polecenia. Jeżeli pomimo kilkakrotnego upominania, wykazywania niewłaściwości postępowania lub wielokrotnego przypominania dziecku o konieczności podjęcia swych obowiązkw nie widzimy skutkw – to pozostaje nam ukaranie dziecka, stosownie do wieku, okoliczności i rodzaju przewinienia. Inaczej dziecko czuje się bezkarne, będzie utrwalało złe zachowanie i lekceważyło polecenia dorosłych i swoje obowiązki.

Wybierając rodzaj kary, pamiętajmy, że należy unikać kar niesprawiedliwych, niezrozumiałych dla dziecka lub kar, ktre mogą dziecku zaszkodzić. Najgorszą karą jest bicie, okazywanie przemocy, bez odwoływania się do wrażliwości i przeżyć dziecka. Częściej więc należy stosować ostrą wymwkę, odmwienie dziecku przyjemności, karą dla dziecka może być np. odwołanie niedzielnego pjścia z nim do kina, zrezygnowanie ze wsplnej zabawy, odkupienie zniszczonej rzeczy z zaoszczędzonych w skarbonce pieniędzy.

Karanie ma na celu wyeliminowanie pewnych zachowań czy czynności i doprowadzenie do spadku intensywności tych zachowań. Karanie ma postać pozytywną polegającą na zastosowaniu czynnika każącego budzącego strach i lęk oraz negatywną, polegającą na wycofaniu nagrody, co powoduje zawd, żal, a także gniew. Siła kary jest w dużym stopniu zindywidualizowana; to co dla jednego ucznia jest karą dotkliwą, dla drugiego może nie mieć żadnego znaczenia. Słaba kara może nie wywierać pożądanego wpływu na zachowanie, z kolei kara zbyt mocna prowadzić może do powstania lęku, związanego z całą sytuacją karania, a więc także i osobą każącą i czynnością.

Wychowawca i wychowanek pozostają ze sobą w pewnych stosunkach, ktre możemy nazwać interakcją wychowawczą. Interakcja wychowawcza oznacza rodzaj wzajemnych oddziaływań między wychowawcą a wychowankiem bądź grupą wychowankw… W toku takiej interakcji bardzo rzadko mamy do czynienia wyłącznie z karaniem, zwykle stosuje się zarwno nagrody i kary z tym, że mają one rżną siłę. I tak K. Skarżyńska posługiwała się czterema układami nagrd i kar:

• Silne nagrody i słabe kary

• Silne nagrody i silne kary

• Słabe nagrody i silne kary

• Słabe nagrody i słabe kary

Miało to postać eksperymentu, badania, w ktrym uzyskano następujące wyniki:

1. Jeżeli bierzemy pod uwagę bezpośrednie zmiany w zachowaniu, a szczeglnie liczbę zmian, to: stosowanie silnych kar i słabych nagrd jest tak samo skuteczne jak stosowanie silnych nagrd i silnych kar, natomiast jest bardziej skuteczne niż stosowanie silnych nagrd i słabych kar i słabych nagrd i słabych kar.

2. Jeżeli natomiast uwzględniamy wielkość zmian bezpośrednich (można mwić o jakości zmian), to okazuje się, że największe zmiany pod wpływem karania i nagradzania zaszły w grupie badanych, gdzie stosowano silne nagrody i słabe kary.

3. Jeżeli natomiast interesujemy się trwałymi zmianami, a więc utrzymującymi się po dwch tygodniach, to okazało się, że najbardziej efektywne były silne nagrody i słabe kary, zarwno bowiem liczba zmian, jak i ich wielkość były w tej grupie największe, w przeciwieństwie do grupy, w ktre posługiwano się silnymi karami i słabymi nagrodami.

Co z tego wynika? Otż kary a szczeglnie silne kary, wydają się wywierać skutek bezpośredni i krtkotrwały, natomiast silne nagrody skutek inny jakościowo i bardziej trwały.

Proponuje spojrzeć na to jeszcze trochę innym okiem, od strony rodzica, ktry w wychowaniu niekiedy ma duże dylematy, co zrobić, jaką zastosować metodę aby poskutkowało.

Nagroda odczuwana jest przez dziecko jako przyjemność, przynosi zadowolenie, wyraża uznanie rodzicw dla dziecka za określone zachowanie się czy osiągnięcia. Nagroda jest o wiele bardziej skuteczna niż kara, gdyż podtrzymuje i utrwala pozytywne cechy i zachowania dziecka, zachęca je do właściwego postępowania. Dziecko nagradzane nabiera wiary w siebie, zaufania do własnych możliwości, upewnia się w przekonaniu, że spełnia oczekiwania rodzicw, że jest kochane i akceptowane. Mwiąc o nagradzaniu mamy na myśli nie tylko rżne prezenty tzw. nagrody rzeczowe w postaci zabawki, słodyczy, książki, ubrania, ale także pochwałę, pieszczotę, wyrażenie aprobaty. Nagrodą może być wsplna wycieczka , wsplna zabawa, spacer, zaproszenie kolegw do domu, wyrażenie swojej radości i miłości : Cieszę się, że mam takiego pracowitego syna. Zrobiłeś mi tym wielką przyjemność.

Nagrody w postaci prezentw powinny wiązać się ze szczeglnymi okazjami lub osiągnięciami, np. na zakończenie roku szkolnego, nowy rok, imieniny czy urodziny, czasami też z powodu pokonania przez dziecko wyjątkowych trudności w czytaniu, ortografii, matematyce.

Obserwacje wykazują, że dzieci dostają za dużo prezentw, a odczuwają niedosyt nagrd w innej postaci, np. pieszczot, wsplnej zabawy, pochwały, akceptacji rodzicw, wyrażenia radości z ich osiągnięć. Nagrodę możemy wcześniej zapowiedzieć, aby dziecko dążyło do jej zdobycia, zwłaszcza gdy ma do pokonania trudności. Np. Jeżeli nauczysz się dobrze czytać w tym roku, to...Możesz liczyć na nowa zabawkę ,pod warunkiem...

Oczekiwana nagroda niektre dzieci mobilizuje do wysiłku, do wytrwałości, dokładności, wzmacnia więc pracowitość, podtrzymuje aktywność. Nadmierna ilość nagrd uzyskiwanych bez odpowiedniego uzasadnienia demoralizuje i demobilizuje. Dziecku nie zależy już na nowej zabawce, a mama wciąż obiecuje, wciąż przynosi nową lalkę itd. Wartość nagrody maleje, skuteczność nagradzania, także.

Kara jest odczuwana jako przykrość, niespełnienie oczekiwań, wstyd, upokorzenie, odrzucenie przez rodzicw. Trzeba ja dostosowywać do wieku i rozwoju dziecka , a także do rodzaju przewinienia. Dziecko 3-letnie, ktre nie rozumie dlaczego nie należy włączać urządzeń elektrycznych, wyjmować szklanych rzeczy z kredensu, niszczyć czegoś itp. Można ukarać zwykłym klapsem ze słownym uzupełnieniem, że tego robić nie wolno. W stosunku do dziecka w wieku szkolnym nie stosujemy kar fizycznych, a zawstydzamy je, strofujemy zawsze z uzasadnieniem, motywacją i perswazją.

Formy karania mogą być rżne, np. wyrażanie dezaprobaty, wymwki, okazanie chłodu uczuciowego, odmwienie dziecku czegoś do czego było przyzwyczajone np. wsplnej zabawy, wyrażenie swego zmartwienia, pokazanie przykrości. Kara może przeciwdziałać złym zachowaniom, zniechęcić do złego, ale nie utrwala, nie podtrzymuje postępowania dobrego. Często stosowana, niesprawiedliwa, lub zbyt ostra może wywoływać niezamierzone skutki, np. niechęć do karzącego.

Błędem jest stosowanie surowych kar za przewinienia błahe, ktre były popełniane z niewiedzy, przez nieuwagę, nie można karać za to, że dziecko nie może się czegoś nauczyć ,chociaż bardzo nad tym pracuje, bardzo się stara, a brak mu zdolności lub siły dla zwiększenia rezultatw swej pracy. Gdy dziecko spodziewa się kary za otrzymaną dwjkę, za rozbity wazonik; wwczas stara się ukryć przewinienie lub zaczyna kłamać. Lęk dziecka, brak poczucia bezpieczeństwa nie sprzyjają dobrej atmosferze w domu i efektom wychowawczym.

Kara, nawet mała może skutkować, gdy dziecko będzie przekonane, że jest ona sprawiedliwa i gdy osoba karząca ma autorytet.

Podsumowując moją pracę zaczerpnę jeszcze cytatu …trzeba być wyjątkowo oszczędny w karaniu. Nierozsądnie czyni wychowawca, ktry z lenistwa sięga po karę, gdy mgłby zbliżony efekt osiągnąć innymi metodami. Bezpośredni cel osiągnie on, być może, łatwiej niż inni, w ostatecznym rachunku może się jednak okazać, że swym postępowaniem wyrządził wychowankowi więcej szkody niż pożytku. Cytat ten jest bardzo ważny z tego względu, iż zawiera coś o czym wspominałem już wcześniej a mianowicie o tym, iż kary są skuteczne ale bezpośrednio i krtkotrwało, a co dalej? A wychowywać to nie oznacza wpływać na wychowanka przez chwile, to proces długotrwały, ktrego efekty mają być widoczne nawet po dłuższym czasie. Tu w tym miejscu mogę stwierdzić, karać owszem ale z rozsądkiem.







BIBLIOGRAFIA

Encyklopedia multimedialna PWN

Internet

Mika S., Psychologia społeczna, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1981

Milerski B., Śliwerski B.(red.), PWN Leksykon. Pedagogika, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2000

Konarzewski K., Podstawy teorii oddziaływań wychowawczych, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1982






Przykadowe prace

Problem obiektywności barw

Problem obiektywności barw Trzeba przede wszystkim rozrżnić dwie kwestie: spr i obiektywność barw i spr o ich fizykalną interpretację. W praktyce jednak niełatwo dokonać tego rozrżnienia. Przyjrzyjmy się tytułem przykładu fragmentowi dyskusji zawartej w Rosen...

Dwa sposoby literackiego kreowania bohatera – analiza i interpretacja porwnawcza fragmentw Gloria victis Elizy Orzeszkowej i Kompleksu polskiego Tadeusza Konwickiego

Dwa sposoby literackiego kreowania bohatera – analiza i interpretacja porwnawcza fragmentw Gloria victis Elizy Orzeszkowej i Kompleksu polskiego Tadeusza Konwickiego Wiele postaci z historii lub literatury było opisywanych przez kilku rżnych twrcw. Każdy z tych opisw jest zupełnie inny, nawet je&#...

Zarządzanie środowiskiem

Zarządzanie środowiskiem WYKŁAD 1. 04.03.00r W jaki sposb uwarunkowania ekologiczne warunkują rozwj gospodarczy ROZWJ GOSPODARCZY. Proces zmian w gospodarce dotyczący przekształceń jakościowo-strukturalnych w gospodarce narodowej, ktry wywołany jest zmianami sił wy...

"Pytania zadawane sobie" - problemy egzystencjalne w poezji Wisławy Szymborskiej.

"Pytania zadawane sobie" - problemy egzystencjalne w poezji Wisławy Szymborskiej. W poezji Szymborskiej odnajdujemy prawdę o sobie i świecie, ktry nam zagraża. CECHY: - pointa - koncept, komizm językowy, - wykorzystanie języka - wieloznaczność, dowcip, gra słw, mowa ...

Program zmierzający do ograniczenia w środowisku młodzieży palenia tytoniu.

Program zmierzający do ograniczenia w środowisku młodzieży palenia tytoniu. SCENARIUSZ PROGRAMU TEMAT: Nikotyna, czyli niewola na własne życzenie. HASŁO: Gimnazjum bez papierosa. CZAS TRWANIA: 1 godzina. ADRESACI: uczniowie gimnazjum. CEL GŁW...

"Wizerunki maryjne w liryce średniowiecznej" - porwnaj na przykładzie Bogurodzicy i Lamentu Świętokrzyskiego

"Wizerunki maryjne w liryce średniowiecznej" - porwnaj na przykładzie Bogurodzicy i Lamentu Świętokrzyskiego Wizerunki maryjne w liryce średniowiecznej; Dla średniowiecza charakterystyczny był kult świętych, przede wszystkim Maryi. Świadczą o tym freski i obrazy w ko...

Zaburzenia gospodarki wodno – elektrolitowej

Zaburzenia gospodarki wodno – elektrolitowej 1. Bilans wodny organizmu Woda przyjmowana jest głwnie przez przewd pokarmowy i pochodzi też z procesw przemiany materii. Podczas utleniania pokarmw (głwnie tłuszczw) wytwarza się około 300 ml wody metabolicznej. Wydalanie wody i r...

Hitler i nazizm w Niemczech

Hitler i nazizm w Niemczech Obiecując odbudowę potęgi państwa, naziści wprowadzili w Niemczech dyktatorskie rządy silnej ręki. Bezkompromisowa i agresywna polityka Hitlera przyniosła mu wiele sukcesw, ostatecznie jednak doprowadziła do oglnoświatowej wojny. Po przegraniu I W...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry