• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Najwa&#38...

Nawigacja

Najważniejsze zabytki i ciekawostki o Tarnowie



Najważniejsze zabytki i ciekawostki o Tarnowie




PS. owa treść o wiele lepiej prezentuje się, jeśli otworzy się ją z dokumentu ;)



TARNW

Mieści się w płnocnej części Polski, w wojewdztwie małopolskim; leży ad rzeką Biała. Obszar miasta wynosi 72,4 km2 i mieszka w nim prawie 120 tys. Osb.



Kto choć raz zobaczył Tarnw, nie potrafi się oprzeć urokowi jego galicyjskiej atmosfery. To nie tylko wyjątkowa uroda Starego Miasta, w ktrym zachowały się uliczki w średniowiecznym planie, gotyckie i renesansowe budowle, fragmenty murw obronnych. To także szczeglny duch, ktry odrżnia stare grody południa od reszty Polski.



Najpiekniejsze zabytki Tarnowa



• Zabudowa rynku Starego Miasta (kamienice) wraz z pźnogotyckim ratuszem (połowa XIV w. i Katedrą (bazyliką mniejszą)

o renesansowe nagrobki rodu Tarnowskich w katedrze

o manierystyczne nagrobki rodu Ostrogskich

• Bima – pozostałość po starej synagodze

• Cmentarz żydowski (założony w 1583 r.)

• Kościł Św. Trjcy (II połowa XVI w.)

• Kościł Najświętszej Maryi Panny

• Kapliczka św. Walentego (przełom XVIII-XIX w.)

• Pałac Sanguszkw w Gumniskach

• Dworzec Kolejowy (1855 r.)

• Park Strzelecki (1866 r.)

• Ruiny zamku Tarnowskich (XIV w.)

• Klasztor i kościł ojcw Bernardynw

• Stary Cmentarz (druga połowa XVIII w.)

• Pozostałości murw miejskich z XIV-XVI

• Pałac Ślubw (ok.1880 r.)

• Mauzoleum gen. Jzefa Bema

• Kościł Świętej Rodziny

• Kościł Św. Marcina na Grze Św. Marcina

• Dom Chemika w Mościcach

• Ratusz na Rynku

• Pałacyk w Parku Strzeleckim



2 najważniejsze zabytki Tarnowa, ktre TRZEBA zobaczyć



Ratusz z połowy XIV w.



Pierwotny budynek ratusza został zbudowany około połowy XIV w. w stylu gotyckim, przebudowany gruntownie prawdopodobnie w końcu XVI w. w stylu renesansowym. Budynek ratusza, stojący w centrum rynku, ktrego wysokość od płyty rynku do szczytu attyki wynosi 18m, zaś wysokość wieży 30m, zachował cechy budowli w stylu renesansowym. Jest to budynek piętrowy, murowany z cegły. Prostokątny, z wieżą od płnocy i ryzalitem z klatką schodową od południa. Zwieńczony ceglaną, nietynkowaną attyką z 28-ma blendami (wgłębieniami).



Grzebień attyki zdobią kamienne woluty, sterczyny i 14 maszkaronw. Wieża w części dolnej (do szczytu attyki) kwadratowa, w grnej ponad attyką okrągła z nadwieszonym na kamiennych kroksztynach gankiem straży, dach ostry z blaszanym herbem XX. Sanguszkw, Pogoń Litewska, na szczycie (znajduje się tam dopiero od 1846 r., wcześniej była Leliwa Tarnowskich).



Do czasw obecnych zachowały się dwa portale kamienne, jeden od wschodu o dość prostej formie, przez ktry prowadził wjazd do pomieszczenia dawnej wagi, oraz od południa renesansowy z herbem Leliwa i łacińskim napisem: DOMINUS CUSTODIAT INTROITUM ET EXITUM TUUM (Pan niech strzeże wejścia i wyjścia twego). Drugi portal renesansowy, skromniejszy od wejściowego, z łacińską maksymą: IUSTITIAE FUNDAMENTUM FIDES (Sprawiedliwości podstawą wiara) znajduje się wewnątrz budynku.



W 28-miu blendach attyki znajdowały się, prawdopodobnie namalowane techniką sgrafitto, portrety członkw rodu Tarnowskich, od Spycimira do Jana Krzysztofa (zm. 1567 r.). Liczba maszkaronw (14) miała symbolizować 14. członkw urzędujących, starej i nowej rady miejskiej.

Od 1970 roku w budynku Ratusza można oglądać wystawy Muzeum Okręgowego w Tarnowie.



Bazylika Mniejsza (Katedra)



Najbardziej reprezentatywny zabytek Tarnowa. Wielokrotnie przebudowywana. W swym pierwotnym, gotyckim XIV-wiecznym kształcie, była to zapewne budowla bezwieżowa, jednonawowa z prostokątnym prezbiterium, wzniesiona z cegły z dodatkiem kamienia. Stopniowo pierwotna bryła kościoła była obudowywana kaplicami od końca XIV w. do XIX w.

Potężna wieża od zachodu została dobudowana do nawy głwnej zapewne w końcu XV w. Jej dzisiejsza wysokość wynosi 72 m, ile wynosiła pierwotna, nie wiadomo. Dzisiejszy wygląd neogotycki, katedra otrzymała po gruntownej renowacji i częściowej przebudowie w latach 1889-1900.

Katedra słynie z renesansowych nagrobkw przedstawicieli rodu Tarnowskich oraz manierystycznego Ostrogskich, ktre słusznie uchodzą za jedne z najwybitniejszych dzieł sztuki w Polsce takich mistrzw jak: Bartłomiej Berecci, Jan Maria Padovano i Jan Pfister.

Pomnik nagrobny Barbary z Tęczyńskich Tarnowskiej (zm. 1521 r.) z warsztatu Bartłomieja Berecci jest uważany za najpiękniejszą rzeźbę, przedstawiającą kobietę doby Renesansu w całej Europie. Zaś piętrowy pomnik hetmana Jana Tarnowskiego (zm. 1561 r.) i jego syna Krzysztofa (zm. 1567 r.), za najbardziej monumentalny w Europie. Wymiary jego wynoszą obecnie 13,8 m wysokości i 5,6 m szerokości.



Czy wiesz...



... jak powstał Tarnw?

Nazwa Tarnw sprawiała i sprawia nadal wiele kłopotw zarwno językoznawcom jak i historykom. Według jednych pochodzi od krzeww tarniny (cierni), gęsto dawniej porastających okoliczne wzgrza. Takiego zdania był m.in. nasz dziejopis Jan Długosz. Inni twierdzą, iż nazwa Tarnw pochodzi od imienia rycerza Tarna, ktry założył tu osadę i był jej pierwszym właścicielem, a zarazem protoplastą rodu Leliwitw. Niektre z nowych prb wyjaśnienia nazwy miasta, łączą nazwę Tarnowa z osobą Tarna - pełnomocnika księcia lub wielmoży, sprawującego funkcję nadzorcy tarlisk łososi na Dunajcu, ktry dlatego mgł zwać się "tarnym".

Inna legenda tłumaczy powstanie miasta w dość nietypowy sposb. Niespisane do dziś, przekazywane z pokolenia na pokolenie, z ojca na syna opowieści protoplastw Tarnowa nakazują szukać wśrd mieszkańcw południa. W czasach do tego stopnia odległych, że nikt jeszcze nie myślał o seryjnym montażu samochodw, wybrali się oni ponoć na poszukiwania Eldorado. Niestety, spźnili się na statek do Nowego Jorku, a nie chcąc wracać do Zakopanego, założyli nad rzeką Białą grd, ktry nazwali Tarnowem.



..., że Tarnowska starwka uznawana jest za perłę polskiego renesansu?

Tarnowska Bazylika Katedralna, najbardziej szacowny tarnowski zabytek, urzeka wyjątkową atmosferą i bogatym wyposażeniem. Gotycko-renesansowe nagrobki przedstawicieli rodu Tarnowskich oraz barokowy nagrobek Ostrogskich, uchodzą za jedne z najwybitniejszych dzieł sztuki w Polsce. Pomnik nagrobny Tarnowskich - 13,8 m wysokości przy 5 metrach szerokości uważany jest za najbardziej monumentalny w Europie. Jednocześnie rzeźbę nagrobną Barbary z Tęczyńskich Tarnowskiej, dłuta Bartłomieja Berecciego, historycy uznają za jedną z najpiękniejszych figur kobiecych w rzeźbie okresu Odrodzenia w całej Europie. Sam Rynek zachował zaś swj średniowieczny układ, obrany w momencie lokacji miasta w roku 1330. Wielu zachwyconych jest zwłaszcza Ratuszem stojącym na środku rynku, ktry nabiera niezwykłego blasku wieczorem. Przy kawiarnianych stolikach można spotkać całe rodziny.



..., że tarnowskie muzea są unikatowymi w skali europy i świata?

W przytulnym zaułku za Katedrą, w zabytkowych kamieniczkach z XVI w. ma swoją siedzibę Muzeum Diecezjalne. Założone w 1888 roku przez Ks. Jzefa Bąbę, rektora Seminarium Duchownego, jest najstarszym muzeum diecezjalnym w Polsce. Najważniejszym działem zbiorw są zabytki sztuki cechowej - malarstwa i rzeźby gotyckiej z terenu Małopolski. Można tu rwnież podziwiać trzy ołtarze tryptykowe pochodzące z wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO kościłka św. Leonarda w Lipnicy Murowanej.

Muzeum Etnograficzne, filia Muzeum Okręgowego, zlokalizowane w dawnym zajeździe podmiejskim, może się poszczycić jedyną w Europie stałą ekspozycją poświęconą historii i kulturze Cyganw. Na szczeglną uwagę zasługuje kolekcja pięciu oryginalnych wozw taborowych znajdujących się na dziedzińcu Muzeum.



... kogo Tarnw dał światu?

Od początku swojej ponad 675-letniej historii był Tarnw domem dla wielu znanych i znaczących osb. W rodowym zamku Leliwitw na grze św. Marcina, w roku 1488 przyszedł na świat Jan Amor Tarnowski, pźniejszy Hetman Wielki Koronny. Tutaj rwnież urodził się bohater narodowy Polski i Węgier, wybitny dowdca gen. Jzef Bem przez Węgrw nazywany Ojczulkiem. Swoje życie z miastem związał Jan Szczepanik, wynalazca między innymi fotografii barwnej, zwany "polskim Edisonem". To właśnie w Tarnowie, w pracowni na poddaszu domu przy ul. Sowińskiego 11 na poddaszu tej tarnowskiej kamienicy w toku żmudnych, kilkuletnich prac wyłaniał się "obraz w barwach naturalnych". Genialny Jan Szczepanik pracował tu nad metodą "blaknięcia", ktra umożliwiła wykonywanie zdjęć oraz odbitek fotograficznych w barwach naturalnych. I w konću w Tarnowie wykonał pierwszą na świecie kolorową fotografię. Jan Szczepanik jest też wynalazcą kamilzelki kuloodpornej, jego "telektroskop" - to nic innego jak wspłczesny... telewizor. (na zdjęciu jedyny na świecie pomnik Jana Szczepanika w Tarnowie)



..., że "Malowana Wieś", koronki i palmy wielkanocne, to folklor regionu tarnowskiego?

Spośrd licznych form sztuki ludowej na szczeglną uwagę zasługują kultywowane od lat tradycje zdobienia chat motywami kwiatowymi, do dziś żywe we wsi Zalipie. Co roku malarki, dzieci a także kilku męzczyzn na nowo maluje na domach, stajniach, a nawet psich budach kolorowe bukiety.



W Bobowej - słynnym na cały świat zagłębiu koronki klockowej, powstają najpiękniejsze wzory i formy tego rękodzieła. Tajemnica ich wyrobu przekazywana jest w rodzinie z pokolenia na pokolenie.

Doroczny konkurs palm wielkanocnych, organizowany w Lipnicy Murowanej, jest najsłynniejszym i najważniejszym tego typu konkursem w Polsce. Rekordowe okazy sięgają 30 metrw wysokości.



..., jak się bawić w Tarnowie?

Rynek stanowi najważniejszy punkt na rozrywkowej mapie miasta. Kilkadziesiąt klubw i pubw zlokalizowanych wokł płyty rynku oraz w przylegających uliczkach stanowi jedyne w swoim rodzaju centrum spotkań ludzi rżnych kultur. Muzyka grana na żywo, dyskoteki i dancingi pozwalają rozkosznie spędzać czas ludziom w wieku lat od 7 do 107. Na płycie Rynku nie brakuje koncertw i występw gromadzących tysiące osb.



To przy Rynku 5 mieści się Tarnowskie Centrum Kultury, gdzie można oglądać wystawy, a wieczorami słuchać koncertw w Piwnicy. Szczeglnie to miejsce upodobali sobie młlośnicy dobrego jazzu.

Przy Rynku w Pasażu Tertila do konktaktu ze sztuką zaprasza także Galeria Miejska.



..., że Tarnw to kultura na najwyższym poziomie?

Tarnowski Teatr im. Solskiego jest organizatorem festiwalu komedii teatralnej TALIA. Każdego roku w październiku wybrane najciekawsze spektakle w całego kraju konkurują na scenach tarnowskiego teatru o nagrodę głwną festiwalu. Spektakle wychodzą poza deski, grane sa np. na rynku

W świecie filmu zasłużonym uznaniem cieszy się Tarnowska Nagroda Filmowa, ktrego nagroda głwna - Maszkaron, jest trofeum cenionym przez największych twrcw filmowych.

Miłośnicy muzyki poważnej mają możliwość obcowania z największymi twrcami i wykonawcami, dzięki Centrum Ignacego Paderewskiego. Instytucja, ktra zarządza jedyną ocalałą posiadłością kompozytora na świecie w Kąśnej Dolnej, jest jednocześnie organizatorem koncertw i spotkań muzycznych. Udział w festiwalu Bravo Maestro, organizowanym przez Centrum zaproszeni artyści poczytują sobie za zaszczyt.



Ciekawostki





• Tarnw był pierwszym wolnym miastem w pozaborczej Polsce. Został wyzwolony z 30 na 31 października 1918 r.

• 28 sierpnia 1939 roku na dworcu głwnym w Tarnowie doszło do zamachu bombowego zorganizowanego przez niemieckich nazistw.

• Pierwszy transport 728 więźniw do obozu Auschwitz-Birkenau wyruszył właśnie z Tarnowa, 14 czerwca 1940 roku.

• W Tarnowie działa jedyne w Europie Muzeum Romw (oddział Muzeum Okręgowego w Tarnowie)a także najstarsze w Polsce Muzeum Diecezjalne (pochodzi z 1888 roku).

• Tarnw jest miastem wielkokulturowym, na przestrzeni wiekw zamieszkiwali w nim Polacy, Niemcy, Żydzi, Szkoci, Austriacy, Ukraińcy i Cyganie.

• Tarnw jest najcieplejszym miastem Polski, ze średnią wieloletnią temperaturą powietrza wynoszącą 8,8 C. Najcieplejsze miejsce w Polsce leży na terenie dawnej morelowni, przylegającej od zachodu do Parku Sanguszkw.

• W Tarnowie rozpoczynają się Karpaty, najbardziej wysunięta na płnoc część Karpat to właśnie Gra św. Marcina

• Zespł Unii Tarnw w 2004 i 2005 roku zdobył Drużynowe Mistrzostwo Polski, a ponadto w 2005 roku trzy pierwsze miejsca w zawodach na Indywidualnego Mistrza Polski przypadły zawodnikom tarnowskich jaskłek.

• W Tarnowie dn. 16 września 2006 r. na stadionie Unii Tarnw w Mościcach odbył się jedyny w Polsce Turniej Pożegnalny sześciokrotnego Mistrza Świata Tony'ego Rickardssona tzw. "Final Lap" - "Ostatnie Okrążenie". Wystąpił on w nim jako reprezentant Jaskłek. Tym występem zakończył on swoją karierę w polskiej lidze żużlowej.






Przykadowe prace

Smog

Smog Smog to zanieczyszczone powietrze zawierające duże stężenia pyłw i toksycznych gazw, ktrych źrdłem jest głwnie motoryzacja i przemysł. To słowo powstało w angielskim obszarze językowym z połączenia dwch wyrazw , a mianowicie słowa “smoke...

Grayna - streszczenie.

Grayna - streszczenie. Dziao si to w 14 wieku na Litwie.Bya noc.W wietle kiyca wida byo stare gotyckie zamczysko. Do bram zamku zajechao trzech posw krzyackich.dali oni natychmiastowego widzenia z Ksiciem Litaworem.Gdy suga oznajmi i pan pi posowie pokazali mu piercie i powiedzieli e ksie bdzie wied...

Przedstawiciele renesansu.

Przedstawiciele renesansu. RENESANS renesans (fr. renaissance ‘odrodzenie, odradzanie się’ od renatre ‘odradzać się’ z łc. renasci) 1. kierunek w kulturze Europy, zapoczątkowany we Włoszech i trwający od XIV do XVI w., odznaczający się fascynacją antyki...

Kalorie

Kalorie TABELA KALORII I PRODUKTW Produkt Ilosc Kcal PIECZYWO bagietka 1 sztuka 225 grahamka 1 sztuka 125 kajzerka 1 sztuka 120 bulka pszenna z makiem 1 sztuka 135 bulka pszenna paryska 1 kromka 60 bulka pszenna wroclawska 1 kromka 65 chleb graham 1 kromka 84 chleb pszenny 1 kromka 128 ...

Trzy obrazy rewolucji ( Nie-Boska komedia, Przedwiośnie, Szewcy ), co je łączy

Trzy obrazy rewolucji ( Nie-Boska komedia, Przedwiośnie, Szewcy ), co je łączy Rewolucja to wyraz pochodzenia łacińskiego, w znaczeniu szerokim i metaforycznym - wszelka szybka i głęboka zmiana ( np. rewolucja obyczajowa, przemysłowa, techniczna ), w znaczeniu węższym - gwał...

Padaczka –najczęstsza choroba układu nerwowego.

Padaczka –najczęstsza choroba układu nerwowego. T: Padaczka –najczęstsza choroba układu nerwowego. 1 Padaczka - informacje 2 Napad padaczkowy, a padaczka 3 Leczenie – profilaktyka, przyjmowane leki, zalecenia 4 Pierwsza pomoc w wypadku ataku Czym jest padaczka? Padaczka je...

Istota stosunku cywilnoprawnego

Istota stosunku cywilnoprawnego 2. ISTOTA STOSUNKU CYWILNOPRAWNEGO Podmiotem prawa jest adresat normy prawnej, do ktrego - we wskazanych w hipotezie tej normy okolicznościach - kierowana jest określona w jej dyspozycji reguła zachowania, z ktrej wynikają rżnego rodzaju skutki prawne. Moż...

Pojęcie i źrdła prawa człowieka

Pojęcie i źrdła prawa człowieka Prawa człowieka to pojęcie reprezentujące koncepcję, według ktrej każdemu człowiekowi przysługują pewne prawa, wynikające z godności człowieka, ktre są niezbywalne (nie można się ich zrzec) i n...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry