• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: OBSZARY ...

Nawigacja

OBSZARY WYSTĘPOWANIA WD MINERALNYCH - WODY MINERALNE



OBSZARY WYSTĘPOWANIA WD MINERALNYCH - WODY MINERALNE






Wstęp



Zdrowy styl życia wymaga zdrowej wody. Już przed wiekami mwiono: Mens sana in corhore sano, co znaczy: W zdrowym ciele zdrowy duch. Obecnie poszukując metody na dobre samopoczucie powracamy właśnie do tej dewizy. Coraz bardziej staje się popularny zdrowy tryb życia. Zaczynamy zwracać uwagę na to, co kryje się na opakowaniach produktw, ktre spożywamy. Staramy się także zwiększać naszą aktywność ruchową. Sanatoria i lecznicze wody mineralne są bardzo popularne nie tylko wśrd ludzi starszych. U wielu osb na stołach zaczyna pojawiać się woda mineralna zamiast napojw słodzonych o zawartości wielu E-.... W Polsce posiadamy dużą bazę wd mineralnych. Pobierana jest ona z wielu ujęć w rżnych miejscowościach. Powstałe tam uzdrowiska cieszą się zainteresowaniem turystw głwnie ze względu na walory przyrodnicze oraz lecznicze.

Wykazanie wpływu występowania wd mineralnych na atrakcyjność turystyczną danego obszaru jest celem mojej pracy. Postaram się wyjaśnić to na przykładzie rozwoju cieszących się uznaniem uzdrowisk w Polsce, ktre zdobyły swą sławę właśnie dzięki wodom mineralnym i ich eksploatacji.



I. Pojęcie atrakcyjności turystycznej i walorw turystycznych



Uważa się na ogł, że atrakcyjność turystyczna przejawia się poprzez istnienie określonej cechy charakterystycznej, przyciągającej turystw w pewne tereny dzięki walorom krajobrazu naturalnego, klimatu, pomnikw historii, a także rżnych interesujących obiektw zagospodarowania turystycznego. Podkreśla się przy tym, że termin atrakcyjność turystyczna posiada znaczenie względne, a to z powodu rżnych warunkw psychofizycznych jej odbiorcw. Obecnie, wobec wielkiego rozwoju urbanizacji , z jej wszystkimi ujemnymi skutkami, atrakcyjna turystycznie może być dla pewnej grupy turystw- strefa ciszy wraz z przyrodą możliwie nienaruszoną, czystym powietrzem i wodą, podczas gdy dla innej grupy atrakcyjne są właśnie tereny o intensywnym zagospodarowaniu, zawierające obiekty turystyczne, obfitujące w możliwość rozrywek wszelkich rodzajw.

W innym nieco ujęciu uważa się, że atrakcyjność turystyczna regionu oznacza stopień przyciągania przez dany region określonego rodzaju turystyki i jest związana z ilością występujących w nim (czyli właściwych mu) obiektw i zjawisk, na ktrych istnieje popyt danej formy ruchu turystycznego. Także i w tym przypadku podkreśla się, iż jest to pojęcie o charakterze względnym, z uwagi na konieczność określenia , gdy mowa o atrakcyjności, do jakiej formy turystyki się ona odnosi.. Jeżeli natomiast jeden i ten sam obszar może być wykorzystywany dla rżnych rodzajw turystyki, to można mwić o jego integralnej lub uniwersalnej atrakcyjności turystycznej.

Należy mieć na uwadze, że pojęcie atrakcyjności jest względne jeszcze w innym aspekcie. Otż dla rżnych grup socjalno – etnicznych, uprawiających te samą formę turystyki, jeden i ten sam region (obiekt) może być w rżnym stopniu atrakcyjny.(...)

W opinii innych autorw atrakcyjność turystyczna jest pojęciem złożonym i należy ją rozpatrywać kompleksowo. Decydują bowiem o niej walory turystyczne, dostępność komunikacyjna, oraz podaż usług związanych z zagospodarowaniem obszarw odwiedzanych. Jest więc ona pojęciem integrującym elementy, ktre stanowią podstawę rozwoju ruchu turystycznego, to znaczy walory turystyczne z warunkami zaspokojenia potrzeb tego ruchu w postaci odpowiednio wykształconej infrastruktury turystycznej(...)

Elementem atrakcyjności turystycznej są walory turystyczne. Pod pojęciem tym rozumie się najczęściej pewien zespł elementw środowiska geograficznego, ktry może być przedmiotem zainteresowań turysty i stanowić zarazem motyw wyjazdu do danego regionu lub miejscowości. Walorem turystycznym może być nie tylko krajobraz, właściwości lecznicze klimatu, dobre warunki do uprawiania narciarstwa, zabytki architektury, ale także cisza, spokj, uprzejmość mieszkańcw, możliwość rozrywki, wysoki poziom usług itp.(...)

Podział uwzględniający kryterium funkcjonalne wyrżnia:

- walory wypoczynkowe, stanowiące podstawę rozwoju funkcji wypoczynkowych, pozostające w ścisłej zależności od warunkw środowiska przyrodniczego,

- walory specjalistyczne, wiążące się rwnież z cechami elementw środowiska przyrodniczego, umożliwiające uprawianie rżnych form turystyki kwalifikowanej, a w przypadku występowania na jakimś obszarze wd mineralnych i korzystnych warunkw klimatycznych, stanowiące podstawę rozwoju funkcji uzdrowiskowych

- walory krajoznawcze (...) (źrdło 21)

Z powyższych definicji wynika, że rozwj turystyki wypoczynkowej i leczniczej na danym obszarze jest ściśle uzależniony od występujących tam walorw turystycznych i są one istotnym element atrakcyjności turystycznej regionu, a zarwno walory wypoczynkowe, jaki i walory specjalistyczne, w tym walory uzdrowiskowe, ściśle wiążą się z cechami środowiska przyrodniczego. Warunkiem przydatności środowiska przyrodniczego dla celw leczniczych i profilaktycznych są nieprzeciętne walory krajobrazowe i naturalne czynniki lecznicze, a w tym także korzystne właściwości bioklimatyczne. Podstawę rozwoju funkcji uzdrowiskowych stanowią zatem wody mineralne, torfy lecznicze, zwane borowinami oraz lecznicze właściwości klimatyczne.(...).Największe jednak znaczenie dla lecznictwa uzdrowiskowego posiadają wody mineralne.( źrdło 21).



II. Znaczenie wody w życiu człowieka



Tak naprawdę, chyba nikt nie zaprzeczy ogromnego znaczenia wody dla życia na Ziemi. Dlaczego? Bo woda jest wszędzie. Otacza nas z każdej strony, jest także głwnym składnikiem naszego (i każdego innego, żywego) organizmu. Już 20 procentowy spadek jej zawartości w organizmie może doprowadzić do śmierci. Bez wody - związku dwch pierwiastkw tlenu i wodoru - nie byłoby życia na naszej planecie, nie mgłby funkcjonować żaden żywy organizm. Niedobr wody już po kilkunastu godzinach powoduje gorsze ukrwienie mzgu, spada więc zdolność koncentracji, występują zaburzenia koordynacji ruchw i pamięci, dokuczają nam uporczywe ble głowy, pojawiają się kłopoty z sercem i trawieniem. U człowieka odwodnionego w całym organizmie następuje wysychanie błon śluzowych, ktre przestają być naturalną barierą dla bakterii i wirusw, spada więc odporność na choroby.

Rada Promocji Zdrowia i dietetycy zalecają, że aby utrzymać prawidłowy bilans wodny organizmu, przeciętnie pracujący człowiek powinien wypijać nie mniej niż 2 l płynw (w upały nawet do 3 l), w tym 1-1,5 l wody mineralnej. Zawarte w niej pierwiastki w łatwo przyswajalnej i zjonizowanej formie mogą korzystnie wpływać na zdrowie i uzupełniać niedobory niektrych składnikw mineralnych, ktrych brakuje organizmowi lub traci je w sposb nadzwyczajny.

Woda stanowi życiodajną bazę kształtującą środowisko życia i działalność człowieka. Bez niej niemożliwym jest utrzymanie higieny, produkcja przemysłowa, roślinna i zwierzęca. Dlatego wielkie starożytne cywilizacje powstawały właśnie w pobliżu wielkich ujęć wodnych.

Woda nigdy nie zginie, ale przyjmie od środowiska każdą ilość trucizn i zostanie przyjęta przez każdy zakład wodociągowy. Niestety tam nie do końca możliwe jest usunięcie substancji trujących, a my nie mając wyjścia pijemy ją na co dzień, gdyż jest ona nam niezbędna do życia i prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu . Z tego powodu coraz częściej uciekamy na łono natury , do nieskażonych ekologicznie rejonw, wykorzystując lecznicze działanie mikroklimatu i wd mineralnych w rżnych uzdrowiskach do regeneracji naszych sił witalnych i leczenia rżnych chorb. Dzięki tym naszym preferencjom rozwija się turystyka w miejscowościach uzdrowiskowych.



III Geneza powstania złż wd mineralnych



III.1. Pochodzenie wd na Ziemi.



Skąd pochodzi woda? To pytanie po dzień dzisiejszy trapi także i naukowcw, gdyż do tej pory nie przyjęto jednej, właściwej wersji. Dominują jednak dwie hipotezy:

• solarna - zakłada, że woda powstała w wyniku wiązania się z tlenem w atmosferze wodoru, docierającego do Ziemi wraz z wiatrem słonecznym

• ziemska - według ktrej woda jest pochodzenia ziemskiego - powstała z odgazowania wody zawartej w skałach płaszcza Ziemi

Nauką zajmującą się wodami podziemnymi jest hydrogeologia. Zajmuje się ona badaniem zjawisk i procesw związanych z występowaniem, gromadzeniem i krążeniem wd podziemnych, oddziaływaniem skał na wodę i wody na skały. Bada ośrodki skalne, w ktrych wody krążą, cechy chemiczne i fizyczne wd podziemnych, a także określa ich genezę, sposb formowania i wielkość zasobw.



III.2.Powstanie wd mineralnych



Wody podziemne powstają, gdy woda opadowa dostaje się w głąb ziemi w szczeliny skalne. Składniki mineralne są wypłukiwane przez wody infiltracyjne ze skał lub też są produktami reakcji zachodzących między składnikami chemicznymi. Jeśli woda infiltracyjna zetknie się z pokładami mineralnymi, ktre mają składniki łatwo rozpuszczalne w wodzie, wwczas przechodzą one do wody. Miedzy skałami tworzą się pokłady wody mineralnej. Szczeglnie gdy woda zostaje nasycana CO2, tworzy się słaby kwas węglowy, będący chemicznie agresywny. Wtedy nagazowana woda rozpuszcza te związki mineralne, ktre znajdują się w występujących tam skałach. np. ługowanie szczelin wypełnionych żyłami wapienno- magnezowymi jest przyczyną dużej koncentracji w wodzie jonw Mg2+,Ca2+. Taka woda jest dobrze zmineralizowana.

Litologia warstw skalnych, głębokość występowania i czas przebywania wody w środowisku skalnym decydują o jej składzie chemicznym i stopniu mineralizacji.

W wodach podziemnych wykryto dotychczas 50 naturalnych pierwiastkw z 88 występujących w przyrodzie. Dzielą się one na:

1. Pierwiastki głwne (makroelementy) - wodr, węgiel, tlen, sd, magnez, siarka, potas, chlor, wapń, mangan, brom, żelazo, jod

2. Pierwiastki rzadkie ( mikroelementy) - lit, bor, fosfor, miedź, cynk, arsen, chrom, kobalt, nikiel, srebro, bar, ołw

3. Pierwiastki śladowe - rubid, złoto, rtęć.

4. Pierwiastki promieniotwrcze - radon, toron, uran, rad i tor.

Gazy takie jak dwutlenek węgla , siarkowodr czy radon dostają się do wody wskutek procesw zachodzących w głębi ziemi.

Każda woda posiada określone właściwości fizyczne, takie jak: temperatura, przezroczystość, smak, zapach, barwa, przewodnictwo elektryczne, a czasami radoczynność. Właściwości te, zależą przede wszystkim od środowiska geologicznego, w ktrym woda występuje lub przez ktre się przemieszcza. Wydajność źrdeł zależy od ilości opadw atmosferycznych, więc jest zmienna. Każdy rodzaj wody mineralnej powstaje w sposb i w warunkach nieco odmiennych.

Solanki powstają w wyniku ługowania złż soli kamiennej lub skał osadowych pochodzenia morskiego.

Szczawy powstają z wd podziemnych przez nasycenie CO2,w warunkach wysokiej temperatury i wysokiego ciśnienia, najczęściej w procesach wulkanicznych, ale rwnież ze skał wapiennych w procesach chemicznych, a także w sąsiedztwie złż torfowych lub węgla brunatnego, gdzie w wyniku reakcji chemicznych uwalnia się CO2 w formie pęcherzykw zwanych mofetami(np. w Kudowie).

Wody siarczkowo- siarkowodorowe powstają w głębi ziemi przez saturowanie siarkowodorem wd o małej mineralizacji, zwłaszcza z kwaśnym jej odczynem, najczęściej w wyniku wietrzenia i rozpuszczania gipsw i anhydrytw. Duże ilości H2S wyzwalają się w ekshalacjach wulkanicznych.

Wody radoczynne powstają przez nasycenie wd podziemnych radonem, wydzielającym się ze skał zawierających rad powstały z uranu.

Wody termalne powstają albo z wd infiltracyjnych słabo zmineralizowanych, ktre mają kontakt z warstwami skał aktywnymi wulkanicznie lub też wysoko zmineralizowanych, pochodzących z dużej głębokości ziemi, np. solanki termalne. (źrdło 22)



IV Klasyfikacja wd mineralnych



IV.1. Podział wd na Ziemi:



Wody występujące na Ziemi dzielimy na:

•powierzchniowe (np. morza, rzeki,jeziora)

•podziemne- te znajdują się w prżniach i szczelinach skalnych, występujące w postaci naturalnych wypływw, źrdeł, studni kopanych i wierconych

Wody podziemne są najbardziej czystymi i nie skażonymi ze wszystkich wd. Zawierają one wiele minerałw. Ilościowym wyrazem stopnia ich mineralizacji jest określenie liczbowe ciężaru osadu jaki pozostaje po odparowaniu wody w temp. 105 stopni C. Na tej podstawie, umownie dzieli się wody podziemne na trzy grupy:

1)normalne lub słodkie wody -pozostawiają mniej niż 0,5 g osadu z 1 litra

2)akratopegi - od 0,5 do 1,0 g/l

3)mineralne - powyżej 1 g/l



IV.2. Podział wd mineralnych.



a)wg składu chemicznego:

1)solanki zwykłe, zawierające głwnie sl kamienną NaCl i solanki gorzkie (tzw. woda gorzka, przeczyszczająca), czyli wody chlorkowo -sodowe

2)wody siarkowe(siarczkowo-siarkowodorowe)-zawierają wolny siarkowodr H2S, bądż rozpuszczony w wodzie w wodzie wodorosiarczek HS, siarczki: sodu Na2S i wapnia CaS

oraz siarczany: gł. wapnia CaSO4 , magnezu MgSO4 i sodu Na2SO4wody

3)szczawy –wody z wolnym dwutlenkiem węgla CO2, zawierające wodorowęglany (kwaśne węglany): wapnia Ca(HCO3)2 i sodu NaHCO3, dzielą się na:

alkaliczne, słono-alkaliczne, żelaziste i inne

lub na: proste, wodorowo-węglanowo-sodowo-wapniowe, wodorowo – węglanowo – magnezowo – sodowo - żelaziste( zawierające ponadto związki żelaza),

4)wody radoczynne - zawierają małe ilości pierwiastkw promieniotwrczych, co najmniej 2nC/kg



b) wg oglnej mineralizacji:

1). woda niskozmineralizowana - naturalna woda mineralna, naturalna woda źrdlana - woda zawierająca w jednym litrze poniżej 500 mg rozpuszczonych składnikw mineralnych

2) woda średniozmineralizowana - naturalna woda mineralna, naturalna woda źrdlana

i woda stołowa - woda zawierająca w 1 litrze od 500 do 1500 rozpuszczonych składnikw mineralnych

3) woda wysokozmineralizowana - naturalna woda mineralna i stołowa - woda zawierająca w 1 litrze powyżej 1500 mg rozpuszczonych składnikw mineralnych



c) wg pochodzenia CO2 w wodzie:

1) wody z naturalną zawartością CO2

2) wody nasycone CO2 naturalnego pochodzenia

3) wody nasycane CO2 o jakości wymaganej dla środkw spożywczych

4) wody odgazowane i wtrnie zasycone CO2 naturalnego pochodzenia lub o jakości

wymaganej dla środkw spożywczych



d) według stopnia nasycenia C02:

1) wody nie nasycone CO2 - niegazowane

2) wody niskonasycone CO2 - do stężenia 1500 mg/l CO2

3) wody średnionasycone CO2 od 1500 do 4000 mg/l CO2

4) wody wysokonasycone C02 od 4000 do 6000 mg/l CO2

IV.3.Wody lecznicze i ich zastosowanie.

Wodami swoistymi nazywamy wody, ktre charakteryzują się podwyższoną zawartością pewnych składnikw, tzw. specyficznych (swoistych), o szczeglnym oddziaływaniu na organizm człowieka, jak rwnież wody o podwyższonej temperaturze. Składnikami, ktre oddziaływają leczniczo są np. jony bromkowe (Br-), jodkowe (J-), fluorkowe (F-), żelazowe(Fe2+).

Część z wd mineralnych stanowią wody lecznicze, do ktrych zalicza się także wody, tzw. słabo zmineralizowane, zawierające mniej niż 1 g/l soli minerałw i gazw leczniczych; wyrżnia je obecność składnikw o szczeglnej aktywności farmakodynamicznej. W nazwie wd leczniczych uwzględnia się najpierw aniony, potem kationy w kolejności malejących stężeń, np. woda chlorkowo-sodowa, woda siarczanowo-magnezowa.

Formalnie woda zostaje uznana za leczniczą przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, a jej eksploatacja - już jako kopaliny - podlega prawu grniczemu. Obecnie za lecznicze uznawane są w Polsce wody z 63 złż (M.P. nr 28 z 1990r. i nr 36 z 1992r.).Przy stosowaniu tych wd należy zachować szczeglną ostrożność, gdyż zamiast pomc, mogą zaszkodzić. Powinno się je pić profilaktycznie lub leczniczo jedynie w ilościach zaleconych przez lekarza.

Wody termalne, czyli cieplicze to wody o temperaturze wyższej niż średnia temperatura roku danej miejscowości, w ktrej woda występuje. Także one uznawane są za wody lecznicze. “Stanowią one prawie połowę wszystkich zasobw źrdeł mineralnych odkrytych w Polsce.(źrdło: 2) Są one bazą terapii uzdrowiskowych w Ciechocinku, Cieplicach Zdroju, Lądku Zdroju. Występują też w miejscowościach wypoczynkowych spełniających niektre kryteria i warunki zawarte w ustawie o uzdrowiskach i lecznictwie uzdrowiskowym: Koszutach, Krynicy Morskiej, Zakopanem, Trzebnicy oraz w: Łabędziu, Maruszy, Polwicy.

Wody mineralne stosuje się do zabiegw baneologicznych, zwłaszcza kąpieli leczniczych (w wannach i w basenach), do inhalacji, płukań oraz kuracji pitnej. Kąpiele przeznaczone są do lecznictwa chorb układu krążeniowo-oddechowego, dermatologicznych, układu ruchu i innych.

Kuracja pitna tzw. krenoterapia natomiast stosowana regularnie zapobiega lub uzupełnia niedobory mikro- i makroelementw w organizmie, co ma obecnie duże znaczenie, biorąc pod uwagę zubożenie gleby i środkw spożywczych w niektre z niezbędnych składnikw mineralnych np. magnez, jod. Krenoterapia wywiera także działanie miejscowe na przewd pokarmowy.

Nie jest jednak bez znaczenia jaką wodę mineralną pijemy. Nie wszystkie wody mineralne nadają się do powszechnego spożycia w dowolnych ilościach. Czynnikiem ograniczającym jest mineralizacja oglna, duże nasycenie dwutlenkiem węgla, zawartością sodu , chlorkw, siarczanw, jodkw i fluorkw.



V.Historia rozwoju uzdrowisk.



V.1 . Wody mineralne a początki lecznictwa uzdrowiskowego.



Leczenie zdrojowe ma bardzo długą tradycję. Ludzie chorzy od niepamiętnych czasw podążali za zwierzętami, ktre instynktownie leczyły się mocząc się w źrdłach. Leczniczy wpływ kąpieli na ustrj człowieka znany był w starożytnej Grecji jeszcze przed Hipokratesem. Istniał tam specjalny zakon eskulapw, ktrzy zakładali Świątynie zdrowia usytuowane w pobliżu źrdeł. Natomiast Rzymianom łaźnie służyły przede wszystkim za miejsce spotkań towarzyskich. Naturalne wody mineralne dzięki ich specyficznemu smakowi w starożytnym Rzymie zwrciły uwagę i zaczęto je nalewać do amfor i beczek. Dostarczano je do domw bogatych patrycjuszy nieraz bardzo daleko od ich ujęcia.

Z kolei we Francji i Włoszech tradycje picia wd mineralnych pojawiły się w średniowieczu. Natomiast w centrum Europy (Niemcy, Czechy, Polska i in.) większą rolę odgrywały lecznicze kąpiele. Po wojnie 30-letniej, tj. od połowy XVII wieku picie wd mineralnych było już w Europie zwyczajem powszechnym. Od XVIII w. rozpoczęło się coraz powszechniejsze rozlewanie wd i handel nimi.

Miejscowości, gdzie występowały wody o leczniczych właściwościach, posiadające też leczniczy klimat i walory krajobrazowe, zaczynały być coraz bardziej znane, zaczęto budować w nich pijalnie, sanatoria i pensjonaty, aby wielcy i bogaci, ale także prości ludzie mogli przyjeżdżać tam na leczenie i wypoczynek. Niektre z tych miejscowości zyskiwały sławę międzynarodową, przyczyniając się do rozwoju gospodarczego i kulturalnego regionu, ponieważ urządzano tam często sławne koncerty i imprezy artystyczne.



V.2.Historia rozwoju uzdrowisk polskich.



Lecznicze walory uzdrowisk polskich znane były już w średniowieczu, choć właściwy ich rozwj nastąpił dopiero pod koniec XVIII i w XIX wieku. Już w 1288 roku joannici zaczęli działalność kuracyjną uzdrowiska w Cieplicach, w XVI wieku miasto to było już znane w Europie. Uzdrowisko rozbudowało się w 2 poł. XIV w., gdy osiedli tu cystersi, ktrzy rozwinęli lecznictwo uzdrowiskowe.

Georgius Aelurius, kronikarz Ziemi Kłodzkiej, w swej Glaciographi z 1625 r. Wymienia 12 miejscowości posiadających lecznicze właściwości. Były to Polanica, Stary Wielisław, Gorzanw, Duszniki, Jeleniw, Drzązgi, Kudowa, Nowa Bystrzyca, Długopole Dolne, Jedlina, Szalejw i Wolany. Niestety nie wszystkie z nich stały się uzdrowiskami. Pozostałe do dziś są nieznane, pomimo tego, że eksploatowano w nich kiedyś zdroje lecznicze, a niekiedy czyni się to nadal jak w Jeleniowie pod Kudową.

Za jedno z najstarszych w Europie zdrojowisk należy uznać Lądek, gdzie w XII wieku korzystano z wd leczniczych. Istniały tu urządzenia kąpielowe, ktre podobno zostały zniszczone podczas najazdu Mongołw, a ich ślady odkryto przy budowie Wojciecha w 1678 r. Z kolei Polanica jest najmłodszym uzdrowiskiem Ziemi Kłodzkiej.

W Kotlinie Wałbrzyskiej rozwinęły się trzy uzdrowiska, ktre były znane już w odległych czasach: Stary Zdrj od XIV wieku, Jedlina od XVI wieku, a Szczawno podobno jeszcze wcześniej. Starsze od miasta jest źrdło mineralne Mieszko, ktre wykorzystywane było od epoki brązu. Pierwsze historyczne wiadomości o istnieniu źrdeł wd leczniczych w Szczawnie pochodzą z I połowy XIII w. W trakcie wykonywania na początku XX wieku prac mających na celu renowację ujęć odkryto studnie wykonane z belek uszczelnionych iłem, ktrych wiek ustalono na I-II w. p.n.e. Kariera Szczawna, mimo bliskości dużego przemysłowego miasta Wałbrzycha, rozwijała się nadzwyczaj dobrze.

W Kudowie już w roku 1636 wykorzystywano właściwości lecznicze wd mineralnych, ktrych walory smakowe podobno przedkładano nad wino. Po roku 1945 Kudowa ze swoimi źrdłami wd mineralnych zaczęła nabierać coraz większego znaczenia jako miejscowość uzdrowiskowo - wypoczynkowa. W roku 1963 uzdrowisko zostało zaliczone do uzdrowisk międzynarodowych.

W Świeradowie lecznictwo rozwinęło się stosunkowo pźno, bo dopiero w XVIII w. W 1739 roku specjalistyczna komisja Hrabiego Schaffgotscha naukowo stwierdziła lecznicze działanie wd z okolicznych źrdeł. W 1750 r. powstał pierwszy dom zdrojowy i pijalnia. W 1817 r. odkryto nowe źrdła mineralne i założono Zdrj Grny, a w latach 1934-36 znowu odkryto wody, tym razem radoczynne. Od tamtej pory nastapil szybki rozwj miejscowości. W Czerniawie lecznictwo balneologiczne rozpoczęte zostało w XVII wieku.

Dopiero w XVIII w. nastąpił rozkwit miasta Duszniki jako uzdrowiska. Chociaż pierwsze wzmianki o wodach leczniczych pochodzą z początku XV w., to dopiero w 1769 r. przeprowadzono tam pierwsze badania źrdeł mineralnych. To jednak przyczyniło się bezwzględnie do przyszłej kariery miasta, stały się miejscem wyjątkowym na mapie Europy, do ktrego tłumnie przybywali zacni wczesnego świata.

Ustroń- to uzdrowisko stare a zarazem jedno z najmłodszych. Chociaż znakomite tradycje lecznictwa uzdrowiskowego sięgają tutaj 200 lat z czasem zaczęło być zapominane. Ale i dla niego nadeszły lata tłuste. Nawiercenie wydajnych wd solankowych, na dodatek termalnych, przesądziło o rozwoju Ustronia. W latach 1986 oddano do użytku największe w kraju sanatorium uzdrowiskowe i olbrzymi, bodajże największy w Europie, zakład przyrodoleczniczy. Wcześniej zbudowano 16 słynnych, niezwykle fotogenicznych z lotu ptaka sanatoriw-piramid. Powstało uzdrowisko na wskroś nowoczesne.

Wielką erę Krynicy jako uzdrowiska zaczęła w 1856 r. działalność Jzefa Dietla - profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego uznawanego za ojca polskiej balneologii. W tym okresie powstały takie obiekty uzdrowiskowe jak: Stare Łazienki Mineralne, Stare Łazienki Borowinowe, Dom Zdrojowy, drewniana Pijalnia Głwna z deptakiem.

Rymanow Zdrj -zaczął istnieć jako uzdrowisko w 1872 r., kiedy to wczesny właściciel okolicznych dbr - Stanisław Potocki, dokonał odkrycia źrdeł mineralnych.

Polańczyk to wieś istniejąca w 1580 r. Dzięki atrakcyjnemu położeniu, dobrym warunkom klimatycznym i źrdłom wd mineralnych, posiada duże perspektywy rozwoju jako ośrodek wypoczynkowo-uzdrowiskowy. W 1967 r. zaliczona do miejscowości wczasowo-wypoczynkowych, w 1974 r. uzyskała status uzdrowiska. Pierwsze domy wypoczynkowe zostały oddane do użytku w 1970r.

W Połczynie-Zdroju- miejscowy pastor- Joachim Titel zwrcił uwagę na leczniczy charakter odkrytych w 1688 r. źrdeł wody mineralnej. Od tamtego czasu do miasta zaczęli przybywać kuracjusze, na potrzeby ktrych w 1705 r. Jakub von Krockow junor (wnuk pierwszego właściciela miasta) wybudował pierwszy dom zdrojowy. To spowodowało rosnące znaczenie kurortu w płnocnej Europie.

Początki działalności uzdrowiskowej w Kamieniu Pomorskim sięgają drugiej połowy XIX-ego wieku. W 1876 roku odkryto zasobne źrdła solankowe. Pobliskie złoża peloidw, atrakcyjne położenie geograficzne i szczeglny mikroklimat spowodowały, że miasto szybko zaczęło nabierać charakteru ośrodka leczniczo-wypoczynkowego. W roku 1966 Kamień Pomorski uzyskał status miasta uzdrowiska – nastąpił dalszy rozwj i rozszerzenie działalności leczniczej i rehabilitacyjnej. Powstały nowe sanatoria i szpitale uzdrowiskowe.

Nie są dokładnie określone początki Ustki, jako uzdrowiska. Dopiero bowiem około 1830 roku rozpoczęto oficjalne rejestrowanie wczasowiczw. W 1870 r. zaczęło działać w Ustce Towarzystwo Kąpielowe, ktre w sposb zorganizowany zajęło się rozwojem Ustki jako uzdrowiska. W 1920 r. liczba kuracjuszy przekroczyła już liczbę stałych mieszkańcw Ustki.

Oprcz uzdrowisk wymienionych do tej pory, istniały także mniej znane i rzadko odwiedzane. Należą do nich np. czynny do dziś Przerzeczyn. Niestety zapomnianym dzisiaj zakładem wd leczniczych są wrocławskie Gajowice i dawne osiedle Dworek. Jedynym w Polsce źrdłem szczawy alkaliczno- glauberskiej są Stare Rochowice pod Bolkowem, nigdy jednak nie były szerzej wykorzystane.

W Wysowej tradycje leczenia uzdrowiskowego są znacznie dłuższe i sięgają XVIII w. Okres świetności uzdrowiska to przełom XIX i XX w. Zniszczenia obu wojen światowych przekreśliły tamte osiągnięcia, ale właśnie dzięki temu cała baza zabiegowa i zaplecze powstały w okresie powojennym.

Złoża solanek jodowo-bromowych występujące w obrębie osadw mioceńskich w rejonie Bochnia-Gdw (złoże Łapczyca) były wykorzystywane do produkcji soli leczniczej, kosmetycznej oraz produkcji jodu.



VI Obszary występowania wd mineralnych w Polsce



Ze względu na właściwości chemiczne można przypisać poszczeglne rodzaje wd do następujących miejscowości:



Chlorkowo-sodowe > 1000 mg NaCl/l (solanki 1,5%)

Chlorkowo-potasowe, wapniowe, magnezowe, jodkowe, bromkowe, żelaziste, siarczkowe (Ciechocinek, Kołobrzeg, Połczyn Zdrj, Kamień Pomorski, Świnoujście, Goczałkowice, Rabka oraz Busko, Solec, Iwonicz, Rymanw, Wieniec)

Wodorowęglanowe > 1000 mg CO2/l

Sodowe, potasowe, wapniowe, magnezowe, chlorkowo-sodowe, żelaziste

(Krynica, Polanica, Kudowa, Muszyna, Duszniki, Rymanw, Iwonicz, Długopole, Czerniawa, Szczawno, Szczawnica, Wysowa, Żegiestw, Świeradw)

Siarczkowo-siarkowodorowe > 1,0 mg S/l

Siarczkowe proste, siarczanowo-sodowe, wapniowe, siarczanowo-chlorkowe, sodowe, bromkowe, jodkowe

(Busko, Solec, Przerzeczyn, Wieniec, Swoszowice, Horyniec, Wapienne oraz Kudowa, Lądek, Duszniki, Ciechocinek - źrdło 14)

Radoczynne > 2nCi Rn/l

Radonowe-siarczkowe, fluorkowe, szczawy radoczynne

(Świeradw, Czerniawa, Lądek Zdrj,Długopole, Szczawno)

Termalne > 20C (cieplice)

Chlorkowo-sodowe, radoczynne, fluorkowe

(Cieplice, Lądek, Ciechocinek)





Rys.1 Mapa obszarw występowania wd mineralnych i rozmieszczenie miejscowości uzdrowiskowych.





Zasoby wd na terenach grskich powstały podczas faldowań paleozoicznych i alpejskich. Na obu obszarach mamy do czynienia z uniknięciem pokrycia przez lądolody gr pasm Sudetw i Karpat w historii ziemi. Tereny fałdowań paleozoicznych i alpejskich posiadające obfite złoża wd mineralnych zajmują ok. 12% obszaru Polski. Do ich powstania przyczynił się prawdopodobnie wulkanizm trzeciorzędowy. Spowodował on, między innymi, że wody zostały nasycone wyzwalającym się dwutlenkiem węgla, korzystnym dla rozpuszczenia się w nich niektrych minerałw.

Przypuszcza się, że środowiskiem mineralizowania się wd jest kompleks utworw karbońskich. Wody podziemne infiltrujące w rejonach wychodnich i strefach linii uskokowych nasycane są dwutlenkiem węgla i wchodzą w reakcje wymienne ze składnikami otaczających skał. Rżnorodność elementw zawartych w wodzie jest następstwem zrżnicowania otaczającego materiału skalnego. Pochodzenie wolnego dwutlenku węgla należy wiązać z młodym wulkanizmem trzeciorzędowym. Gaz gromadzony jest w osadach karbońskich niecki śrdsudeckiej, a o jego obecności świadczyły częste ekshalacje w kopalniach węglowych Wałbrzycha. Drogami krążenia są wszelkie zaburzenia tektoniczne. Dla szczawieńskich wd leczniczych charakterystyczne są niskie wydajności, niewysoka mineralizacja, szybki wpływ opadw na wydatek oraz wyraźne zmiany tego parametru i temperatury związane z porami roku. Na tej podstawie należy sądzić, że zasięg krążenia szczaw nie jest rozległy ani głęboki.

Źrdła żelaziste występują zarwno w grach, jak i na nizinach(np. w Nałęczowie). Rżnorodność składu mineralnego źrdeł mineralnych Sudetw i Karpat , ktre są obszarami głwnego ich występowania jest bardzo znaczna. Występowanie szczaw wiąże się często ze zjawiskami powulkanicznymi. Przypuszcza się między innymi , że szczawy okolic Krynicy i doliny Popradu czerpią swj dwutlenek węgla z wgłębnych ognisk zastygłej już magmy.(źrdło20)

Złoża wd mineralnych są bardzo nierwnomiernie rozmieszczone na obszarze Polski. Dla potrzeb niniejszej pracy możemy je podzielić na następujące głwne skupiska:

• obszar sudecki

• obszar karpacki

• obszar środkowopolski

• obszar pomorski

W regionie sudeckim wody są zazwyczaj nisko zmineralizowane, niejednokrotnie poniżej 200 mg/dm3. Szczawy są najcenniejszym surowcem tych wd, ujmowane są w obrębie skał krystalicznych (np. Szczawina, Czerniawa) oraz osadowych (

d398

Polanica, Szczawno i in.). Charakteryzują się trochę wyższą mineralizacją (do 3,5 g/dm3) i zawartością żelaza do kilkudziesięciu mg/dm3.

W Gorzanowie mamy do czynienia ze szczeglną sytuacją. Znajduje się tam kilka ujęć, z ktrych wypływa samoczynnie około 200 m3/h zagazowanych wd.

Na terenie Sudetw wyrżniamy:

szczawy proste

wodorowo-węglanowo-sodowo-wapniowe

wodorowo-węglanowo-magnezowo-sodowo-żelaziste

a także wody siarczanowe

Występują tu rwnież cieplice oraz wody radoczynne i arsenowe. Niepowtarzalny mikroklimat zdrojowisk podsudeckich sprzyja wypoczynkowi i rekreacji. Piękno krajobrazu, rżnorodność fauny i flory oraz zabytki od dawna przyciagają do siebie turystw nie tylko z Polski.

Na obszarze karpackim generalnie spotykamy się z utworami fliszowymi (piaskowce i łupki), oglnie słabo zasobnymi w wody podziemne. Właściwie do celw eksploatacji możliwa jest jedynie strefa do głębokości 80 m, natomiast większą wydajnością charakteryzują się piaskowce niż łupkowce. W niektrych rejonach -głownie nieopodal dużych stref dyslokacyjnych wody zwykłe i zmineralizowane występują jednocześnie. Przy czym wody zwykłe nie wykazują mineralizacji powyżej 1 g/dm3 mineralnych natomiast kilkunastu do kilkudziesięciu g/dm3.

Część cennych wd mineralnych (Rabka, Rymanw) związane jest z karpacką prowincją solanek, inne zaś ( Krynica, Muszyna, Piwniczna) z wodami infiltracyjnymi nasyconymi dwutlenkiem węgla z głębokiego podłoża. Pewne znaczenie w tym obszarze mają wody osadw czwartorzędowych w dolinach większych rzek (np. Kotlina Sądecka).

Z występowanie wd mineralnych (szczaw) wiąże się powstanie uzdrowisk jak Szczawnica, Piwniczna, Żegiestw, Muszyna i najbardziej znana Krynica-Zdrj. Wody mineralne typu szczawa z rejonu krynicko-popradzkiego zostały uznane za lecznicze i eksploatacja ich podlega przepisom Prawa grniczego.

Południowa część wojewdztwa małopolskiego stanowi najbogatszy region w Polsce pod względem ilości wystąpień wd leczniczych i o właściwościach leczniczych, a także ich wykorzystania do celw balneologicznych i/lub rozlewnictwa.(źrodło 3)

Wody mineralne w 18 miejscowościach uznano za lecznicze (szacuje się, że stanowi to 1/3 ogłu zasobw wd leczniczych w kraju) i występują głwnie w rejonach grskich, ale także na obszarze Krakowa (Swoszowice, Mateczny, Mistrzejowice) i Krzeszowic (występują tam poziomy siarczkowych wd leczniczych, związanych z gipsowo-siarkonośną formacją miocenu Zapadliska Przedkarpackiego).

Większość małopolskich uzdrowisk i miejscowości uzdrowiskowych znajduje się w dolinie Popradu - pomiędzy Tyliczem, Krynicą, Muszyną, Żegiestowem, Wierchomlą, Łomnicą, Piwniczną, a Głębokiem. Strefa ta nazywana jest -centralna strefa hydrochemiczna karpackich prowincji wd mineralnych.

W tym rejonie w głwnej mierze występują szczawy chłodne o mineralizacji od kilku do 30 g/dm3 (w wodach typu Zuber). Zauważa się niewielki wpływ wd głębszego krążenia o wyższej mineralizacji z zawartością jodu i bromu. Są to wody typu Zuber w Krynicy-Zdrj. Stwierdzono ich obecność także w Złockiem. Nazwa tych wd pochodzi od nazwiska ich odkrywcy geologa profesora Rudolfa Zubra.

Druga strefa obejmuje rejon Szczawnicy-Krościenka, Szczawy i Wysowej.

W obydwu strefach występują wody wodorowęglanowe typu szczaw pochodzenia infiltracyjnego wypływające z utworw fliszu karpackiego.

Oprcz tego w regionie II zewnętrznokarpackim miejscowościami uzdrowiskowymi charakteryzującymi się wodami mineralnymi są Rabka i Wapienne.

Babiogrski Park Narodowy w swych granicach obejmuje tą część polskich Beskidw, gdzie występuje największa koncentracja źrdeł. Źrdła na Babiej Grze i jej podnży, ktre występują prawie w całym profilu wysokościowym tego pasma grskiego, wykazują zrżnicowanie ze względu na miejsce ich wypływu, sposb zasilania, wydajność, skład chemiczny i temperaturę. Interesującą grupę źrdeł, występujących u orawskich podnży Babiej Gry stanowią źrdła siarczkowe, zlokalizowane w rejonie Lipnicy Wielkiej i Małej oraz Zubrzycy.Źrdła babiogrskie wyprowadzają wody słodkie, akratopegi i wody mineralne, w rżnym stopniu zmineralizowane. W okolicach Orawskiej Lipnicy udokumentowano osiem źrdeł siarczkowych. W granicach Babiogrskiego Parku Narodowego, znajdują się tylko trzy z nich: Pod Babią, Wawrzyniec, Na Łące.

Pomorze to historyczna kraina położona w płnocnej części Polski, stanowiąca pas lądu rozciągnięty wzdłuż południowego brzegu Morza Bałtyckiego od wyspy Rugii, a ściślej od rzeki Recknitz aż prawie po płwysep Helski. Krajobraz Pomorza został ukształtowany około 15 tysięcy lat p.n.e. przez cofający się, topniejący lodowiec skandynawski w czasie ostatniej fazy zwanej zlodowaceniem bałtyckim. Strefa przybrzeżna sięgająca w głąb lądu około 50-100 km ma charakter rwninny, nieliczne wzniesienia przekraczające 100 m n.p.m., obfituje w mierzeje, wydmy i przybrzeżne jeziora. Strefa południowa została tworzona przez morenę czołową i denną, na ktrej krajobraz składają się pasma wzniesień, dolin rzek i tysiące jezior. Natura stworzyła tu znakomite warunki sprzyjające leczeniu i regeneracji organizmu. Naturalne walory lecznicze miejscowości - klimat, bogate złoża borowiny i solanki - stanowią podstawę funkcjonowania uzdrowisk w Świnoujściu, Kamieniu Pomorskim, Dziwnwku, Kołobrzegu i Połczynie Zdroju. Już kąpiele słoneczne i morskie, inhalacje aerozolem morskim podczas spacerw wpływają na poprawę stanu zdrowia.



VII Charakterystyka wybranych uzdrowisk polskich.



VII.1.Sudety



Świeradw-Czerniawa- Uzdrowisko Świeradw –Czerniawa położone w kotlinie pomiędzy grzbietami Gr Izerskich nad rzeką Kwisą, dzieli się na Świeradw Zdrj będący miejscem dla kuracjuszy dorosłych i Czerniawę, ktra jest miejscem przeznaczonym dla najmłodszych pacjentw. Specyficzny mikroklimat jest idealny dla dzieci ze schorzeniami drg oddechowych. Bogactwami naturalnymi, na ktrych wykorzystaniu zbudowana została ponad 200-letnia tradycja działalności uzdrowiskowej są zasoby wd mineralnych, radonu, świerku i borowin, wydobywanych w Grach Izerskich nieopodal Świeradowa Zdroju. Wykorzystywane w Uzdrowisku wody to niskomineralizowane szczawy wodorowęglanowo-wapniowo-magnezowe z zawartością żelaza, fluoru oraz radonu. Powietrze, gleba, woda w Świeradowie Zdroju są przesycone emanacją radu – szlachetnym gazem radonem – unikalnym w skali Europy. Wpływa on korzystnie na przemiany komrkowe, procesy enzymatyczne, wzmacnia naczynia krwionośne, tkankę nerwową, obniża nadciśnienie tętnicze, a przy zbyt niskim podnosi je.





Cieplice Śląskie Zdrj- To jedno z najbardziej znanych uzdrowisk w Sudetach. Cieplice dysponują kilkoma szpitalami uzdrowiskowymi i sanatoriami, zakładem przyrodoleczniczym i pijalniami wd mineralnych. W uzdrowisku jest 8 źrdeł, ktre zawierają czynne związki siarki oraz śladowe ilości baru, manganu, miedzi, fluoru i tytanu. Wody te są słabo zmineralizowane, fluorkowo-krzemowe, hipotoniczne. Najbardziej cenioną z tych wd jest Marysieńka. Występujące tu wody termalne (temp. 22- 44 stopni C) służą do kąpieli, inhalacji i kuracji pitnej. Odkryto rwnież niedawno nowe źrdła termalne o temperaturze powyżej 70 stopni C. W uzdrowisku leczone są choroby reumatyczne, układu ruchu, nerwowego, krążenia i moczowego.

Szczawno - Jedlina Uzdrowisko Szczawno Zdrj leży na wysokości około 410 m n.p.m., w południowo-zachodniej Polsce, na Dolnym Śląsku, w Sudetach Środkowych. Rżnica wzniesień między najwyżej i najniżej położonym punktem wysokościowym daje urozmaicone ukształtowanie powierzchni i interesujące kontrasty krajobrazowe. Szczawno Zdrj osłonięte jest od porywistych wiatrw grą Chełmiec ( 869 m n.p.m.) posiada klimat podgrski, lekko bodźcowy i orzeźwiający. Lato jest tu na ogł chłodne o pogodzie zmiennej - nieregularnej, zima zaś niezbyt mroźna, łagodna, zbliżona do klimatu polskiego wybrzeża. Na warunki tutejszego mikroklimatu największy wpływ ma położenie miejscowości w dolinie potoku Szczawnik oraz dobrze zalesionych wzgrz otaczających uzdrowisko. Niewiele jest miast w Polsce, ktre mogą wykazać się takim bogactwem terenw zielonych gdzie parki i zieleńce zajmują ponad 170 ha powierzchni Szczawna. Kuracjusze korzystają z najlepszej wyposażonej w Polsce bazy zabiegowej oraz profesjonalnej kadry medycznej. Uzdrowisko to oferuje kurację pitną wodami leczniczymi, szczawami ze źrdeł, ktre są pod stałą kontrolą chemiczną i bakteriologiczną. Są to: szczawy wodorowęglanowo - sodowo - wapniowe/ magnezowo, radoczynne/ magnezowe Z ujęć: Dąbrwka, Marta, Mieszko, Młynarz. wspomagające leczenie chorb: urologicznych, żołądka i jelit, układu oddechowego, wątroby, choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy.

Na kuracjuszy i turystw czekają tu korty tenisowe, konie, trasy rowerowe, ciekawe wycieczki autokarowe, koncerty w neorokokowym Teatrze Zdrojowym i spacery po dwch zabytkowych parkach krajobrazowych - pozwalające rozkoszować się ciszą i bliskością natury. Atrakcyjne położenie oraz bogata w zabytki okolica (m. in. Zamek “Książ)oraz dobrze rozbudowana baza noclegowa i dogodność komunikacyjna, atakże bliskość dużego miasta i granicy czeskiej przyciagają tu rzesze turystw .

Jedlina-, leży trochę w cieniu Szczawna i mimo długiej historii eksploatacji wd mineralnych, obecnie korzysta z wd przywożonych ze Szczawna w butelkach, ze względu a małą wydajność źrdeł i zamulenie ujęcia wody. Nie przeszkadza to w popularności uzdrowiska,jakkolwiek ceny sa tu niższe niż w przyległym Szczawnie, ktre me wiecej kuracjuszy z powodu wiekszej infrastruktury turystycznej i bliskości miasta Wałbrzycha. Aby ściągnąć turystw, to pięknie położone uzdrowisko oferuje swoim gościom wiele rżnorodnych atrakcji, takich jak: malownicze trasy turystyczne do wycieczek pieszych i rowerowych, wycieczki autokarowe krajowe i zagraniczne, wieczorki taneczne, biesiady przy ognisku. W zimie organizowane są kuligi oraz wyjazdy do licznych w okolicy wyciągw narciarskich m.in. w Rzeczce, Sokolcu, Andrzejwce.

Od kilku lat Jedlina jest organizatorem Międzynarodowego Festiwalu Teatrw Ulicznych, a w okresie Świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku miejscowość słynie z najpiękniejszych dekoracji świetlnych przyciągających turystw z całej Polski.







Kudowa Zdrj- Podstawę leczenia stanowią tam wody mineralne, służące do kuracji pitnej i kąpielowej. Są to szczawy, żelazisto-wodorowo-węglanowo- sodowo-wapniowe z zawartością arsenu o niewielkiej radoczynności. Znajduje się tu 9 źrdeł wd mineralnych, między innymi: Moniuszko, Śniadecki, Marchlewski. W Kudowie leczy się przede wszystkim schorzenia układu krwiotwrczego, krążenia, przemiany materii i nerwicę. Uzdrowisko Kudowa Zdrj posiada trzy zakłady przyrodolecznicze, usytuowane w parku. Sala gimnastyczna przystosowana jest do prowadzenia rehabilitacji schorzeń układu krążenia po przebytych operacjach. Kuracjusze mogą korzystać z rżnych urządzeń sportowych: boisk, basenu, kortw tenisowych, sali gimnastycznej. Baza lecznicza uzdrowiska Kudowa Zdrj to trzy szpitale uzdrowiskowe (337 miejsc), dziecięcy gastrologiczny szpital uzdrowiskowy (82 miejsca), jedno sanatorium uzdrowiskowe (66 miejsc).

Kudowa jest miastem chętnie odwiedzanym przez wielu turystw rwnież ze względu na bliskość przejścia granicznego do Czech: Kudowa –Słone. Miasto i okolice są bogate w rżne atrakcje turystyczne, muzea i wiele zabytkw. Odbywa się tu też wiele imprez kulturalnych i sportowych. Jest to znane międzynarodowe miasto uzdrowiskowe, ośrodek narciarstwa i turystyki.

Ostatnio w zakładach przyrodoleczniczych Zespołu Uzdrowisk Kłodzkich S.A. w Kudowie Zdroju,w Polanicy Zdroju i w Dusznikach Zdroju otwarto Centrum Mikroklimatu Morskiego - Jaskinie Galos. wykonane z soli z Morza Czarnego, ktre zapewniają morski mikroklimat i leczą schorzenia wywołane brakiem jodu.





Duszniki Zdrj- Największym bogactwem naturalnym Dusznik są lecznicze źrdła mineralne należące do typu źrdeł szczelinowych. Wody z nich wypływające są szczawami wodorowęglanowo- wapniowymi. Tutejsze wody czterech źrdeł wypływają z łupkw położonych na znacznych głębokościach, stąd jeszcze w 1940 roku temperatura ich wynosiła 22 st. C. Dziś Pieniawa Chopina ma 17,9 C, a Zimny Zdrj 11 st. C. W zmineralizowaniu największą rolę odgrywają związki sodu i wapnia z obfitością dwutlenku węgla i żelaza. Używane są do kuracji pitnej, kąpieli mineralnych i do produkcji CO2. Obecnie eksploatuje się pięć źrdeł. Są to: Pieniawa Chopina, Jan Kazimierz, Jacek B-3, B-4, Agata W Dusznikach leczy się choroby układu krążenia, trawienia, przemiany materii, układu oddechowego i krwiotwrczego, stosując kurację pitną oraz zabiegi borowinowe, hydro- i elektroterapii.

Duszniki są bardzo znanym uzdrowiskiem o ponad 230letniej tradycji i bogatej historii, sławnym przede wszystkim z pobytu Fryderyka Chopina i odbywających się koncertw jego muzyki. Posiadają też rozbudowaną bazę sportową, szkłki narciarskie i snowboardowe, można uprawiać turystykę konną i wycieczki piesze licznymi szlakami grskimi.









Polanica Zdrj- Tutejsze wody mineralne wypływają ze spękań skał kredowych, w związku z tym zawierają dużo wapnia. Są to szczawy wodorowo-węglanowo- wapniowe i żelaziste o dużej wydajności. Wielka Pieniawa - największe źrdło w Polanicy Zdrj. ma wydajność 300 l/min. Wszystkie wody mineralne charakteryzują się znaczną zawartością CO2. Leczone są tutaj choroby układu trawienia, krążenia, przemiany materii i nerwice. Są tu bardzo dobre wyniki leczenia schorzeń kardiologicznych i gastrologicznych dzięki wpływowi łagodnego klimatu podgrskiego, korzystnemu położeniu Polanicy nie narażonej na wpływ szkodliwych czynnikw środowisk wielkomiejskich i przemysłowych, lecz przede wszystkim dzięki korzystnemu wpływowi wd mineralnych. Baza lecznicza uzdrowiska Polanica Zdrj: dwa szpitale uzdrowiskowe (249 miejsc), w tym jeden wczesnej poszpitalnej rehabilitacji kardiologicznej (68 miejsc), cztery sanatoria uzdrowiskowe (324 miejsca). Polanica i jej okolice ze względu na szczeglne warunki klimatyczne, geologiczne, bazę leczniczą przygotowaną do przyjęcia wielu kuracjuszy oraz malownicze położenie wydaje się być miejscem szczeglnie wartym polecenia dla ludzi zmęczonych, schorowanych i przepracowanych. W mieście odbywa się wiele międzynarodowych festiwali i konkursw (m.in. szachowy, sztuki ,filmw amatorskich).

Długopole-Zdrj- Wieś uzdrowiskowa położona u podnża Gr Bystrzyckich. Podstawą działalności uzdrowiska są wody mineralne trzech źrdeł o słabej wydajności: Emilii, Kazimierza i Renaty. Są to szczawy żelaziste o znikomej radoczynności. Leczy się tu przede wszystkim choroby wątroby i układu sercowo-naczyniowego oraz pokarmowego. Jest ośrodkiem rehabilitacyjnym dla chorych po wirusowym zapaleniu wątroby (żłtaczce). Ozdobą uzdrowiska jest otaczający je las, z ktrego części utworzono park. Przez Długopole przechodzi głwny szlak sudecki im. M. Orłowicza Świeradw Zdrj - Paczkw.





Lądek Zdrj - Lądek Zdrj, jedno z najstarszych uzdrowisk w Europie, z ponad 750 letnią tradycją, malowniczo położony w dolinie Białej Lądeckiej, nieomal u stp Śnieżnika, majestatycznego szczytu, grującego nad Ziemią Kłodzką, otoczony Grami Złotymi, jest jednym z bardziej znanych i chętnie odwiedzanych uzdrowisk Kotliny Kłodzkiej. W części uzdrowiskowej oddzielonej od miasta znajduje się duży zespł sanatoriw i domw wczasowych, oraz przepiękny park ze starym domem zdrojowym z drugiej połowy XVII w. Podstawą lecznictwa są tu wody termalne słabo zmineralizowane radoczynne z 6 żrdeł, najpopularniejsze to Chrobry i Dąbrwka. Do leczenia wykorzystuje się mineralne cieplice radowo-siarczkowo-wodorowe, a leczy się tu choroby narządw ruchu i reumatyczne, choroby skry oraz układu krążenia obwodowego, stany pourazowe, wyczerpania nerwowego, choroby geriatryczne i kobiece. Usytuowanie miasta, jego zabytki, urok części staromiejskiej i zieleń parkw w zdroju stanowią o niepowtarzalnej atmosferze. Dzięki powstaniu obwodnicy miejskiej,kompostowni odpadw, gazyfikacji do celw grzewczych miasto spełnia surowe normy ekologiczne. Oferta turystyczna to szlaki turystyczne piesze, rowerowe, skałki do wspinaczki, jedno z nielicznych w Polsce arboretum, stadniny konne, turystyczne przejście graniczne do Czech.



VII.2. Karpaty

Bazę lecznictwa uzdrowiskowego tworzy 59 obiektw sanatoryjno - uzdrowiskowych, w ktrych znajdują się 4959 miejsca (przeciętna liczba łżek czynnych w ciągu roku), co lokuje małopolskie na trzecim miejscu za zachodnio-pomorskim - 6.619 miejsc i dolnośląskim - 5.445 miejsc, a przed kujawsko-pomorskim - 4.798 miejsc i podkarpackim - 3.375 miejsc. Najwięcej miejsc sanatoryjnych występuje w Krynicy, Rabce, Szczawnicy i Muszynie.

Ustroń- jako uzdrowisko posiada 200 - letnią tradycję. Jest uzdrowiskiem typu podgrskiego (340 - 450 m npm.), Podstawowymi wskazaniami leczniczymi są: choroby reumatyczne i rehabilitacja narządu ruchu, choroby drg oddechowych, choroby układu krążenia.Odwiert U-3: 11,4% - woda hipotermalna 27,8C, chlorkowo-sodowo-wapniowa, bromkowa, jodkowa, żelazista, borowa, radoczynna, Odwiert U-3A: 12,73% - woda hipotermalna 32,8C chlorkowo-sodowo-wapniowa, bromkowa, jodkowa, borowa, radoczynna.

Goczałkowice Zdrj- wieś w wojewdztwie śląskim w powiecie pszczyńskim w Kotlinie Oświęcimskiej. Występują tutaj wody mineralne (solanki). Leczy się choroby narządw ruchu oraz reumatyczne. W miejscowości tej są sanatoria rehabilitacyjne dla dzieci i młodzieży po przebytej chorobie Heinego-Medina.



Rabka Zdrj- to miejscowość uzdrowiskowa w wojewdztwie małopolskim, położona u podnża Gorcw. Znane uzdrowisko i ośrodek sportw zimowych, doskonała baza wypadowa w Gorce, Beskid Wyspowy, Tatry i Pieniny. Wyjątkowy, doceniany od stuleci klimat i źrdła solanki wykorzystuje się do leczenia chorb układu krążenia, drg oddechowych i alergicznych. Występują tu także i wody siarczkowe. Szczeglnie znana jest jako uzdrowisko dla dzieci.



Szczawnica- to grskie uzdrowisko położone w malowniczej dolinie potoku Grajcarek, na pograniczu Pienin i Beskidu Sądeckiego. Dolina ta położona jest na wysokości 435 - 520m n.p.m. Dzięki wybitnym walorom klimatycznym i krajobrazowym, oraz licznym źrdłom wd mineralnych, typu szczaw wodorowęglanowy-chlorowo-sodowy. Szczawnica już od ponad 200 lat jest jednym z najbardziej znanych uzdrowisk w Polsce. Leczy się tu głwnie choroby układu oddechowego.

Piwniczna Zdrj- Malownicze podgrskie wczasowisko, położone w Beskidzie Sądeckim w Dolinie Popradu. Piwniczna posiada źrdła mineralne. Klimat podgrski i duże nasłonecznienie stwarzają dobre warunki do leczenia lżejszych schorzeń narządu trawienia, krążenia, zaburzeń gruczołw dokrewnych oraz stanw wyczerpania.

Żegiestw Zdrj- to przede wszystkim korzystne warunki bioklimatyczne (duże nasłonecznienie, osłonięcie od wiatrw, duża zawartość ozonu w powietrzu), bogactwo wd mineralnych o wysokim stopniu mineralizacji, ponad 200 – letnie tradycje przyrodolecznicze i charakterystyczny klimat o cechach klimatu podalpejskiego. To właśnie te naturalne cechy przyciągają do niego turystw pragnących odrodzenia ciała i umysłu i dzięki nim stał się obiektem zainteresowania dla ruchu turystycznego.

Muszyna- miasto w Beskidzie Śląskim na wys. 450m nad Popradem. Uzdrowisko posiadające sanatoria, w ktrych m.in. leczy się schorzenia układu pokarmowego, moczowego, choroby przemiany materii, niedokrwistość i nerwice. Na terenie miasta znajdują się wody mineralne.

Krynica- jest słynnym uzdrowiskiem o międzynarodowym znaczeniu. Krynickie wody mineralne są bogactwem kraju, przedstawiają wysoką wartość leczniczą i ekonomiczną. Uzdrowisko to położone jest w Beskidzie Sądeckim, w dolinie rzeki Kryniczanki, w paśmie uzdrowisk krynicko- popradzkich, na wysokości ok. 600 m n.p.m. (najwyżej położone uzdrowisko w Polsce). Naturalne wody mineralne ze zdrojw Krynickich to szczawy wodorowęglanowo-sodowomagnezowe/wapniowe/manganowe zawierające conajmniej 1000 mg CO2 w litrze, są to wody szczeglnie cenne w hydrologii lekarskiej, zarwno w kuracji pitnej jak i kąpielowej oraz aerozologii.Wody mineralne wystepujące w Krynicy umożliwiają leczenie schorzeń:

a) drg moczowych silnie moczopędnymi wodami :Jan,Jzef

b) chorb przewodu pokarmowego wodami :Zuber -(jedna z najsilniejszych w Europie), Mieczysław, Słotwinka

c) chorb przemiany materii wodami:Zdrj Głwny

d) niedokrwistości wodą:Tadeusz





Wysowa- jak rzadko ktre uzdrowisko znane nie tylko w Polsce, ale i za granicą, jest jednym z najczystszych miejsc w kraju. Charakteryzuje się bardzo bogatym wachlarzem wd mineralnych, rżniących się składem, a szczeglnie oglną zawartością rozpuszczonych w nich substancji stałych i gazowych. Większość wysowskich wd to cenne leczniczo szczawy alkaliczne. Oprcz pierwiastkw i minerałw, ktre można znaleźć w wielu innych wodach, zawierają drogocenny jod. Wody pobierane są tu z 3 zrdeł: Franciszek, Jzef i Henryk.

Wapienne - jedno z najmniejszych polskich uzdrowisk. Status uzdrowiska otrzymało w 1986 r. Naturalne środki lecznicze to słabo mineralizowane wody siarczkowe z dużą zawartością pierwiastkw śladowych - używane do kąpieli oraz wysokiej jakości borowina - stosowana do okładw borowinowych. Leczy się tu choroby reumatologiczne, układu oddechowego, skry.

Iwonicz Zdrj- Tu cisza błoga, tu powietrze czyste, Zdroje zbawienne, a wszystko ojczyste -pisał gen. Jzef Załuski. Uzdrowisko to jest jednym z najczystszych w Polsce. Sławę swoją zawdzięcza wodom mineralnym, ktre zawierają chlor, sd, jod, brom, żelazo, mangan, stront, magnez, lit i fluor. Jest to jedno z najstarszych i najbardziej renomowanych polskich uzdrowisk. Naturalne wody lecznicze stosowane w Iwoniczu to: wody mineralne: chlorkowo-wodorowęglanowo-sodowe, bromkowe, jodkowe, żelaziste - wykorzystywane do kuracji pitnej, kąpieli mineralnych i inhalacji. Lecznictwu uzdrowiskowemu sprzyja rwnież specyficzny mikroklimat charakteryzujący się dużą zawartością jodu i bromu w powietrzu. Profilem leczniczym uzdrowiska są choroby reumatologiczne, neurologiczne, ortopedyczne, przewodu pokarmowego, laryngologiczne, ginekologiczne.





Rymanw Zdrj- jest jednym z największych centrw lecznictwa uzdrowiskowego dzieci w Polsce (obok Kołobrzegu i Rabki). Naturalne środki lecznicze: wody mineralne: szczawy chlorkowo-wodorowęglanowo-sodowe,bromkowe,jodkowe - wykorzystywane głwnie do picia i inhalacji. Leczy się tu choroby układu oddechowego, krążenia i moczowego, schorzenia narządw ruchu.

Zakopane - zna chyba każdy, choćby z nazwy, gdyż ze względu na inne walory turystyczne jest to miejscowość bardzo uczęszczana przez turystw, miłośnikw turystyki grkiej, narciarstwa, i folkloru gralskiego. Znajdują się tu złoża wd ciepliczych i wd ciepliczych siarczkowych. W 1886r. otrzymało ono status stacji klimatycznej. Dzisiaj nie jest wpisane na listę uzdrowisk, ale przez cały rok istnieje tam możliwość zażywania kąpieli w basenach cieplicowych na Antałwce i Jaszczurwce, gdzie temperatura wody sięga 37-38 stopni C.







VII.3. Polska Środkowa.



Trzebnica - miasto to położone jest we wschodniej części Wzgrz Trzebnickich, 24km na płnoc od Wrocławia. Przy wykorzystaniu źrdła wd ciepliczych chlorkowo-sodowo-wapniowych, bromkowych i borowych prowadzona jest tu terapia uzdrowiskowa w zakresie chorb narządw ruchu.

Ostromecko posiada 8 zinwentaryzowanych źrdeł: 7 na terenie rezerwatu Las Mariański i jeden obszar źrdliskowy we wsi, poniżej kościoła. Źrdłem silnie eksploatowanym jest Źrdło Marii. Wodę tą scharakteryzować można jako twardą, słabo zmineralizowaną typu wodorowęglanowo-wapniowego z dużą zawartością jonu siarczanowego, niskosodową. Z mikroskładnikw nadających wodom podziemnym własności lecznicze występuje: mangan, bar, stront i fluor. Oddziałuje leczniczo zwłaszcza w schorzeniach jelit (zaparciowo-blowe postacie jelita nadwrażliwego), drg moczowych oraz u diabetykw, czym przyciąga do siebie licznych turystw.

Inowrocław- to 80 tysięczne miasto wojewdztwa kujawsko - pomorskiego charakteryzuje się strefą oddziaływania klimatu morskiego i kontynentalnego. W 1875 roku, w oparciu o bogate złoża solanki powstało w Inowrocławiu uzdrowisko. Założony zostaje słynny Park Solankowy. Od roku 1915 w powstałej pijalni wd oferowano produkowaną z miejscowej solanki kopalnianej Kujawiankę. Uzdrowisko Inowrocław poza podstawowymi tworzywami naturalnymi: solanką i borowiną, ktre maj

Przykadowe prace

Konflikty XX i XXI wieku w Afryce

Konflikty XX i XXI wieku w Afryce Najtrudniej przedstawia się problematyka bezpieczeństwa w Afryce. Wynika to z kilku rwnoważnych przyczyn, a mianowicie: * odmiennych tradycji historycznych i kulturowo-cywilizacyjnych, * negatywnej roli kolonializmu i stosunkowo pźnego osiągnięcia ni...

Wspłczesny System Bankowy

Wspłczesny System Bankowy WSPŁCZESNY SYSTEM BANKOWY BANK – z wł. banco – bank, stł. Od średniowiecza handlarze papierami wartościowymi dokonywali transakcji: za kruszce wydawano potwierdzenia (transakcje dokonywane były na stołach podczas imprez handlowych) BANK &#...

Bogowie

Bogowie Ajolos – bg wiatrw i burz, podległe były mu wiatry: – Boreasz – władca (bg) wiatru płnocnego, – Euros – władca (bg) wiatru wschodniego, – Notos – władca (bg) wiatru południowego, – Zefir – władca (bg) wiatru z...

Budowa teatru greckiego

Budowa teatru greckiego Teatr grecki jako budowla istnieje już od kilku tysięcy lat. Na pewno każdy zastanawiał się kiedyś, kto go wymyślił, kto wpadł na taki pomysł, aby wystawiać jakąś sztukę na scenie. Otż wynalazcami teatru są Grecy. To oni zapo...

Opowiadanie z użyciem mitologizmw.

Opowiadanie z użyciem mitologizmw. Matematyka zdecydowanie jest moją piętą Achillesową. Na moje nieszczęście nauczyciel jest bardzo wymagający, a na lekcji obowiązuje nas diakońskie prawo. Na dzisiejszej matematyce usłyszałam swj numer z dziennika. Momentalnie oga...

Wpływ mediw na kształtowanie się psychiki i osobowości dziecka - zagrożenia wspłczesnego świata.

Wpływ mediw na kształtowanie się psychiki i osobowości dziecka - zagrożenia wspłczesnego świata. Rozwj technicznych środkw przekazu stwarza nową sytuację dla oddziaływań wychowawczych (zarwno w sensie pozytywnym jak i negatywnym), bowiem te środki pozwala...

Business letter

Business letter Dear Sir or Madam, We confirm the receipt of laboratory glass within the confines of our order from 5 December 2007 No.345. We are sorry to inform you that there are some discrepancies between the order and your despatch. We are placing the quantity claim for the goods specified below. However, on checkin...

Charakterystyka funkcjonalizmu (funkcjonalizm)

Charakterystyka funkcjonalizmu (funkcjonalizm) SPIS TREŚCI Wstęp .................................................................................................3 1. Geneza i powstanie funkcjonalizmu ....................................................3 2. Głwne pojęcia związane z fu...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry