• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Obyczajo...

Nawigacja

Obyczajowość Polskie XVI WIEKU



Obyczajowość Polskie XVI WIEKU




1.1 WIEŚ I JEJ UROKI

JAN KOCHANOWSKI

Są to fraszki Czarnoleskie w ktrych poeta zawarł pochwałę spokojnego, szczęśliwego życia na wsi, gdzie zaistniały odpowiednie warunki do uprawiania twrczości poetyckiej, a czarnoleska lipa urosła do rangi symboli.



Na lipę

Poeta wyznał, że w jej dobroczynnym cieniu chronił się chętnie, tu bowiem nie dochodziły promienie słoneczne nawet w południe, w największy upał. Znajdował ukojenie w powiewie wiatru i śpiewie ptakw. Pochwała odpoczynku, wiejskiego życia. Fraszka o charakterze pochwalnym. Fraszka przedstawia idylliczną naturę arkadyjską, ktra dostarcza człowiekowi rżnych pożytkw, zaś życie zgodne z nią daje ludziom ukojenie, beztroskie bytowanie i szczęście.



Na dom w Czarnolesie

Charakterystyka podstawowych ideałw życiowych człowieka renesansu. Są to przede wszystkim czyste sumienie, zdrowie, życzliwość ludzka i skromność obyczajw. Dom ten jawi się jako arkadia spokoju i radości.



Pieśń świętojańska o sobtce

Utwr liryczny o charakterze sielankowym. Składa się z krtkiego wstępu, opisującego obchody Sobtki na wsi w wieczr Świętojański. Potem następuje pieśni dwunastu panien. Obok nuty miłosnej, w pieśniach poszczeglnych panien brzmi pochwała życia na wsi, znana z utworu Reja Żywot człowieka poczciwego.



Panna XII

Pochwała wsi gdzie ludzie żyją bezpiecznie i spokojnie. Ci co żyją w miastach, na dworze lub są marynarzami to narażają się na niebezpieczeństwo. Na wsi człowiek spokojnie zajmuje się swoim polem. Uczciwie zaopatruje rodzinę i zajmuje się dobytkiem. Dobytek gospodarzowi przynosi pożytek. Wokoło śpiewają ptaki. Skrzętna gospodyni krząta się i pomaga mężowi, a dobrobyt pomaga uniknąć awantur. Dzieci uczą się życia skromnego i umiarkowanego.



MIKOŁAJ REJ

Mnich

Rej otwarcie krytykuje mnichw (bestie, wyzyskiwacze, prżniacy). Porwnuje ich do starych diabłw, szalonych i bezdusznych ludzi, ktrym bark wiary, nauki i bogobojności. Naśmiewa się z ludzi, ktrzy uważają klerykw za świętych, bogacili się. Tych nazywa największymi szaleńcami.



Pleban pieska na cmentarzu pochował

Rej wskazuje na chciwość duchowieństwa. Krytycznie ocenia postawę biskupa, ktry za pieniądze uznał psa za chrześcijanina. Wskazuje to też na przewrotność ludzi - czasem nie chcą pochować ludzi na cmentarzu, ale chowają psa - zwierzę. A łakomy na pieniądze biskup uwierzył w historyjkę plebana aby zgarnąć dukaty.



Baba co w pasyją płakała

Poeta naśmiewa się z księdza i baby, ktra płacze podczas wielkopostnego nabożeństwa. Kobieta płacze bo głos księdza przypomina jej głos ukochanego osiołka, ktry zdechł. Docina, śmieje się z księdza (zapewne bardzo grubego) przypominającego grubego osiołka, spasionego i zadbanego. Jest to też przytyk do wartości księży i ich zawziętości, w myśl przysłowia Uparty jak osioł.



Żywot człowieka poczciwego

W utworze tym zauważamy, że nie obca jest Rejowi reguła Złotego środka czyli życia zgodnie z naturą, umiejętność cieszenia się życiem. Człowiek poczciwy według Reja powinien osiąść wraz z rodziną w cichym wiejskim majątku, bo celem ziemianina jest praca na własnym wiejskim gospodarstwie. Życie toczyć się powinno tu zgodnie z naturą. Człowiek powinien podporządkować się rytmowi przyrody, zmienności pr roku i wynikającym z nich obowiązkom. (patrz także punkt 25.1)



Krtka rozprawa...

Stosunki panujące na wsi - patrz punkt 23.2



SZYMON SZYMONOWIC

Żeńcy

Szymonowic prezentuje wieś dwojako: przynoszącą bogactwo i swobodną staroście (ekonomowi) oraz ciężką pracę i niedolę robotnikw i chłopw. Chłop zależny jest bowiem od starosty. Musi go słuchać (ile pracować, kiedy jeść, co mwić). Starosta ma pełną swobodę, pełnię władzy nad chłopem bo sprzyja mu prawo i siła (bogactwo i bicz). Chłop pańszczyźniany, robotnik folwarczny lub rolnik ma ciężkie życie, pełne cierpienia. Zależny jest od pana, ktry jest surowy, ostry i nie żałuje bata czy korbacza. Chłop żyje w ciągłym strachu, by nie powiedzieć czy nie zrobić czegoś co rozgniewało by pana. Chłop nie pracuje w zgodzie z prawami natury lecz prawami ustanowionymi przez Pana.

Sielanka realistyczna (Żeńcy) ukazuje prawdziwe oblicze wsi i warunki życia chłopa wraz ze wszystkimi jego wadami i ciężarem jakie ono nakłada. Nie ukazuje zgodnie z konwencją renesansu życia pięknego, zgodnie z naturą, bez trosk i cierpień, brak afirmacji życia, będącej podstawową cechą utworw renesansowych. Realistyczna, prawdziwa rzeczywistość, obraz wsi, obdarty ze wszystkich złudzeń i wyobrażeń o lekkim i przyjemnym życiu na wsi.

1.2 OBLICZE SZLACHTY XVI WIEKU

O POPRAWIE RZECZY POSPOLITEJ FRYCZ-MODRZEWSKI

? KSIĘGA I [o obyczajach]

Jest to traktat o uczciwości i rozumie, ktry ma wspomagać działanie każdego człowieka. Mwi też o sprawiedliwości; wszyscy są rwni. Za najwyższą cnotę uznaje on rozum (humanista). Zlikwidowanie żebractwa przez przytułki. Żąda opieki nad starcami i kalekami. Postuluje o ograniczenie wywozu zagranicę zboża, aby nie było głodu w kraju. Pragnie wprowadzenia urzędu czuwającego nad jakością i ceną towarw. Należy kultywować tradycje i obyczaje każdego narodu



? KSIĘGA IV

Nawołanie do reformy kościoła. Duchowieństwo zasługuje na krytykę. Powinno propagować wartości duchowe i moralne, a nie zabiegać o doczesność, jednocześnie pragnąc władzy.



? KSIĘGA V

Krytyka ludzi nie pragnących wykształcenia i źle traktujących nauczycieli. Pieniądze zamiast wydawać na zabawy i stroje należy wydać na naukę. Korzyści płyną też dla państwa i religii. Nauczycielami nie powinni być księża lecz ludzie świeccy. Uczący w duchu wiary. Łączenie moralności i wykształcenia intelektualnego.



FRASZKI I PIEŚNI JANA KOCHANOWSKIEGO

O Kapelanie

Dowcipna anegdota o kapelanie, ktry na wymwkę krlowej, że zaspał i pźno wyszedł na mszę, tłumaczył się, że wogle nie spał tej nocy. Kochanowski naśmiewa się z kościoła i z duchownych rozpustnych, pijących i nie spełniających swoich obowiązkw.



O Kaznodzieji

Mowa o duchownych, ktrzy prawią kazania, ale się do nich nie stosują. Grzeszą, ale potępiają na ambonie grzesznikw. Są źli i przewrotni.



O Doktorze Hiszpanie

Opowiada ona anegdotę o prawniku krlewskim Rozjuszu, ktry wymknął się z grona zabawiających się kielichem kompanw, jednak towarzysze zabawy wywarzyli zamknięte drzwi jego pokoju i zaczęli przepijać do niego tak, że następnego dnia się dziwił: Szedłem spać trzeźwo, a wstaję pijany.



Pieśń o spustoszeniu Podola

Patrz punkt 23.1.2



Odprawa posłw greckich

Symbolem szlachty jest na przykład Aleksander. Samolubny egoista, uciekający w swych niecnych czynach do szantażu i przekupstwa. Ludzie żyjący w zbytku, przepychu. Zepsuta i zdegenerowana młodzież to przyszłość narodu. Młodzi ludzie mają albo mądrość albo bogactwo. Te dwie sprawy nie łączą się nigdy. (patrz także w punkcie 23.1.3)






Przykadowe prace

Ściąga z rachunkowości

Ściąga z rachunkowości Koszt- oznacza wyrażone w pieniądzu zużycie zasobw w związku z wytworzeniem i sprzedażą produktw i realizowaniem innych celw organizacji Wyrżnia się dwie kategorie kosztw: a) koszty związane z przeszłym, bieżącym lub prz...

Czy starożytne ideały mogą być cenne dla człowieka wspłczesnego?

Czy starożytne ideały mogą być cenne dla człowieka wspłczesnego? Czy starożytne ideały mogą być cenne dla człowieka wspłczesnego? Tematem mojej pracy będzie udowodnienie zagadnienia postawionego w temacie a mianowicie: czy starożytne ideały mog&#...

Nauka, edukacja i technika w II Rzeczypospolitej

Nauka, edukacja i technika w II Rzeczypospolitej I. Edukacja i szkolnictwo w II Rzeczpospolitej Pozornie dużym osiągnięciem II Rzeczpospolitej było wprowadzenie tuż po odzyskaniu niepodległości Powszechnego Obowiązku Szkolnego (zobowiązania pod groźbą sankcji prawnych...

Czy zmieniło się życie bohatera "Kartoteki" T. Rżewicza po 30 latach?

Czy zmieniło się życie bohatera "Kartoteki" T. Rżewicza po 30 latach? Czy zmieniło się życie bohatera "Kartoteki" T. Rżewicza po 30 latach? Jaka rzeczywistość wyłania się z "Kartoteki rozrzuconej" według reżyserii Kazimierza Ku...

Moralność, prawo a moralność,powinności etyczne zawodw prawniczych.

Moralność, prawo a moralność,powinności etyczne zawodw prawniczych. Na początku swojej pracy chciałbym zdefiniować, co to jest moralność. Więc moralność to zbir zasad (norm), ktre określają, co jest dobre (prawidłowe, nieszkodliwe), a co złe ...

Czy zwierzęta mwią w wieczr wigilijny ?

Czy zwierzęta mwią w wieczr wigilijny ? Na pewno wielu z nas w wieczr wigilijny prbowało już podsłuchiwać zwierzęta. Lecz jest to tylko legenda i raczej nikt nie usłyszał rozmowy. Jednakże bardzo dawno temu w całej Polsce lud wiejski wierzył, że w ten szczegl...

Czy można żyć bez praw?

Czy można żyć bez praw? Wszyscy ludzie rodzą się wolni i rwni pod względem swej godności i swych praw. Od takich słw rozpoczyna się Powszechna deklaracja praw człowieka uchwalona przez Organizację Narodw Zjednoczonych w 1948r. Wiadomo, że w demokratycznym państw...

Miłośc Tristana I Izoldy wzrusza mnie, śmieszy, oburza czy nudzi?

Miłośc Tristana I Izoldy wzrusza mnie, śmieszy, oburza czy nudzi? Tristan i Izolda są często nazywani kochankami wszechczasw. Uważam, że te słowa najdokładniej charakteryzują ich związek, ponieważ uczucie, ktre łączyło, tych dwoje na pewno nie możn...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry