• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Od &#34...

Nawigacja

Od Świętego do Serdecznego Przymierza - omwienie zmian układu sił politycznych w Europie XIX wieku.



Od Świętego do Serdecznego Przymierza - omwienie zmian układu sił politycznych w Europie XIX wieku.




We wrześniu 1814 r. zebrali się w Wiedniu przedstawiciele zwycięskiej koalicji

i rozpoczęli kongres mający ustalić nowy porządek w Europie. Obradowali oni do czerwca następnego roku. Składał się z 16 przedstawicieli większych państw europejskich, ale faktycznie obradowali i decydowali przedstawiciele 5 mocarstw: Wielkiej Brytanii, Austrii, Rosji, Prus i Francji. Francja została dopuszczona do negocjacji po pewnych sporach. Znajdowała się ona już pod rządami dawnej dynastii i trudno było jej opinię ignorować. Przyjęto dwie zasady — legitymizmu (łac. legittimus- prawowity, słuszny), stąd powrt na trony licznych dynastii, z francuskimi Burbonami na czele i rwnowagi sił, stąd ograniczenie strat Francji, ktra wrciła do granic sprzed rewolucji. W wyniku postanowień kongresu wiedeńskiego zorganizowano Związek Niemiecki, połączono Belgię z Holandią, zagwarantowano Szwajcarii wieczystą neutralność; z wielkich zmian terytorialnych skorzystały głwnie Prusy i Austria; z większości terytorium Księstwa Warszawskiego, po przekazaniu Prusom departamentw poznańskiego (Wielkie Księstwo Poznańskie) i bydgoskiego z Toruniem, a Austrii — okręgu wielickiego, utworzono połączone z Rosją Krlestwo Polskie, z Krakowa zaś i jego najbliższej okolicy — Rzeczpospolitą Krakowską. Kongres wiedeński opowiedział się za tłumieniem ruchw republikańsko -demokratycznych i narodowych w Europie, był reakcją na wielkomocarstwową politykę Napoleona I, a także pierwszą historyczną prbą utworzenia międzynarodowego ładu w skali kontynentu i skutecznej nad nim kontroli (Święte Przymierze).

Car rosyjski od dawna myślał o trwałym porozumieniu państw europejskich, ktre miało się opierać na wsplnym systemie wartości. We wrześniu 1815 w pokonanym Paryżu przedstawił cesarzowi Austrii i krlowi Prus projekt przymierza. Opierał się on zarwno w polityce zewnętrznej jak i wewnętrznej na zasadach Ewangelii (“sprawiedliwości, miłości bliźniego i zgody ). Franciszek I kazał Metternichowi, by idei cara nadał formę możliwą do przyjęcia.

Święte Przymierze zawarto 26 września 1815 r. w Paryżu. Do Świętego Przymierza dołączyły wszystkie państwa europejskie poza Wielką Brytanią, Szwajcarią, Turcją

i Państwem Kościelnym. Jednak rolę decydującą odegrały tutaj trzy państwa, ktre wcześniej dokonały rozbiorw Polski.

Kształt traktatu spowodował, że Święte Przymierze stało się tylko symbolem polityki prowadzonej przez wiodące mocarstwa, tj. Rosję, Austrię i Prusy. Potwierdzał to w pełni protokł podpisany przez ministrw spraw zagranicznych tych państw 19 XI 1820 r.

w Troppau (Opawa), ktry sankcjonował możliwość zbrojnej interwencji w obronie porządku ustalonego w Wiedniu.

W 1820 r. car zaproponował przystąpienie do tego sojuszu Stanom Zjednoczonym. Trzy lata pźniej na Święte Przymierze odpowiedział prezydent USA, James Monero.

W swym orędziu do Kongresu uznał, że działania mocarstw europejskich są wrogie i godzą

w bezpieczeństwo Stanw Zjednoczonych. Dlatego nie będą się mieszać w sprawy wewnętrzne państw europejskich, ani nie będą brać udziału w wojnach pomiędzy nimi.

Car Aleksander I był niespokojny w związku z sytuacją w Grecji. Jednak większą aktywność w sprawie greckiej przejawiał jego następca, Mikołaj I. Angielski premier, George Canning, był zaniepokojony możliwością wystąpienia zbrojnego Rosji, ktre mogłoby złamać osłabioną Turcję, dlatego też zaproponował carowi wsplny nacisk na Turcję, by przyznała autonomię Grecji. Do tej koalicji przystąpiła rwnież Francja. W lipcu 1827 r. zawarto tzw. traktat londyński.

20 października 1827 r. dochodzi do bitwy pod Navarino, gdzie flota rosyjsko-francusko- brytyjska rozgromiła flotę turecką. Zamiast radości, to zwycięstwo wywołało przerażenie, bo oznaczało to świętą wojnę z Rosją. Sojusznicy Rosji zaczęli się obawiać, że Turcja zostanie pokonana i w ten sposb wzrośnie pozycja państwa rosyjskiego przez objęcie protektoratu nad Grecją. Dlatego postanowili, że to oni postarają się usunąć Turkw z Grecji, a Rosja będzie walczyć na innych terenach. Turcy ewakuowali Grecję, a tymczasem w latach 1828-1829 gen rosyjski Paszkiewicz zajął część Armenii i mimo silnego oporu Turkw dotarł aż do Adrianopola, ktry skapitulował w sierpniu 1829 r. Mikołaj I, licząc się z opozycja Anglii i Francji zgodził się na zawarcie pokoju adrianopolskiego 14 września 1829 r. Rosja otrzymała wschodnią część Armenii, kaukaskie wybrzeże Morza Czarnego oraz zabezpieczenie swych interesw handlowych na Morzu Czarnym i u ujścia Dunaju. Potwierdzono suwerenność Serbii, Wołoszczyzny i Mołdawii a w następnym roku zgodzono się na niepodległość Grecji.

Pokj ten znacznie wzmocnił stanowisko Rosji na Wschodzie, ale też bardzo osłabił spjność państw Świętego Przymierza, bowiem zniszczył rwnowagę między Austrią a Rosją na Bałkanach. Rwnowaga europejska określona na kongresie została zachwiana.

W latach 1848 -1849 niemal całą Europę (z wyjątkiem posiadłości rosyjskich

i tureckich) ogarnęły wydarzenia rewolucyjne, ktre noszą nazwę Wiosny Ludw. Określenie to odwołuje się do symbolicznego przebudzenia ludw po zimie wywołanej postanowieniami Kongresu Wiedeńskiego. Wiadomości o rewolucji w jednym kraju wywierały wielki wpływ na opinię publiczną w innych państwach.

Sytuacja polityczna Europy zmieniła się w wyniku wojny krymskiej. Konflikt ten rozpoczął się w 1853 r. między Rosją a Turcją, po ktrej stronie, rok pźniej, opowiedziały się Wielka Brytania i Francja, bojąc się rosyjskiej ekspansji i wzrastających wpływw tego kraju. Militarne niepowodzenia Turcji skłoniły wojska brytyjsko-francuskie do interwencji militarnej, Austria, na ktrej wdzięczność za niedawną pomoc liczył car, zajęła niechętne stanowisko, a Prusy pozostały bierne. Wojna ta zakończyła się klęską Rosji. Niepowodzenie to wykazało zacofanie armii oraz słabość systemu państwowego. W marcu 1856 r. w Paryżu podpisano traktat pokojowy, ktrego postanowienia znacznie osłabiły pozycję Rosji w rejonie Morza Czarnego. Wojna krymska zamyka trwającą 4 dziesięciolecia epokę Świętego Przymierza.

Napoleon III w tym konflikcie widział okazję, aby poprawić pozycję Francji

w Europie, ale pokj paryski nie spełnił tych oczekiwań, stał się za to widomym przejawem destabilizacji stosunkw między państwami w Europie, co mgł wykorzystać przedsiębiorczy polityk. Napoleon zobaczył możliwość zagarnięcia nowych ziem w rejonie płnocnym Płwyspu Apenińskiego, ktry był w tym czasie wyjątkowo niestabilny, a także szansę, by przejąć od Austrii rolę wpływowego mocarstwa w tym rejonie. Swe kalkulacje przeprowadzał rwnież Camillo di Cavour, włoski polityk. Widział on w władcy Francji, kogoś kto wsparłby jego dążenia do rozszerzenia monarchii piemoncko – sardyńskiej o Lombardię Wenecję oraz utworzenia federacji państw Płwyspu.

W lipcu 1858 r. doszło do spotkania tych dwch stron i zawarto tajne porozumienie, ktre przewidywało, że jeśli Austria zaatakuje Piemont, Francja udzieli pomocy i poprze zjednoczenie płnocnych Włoch przez dynastię sabaudzką. Francja w zamian za poparcie Piemontu miała otrzymać Sabaudię i Niceę, gdzie i tak przeważała ludność francuska. Wiosną następnego roku Piemont został zaatakowany przez Austrię, aby zmusić Włochw do porzucenia swych planw, ale działali bardzo opieszale i zostają zaskoczeni przez wojska francuskie, ktre przerzucono do Piemontu koleją. 4 czerwca Austria przegrywa pod Magentą, trzy dni pźniej zdobyto Mediolan. Kampania została zakończona po klęsce Austrii pod Solferino pod koniec miesiąca. Na początku lipca 1859 r., Napoleon zaproponował Francji zawieszenie broni i rozmowy pokojowe, ktre zakończyły się podpisaniem porozumienia pokojowego 12 lipca 1859 r. na jego mocy Habsburgowie tracili Lombardię,

a Włosi mogli powołać do życia federację.

Napoleon III nie dążył do ostatecznego rozstrzygnięcia konfliktu, a w rokowaniach przyjął postawę pojednawczą, gdyż wydarzenia potoczyły się w kierunku, ktrego nie przewidział. W księstwach środkowowłoskich wybuchły rozruchy. Obalono miejscowych władcw i wzywano do połączenia z Piemontem. Taki obrt sprawy zaniepokoił Rosję

i Prusy. Wiosną 1860 r. środkowe Włochy przyłączyły się do Krlestwa Sardynii, Francja zaś otrzymała Sabaudię i Niceę.

W maju b.r. niewielki oddział pod dowdztwem Garibaldiego ruszył na Sycylię, gdzie przy poparciu miejscowej ludności, przeciwnej miejscowemu władcy, opanowali wyspę,

a następnie Neapol. Tereny te w jesiennym plebiscycie opowiedziały się za przyłączeniem tych ziem do państwa Wiktora Emanuela II. W lutym 1861 r. rozpoczął w Turynie obrady parlament, a w następnym miesiącu ogłosił on zjednoczenie Włoch i ogłoszono, że władcą będzie Wiktor Emanuel II. W 1866 r. po klęsce Austrii w wojnie z Prusami przyłączono Wenecję.

Ostatnim etapem zjednoczenia Włoch był rok 1870, kiedy to niepowodzenia w wojnie z Prusami zmusiły garnizon francuski do opuszczenia Rzymu. Do miasta wkroczyły wojska włoskie i Rzym został przyłączony do Włoch i stał się stolicą zjednoczonego Krlestwa Włoch. Papież nie uznał likwidacji Państwa Kościelnego i ogłosił się “więźniem Watykanu . Pomimo tego, po kilkunastu wiekach rozbicia, na Płwyspie Apenińskim powstało ostatecznie zjednoczone, wsplne państwo Włochw.

Do narodzin zjednoczonego państwa przyczyniła się sytuacja polityczna w Europie, zwłaszcza rozpad Świętego Przymierza. Była to pierwsza poważna zmiana na mapie Europy nakreślonej przez kongres wiedeński.

Wydarzenia podobne do włoskich miały miejsce w 2 połowie XIX wieku także w państwach niemieckich, ktre od 1815 r. tworzyły tzw. Związek Niemiecki. Walka o prymat w tym związku toczyła się między Austrią a Prusami. Rola Prus wzrosła jeszcze bardziej, gdy na czele rządu stanął Otto von Bismarck (1862 r.) i przystąpił do realizowania idei zjednoczenia Niemiec. Miało to nastąpić drogą zbrojną i być decyzją narzuconą przez Prusy innym państwom niemieckim.

Bismarck rozpoczął realizację swojej koncepcji od systematycznego osłabiania Austrii i jej wpływw w państwach niemieckich. Pierwszym etapem tych działań była wojna z Danią o Szlezwik i Holsztyn (1864). Roszczenia względem tych terenw, wcześniej przyłączonych do Danii, były bezpośrednią przyczyną wojny. Duńczycy szybko zostali pobici przez wojska prusko - austriackie, ktre zajęły sporne tereny. Owoce zwycięstwa stały się przyczyną konfliktu między Prusami i Austrią, zresztą świadomie wywołanego przez kanclerza Bismarcka. W rezultacie Prusy włączyły do swojego państwa Szlezwik, a Holsztyn pozostał pod nadzorem Austrii (1865). Obniżyło to prestiż austriacki wśrd państw niemieckich

i zakończyło ich wspłpracę z Prusami.

Po zapewnieniu sobie neutralności Francji (1865) i zawarciu sojuszu z Włochami (1866) wojska pruskie wkroczyły do Holsztynu, co zapoczątkowało wojnę z Austrią. Świetnie wyszkolone i uzbrojone wojska pruskie szybko zajęły Hanower i doszły do rzeki Men. W tym samym czasie głwne siły pruskie rozbiły wojska austriackie w bitwie pod Sadową (3 VII 1866) i zagroziły Wiedniowi. Pokonana Austria zawarła z Prusami pokj w Pradze, na mocy ktrego został rozwiązany Związek Niemiecki, ponadto Austria zrzekła się spornych terytoriw na rzecz Prus i zapłaciła wysoką kontrybucję wojenną.

Tego samego roku Bismarck zaproponował utworzenie Związku Płnocnoniemieckiego, a w następnym roku on powstał, co stało się faktem o znaczeniu przełomowym dla dziejw niemieckojęzycznej części Europy Środkowej. W jego skład weszły wszystkie państwa niemieckie leżące na płnoc od rzeki Men, a Berlin stał się oglnoniemieckim centrum (1866).

Bismarck i dowdcy wojskowi uznali, że na drodze do pełnego zjednoczenia Niemiec stała już tylko Francja. Dlatego dążyli do wojny z Francją uważając, że zwycięska wojna zakończy nie tylko proces zjednoczeniowy, ale rwnież postawi zjednoczone Niemcy wśrd pierwszych potęg europejskich. Ponieważ cesarz Napoleon III potrzebował pilnie jakiegoś sukcesu, ktry pozwoliłby podbudować mu własny autorytet stało się oczywiste, że niewielki nawet pretekst spowoduje konflikt zbrojny. Stała się nim depesza emska , ktrej obraźliwa treść stała się przyczyną wypowiedzenia przez Francję wojny Prusom w lipcu 1870 roku.

Zdecydowanie lepsze uzbrojenie, wyszkolenie i morale żołnierza pruskiego ułatwiło okrążenie armii francuskiej pod Metz i Sedanem. Kapitulacja Francuzw pod Sedanem we wrześniu 1870 r. spowodowała detronizację Napoleona III i powstanie III Republiki. Kolejna klęska poniesiona przez armię francuską pod Metz umożliwiła Prusakom oblężenie Paryża. Wywołało to euforię w państwach niemieckich, ktrą wykorzystał w pełni Bismarck i zwołał wszystkich władcw niemieckich do Wersalu. W Sali Lustrzanej pałacu wersalskiego

18 stycznia 1871 roku ogłoszono akt powstania Cesarstwa Niemieckiego, czyli przekształcenie Związku Płnocnoniemieckiego w II Rzeszę Niemiecką. Pierwszym cesarzem został krl pruski Wilhelm I. Powstało niepodległe, zjednoczone państwo niemieckie. Potwierdził to upokarzający dla Francji pokj zawarty dziesięć dni pźniej we Frankfurcie nad Menem. Francja oddała Niemcom Alzację, trzecią część Lotaryngii, zobowiązała się do zapłacenia kontrybucji w wysokości 5 mld frankw w złocie i była okupowana przez wojska niemieckie do czasu jej zapłacenia. Dzięki temu zwycięstwu i olbrzymiemu wysiłkowi ekonomicznemu, zjednoczone Niemcy stały się niebawem znaczącą potęgą w Europie

i świecie.

Zjednoczenie Niemiec miało ogromne znaczenie w historii. Przyczyniło się nie tylko do zjednoczenia Włoch, ale rwnież zmieniło radykalnie układ sił w Europie. Hegemonem zostały Niemcy.

Zarwno wojna krymska, a następnie wojna prusko – austriacka ukazała słabość wewnętrzną Austrii i braki przygotowania wojskowego. We Wiedniu obawiano się wybuchu kolejnego powstania Węgrw, nie można było liczyć na wierność Czechw, Serbw, Polakw. Austria musiała wejść na drogę ustępstw i reformy państwa. Po przegranej wojnie

z Prusami cesarz musiał zaakceptować koncepcję ugody z Węgrami. Na mocy tzw. konstytucji grudniowej w 1867 r. powstaje dualistyczna monarchia Austro - Węgry. Wprowadzenie państwowego dualizmu związane było z porzuceniem pozostałości rządw absolutystycznych. Układ ten był bardzo korzystny dla Węgrw, zyskiwali oni samodzielność w sprawach wewnętrznych, a przy tym pozostawali częścią jednego z wielkich mocarstw,

a także dla Austrii, bowiem w znacznej mierze pomogło jej to przezwyciężyć kryzys.

Lata siedemdziesiąte XIX wieku na kontynencie europejskim, to okres względnej rwnowagi politycznej, co nie oznaczało braku sporw.

W połowie lat siedemdziesiątych nastąpił kryzys bałkański. Zaczął się od powstania antytureckiego w Hercegowinie, następnie Bośni. W maju 1876 r. wybuchło powstanie

w Bułgarii. Wydarzenia bałkańskie zaktywizowały dyplomację europejską. Wiosną następnego roku Rosja rozpoczęła zwycięską wojnę z Turcją, ktrą zakończyła wiosną 1878 r. pokojem w San Stefano, a dwa miesiące pźniej w Berlinie zebrał się kongres, mający rozwiązać problemy powstałe w wyniku klęski Turcji. Przewodniczącym kongresu był Bismarck. Chciał on wystąpić jako oglnoeuropejski rozjemca, co w przypadku sukcesu podniosłoby znaczenie Niemiec. Jednak Rosja uznała, że przewodniczący podczas obrad kongresu nie wykazał wystarczającej przychylności dla interesw dla państwa rosyjskiego. Zjazd ten pokazał, że sojusz trzech cesarzy należy do przeszłości. Przez Rosję przeszła fala oburzenia na Niemcy ich kanclerza.

Kongres berliński nie przynisł w pełni rozwiązania wszystkich problemw, ale stanowił krok naprzd ku całkowitemu ich wyzwoleniu spod panowania tureckiego.

Nastąpiło ochłodzenie stosunkw rosyjsko- niemieckich. Niemcy zaczęły dostrzegać, że sojusz z Austrią mgłby przynieść więcej korzyści, niż z Rosją. Dla Austro- Węgier przymierze z Rzeszą przeciw Rosji rwnież było dobrym rozwiązaniem. W październiku 1879 r. we Wiedniu podpisano traktat, ktry przewidywał, iż w wypadku zaatakowania jednego państw przez Rosję, drugie udzieli mu pomocy, zaś jeśli ataku dokona inne państwo, to sojusznik zachowa życzliwą neutralność. Trzy lata pźniej do traktatu dołączają się Włochy, tworząc od tej pory Trjprzymierze.

Następne dziesięciolecia ukazały, że traktat ten opierał się na solidnych podstawach

i był silniejszy i trwalszy niż początkowo przypuszczano. Obowiązywał on do roku 1918.

Ottonowi Bismarckowi w 1881 r. udało się doprowadzić do zawarcia tajnego układu trzech cesarzy, partnerzy przyrzekali sobie wzajemną życzliwą neutralność, gdyby jeden

z sojusznikw uwikłał się w wojnę z wielkim mocarstwem, tzn. Niemcy z Francją, Austria

z Włochami, Rosja z Wielką Brytanią, początkowo na trzy lata. W 1884 r. przedłużony

o kolejne trzy. Ale po upływie tych lat nie przedłużono go ze względu na bałkańskie spory Austro- Węgier i Rosji. W takiej sytuacji Bismarck, ktry chciał zachować poprawne stosunki z Rosją postanowił podpisać tajny sojusz w czerwcu 1887 r. Był to tzw. traktat reasekuracyjny, w ktrym obie strony gwarantowały sobie życzliwą neutralność w przypadku wojny sojusznika z innym mocarstwem, poza agresją Rosji wobec Austrii i agresją Niemiec wobec Francji.

Dla Rosji trwałe porozumienie z Berlinem miało duże znaczenie, dlatego też w 1889 r. zasugerowała przedłużenie traktatu reasekuracyjnego, ale nowe władze niemieckie odrzuciły ją (Bismarck odszedł w niełaskę), uznając, że to mogłoby zaszkodzić sojuszowi

z Austro- Węgrami.

Na początku października 1883 r. doszło do zawarcia sojuszu austriacko- rumuńskiego, gwarantującego Rumunii pomoc zbrojną Austro- Węgier w przypadku ataku Rosji na jej terytoria. Natychmiast do tego sojuszu dołączyły Niemcy. Traktat ten był naruszeniem sensu układu trjcesarskiego z 1881 r., w ktrym wschodnia część Płw. Bałkańskiego została milcząco uznana za strefę wpływw rosyjskich.

Rosja znalazła się w trudnym płożeniu i musiała znaleźć sojusznika. Pozostawała tylko Francja, bo z Wielką Brytanią rywalizowała na ziemiach Azji. Pierwszych ustaleń państwa dokonały w lecie 1891 r. A rok pźniej zawarto konwencję wojskową, na ktrej mocy Francja i Rosja miały udzielić sobie pomocy razie agresji ze strony Trjprzymierza. Na przełomie 1893 i 1894 r. przybrała ona formę układu międzypaństwowego.

Jednak sojusz Francji z Rosją nie satysfakcjonował jej do końca. Położenie Francji poprawiło się gdy doszło do tajnego układu z Rzymem w 1902 r., gdzie Włochy zobowiązały się, że nie będą wspierać Rzeszy na wypadek wojny z Francją. Podstawowe znaczenie miały tu stosunki francusko – brytyjskie. Przez długi czas idea ta mogła uchodzić za nierealną, bowiem te dwa państwa konkurowały ze sobą dość ostro poza Europą, a także pamiętano konflikty z przeszłości. Ale kiedy zmienił się minister spraw zagranicznych, Francja postanowiła sprbować pozyskać kolejnego sojusznika. Po długich i żmudnych negacjach podpisano w kwietniu 1904 r. układ, ktry regulował podstawowe kwestie sporne

w stosunkach między Wielką Brytanią a Francją (chodziło tu głwnie o kolonie azjatyckie

i afrykańskie). Sojusz ten zyskał sobie nazwę serdecznego porozumienia (Entente Cordiale). Początkowo miał zakres ograniczony, likwidował bądź osłabiał spory kolonijne, ale nie ustalał zasad wspłpracy w sprawach europejskich, ale pźniej stał się podstawą do sojuszu z lat 1914-1918.

Zawarcie porozumienia Wielkiej Brytanii z Francją nasuwało myśl, by uregulować stosunki z jej sojusznikiem, Rosją. Doszło do tego w 1907 r. dokonano podziału na strefy wpływw w Azji, więc był to niezbyt rozległy zakres.

Znaczny wpływ na rozwj stosunkw na międzynarodowych na początku XX w. wywarł rosnący konflikt angielsko- niemiecki. Gdy Anglia postanowiła porzucić dotychczasową politykę wspaniałego odosobnienia , zwrciła się do Niemiec z propozycją zbliżenia się i wspłpracy, ale wszystkie te oferty były odrzucane. W Rzeszy uważali, że

z sojuszu będzie tylko korzystać Anglia oraz, że na ten sojusz będzie zawsze czas, bowiem Wielka Brytania nie znajdzie innego sojusznika oprcz Niemiec. Zamiast do porozumienia doszło do antagonizmu między tymi krajami.













Bibliografia:

M. Żywczyński, Historia powszechna 1789- 1870, Warszawa 1975;

J. Pajewski, Historia powszechna 1871-1918, Warszawa1978;

T. Kizwalter, Historia powszechna wiek XIX, Warszawa 2003.








Przykadowe prace

Czy przesłanie Dziadw jest zawsze aktualne?

Czy przesłanie Dziadw jest zawsze aktualne? Przesłanie, ktre zawiera w sobie utwr Dziady jest i będzie aktualne do kiedy ludzie popełniają grzechy. Duchy i widma w tym oto dziele prbują przestrzec nas przed najczęstszymi i najcięższymi grzechami, jakie popełnia cz&#...

Zadanie egzaminacyje wykonanie zabiegu pielęgnacyjnego dłoni

Zadanie egzaminacyje wykonanie zabiegu pielęgnacyjnego dłoni Do gabinetu kosmetycznego zgłosiła się 26 letnia kobieta. W związku ze zbliżającym się ślubem poprosiła o zabieg pielęgnacyjny dłoni, oraz odpowiednie na tę okazję zdobienie paznokci. Klientka p...

Hormony roślinne. Ich rola w życiu roślin i w gospodarce człowieka.

Hormony roślinne. Ich rola w życiu roślin i w gospodarce człowieka. Hormony są to związki chemiczne wytwarzane przez organizm, koordynujące i regulujące już w znikomych ilościach procesy biochemiczne w komrkach oraz korelujące podstawowe funkcje życiowe organizmu. Prod...

Recenzja "Chłopw" Jana Rybkowskiego

Recenzja "Chłopw" Jana Rybkowskiego W roku 1973 powstała kinowa wersja serialu telewizyjnego, opartego na epopei z życia wsi polskiej końca XIX wieku w reżyserii Jana Rybkowskiego. Premiera odbyła się w grudniu tegoż roku W dużym skrcie treść filmu przedstawia s...

Władca- ten dobry i zły.

Władca- ten dobry i zły. Władca to osoba sprawująca najwyższą władzę w państwie. Krl powinien być sprawiedliwy, mądry. Winien też słuchać głosu ludu. Nie może też dać sobie wejść na głowę. Jednak na tak waż...

Odmiana nazwisk angielskich.

Odmiana nazwisk angielskich. ODMIANA NAZWISK ANGIELSKICH I FRANCUSKICH 1. Nazwiska zakończone w piśmie: a) na spłgłoskę wymawianą, np. Bush, Eliot, b) na spłgłoskę nie wymawianą, np. Mitterrand, Diderot, wyjątkiem są nie wymawiane spłg&#...

Architektura islamu

Architektura islamu ARCHITEKTURA ISLAMUIslam — objawiona religia monoteistyczna. Słowo islam tłumaczone jest w języku arabskim na poddanie się Bogu. Była to początkowo religia ludw arabskich, jednak szybko rozprzestrzeniła się na rżne kontynenty. Szacuje się, że obecnie...

List urzędowy po niemiecku

List urzędowy po niemiecku Pan Adam Markowski Giebułtw 150 59-630 Mirsk Giebułtw, 13. November 2011 Szanowny Panie Herr Adamie, mit groem Vergnuegen habe ich Ihre Anzeige gelesen, deshalb mchte ich mich gern bei Ihnen bewerben. Im Mai 2011 bestand ich mein Abitur in Lyzeen in Lub...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry