• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Oddzia&#...

Nawigacja

Oddziaływanie między populacjami



Oddziaływanie między populacjami




ODDZIAŁYWANIA POMIĘDZY ORGANIZMAMI

Środowisko biotyczne, ktrym są dla każdego organizmu inne organizmy, ulega ciągłym zmianom w efekcie wzajemnego oddziaływania na siebie wszystkich organizmw. Oddziaływania międzygatunkowe wpływają na liczebność obu populacji, przy czym jest to regulacja zależna od zagęszczenia. Zależności międzygatunkowe i koewolucja (wsplna ewolucja powiązanych ze sobą gatunkw) wywierają wpływ na kształtowanie się rżnorodności biosfery. W efekcie stałego oddziaływania na siebie organizmw ewolucja nie może ulec zatrzymaniu (hipoteza Czerwonej Krlowej).

Występujące w każdym środowisku organizmy oddziałują na siebie. Relacje te są niezwykle nieraz skomplikowane i podział, stosowany w ekologii jest często zbyt schematyczny w stosunku do rzeczywistości i nie zawsze dokładnie odzwierciedla istotę tych zależności.

W każdym z ekosystemw gatunki powiązane są licznymi zależnościami, z ktrych najważniejszymi i najlepiej poznanymi są zależności troficzne (pokarmowe). Przedstawia się je w postaci łańcuchw troficznych (pokarmowych) i sieci troficznych, obrazujących przepływ energii pomiędzy poszczeglnymi gatunkami. Wszystkie organizmy, ze względu na ich status troficzny, podzielić można dla uproszczenia na trzy wyraźne kategorie: producentw (ściślej — producentw pierwotnych), konsumentw (producentw wtrnych) i reducentw. Energia przepływa od producentw, ktrzy przekształcają energie słoneczną (organizmy fotoautotroficzne; są też producenci, wykorzystujący w tym celu energię chemiczną — organizmy chemoautotroficzne) w energię związaną w związkach organicznych, do konsumentw, a obie grupy organizmw są rozkładane po śmierci przez reducentw. Schemat takiego przepływu najlepiej obrazują tzw. piramidy troficzne. Przeważnie w każdym ekosystemie występują wszystkie trzy grupy organizmw, chociaż istnieją środowiska, w ktrych brak jest producentw pierwotnych, a w każdym razie organizmw fotoautotroficznych (Np. głębiny mrz i jezior, jaskinie).

Pomiędzy przedstawicielami poszczeglnych gatunkw częściej niż się na ogł przypuszcza istnieją też rżne typy wspłzależności, ktre dla uzyskania jasności obrazu podzielić można na kilka grup. Często jednak trudno jest jednoznacznie zaklasyfikować obserwowaną w przyrodzie zależność — może to mieć związek z faktem, że niektre z nich ulegają ewolucji (Np. pasożytnictwo może przekształcić się w komensalizm lub mutualizm, a komensalizm — w drapieżnictwo), a poza tym w wielu wypadkach trudno jest ocenić rzeczywisty wpływ jednego organizmu na inny. W każdym razie należy zdać sobie sprawę, że silnie wyspecjalizowany układ mutualistyczny lub pasożytniczy jest najczęściej spotykanym sposobem życia na Ziemi.

Bardziej sensowny wydaje się podział na:

a) związki nieantagonistyczne (mutualizm, protokooperacja i komensalizm);

b) związki anatgonistyczne, eksploatacyjne, polegające niesymetrycznych zależnościach międzygatunkowych (konkurencja, pasożytnictwo, drapieżnictwo, roślinożerność, amensalizm);

Mutualizm to najbardziej ścisła forma kooperacji, w ktrej korzyści odnoszą oba organizmy uczestniczące w tym układzie. Przykładem mutualizmu może być wspłżycie polipw korali rafotwrczych Madreporaria i symbiotycznych glonw, zooksantelli, zamieszkujących wnętrze ich komrek; mikoryza, czyli wspłżycie korzeni wielu gatunkw roślin z grzybami; związki roślin kwiatowych z zapylaczami (zoogamia). Specyficzna odmianą mutualizmu jest Np. wspłżycie drzew z rodzaju Acacia z mrwkami, ktre, korzystając z wydzielanych przez drzewo substancji pokarmowych i chroniąc się we wnętrzu kolcw, bronią roślinę przed pasożytniczymi owadami, a nawet przed roślinożernymi ssakami. Szczeglnie charakterystycznymi przykładami obligatoryjnego mutualizmu jest Np. związek juki włknistej i związanego z nią motyla z rodzaju Pronuba; roślinożernych ssakw przeżuwających oraz termitw i rozkładających celulozę mikroorganizmw w ich przewodach pokarmowych. Jest to związek tak ścisły, że żaden z kooperujących gatunkw nie może już istnieć samodzielnie. Zupełnie skrajnym przypadkiem mutualizmu jest wspłżycie grzybw z zielenicami i/lub sinicami, prowadzące do powstania całej nowej grupy systematycznej, jaką są porosty (Lichenes).

Protokooperacja to taki typ wspłżycia, w ktrym oba uczestniczące gatunki odnoszą korzyść, ale nie jest ono absolutnie konieczne dla żadnego z nich. Przykładem może być wspłżycie ukwiała i pustelnika; oba gatunki odnoszą tu korzyść (pustelnik jest chroniony przez parzące czułki ukwiała, ukwiał może pożywiać się resztkami zdobyczy pustelnika i zmieniać wraz z nim miejsce pobytu), mogą jednak żyć samodzielnie.

Komensalizm (wspłbiesiadnictwo) to czerpanie korzyści przez jeden gatunek, zwany komensalem, bez czynienia szkody drugiemu, zwanemu gospodarzem (Np. epifity rosnące na drzewach; ibis Bubulcus ibis towarzyszący słoniom i żywiący się płoszonymi przez nie owadami); bakterie żyjące w przewodzie pokarmowym ssakw. Komensalizm jest czasem trudno odrżnialny od pasożytnictwa, gdy wpływ pasożyta na żywiciela jest znikomy.

Zarwno mutualizm, jak i protokoperacja i komensalizm przyczyniły się do wzrostu rżnorodności biosfery.

Konkurencja (wspłzawodnictwo) to najpowszechniejszy i chyba najstarszy rodzaj wspłzależności pomiędzy organizmami. Konkurencja o wsplnie wykorzystywane zasoby środowiska może zachodzić pomiędzy rżnymi gatunkami (konkurencja międzygatunkowa), lub pomiędzy osobnikami należącymi do tego samego gatunku (konkurencja wewnątrzgatunkowa). Tymi wsplnymi zasobami może być pokarm, przestrzeń, kryjwki, a nawet, w wypadku konkurencji wewnątrzgatunkowej – samice. Konkurencja może być bezpośrednia, tzw. konkurencja przez interferencję (Np. obrona terytorium łowieckiego, przeganianie konkurenta z nory lub dziupli), lub pośrednia, poprzez zmniejszanie puli wsplnie wykorzystywanych zasobw (tzw. konkurencja przez eksploatację).

Konkurencja o zasoby środowiska z innym gatunkiem (gatunkami) prowadzić może do zwężenia szerokiej niszy potencjalnej (fundamentalnej) w znacznie mniejszą niszę zrealizowaną (realną), co doprowadza do podziału zasobw; chroni słabszy gatunek przed konkurencyjnym wyparciem i umożliwia długotrwałą koegzystencję. Konkurencja międzygatunkowa poprzez tzw. konkurencyjne rozszczepienie cech, prowadzi do koegzystencji wielu gatunkw w tym samym środowisku, a co za tym idzie, umożliwia wzrost rżnorodności i wzrost liczby gatunkw w biosferze. Konkurencja może też (o ile potencjalne nisze ekologiczne konkurujących gatunkw są identyczne lub podobne) doprowadzić do wyparcia słabszego w danych warunkach konkurenta w rezultacie konkurencji o te zasoby środowiska, ktre są aktualnie czynnikiem ograniczającym (zasada konkurencyjnego wyparcia; zasada Gausego). W przebiegu sukcesji ekologicznej gatunki o strategii r są wypierane przez gatunki o strategii K.

Konkurencja prowadzi do zrżnicowania dostosowania konkurujących gatunkw, czyli do doboru naturalnego, ktry jest podstawowym mechanizmem ewolucji.

Konkurencja wewnątrzgatunkowa jest zwykle silniejsza od konkurencji międzygatunkowej, gdyż osobniki tego samego gatunku mają niemal identyczne wymagania i wspłzawodniczą o więcej zasobw niż osobniki rżnych, choćby bardzo zbliżonych gatunkw. Natężenie konkurencji wewnątrzgatunkowej rośnie wraz ze wzrostem liczebności populacji. Rezultatem konkurencji może być rwnomierne rozmieszczenie organizmw (Np. rwnomierne rozmieszczenie roślin pustynnych w rezultacie konkurencji o wodę i allelopatii) lub terytorializm, co zapewnia posiadającym własne terytoria osobnikom dostateczną ilość zasobw, kryjwki etc. Konkurencja prowadzić też może do powstania wśrd zwierząt stadnych hierarchii (ktra konkurencję łagodzi i osłabia). Konkurencja wewnątrzgatunkowa prowadzi do wzrostu śmiertelności i spadku rozrodczości wraz ze wzrostem liczebności populacji, co jest ważnym mechanizmem regulacji jej liczebności. W efekcie jest podstawowym mechanizmem działania doboru naturalnego.

Pasożytnictwo to kolejny typ związku antgonistycznego, polegający na czerpaniu korzyści cudzym kosztem; jest to bardzo pospolita w przyrodzie zależność. Pasożyt odnosi korzyść kosztem żywiciela, poprzez czerpanie zasobw pokarmowych z jego ciała. Pasożyty ze względu na miejsce występowania dzielimy na wewnętrzne (endopasożyty) i zewnętrzne (ektopasożyty). Istnieje duża rżnica wielkości pomiędzy pasożytem a jego żywicielem. Pasożyt, ktry powoduje chorobę swego żywiciela zwany jest patogenem, wiele jednak pasożytw (Np. tasiemiec nieuzbrojony w jelicie człowieka) nie wywołuje żadnych widocznych objaww chorobowych. Zwykle też pasożyty nie powodują śmierci swego żywiciela.

Pasożyty fakultatywne to często saprofity, ktre pasożytami stają się dopiero po przypadkowym wniknięciu do ciała żywiciela, pasożyty obligatoryjne nie mogą natomiast żyć samodzielnie. Wśrd tych ostatnich obserwuje się szereg przystosowań morfologicznych i fizjologicznych. Środowisko eksploatowane przez pasożyta (żywiciel) jest niewielkie i oddzielone od innego żywiciela (nieciągłość środowiska w przestrzeni), żywiciele są organizmami śmiertelnymi (nieciągłość środowiska w czasie), bronią się przed inwazją pasożyta (wrogość środowiska) i podlegają zmienności (ewolucja środowiska). Pasożytnictwo związane jest więc często z bardzo skomplikowaną przemianą pokoleń i zmianą (zmianami) żywiciela — jest to rezultat trudności w przeniesieniu się kolejnych pokoleń pasożyta na żywiciela. Stąd też ogromna rozrodczość pasożytw, kompensująca olbrzymią śmiertelność zarodnikw lub jaj.

Istnieje teoria (hipoteza Hamiltona), że pasożytnictwo przyczyniło się do powstania dwupłciowości, gdyż większe zrżnicowanie genetyczne potomstwa (w porwnaniu z rozrodem bezpłciowym) sprzyja obronie przed inwazją pasożyta! A więc mogło to mieć ogromne znaczenie dla rozwoju zrżnicowania gatunkowego biosfery, nie wspominając już o tym, że samo pojęcie gatunku ma sens tylko dla organizmw rozmnażających się płciowo. Długotrwała koewolucja w układzie pasożyt–żywiciel może doprowadzić do przekształcenia go, w efekcie zmniejszenia zjadliwości pasożyta, w komensalizm. Czasami pasożytnictwo podobne jest do roślinożerności lub drapieżnictwa, ale cechuje je wysoka specyficzność gatunkowa. Szczeglnym typem pasożytnictwa jest pasożytnictwo gniazdowe.

Drapieżnictwo (relacje drapieżca–ofiara) to taki tym wspłzależności, ktry prowadzi do definitywnego usunięcia przez drapieżnika ofiary z populacji. Populacja drapieżnika musi być znacznie liczniejsza od populacji ofiary (bo drapieżca musi zabić w ciągu życia wiele ofiar) — tym rżni się drapieżnictwo od pasożytnictwa i roślinożerności. Przeważnie też drapieżca jest większy, często znacznie, od swojej ofiary. Wpływ drapieżnika na liczebność ofiar jest trudny do udowodnienia, w przeciwieństwie do wyraźnego wpływu liczebności ofiar na liczebność populacji drapieżnika (cykle populacyjne). Natomiast niewątpliwie pozytywnie wpływa on na kondycję/stan zdrowotny populacji ofiar i na ich strukturę wiekową. Monofagia jest u drapieżnikw rzadka, przeważa polifagia jako bardziej dla nich korzystna, co powoduje jednocześnie, że niewyspecjalizowany drapieżnik wywiera dodatni wpływ na zrżnicowanie gatunkowe populacji ofiar w ekosystemie, poprzez zmniejszenie liczebności ich populacji i osłabienie przez to konkurencji międzygatunkowej. Drapieżnictwo jest ważnym motorem ewolucji, wymusza bowiem ciągły wyścig zbrojeń pomiędzy drapieżnikiem a ofiarą. W układzie drapieżca–ofiara zachodzi szybka ewolucja (koewolucja), ale przystosowania nie mogą być zbyt głębokie ze względu na niewielka specjalizację.





Allelopatia



Allelopatia – to wzajemne oddziaływanie roślin na siebie, przyśpieszające lub hamujące wzrost i rozwj poprzez wydzielanie substancji chemicznych.



1. Substancje te, wydzielane poprzez żywy organizm roślinny lub uwalnianie podczas rozkładu jego resztek hamują lub pobudzają wzrost i kiełkowanie określonych roślin.

2. allelopatia dodatnia:

- po życie sieje się chabra

- po rzepaku rumianek

- po pszenicy kąkol

- w ziemniakach łubin

- cebule koło truskawek

- dynię koło fasoli.

3.Allelopatia ujemna:

- pszenicę po jęczmieniu

- mak po ziemniakach

wszystkie rośliny obok orzecha włoskiego.





1)Komensalizm(wspłbiesiadnictwo):





a)PODNAWKI NA REKINIE.





Rybki szybko przemieszczają się, a także odżywiają oraz mają zapewnione bezpieczeństwo.





b)SILNOSKRE RYBKI KORALOWE W UKWIAŁACH.





Ponieważ jad tych roślin na nie nie działa, znajdują schronienie między ich czułkami, dla "gospodarzy" ich obecność jest obojętna.





c)PTAKI ŻYJĄCE NA GAŁĘZIACH.



Sikory,kosy i sroki tworzą gniazda w konarach drzew, gdzie jest sucho i niedostępnie.



2)Mutualizm:



a)PIERWOTNIAKI W ROŚLINOŻERCACH.



Żyją w ich przewodach pokarmowych, mając dostarczany pokarm, a ssaki wykorzystują cukry rozkładanej przez pierwotniaki celulozy.



b)BAKTERIE BRODAWKOWE NA KORZENIACH ROŚLIN MOTYLKOWYCH.

Groch, koniczyna i bb dostarczają tym bakteriom związkw organicznych, a one niedostępne im związki azotowe.



c)POROSTY NA KOMRKACH GLONW.

Strzępki grzyba obrastając je, oddają wodę i sole mineralne, a rośliny część substancji pokarmowych z fotosyntezy.



3)Protokooperacja:



a)UKWIAŁY NA MUSZLACH KRABW.

Na ślimaczej muszli znajduje się ukwiał, ktry przemieszcza się bez wysiłku, ma dostęp do nowych źrdeł pokarmu, a krab pustelnik, oprcz pancerza z muszli, posiada ukwiała z parzydełkami odstraszającymi drapieżniki.



b)PTAKI NA DUŻYCH ROŚLINOŻERCACH AFRYKAŃSKICH.

Czaple i bąkojady towarzyszą zwierzętom, zjadając z nich pasożyty skrne, więc oczyszczają je, a same zdobywają pokarm.



c)PTAKI W SZCZĘKACH KROKODYLI.

Takowe wyjadają spomiędzy ich zębw resztki pokarmu, czyszcząc im je, krokodyle są w tych okolicznościach przyjazne i ptakom nie grozi śmierć.






Przykadowe prace

Odwołując się do utworw Ignacego Krasickiego udowodnij że ten pisarz pełnił rolę wychowawcy narodu.

Odwołując się do utworw Ignacego Krasickiego udowodnij że ten pisarz pełnił rolę wychowawcy narodu. Ignacy Krasicki to bez wątpienia najwybitniejszy pisarz polskiego oświecenia. Książe biskup warmiński jest polskim przykładem umysłu oświeconego, twrcy u...

Moda w życiu moim i moich przyjacił

Moda w życiu moim i moich przyjacił FUr mich ist die Mode wichtig aber nicht am wichtigsten. Ich mag mich gut, aber nicht zu teuer anziehen. Ich gebe nicht zu viel Geld fUr Markenklamotten aus. Na klar, ich habe ein paar Kleidungen von "Big Star", "Reseverd" oder "Top Secret". Ich muss doch toll aussehen, wenn ich in...

Szczawnica - walory turystyczne

Szczawnica - walory turystyczne Szczawnica to miasto w wojewdztwie małopolskim, położone w dolinie potoku Grajcarka, ktry jest prawym dopływem Dunajca. Znajduje się między Pieninami a pasmem Radziejowej z Beskidu Sądeckiego. Położenie: 430-510 m n.p.m. Liczba mieszkań...

II Wojna Światowa.

II Wojna Światowa. Westerplatte- obrona Westerplatte stała się symbolem silnego polskiego oporu w pierwszych dniach wojny. Licząca 182 żołnierzy polska placwka wartownicza w Gdańsku przez 7 dni wytrzymywała ogień dział niemieckiego pancernika Schleswig- Holstein i odpierała...

Co ja mogę zrobić w sprawie zanieczyszczenia środowiska? Jak postępować, aby produkować mniej śmieci i odpadw?

Co ja mogę zrobić w sprawie zanieczyszczenia środowiska? Jak postępować, aby produkować mniej śmieci i odpadw? Głwnym problemem zanieczyszczenia środowiska są śmieci, miejsce składowania i sposb ich utylizacji. Zagrożenia wynikające z niewłaści...

Fale dźwiękowe

Fale dźwiękowe Dźwięk to drgania powietrza rozchodzące się w przestrzeni nazywane także falami. Ruch fal odbywa się dzięki kolejnemu rozrzedzaniu i zagęszczaniu powietrza. Fale dźwiękowe rozchodzą się z prędkością ok.1200 km/h, (czyli ok. 330 m...

Europejski Bank Inwestycyjny

Europejski Bank Inwestycyjny Europejski Bank Inwestycyjny jest zarwno instytucją Wsplnoty, jak i bankiem. Został utworzony w 1958 roku na mocy artykułu 130 Traktatu Rzymskiego. Europejski Bank Inwestycyjny jest bankiem Wsplnoty Europejskiej, ktrego zadaniem jest finansowanie inwestycji przyczyniających si...

Czy graffiti to zjawisko pozytywne?

Czy graffiti to zjawisko pozytywne? Gdzie nie spojżeć wszędzie widać graffiti mury, ściany, płoty i wagony kolejowe. Nic nie umknie uwadze grafficiarzy. Czy jednak jest to przyjemny widok dla naszych oczu? Przede wszystkim grafficiarze nie szanują pracy innych ludzi. Nowy pi&...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry