• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Opis epoki

Nawigacja

Opis epoki



Opis epoki




Odrodzenie 1506 - 1622 - epoka odkryć

Przyczyny odrodzenia:

• wyprawy krzyżowe

• odkrycie Ameryki

• teoria Kopernika

• wynalezienie druku

skutki odkryć:

• wzbogacenie się miast na szlakach handlowych (Wenecja)

• wyodrębnienie stany mieszczańskiego

• powstanie zalążkw ustroju kapitalistycznego (manufaktury)

• zanik drabiny feudalnej

• nowy pogląd na świat: Człowiekiem jestem Terencjusza

• sprzeciwienie się dogmatom Kościoła

• podrże po Europie, dążenie do wykształcenia

• budowanie się krytycyzmu, patriotyzmu i humanizmu

• wrażliwość na niesprawiedliwość społeczną

• rola przyrody

• wiara w ludzki rozum, wpływ kultury antycznej

• świecki charakter sztuki starożytnej (wzory antyczne), sztuka tworzona jest dla człowieka



Geneza polityczna:

• stopniowa utrata władzy politycznej przez Kościł, ktry pozostaje jako ośrodek religijny

• Pierwsze przejawy reformacji

Czechy - husycyzm, Anglia - anglikanie, Niemcy - luteranizm, Francja - hugenoci, Szwajcaria - kalwini, Polska - arianie

• wzmocnienie władzy świeckiej w Europie



Odrodzenie obejmowało 3 prądy:

• renesans - określenia w kulturze, sztuce i filozofii

• humanizm - w literaturze prąd stawiający człowieka w centrum

• reformacja - w religii, przekształcenie doktryn i praktyk Kościoła



Geneza kulturowa:

• specyficzna kontynuacja jesieni średniowiecza

• pogłębienie wiedzy o starożytności, wiedza o kulturze antycznej

• popularność nauk humanistycznych

• powstanie uniwersytetw



Filozofia epoki i jej wpływ na światopogląd ludzi:

• kontynuacja tomizmu i franciszkanizmu

• stosowanie filozofii antycznej, stoicyzmu i epikureizmu

• filozofia eklektyczna czyli niejednolita

• głwnym prądem epoki jest humanizm



Założenia humanizmu:

Hasło Terencjusza: Homo sum et nil humanum alienum ad me esse puto

Człowiekiem jestem i nic co ludzkie nie jest mi obce

• człowiek w centrum zainteresowania

• wszechstronność zainteresowań życiem politycznym, miłością, pięknem

• zainteresowanie się kulturą antyczną, sięganie do źrdeł kulturowych

• twrczość w języku ojczystym



Ideały humanizmu:

• antropocentryzm zamiast teocentryzmu

• Carpe diem zamiast Memento mori

• nic co ludzkie... Terencjusza - zachwyt nad pięknem ciała i życiem wewnętrznym

• piękno przyrody

• kult sławy

• wyobrażenie Boga nie karzącego lecz genialnego artysty i dawcy dobra ludzkiego



Filozofia renesansowa:

• humanizm

• empiryzm - przeciwstawia się średniowiecznej scholastyce; do poznania dąży się przez doświadczenie; twrcą był Franciszek Bacon

• irenizm - twrcą był Erazm z Roterdamu; odrzucenie wojny i nienawiści (pokj), stąd też powstanie utopii (Tomasz Moore Utopia) o idealnym państwie i idealnym władcy (Machavelli Książe)



Dzięki filozofii wykształcił się krytycyzm i demokratyzacja w myśli etyki.



Cechy kultury epoki oświecenia:

1. Kultura odrodzenia w opozycji do kultury średniowiecznej.

2. Przeniesienie antycznego ideału piękna i jego znaczenie we wszystkich dziedzinach sztuki.

3. Antropocentryzm - człowiek ośrodkiem i celem wszechświata; budowa pałacw, powstanie muzyki świeckiej; powrt do antycznego kanonu piękna, symetrii, jasności, harmonii, mentalności.

4. Cechy architektury renesansowej i jej zabytki:

• symetria, wielość okien, harmonia, prostota

• Budowle renesansowe we Włoszech: Bazylika św. Piotra, Pałac Medyceuszy we Florencji



Literatura renesansowa:

• nawiązanie do antyku

• krytycyzm

• afirmacja życia

• gatunki:

• religijne: apokryfy, misteria, moralitety, kazania, pieśni

• świeckie: pieśni miłosne, liryka prowansalska, epika rycerska, utwory biesiadne, fraszki



Na zachodzie odrodzenie zapoczątkowali:

• Dante Alighieri 1265 - 1321

• Petrarka 1304 - 1347

• Jan Boccacio 1313 1375



• Erazm z Roterdamu - Holandia

• Wiliam Szekspir - Anglia

• Franciszek Rabelass - Francja



• Michał Anioł 1475 - 1564

• Rafał Santi 1483 - 1520

• Leonardo da Vinci 1452 - 1519



Dante Alighieri - poeta z Florencji



1. Kontynuator postępowych osiągnięć średniowiecza

2. Boska komedia to suma średniowiecznej wiedzy filozoficznej, w ktrej dał obraz walki pomiędzy feudałami a wzbogaconym mieszczaństwem: gibelinami a gwalfami

3. Pisał w języku narodowym



Boska komedia składa się z 3 części: Czyściec, Piekło, Raj, każda po 33 pieśni.



Wergiliusz i Bice oprowadzają poetę po wszechświecie. Człowiek poznaje zło i dobro. Pragnie odrodzić moralnie świat. Wszystkich przeciwnikw politycznych skazał Dante na męki piekielne. Celem Dantego było ukazanie człowiekowi możliwości odrodzenia moralnego, oczyszczenia z win, a taką szansę stwarza miłość (humanizm).



Petrarka- poeta prozaik, twrca sonetw Do Laury (kobieta idealna). Pisał wiersze miłosne i refleksyjne, w języku włoskim i w klasycznej łacinie. Wzorował się na Horacym.



Boccacio - Poeta prozaik, napisał Dekameron zawierający 100 nowel o tematyce miłosnej w nastroju pogodnym, wesołym i frywolnym; opowiadanie Sokł



Cervantes - romans pasterski Galatea, a najbardziej znany to Don Kichot, ktry stał się synonimem nie życiowego idealisty.



Kalimach - nauczyciel krla Jana Olbrachta



Szekspir -



Makbet- dramat o mechanizmie władzy

• krytyka władcw feudalnych

• zdemaskowanie zbrodnii

• żądza władzy bez względu na dobro narodu

• antymonarchizm

• szekspirowska koncepcja losw ludzkich - pisarz twierdził, że kształtowanie się losw człowieka zależy od istniejącej sytuacji historycznej



Makbet jako utwr antyfeudalny: ukazał zbrodnię, intrygi, jako metodę zdobywania władzy oraz tyranię jako metodę jej sprawowania.





Dramat antyczny Dramat szekspirowski

zasada 3 jedności złamanie 3 jedności - zachowanie akcji

fabuła mitologiczna fabuła historyczna

podział na epeisodia i stasimona podział na akty i sceny

małe ilości postaci duża ilość postaci

chr w roli komentatora wydarzeń brak chru

czystość gatunkowa wprowadzenie elementu komediowego

o losach decyduje przeznaczenie (fatum , mojra) indywidualizm, bohater sam kształtuje swj los

jednolitość psychiczna złożoność psychiczna postaci

realizm fantastyka, nastrj, rola przyrody

jednolitość zmienność nastroju, szybkość akcji

język potoczny język pełen ozdb retorycznych



Jan Kochanowski - II pokolenie twrcw

1. okres studiw

2. okres dworski

3. okres czarnoleski



Twrczość:

1. fraszki (błahostki): krtki utwr wierszowany wyniesiony z antycznego epigramatu

• autobiograficzne

• autotematyczne

• filozoficzne

• obyczajowe

• filozoficzno-refleksyjne

• miłosne

• patriotyczne

2. pieśni:



V O spustoszeniu Podola

IX - nieuleganie namiętności, stoicyzm i epikureizm w jednym, rozumne korzystanie z uciech życia

XXIV - nawiązanie do antyku, epikureizm i stoicyzm, parafraza Ody do mecenasa Horacego

XII - utwr ma charakter refleksyjny, pierwsze wersy o sławie i cnocie, ktrej nie można kupić

Czego chcesz od nas Panie - pochwała Boga

Serce rośnie - zmiana pr roku radością podmioty lirycznego, szczęście, refleksja nad tym jak żyć aby być szczęśliwym

Pieśń świętojańska o Sobtce - cykl 12 pieśni śpiewanych przez 12 panien,

pieśń panny XII - jest to parafraza utworu Horacego Wsi spokojna wsi wesoła, życie na wsi daje radość, arkadia, sielanka, idealizacja obrazu

pieśń panny VI - ukazuje wieś w okresie żniw i suszy, przewaga opisw krajobrazu nad opisami ludzi, podmiot liryczny raz jest wspł wykonawcą a raz obserwatorem, uprawdopodobniony obraz arkadyjski

Idealny wzorzec osobowy to oracz.



3. dramat:



Odprawa posłw greckich - wystawiono 12 stycznia 1578 na ślubie Jana Zamoyskiego i Krystyny Radziwiłłwny, na weselu obecni byli posłowie i para krlewska, sztuka powstała prawdopodobnie 1565-6, nie jest to więc tekst okolicznościowy co świadczy o uniwersalizmie utworu, nawiązaniem do antyku jest sama forma: dramat (nie ma Exodosu i Paradosu), wykorzystanie mitu i Iliady jako źrdła mitu, Troja może symbolizować każde państwo i miasto, głwny problem to odpowiedzialność jednostki za państwo, zestawione są dwie postawy: Aleksandra (Parysa) i Antenora. Parys jest partia wojny, chce zatrzymać Helenę nie licząc się z losem państwa. Po przegranej Antenora w rodzie jest on do końca wierny ojczyźnie.

Ważne są wypowiedzi chru: Ci, ktrzy Rzeczpospolita władacie...

Cechy:

• zachowanie 3 jedności

• postać posłańca, ktry właściwie gra kilka rl

• uniwersalizm



4. treny: utwr antyczny, oddaje żal po śmierci. Bohaterem trenw Kochanowskiego jest dziecko co jest ewenementem (oprcz Urszulki bohaterem jest też ojciec Kochanowskiego). 1578(9) umiera Urszula a pźniej jej siostra Helena, wcześniej Ojciec i brat Kacper, jest to okres załamania wartości przekazanych w pieśniach



Tren I - pierwiastek antyczny w bezpośrednim zwrocie do twrcw antycznych; Urszula - ptaszek zabity przez smoka

Tren V - Urszula - Oliwka, postać Persefony (antyk)

Tren VI - porwnanie Urszula - Safona; Urszula była dziedziczką talenty Kochanowskiego, Postać Urszuli jest udoroślona

Tren IX - wyraz kryzysu, wzrastająca żałość, rozum i zwątpienie w niego

Tren X - wyraz kryzysu, łańcuch pytań Gdzie jesteś Urszulo.., odwołanie do rżnych wyobrażeń filozoficznych o życiu po śmierci; Gdziekolwiek jesteś jeśli jesteś.. - zwątpienie w religię

Tren XI - fraszka O cnocie jest nic nie warta, pobożność jest zła, nie warto być dobrym, negacja optymizmu

Tren XIX - (sen) ukazuje się Kochanowskiemu jego zmarła matka z Urszulą na rękach, śmierć Urszulki była dla niej samej dobra, uchowała ją przed smutkami życia, wartości renesansu mogą pomc w cierpieniu



5. Psałterz Dawidw - zaczęty w 1571, wydany 1579. Tłumaczenie psalmw, połączenie chrześcijaństwa i antyku; Bg gromowładny, Bg jako ojciec wszystkich ludzi; pytania retoryczne, zdanie wykrzyknikowe podkreślają emocjonalny charakter wypowiedzi; Psalmy to właściwie parafrazy, teksty o wysokiej wartości artystycznej



Religijność poety to nie tylko tolerancja, ale także poszukiwanie zgody pomiędzy rżnorodnymi systemami teologicznymi i filozoficznymi.



Kochanowski to poeta - humanista, wielostronna twrczość pod względem tematyki i formy.



Mikołaj Rej

Krtka rozprawa między 3 osobami: panem, wjtem i plebanem - wydane w 1543 pod pseudonimem Ambroży Korcz - Obrożek. Ukazany jest obraz (smutny) Rzeczypospolitej [literatura społeczna]

Wizerunek własny - żywot człowieka poczciwego - 1558 - nawiązanie do twrczości antycznej; pierwsza prba wyłożenia poglądu na świat ze stanowiska świeckiego

Zwierzyniec - zbir 8 wersowych epigramatw, galeria wczesnego życia politycznego i kulturalnego (wzory, anegdoty, przykłady)

Żywot człowieka poczciwego - utwr składa się z 3 ksiąg, ktre ukazują 3 okresy życia człowieka: dzieciństwo i młodość, wiek dojrzały, starość. Księga I rozważa problem wychowania dzieci, II wybr stanu i obowiązkw z tego płynących, III problemy etyczne widziane z perspektywy eschatologicznej (zza grobu)



Człowiek wpisany jest w naturę i rozumnie czerpie z niej korzyści, jest ogniwem w biologicznym cyklu nieustannego odnawiania. Kluczem do zrozumienia życia jest zrozumienie, że życie człowieka związane jest z ziemią, jej uprawą i prawami.



Styl: występują zwroty o silnym zabarwieniu emocjonalnym, paralelizm szykw składniowych [czyli powtarzanie danych wyrazw i ich ciągłym rozszerzaniu w następnym powtrzeniu]



Publicystyka renesansowa:

1. Andrzej Frycz - Modrzewski - O poprawie Rzeczypospolitej - problem nierwności obywatela wobec prawa

2. Piotr Skarga - Kazania sejmowe - wydane w 1597 w większym zbiorze Kazania na Niedzielę i święta całego roku; jest to traktat polityczny;

Choroby Rzeplitej:

• brak miłości ojczyzny

• spory wewnętrzne

• tolerowanie herezji

• słaba władza krla

• zły system prawny

• grzechy i złości jawne

W kazaniu II Ojczyzna ukazana jest jako matka z tymi chorobami lub jako tonący okręt; obywatele dostawali wszystko a sami nie dawali nic. Antyteza [ długie zdanie a następnie negujące je krtkie]



Odwołania do Biblii



3. Sęp Szarzyński - O wojnie naszej, ktrą wiedziemy z szatanem światem i ciałem - obraz świata i człowieka, ktry jest wątły, rozdwojony w sobie.






Przykadowe prace

Biografia Cypriana Kamila Norwida

Biografia Cypriana Kamila Norwida Cyprian Kamil Norwid (właściwie Cyprian Konstanty Norwid) herbu Topr (ur. 24 września 1821r. w majątku Laskowo-Głuchy, zm. 23 maja 1883r. w Paryżu), polski poeta, dramatopisarz, prozaik, artysta plastyk. Często uważany za ostatniego z czterech najwa...

Kotły parowe

Kotły parowe Opis urządzenia kotłowego Głwne elementy urządzenia kotłowego. Podstawową częścią każdej siłowni parowej jest urządzenie kotłowe, zwykle nazywane wprost kotłem parowym. Właściwy kocioł jest to naczynie zamknięte, w kt...

Głwne problemy stosunkw międzynarodowych w okresie międzywojennym 1919-1939

Głwne problemy stosunkw międzynarodowych w okresie międzywojennym 1919-1939 Państwo realizuje stosunki z innymi państwami poprzez organy, osoby reprezentujące określone funkcje , ktre prowadzą stosunki z innymi podmiotami prawa międzynarodowego. Organy określa konstytucja pa...

Portret kobiety w literaturze i sztuce Młodej Polski.

Portret kobiety w literaturze i sztuce Młodej Polski. TEMAT: Portret kobiety w literaturze i sztuce Młodej Polski. Młoda Polska to epoka literacka , ktrej początek wyznacza się na rok 1890 , a koniec na 1918. Był to okres wielu nowości w literaturze i dziedzinie sztuk pięknych. Okres...

Charakterystyka sytuacji finansowej przedsiębiorstwa działającego na Giełdzie Papierw Wartościowych.

Charakterystyka sytuacji finansowej przedsiębiorstwa działającego na Giełdzie Papierw Wartościowych. Przedsiębiorstwo Przedsiębiorstwo jest to działalność gospodarcza – niezależnie od tego, czy ma charakter wytwrczy, czy budowlany lub usługowy – wymagają...

Charakterystyka Zośki Tadeusza Zawadzkiego

Charakterystyka Zośki Tadeusza Zawadzkiego Tadeusz Zawadzki urodził się 24.I.1921 roku, a poległ 20 VIII 1943 roku pod Sieczychami. Był absolwentem Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie oraz harcmistrzem, drużynowym i podporucznikiem Armii Krajowej. Został trzykrotnie odznaczony Krz...

"Dziady" cz.3 jako dramat romantyczny

"Dziady" cz.3 jako dramat romantyczny Według mnie Dziady cz.3 to dramat przede wszystkim romantyczny. Nawiązują one do kultury starożytnej, utworw i bohaterw wierzeń ludowych oraz ich podań. Jednym z argumentw dla poparcia tej tezy jest zerwanie z antyczną zasadą trzech...

Motywy genezyjskie w mitologiach rżnych narodw. Analizując wybrane mity, przedstaw podobieństwa i rżnice w opisie stworzenia świata.

Motywy genezyjskie w mitologiach rżnych narodw. Analizując wybrane mity, przedstaw podobieństwa i rżnice w opisie stworzenia świata. W mojej pracy przedstawię i porwnam opisy stworzenia świata w rżnych kręgach kulturowych. Na wstępie należy wyjaśnić etymologi&...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry