• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Organizac...

Nawigacja

Organizacje jako organizmy



Organizacje jako organizmy




Istnieje wiele teorii definiujących organizację. Jedna z nich traktuje ją jako organizm żywy, system egzystujący w szerszym otoczeniu, od ktrego jest uzależnione pod względem zaspokajania rżnych potrzeb. Teoria organizacji stała się rodzajem biologii, a zrżnicowania i relacje zachodzące między cząsteczkami, komrkami, złożonymi organizmami, gatunkami oraz ekologią przyrwnuje się do zrżnicowań i relacji między jednostkami ludzkimi, grupami, organizacjami, populacjami (gatunkami) organizacji oraz społeczną ekologią.

Koncepcja pokazuje, w jaki sposb metafora ‘organizmowa’ pomaga teoretykom organizacji wyodrębniać i badać rżne potrzeby organizacji jako ‘systemy otwarte’, proces przystosowania się organizacji do otoczenia, cykle życia organizacji, czynniki wpływające na zdrowie i rozwj organizacji oraz relacje miedzy gatunkami organizacji i ich ekologią. Koncepcja, według ktrej organizacje bardziej przypominają organizmy, kieruje naszą uwagę na oglniejsze kwestie przetrwania, stosunkw miedzy organizacją a otoczeniem oraz efektywności organizacji. Cele, struktury i wydajność stają się teraz uzależnione od problemw przetrwania i innych bardziej ‘biologicznych’ względw.



Odkrywanie potrzeb organizacji

Teoria organizacji zaczęła wycieczkę w stronę biologii od rozwinięcia koncepcji, według ktrej pracownicy to ludzie o złożonych potrzebach, a te ich potrzeby muszą być zaspokajane, jeśli mają oni żyć pełnią życia, cieszyć się zdrowiem i efektywnie działać w miejscu pracy. Pracownicy pracują najlepiej wwczas, kiedy są motywowani za pomocą zadań, jakie mają wykonywać, oraz proces motywowania zależy od tego, czy pozwala się ludziom osiągnąć wynagrodzenie zaspokajające ich osobiste potrzeby. Jednak na początku naszego stulecia ta koncepcja wcale nie była oczywista.



W latach 20-tych i 30-tych grupa pod kierownictwem Eltona Mayo przeprowadziła badania, ktre dotyczyły przede wszystkim relacji między warunkami pracy a występowaniem wśrd pracownikw zmęczenia i nudy. Doprowadziły one do odkrycia dużego znaczenia potrzeb społecznych w miejscu pracy oraz sposobu, w jaki grupy robocze mogą zaspokajać swoje potrzeby przez zmniejszanie produkcji (czy w ogle efektw pracy) i angażowanie się w najrozmaitsze nie planowane działania. Wykazały one zupełnie jasno, że na działania w pracy taki sam wpływ ma natura ludzka jak formalny schemat organizacyjny oraz że teoretycy organizacji muszą poświęcać wiele uwagi tej ludzkiej stronie organizacji.

Teorie motywacji, takie jak zapoczątkowana przez Abrahama Maslowa, ukazywały człowieka jako rodzaj organizmu psychicznego walczącego o zaspokajanie swoich potrzeb w dążeniu do pełnego wzrostu i rozwoju. Wielu teoretykw zarządzania szybko się zorientowało, że stanowiska pracy i relacje interpersonalne można przeprojektować tak, aby stworzyć warunki do osobistego rozwoju, co jednocześnie pomoże organizacjom osiągnąć ich cele. Uwagę skoncentrowano przede wszystkim na koncepcji wzbudzania w pracownikach uczucia, że są bardziej użyteczni i ważniejsi, przez przydzielani im pracy mającej sens oraz dawanie im możliwie jak największej autonomii i odpowiedzialności, a także okazywanie uznania, aby byli zaangażowani w to, co robią.



To jednoczesne koncentrowanie się na technicznych i ludzkich aspektach organizacji odzwierciedla się obecnie w poglądzie, według ktrego organizacje najlepiej jest postrzegać jako ‘systemy socjotechniczne’. Te dwa aspekty pracy są nierozdzielne, ponieważ w tej konfiguracji charakter jednego elementu zawsze ma ważne następstwa dla drugiego. Przy planowaniu każdego rodzaju systemu społecznego lub zarządzaniu nim- czy będzie to mała grupa, czy organizacja, czy społeczeństwo- trzeba zawsze pamiętać o wzajemnej zależności potrzeb technicznych i ludzkich.



Uznanie ważności otoczenia: organizacje jako systemy otwarte

Zaspokojenie potrzeb zależy od środkw, jakich dostarcza otoczenie. Taki sposb myślenia, wspierający obecnie ‘systemowe podejście’ do organizacji, czerpie inspiracje głwnie z prac teoretyka biologii, Ludwiga von Bertalanffy’ego. Podejście systemowe, w latach 50-tych i 60-tych opiera się na zasadzie, że organizacje, tak jak organizmy, są ‘otwarte’ na swoje otoczenie i jeśli mają przetrwać, to muszą się znajdować w odpowiedniej relacji z tym otoczeniem.

Zaspokojenie potrzeb jednostek i grup zależy od środkw, jakich dostarcza otoczenie. Na poziomie pragmatycznym podejście oparte na systemach otwartych zwykle koncentruje się na pewnej liczbie kluczowych problemw:

Zrozumienie najbliższego ‘otoczenia zadaniowego’ oraz szerszego ‘otoczenia oglnego’; znaczenie zdolności wyczuwania zmian w otoczeniu.

Organizacja jako wzajemnie powiązane podsystemy (mniejsze całości zawierają się w większych np.: poszczeglni ludzie należą do grup czy wydziałw, te zaś z należą do większych jednostek organizacyjnych).

Prby doprowadzenia do zgodności między rżnymi systemami zidentyfikowania i wyeliminowania potencjalnych dysfunkcji.

Wszystkie te koncepcje łącznie prowadzą do teorii organizacji i zarządzania.



Zasady, ktrych często używa się w analizie organizacji rozumianej jako systemy:

- Pojęcie ‘systemu otwartego’- systemy organiczne na poziomie komrki, złożonego organizmu i populacji organizmw istnieją na zasadzie stałej wymiany ze swoim otoczeniem. Wymiana ta ma decydujące znaczenie dla podtrzymania życia i formy systemu, ponieważ interakcja z otoczeniem jest podstawą jego utrzymywania się

- Homeostaza- pojęcie to odnosi się do samoregulacji i zdolności do utrzymywania stanu stabilności;

- Entropia i ujemna entropia- systemy otwarte usiłują podtrzymać swoje istnienie poprzez pobieranie energii w celu przezwyciężenia tendencji do entropii (czyli tendencji do upadku);

- Struktura, funkcja, zrżnicowanie i integracja- wszystkie cechy działania systemu są ściśle splecione;

- Niezbędna rżnorodność- z koncepcją zrżnicowania i integracji wiąże się koncepcja niezbędnej rżnorodności; zgodnie z tą koncepcją wewnętrzne mechanizmy regulacyjne systemu muszą być tak rżnorodne jak otoczenie, z ktrym prbują sobie radzić;

- Ekwifinalność- zasada ekwifinalności oznacza, że w systemie otwartym może istnieć wiele rżnych drg pozwalających dotrzeć do danego stanu końcowego;

- Ewolucja systemu- zdolność systemu do ewolucyjnego rozwoju zależy od tego, czy jest on w stanie przechodzić do bardziej złożonych form zrżnicowania i integracji.



Teoria sytuacyjna: przystosowanie się organizacji do otoczenia

Nowe sposoby podejścia zazwyczaj grupuje się w jedną teorię zwaną ‘teorią sytuacyjną’

‘Organizacje są systemami otwartymi, ktrymi trzeba starannie zarządzać, aby zaspokajać i rwnoważyć ich wewnętrzne potrzeby i aby przystosowywać je do warunkw panujących w otoczeniu’.

‘Nie istnieje jeden najlepszy sposb organizowania. Wybr najodpowiedniejszej formy organizacji zależy od zadania oraz od otoczenia, w ktrym trzeba działać’.

Mwiąc w największym skrcie są to głwne koncepcje w obrębie sytuacyjnego podejścia do organizacji.



W latach 50-tych dwaj brytyjscy uczeni, Tom Burns i G. M. Stalker dokonali rozrżnienia między ‘mechanistycznym’ a ‘organicznym’ podejściem do organizacji i zarządzania.



W końcu lat 50-tych i na początku lat 60-tych, Joan Woodward odkryła zależność między technologią wytwarzania a strukturą organizacji, ktre odniosły sukces. Tzn. technologia i struktura są zharmonizowane

W obydwu przypadkach w procesie organizowania trzeba wiele razy dokonywać wyboru, i to, czy organizacja jest efektywna, zależy od osiągnięcia rwnowagi czy zgodności między strategią, strukturą, technologią, zaangażowaniem i potrzebami ludzi oraz otoczeniem.

‘Nowoczesna teoria sytuacyjna’- ostatecznie sformułowana dzięki ważnym badaniom przeprowadzonym przez grupę uczonych z Harvard University, pod kierownictwem Paula Lawrence’a i Jay’a Lorsch’a. Wykazali oni, że zrżnicowanie stylu organizowania między jednostkami organizacyjnymi w tej samej firmie może być potrzebne z powodu istnienia pewnych charakterystycznych cech ich szczeglnego wyodrębniającego się otoczenia. W stosunkowo stabilnym otoczeniu zupełnie dobrze działają tradycyjne sposoby integrowania, takie jak hierarchia, reguły itp. Jednak w otoczeniu bardziej niepewnym trzeba je zastępować innymi sposobami, takimi jak tworzenie wielodyscyplinarnych. W rozmaitych warunkach panujących w otoczeniu niektre gatunki organizacji są bardziej zdolne do przetrwania niż inne, a ponieważ relacje między organizacją a otoczeniem powstają w wyniku wyboru dokonywanego przez ludzi, mogą one zostać źle przystosowane.



Rżnorodność gatunkw

Henry Mintzberg wyodrębnia pięć konfiguracji, czyli gatunkw organizacji:

- Biurokracja ‘maszynowa’- typ organizacji o tendencjach do nieefektywnego działania (chyba, że działa w warunkach, w ktrych zadania są proste i stabilne); ten typ organizacji jest odpowiedni dla firm nastawionych na produkcję lub efektywność.

- Forma zdywizjonalizowana ( składającą się z częściowo autonomicznych jednostek)- podobnie jak poprzedni typ.

- Biurokracja profesjonalna- gatunek organizacji odpowiedzialnej w przypadku działania w stosunkowo stabilnych warunkach i przy stosunkowo skomplikowanych zadaniach. Jest to struktura odpowiednia dla uniwersytetw, szpitali i organizacji, w ktrych ludzie o najcenniejszych umiejętnościach muszą mieć dużo autonomii i możliwości dowolnego działania, aby mc efektywnie wykonywać swoją pracę.

- Struktura prosta- zazwyczaj działa najlepiej w niestabilnych warunkach otoczenia; organizacja jest bardzo nieformalna i elastyczna, a mimo, że zarządzana jest w sposb scentralizowany idealnie nadaje się do wprowadzania szybkich zmian; ta forma organizacji dobrze funkcjonuje w małych prywatnych organizacjach.

- Adhokracja (czyli struktura typu ad-hoc)- organizacja o strukturze z założenia tymczasowej; jest to forma organizacji bardzo dobrze nadająca się do wykonywania złożonych i niepewnych zadań w burzliwym otoczeniu. Organizacje typu ad-hoc często występują w innowacyjnych firmach w przemyśle, np.: elektronicznym, w spłkach nastawionych na projektowanie, np.’: firmy doradcze, agencje reklamowe.



Istnieje jeszcze ‘organizacja macierzowa’. Podczas gdy niektre odmiany organizacji macierzowej mogą być tak sformalizowane, że działają jak zmodyfikowane biurokracje, inne ich odmiany są bliższe luźniejszym formom organizacji organicznej. Termin ‘organizacja macierzowa’ stworzono, by uzewnętrznić wizualne urażenie organizacji, ktre systematycznie usiłują łączyć strukturę typu funkcjonalnego lub wydziałowego, taką jak w biurokracjach, ze strukturą projektowo- zespołową. Organizacje mogą tworzyć zespoły projektowe, aby uporały się z projektowaniem i wytwarzaniem jakichś szczeglnych produktw, aby rozwiązały jakiś problem planowania w skali firmy lub by zajęły się jakimiś doraźnymi sprawami, np.: zmiana lokalizacji zakładu czy biur.



Thomas Peters i Robert Waterman wyodrębnili osiem zasad doskonałości, ktre bardzo się przyczyniają do udoskonalenia sformułowanych wcześniej koncepcji mwiących o tym, jak organizacje typu ad- hoc i/lub organizacje organiczne działają w praktyce, oraz nadaje dodatkową wagę spostrzeżeniom pierwszych przedstawicieli teorii sytuacyjnej.

1. Sprzyjanie działaniu.

2. Bliżej klienta.

3. Autonomia i duch przedsiębiorczości.

4. Ludzie jako głwny czynnik wydajności.

5. Przekazywanie tradycji, kierowanie się wartościami.

6. Trzymanie się swojej dziedziny działalności.

7. Prosta forma, niewielki personel sztabowy.

8. Jednoczesna swoboda i restrykcyjność.



Dobr naturalny, czyli organizacja z punktu widzenia ekologii populacji

Przetrwanie organizacji, tak jak organizmw przyrodniczych, zależy od ich zdolności do pozyskiwania odpowiedniej ilości zasobw koniecznych do podtrzymania życia. W dążeniu do tego muszą one stawić czoło konkurencji ze strony innych organizacji, a ponieważ zawsze występuje niedobr zasobw, to przeżywają tylko okazy lepiej przystosowane. Zasadniczym czynnikiem decydującym o tym, ktrym organizacjom się powiedzie, a ktre upadną, jest otoczenie ‘dobierające’ najsilniejszych konkurentw poprzez eliminowanie najsłabszych.



Ekologia organizacji: tworzenie wsplnej przyszłości

Zarwno w ekologii populacji, jak i w teorii sytuacyjnej przyjmuje się, że organizacje żyją w stanie napięcia lub walki ze swoim otoczeniem. Niejednokrotnie jednak organizacje w tej samej gałęzi przemysłu łączą się pod ochronnym parasolem stowarzyszeń handlowych czy zawodowych, aby wspłpracować w przypadkach, kiedy ich interesy są zbieżne.

Często uważa się konkurencję za podstawową zasadę życia organizacji. Natomiast pod wpływem interpretacji o nastawieniu bardziej ekologicznym, w ktrym nacisk kładzie się na ‘przetrwanie przystosowujących się’, o wiele więcej uwagi zwraca się na etykę wspłdziałania.



Mocne strony i ograniczenia metafory ‘organizmowej’

Zalety podejścia do organizacji jako organizmu żywego:

A. Zrozumienie stosunkw między organizacjami a ich otoczeniem.

B. Organizacje są organizmami otwartymi.

C. Organizację można stale ulepszać poprzez zaspokajanie jej potrzeb.

D. Powinny być zaspokajane potrzeby członkw organizacji, jak i samej organizacji.

E. Organizacja posiada wiele możliwości wyboru, spośrd ktrych może wybierać.

F. Organiczne i macierzowe postacie są bardziej chłonne na innowacje niż formy biurokratyczne.



Wady:

- Zbyt konkretne traktowanie organizacji i otoczenia.

- Organizacje nie są tak harmonijne jak organizmy żywe.

- Istnieje niebezpieczeństwo, że metafora stanie się ideologią.






Przykadowe prace

Dążenie do wewnętrznej doskonałości na podstawie "Legendy o św. Aleksym" i "Kwiatkw św. Franciszka".

Dążenie do wewnętrznej doskonałości na podstawie "Legendy o św. Aleksym" i "Kwiatkw św. Franciszka". Średniowiecze wykształciło pewne wzorce osobowe, ideały postaw i zachowań ludzkich. Do tych jakby modelw nawiązywać mieli wszyscy ludzie. W średniowiec...

Charakterystyka Kuby Wojewdzkiego

Charakterystyka Kuby Wojewdzkiego W mojej pracy chciałbym scharakteryzować postać Kuby Wojewdzkiego. Zdaję sobie sprawę, że jest to bardzo kontrowersyjna postać, jednak ja uważam go za osobę godną podziwu. Kuba ma 47 lat, jest chudy i ma 190 cm. wzrostu – j...

Satyra sądzi człowieka? W pracy wykorzystaj wnioski z analizy fragmentu utworu "Do krla" i innych, znanych Ci satyr Ignacego Krasickiego.

Satyra sądzi człowieka? W pracy wykorzystaj wnioski z analizy fragmentu utworu "Do krla" i innych, znanych Ci satyr Ignacego Krasickiego. Czy satyra sądzi człowieka? Satyra jest taktowana w literaturze jako krytyka. Krytyka, ktra ośmiesza nie tyle ludzi, i co ich wady, postawy czy zachowania....

Romantyczny charakter ballad Adama Mickiewicza.

Romantyczny charakter ballad Adama Mickiewicza. Ballady Mickiewicza to programowe dzieła polskiego romantyzmu, ściśle stosujące się do jego filozofii. Bohaterw cechuje odrzucenie racjonalnego poznawania świata, przenoszą się w sferę uczuć i fantazji; intuicyjnie interpre...

Przełamywanie stereotypw na drodze do Unii konieczność i szansa.

Przełamywanie stereotypw na drodze do Unii konieczność i szansa. W obliczu polskiego wejścia do Unii szczeglnego znaczenia nabiera kwestia postrzegania Polski na Zachodzie. Jaką rolę w tym procesie odgrywają stereotypy i uprzedzenia? W dyskusjach na temat integracji Polski z Unią...

Problemy moralne wspłczesnego społeczeństwa - notatka z lekcji.

Problemy moralne wspłczesnego społeczeństwa - notatka z lekcji. 1.Aborcja (zabieg przerwania ciąży) jest przedmiotem najpoważniejszych sporw etycznych wspłczesnego świata. Aborcja to przerwanie ciązy w sposb chirurgiczny lub farmakologiczny. W Polsce dopuszcza się możl...

Ziemie polskie w okresie starożytności

Ziemie polskie w okresie starożytności Dzięki wykopaliskom archeologicznym mamy możliwość poznania obyczajw naszych przodkw i trybu życia, jaki prowadzili a naszych ziemiach. Przeszłość możemy odczytać nie tylko ze szczątkw ludzkich, ale rwnież z narzę...

Analizując podane fragmenty i odwołując się do całości tekstu, skonfrontuj obraz chłopw przedstawionych w dramacie z wyobrażeniami inteligencji na temat mieszk

Analizując podane fragmenty i odwołując się do całości tekstu, skonfrontuj obraz chłopw przedstawionych w dramacie z wyobrażeniami inteligencji na temat mieszkańcw wsi. A bo chłop i ma coś z Piasta (…) chłop potęgą jest i basta. Czy cytowane ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry