• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Osią...

Nawigacja

Osiągnięcia polskiego renesansu



Osiągnięcia polskiego renesansu




Odrodzenie, renesans, ważna epoka literacka i kulturalna w Europie i w Polsce między średniowieczem i barokiem. Odrodzenie zrodziło się we Włoszech w XIV w. i trwało do XVI w., w XV w. rozpowszechniając się w wielu krajach Europy. W Polsce rozkwit odrodzenia przypada na XVI w. Tzw. okres prerenesansowy (XV w.) wspłtworzyli dyplomaci dworu Jagiellonw i magnaci podrżujący na Zachd oraz przybysze stamtąd, jak F. Buonacorsi zwany Kallimachem, ktry został wychowawcą krlewskich synw. Przeszczepiali oni na grunt polski nowy styl życia oraz renesansową literaturę.



Coraz większe znaczenie miał w piśmiennictwie język polski, choć posługiwano się nadal łaciną, jako międzynarodowym językiem pisarzy i uczonych, np. A. Frycz Modrzewski używał jej w całej swojej twrczości. Duży wpływ na życie literackie i umysłowe wywarła reformacja, a także kontrreformacja, w związku z czym ukazało się m.in. wiele przekładw Starego i Nowego Testamentu (Pismo Święte) oraz mnstwo pism polemicznych, nierzadko podważających ustalone autorytety i dogmaty. W twrczości literackiej pojawili się przedstawiciele mieszczaństwa, jak Biernat z Lublina, autor Żywota Ezopa, Jan z Koszyczek czy Jan z Sącza. Pisarze tacy jak M. Rej wprowadzili aktualną tematykę społeczną i obyczajową (Krtka rozprawa między...Panem, Wjtem a Plebanem, Żywot człowieka poczciwego), przenieśli też na polski grunt na wysokim poziomie artystycznym doświadczenia kultury antycznej i śrdziemnomorskiej, np. J. Kochanowski.Rozwijała się historiografia (M. Bielski, B. Paprocki - autor herbarzy, M. Stryjkowski i in.). Łukasz Grnicki, posługując się dziełem B. Castiglionego, uczył w Dworzaninie polskim (1565) dobrych manier. Na dworze Zygmunta I Starego, po poślubieniu Bony, zaznaczyły się silne wpływy włoskiego renesansu. W ostatniej fazie odrodzenia pojawili się wybitni twrcy zwiastujący nadejście baroku, jak Sz. Szymonowic czy wcześniej M. Sęp Szarzyński. W okresie odrodzenia literatura polska uczyniła ogromny postęp, stając się twrczością nowoczesną i w najlepszych swoich przejawach w pełni europejską.



Formy renesansowe przenikały do środkowej i płnocnej Europy dzięki wędrwkom artystw włoskich sprowadzanych na dwory krlewskie i magnackie. Najwcześniej (1490) renesans dotarł na Węgry, na dwr Macieja Korwina (kaplica T. Bakocza w Ostrzychomiu, 1507). Artystw włoskich sprowadzono też do Polski. Byli to m.in. architekci Franciszek Florentczyk i B. Berrecci, ktrych dziełem (wsplnie z mistrzem Benedyktem) jest przebudowa zamku na Wawelu (ok. 1504-1536). Autorstwa Berrecciego jest kaplica Zygmuntowska przy katedrze krakowskiej (1517-1533). W duchu renesansu wzniesiono też zamki w Baranowie (architekt z kręgu S. Gucciego, 1591-1606), Brzegu (J. Parr, XVI w.), Krasiczynie (m.in. G. Appiani, 1592-1614) oraz liczne ratusze i centralne kaplice kopułowe. Renesansowy charakter ma urbanistyczne założenie Zamościa (B. Morando, od 1578). Charakterystyczne dla sztuki polskiej stały się attyki i dziedzińce arkadowe (arkada).



W rzeźbie dominował typ nagrobka niszowego, także piętrowego (G.M. Padovano, H. Canavesi, J. Michałowicz z Urzędowa, S. Gucci). W malarstwie duże znaczenie miała działalność S. Samostrzelnika (miniatura i polichromia) oraz kształtowanie się rodzimego typu portretu renesansowego przy dużym udziale M. Kobera. W zachodniej części Europy najważniejszymi ośrodkami łączącymi wpływy włoskie z miejscową silną tradycją gotycką były: Niderlandy (architektoniczna i rzeźbiarska twrczość C. Florisa, malarstwo P. Bruegela Starszego), Francja (architekci P. Lescot i Ph. Delorme, rzeźbiarze J. Goujon i G. Pillon, w malarstwie J. Clouet i F. Clouet, szkoła z Fontainebleau), Niemcy (największe znaczenie miało tu malarstwo i grafika dzięki indywidualności A. Drera, H. Holbeina Młodszego, A. Altdorfera, L.



Humanizm renesansu, renesans nie widząc przejaww humanizmu w średniowieczu, sięgnął po nie aż do antyku. W tym okresie należy jednak wyrżnić trzy grupy humanistw:

1) filologw, czyli tych, ktrzy badali i starali się przekazać wspłczesnym myśl humanistyczną zawartą tak w dorobku filozoficznym, jak i literackim starożytności. Zajmowali się więc wytworami człowieka, jego literaturą, filozofią, sztuką, umiejętnościami praktycznymi.

2) psychologw i moralistw. Czołowym przedstawicielem tego nurtu był M. de Montaigne. Humanizm Montaigne'a miał charakter przyrodocentryczny (naturalistyczny). Ujmował człowieka jako część przyrody. W poglądach etycznych podkreślał, że zadaniem filozofii i wszelkiej nauki jest znajdowanie miejsca dla dobra, cieszenie się życiem - uczenie się "sztuki życia".

3) teologw. Humanizm chrześcijański był przeciwieństwem humanizmu filologw i psychologw. Wyłonił się z religijnej koncepcji świata. Głwnym przedstawicielem tego nurtu był F. Salezy. Twierdził on, że Bg chce uczynić wszystkie rzeczy dobrymi i pięknymi, a życie doczesne nie powinno być cierpieniem, lecz radością. Sprzeciwiał się traktowaniu życia ludzkiego i człowieka w sposb przedmiotowy, jako środka, za pośrednictwem ktrego dusza osiąga żywot wieczny, a tym samym rygorystycznej religii, domagającej się poświęceń, pokuty i ascezy.



Literackie ujęcie teorii F. Salezego odnajdujemy w pieśni J. Kochanowskiego: Czego chcesz od nas, Panie.. W niej też, jak i w innych utworach literackich okresu odrodzenia obecne są inspiracje humanistyczną filozofią przyrody G. Bruna. Przyrodę, w tym i człowieka, pojmował on jako byt jednorodny, dynamiczny, harmonijny, doskonały i piękny. Harmonijność świata według niego wynikała z uduchowienia i wolności. Zdecydowanie opowiadał się przeciwko narzucaniu jakichkolwiek ograniczeń, czy to materialnych, czy duchowych, w szczeglności za niedopuszczalny uważał wszelki przymus religijny. Za swoje poglądy Bruno został oskarżony, wyklęty i spalony na stosie przez Inkwizycję w 1600.










Przykadowe prace

Wspłczesna problemy rodziny.

Wspłczesna problemy rodziny. WSPŁCZESNE PROBELMY RODZINY W dzisiejszych czasach wraz z rozwojem cywilizacji powstają coraz to nowe problemy. Pojawiają się one rwnież w rodzinie. Moja praca ma na celu przedstawienie głwnych z nich. Pierwszym jest trudna sytuacja materialna, brak fu...

Rozwj religii greckiej oraz świat bogw greckich wg "Mitologii" J. Parandowskiego.

Rozwj religii greckiej oraz świat bogw greckich wg "Mitologii" J. Parandowskiego. Mitologia jest zbiorem baśni o bogach i bohaterach. Fetyszyzm jest najstarszą formą religii greckiej polegającą na oddawaniu czci przedmiotom martwym. Inną formą religii był antropomorfizm czyli wyobra...

"Krl Olch" Goethe

"Krl Olch" Goethe Krl Olch Wolfganga Johanna Goethego nie jest mi obcy. Pierwszy raz przeczytałam go, gdy byłam dzieckiem i od tego czasu budzi mj szacunek i lęk. Wciąż pamiętam narastające napięcie, lekko spocone dłonie, zdenerwowanie jakie wtedy czułam. Najważniejszy ...

Dzieje dynastii Piastw w wielkim skrcie (mini ściąga)

Dzieje dynastii Piastw w wielkim skrcie (mini ściąga) VII-658-upadek Samona 960-upada Wielkomorawskie( Świętopełek podbija Wiślan w IX w Głagolica (Cyryl i Metody) Geograf bawarski i żywot świętego Metodego –dowody o Wiślanach Gall Anonim –dowody o ...

Analiza porwnawcza Achillesa i Hektora podczas walki pod Troją.

Analiza porwnawcza Achillesa i Hektora podczas walki pod Troją. Achilles i Hektor to dwch słynnych wojownikw, znanych z Iliady, czyli słynnego eposu stworzonego przez Homera w VIII w. p.n.e. Walczyli przeciwko sobie, pierwszy po stronie Grekw, zaś drugi Trojan. Ich bohaterstwo i heroizm znane były w...

Unie Polski i Litwy, unie polsko-litewskie w skrcie

Unie Polski i Litwy, unie polsko-litewskie w skrcie UNIE POLSKI Z LITWĄ Krewo 14 VIII 1385 Postanowienia: Unia personalna – Jagiełło poślubi Jadwigę i zostanie krlem Polski, Litwa przyjmie chrzest, zostanie przyłączona do Polski i pomoże odzyskać ziemie utracone p...

"Bogurodzica" - interpretacja I i II zwrotki.

"Bogurodzica" - interpretacja I i II zwrotki. ---------------- I ZWROTKA ---------------- Bogurodzica dziewica, Bogiem sławiena, Maryja U twego syna gospodzina, Matko zwolena, Maryja Zyszczy nam, spści nam Kyrieleison Autor zwraca się do matki Jezusa, uwielbionej przez Boga ...

Język niemiecki formy czasownikw w Imperfekt i Partizip Perfekt

Język niemiecki formy czasownikw w Imperfekt i Partizip Perfekt ( w pliku worda w załączniku znajduje się tabelka z czasownikami) Spis czasownikw: Backen Beginnen Bieten Binden Bitten Bleiben Braten Brechen Brennen Bringen Denken Erringen Erschrecken Es...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry