• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Osią...

Nawigacja

Osiągnięcia polskiego renesansu



Osiągnięcia polskiego renesansu




Odrodzenie, renesans, ważna epoka literacka i kulturalna w Europie i w Polsce między średniowieczem i barokiem. Odrodzenie zrodziło się we Włoszech w XIV w. i trwało do XVI w., w XV w. rozpowszechniając się w wielu krajach Europy. W Polsce rozkwit odrodzenia przypada na XVI w. Tzw. okres prerenesansowy (XV w.) wspłtworzyli dyplomaci dworu Jagiellonw i magnaci podrżujący na Zachd oraz przybysze stamtąd, jak F. Buonacorsi zwany Kallimachem, ktry został wychowawcą krlewskich synw. Przeszczepiali oni na grunt polski nowy styl życia oraz renesansową literaturę.



Coraz większe znaczenie miał w piśmiennictwie język polski, choć posługiwano się nadal łaciną, jako międzynarodowym językiem pisarzy i uczonych, np. A. Frycz Modrzewski używał jej w całej swojej twrczości. Duży wpływ na życie literackie i umysłowe wywarła reformacja, a także kontrreformacja, w związku z czym ukazało się m.in. wiele przekładw Starego i Nowego Testamentu (Pismo Święte) oraz mnstwo pism polemicznych, nierzadko podważających ustalone autorytety i dogmaty. W twrczości literackiej pojawili się przedstawiciele mieszczaństwa, jak Biernat z Lublina, autor Żywota Ezopa, Jan z Koszyczek czy Jan z Sącza. Pisarze tacy jak M. Rej wprowadzili aktualną tematykę społeczną i obyczajową (Krtka rozprawa między...Panem, Wjtem a Plebanem, Żywot człowieka poczciwego), przenieśli też na polski grunt na wysokim poziomie artystycznym doświadczenia kultury antycznej i śrdziemnomorskiej, np. J. Kochanowski.Rozwijała się historiografia (M. Bielski, B. Paprocki - autor herbarzy, M. Stryjkowski i in.). Łukasz Grnicki, posługując się dziełem B. Castiglionego, uczył w Dworzaninie polskim (1565) dobrych manier. Na dworze Zygmunta I Starego, po poślubieniu Bony, zaznaczyły się silne wpływy włoskiego renesansu. W ostatniej fazie odrodzenia pojawili się wybitni twrcy zwiastujący nadejście baroku, jak Sz. Szymonowic czy wcześniej M. Sęp Szarzyński. W okresie odrodzenia literatura polska uczyniła ogromny postęp, stając się twrczością nowoczesną i w najlepszych swoich przejawach w pełni europejską.



Formy renesansowe przenikały do środkowej i płnocnej Europy dzięki wędrwkom artystw włoskich sprowadzanych na dwory krlewskie i magnackie. Najwcześniej (1490) renesans dotarł na Węgry, na dwr Macieja Korwina (kaplica T. Bakocza w Ostrzychomiu, 1507). Artystw włoskich sprowadzono też do Polski. Byli to m.in. architekci Franciszek Florentczyk i B. Berrecci, ktrych dziełem (wsplnie z mistrzem Benedyktem) jest przebudowa zamku na Wawelu (ok. 1504-1536). Autorstwa Berrecciego jest kaplica Zygmuntowska przy katedrze krakowskiej (1517-1533). W duchu renesansu wzniesiono też zamki w Baranowie (architekt z kręgu S. Gucciego, 1591-1606), Brzegu (J. Parr, XVI w.), Krasiczynie (m.in. G. Appiani, 1592-1614) oraz liczne ratusze i centralne kaplice kopułowe. Renesansowy charakter ma urbanistyczne założenie Zamościa (B. Morando, od 1578). Charakterystyczne dla sztuki polskiej stały się attyki i dziedzińce arkadowe (arkada).



W rzeźbie dominował typ nagrobka niszowego, także piętrowego (G.M. Padovano, H. Canavesi, J. Michałowicz z Urzędowa, S. Gucci). W malarstwie duże znaczenie miała działalność S. Samostrzelnika (miniatura i polichromia) oraz kształtowanie się rodzimego typu portretu renesansowego przy dużym udziale M. Kobera. W zachodniej części Europy najważniejszymi ośrodkami łączącymi wpływy włoskie z miejscową silną tradycją gotycką były: Niderlandy (architektoniczna i rzeźbiarska twrczość C. Florisa, malarstwo P. Bruegela Starszego), Francja (architekci P. Lescot i Ph. Delorme, rzeźbiarze J. Goujon i G. Pillon, w malarstwie J. Clouet i F. Clouet, szkoła z Fontainebleau), Niemcy (największe znaczenie miało tu malarstwo i grafika dzięki indywidualności A. Drera, H. Holbeina Młodszego, A. Altdorfera, L.



Humanizm renesansu, renesans nie widząc przejaww humanizmu w średniowieczu, sięgnął po nie aż do antyku. W tym okresie należy jednak wyrżnić trzy grupy humanistw:

1) filologw, czyli tych, ktrzy badali i starali się przekazać wspłczesnym myśl humanistyczną zawartą tak w dorobku filozoficznym, jak i literackim starożytności. Zajmowali się więc wytworami człowieka, jego literaturą, filozofią, sztuką, umiejętnościami praktycznymi.

2) psychologw i moralistw. Czołowym przedstawicielem tego nurtu był M. de Montaigne. Humanizm Montaigne'a miał charakter przyrodocentryczny (naturalistyczny). Ujmował człowieka jako część przyrody. W poglądach etycznych podkreślał, że zadaniem filozofii i wszelkiej nauki jest znajdowanie miejsca dla dobra, cieszenie się życiem - uczenie się "sztuki życia".

3) teologw. Humanizm chrześcijański był przeciwieństwem humanizmu filologw i psychologw. Wyłonił się z religijnej koncepcji świata. Głwnym przedstawicielem tego nurtu był F. Salezy. Twierdził on, że Bg chce uczynić wszystkie rzeczy dobrymi i pięknymi, a życie doczesne nie powinno być cierpieniem, lecz radością. Sprzeciwiał się traktowaniu życia ludzkiego i człowieka w sposb przedmiotowy, jako środka, za pośrednictwem ktrego dusza osiąga żywot wieczny, a tym samym rygorystycznej religii, domagającej się poświęceń, pokuty i ascezy.



Literackie ujęcie teorii F. Salezego odnajdujemy w pieśni J. Kochanowskiego: Czego chcesz od nas, Panie.. W niej też, jak i w innych utworach literackich okresu odrodzenia obecne są inspiracje humanistyczną filozofią przyrody G. Bruna. Przyrodę, w tym i człowieka, pojmował on jako byt jednorodny, dynamiczny, harmonijny, doskonały i piękny. Harmonijność świata według niego wynikała z uduchowienia i wolności. Zdecydowanie opowiadał się przeciwko narzucaniu jakichkolwiek ograniczeń, czy to materialnych, czy duchowych, w szczeglności za niedopuszczalny uważał wszelki przymus religijny. Za swoje poglądy Bruno został oskarżony, wyklęty i spalony na stosie przez Inkwizycję w 1600.










Przykadowe prace

Człowiek w teatrze codzienności. Dokonaj analizy zachowań bohaterw, ktrzy pojawiają się w podanych fragmentach powieści Ferdydurke i przedstaw Gombrowiczowską filo

Człowiek w teatrze codzienności. Dokonaj analizy zachowań bohaterw, ktrzy pojawiają się w podanych fragmentach powieści Ferdydurke i przedstaw Gombrowiczowską filozofię formy prezentowaną w utworze. ?Ferdydurke?- wielka satyra społeczno-kulturowa, surrealistyczna powieś...

System controllingowy w firmie d$s solutions

System controllingowy w firmie d$s solutions System controllingowy w firmie D&S Solutions 1. Diagnoza (wąskie gardła): - działy nie wspłpracują ze sobą - brak wymiany informa...

Napoleon Bonaparte

Napoleon Bonaparte Czasy Napoleona Bonapartego 18.o4.2oo6r. Strona 196,172,177,183 zad. 1,2 Legiony 1. Jan Henryk Dąbrowski tworząc Legiony: -polscy wojskowi mogliby walczyć na zaszczytnych stanowiskach i walczyć za wsplną sprawę -wojskowi polscy mogliby zdobywać dals...

Rozterki Raskolnikowa. Omw temat analizując podany fragment i odwołując się do całości utworu Fiodora Dostojewskiego. Zwrć uwagę na motywacje bohatera

Rozterki Raskolnikowa. Omw temat analizując podany fragment i odwołując się do całości utworu Fiodora Dostojewskiego. Zwrć uwagę na motywacje bohatera Głwny bohater utworu Fiodora Dostojewskiego ?Zbrodnia i kara?, Raskolnikow, dopuścił się podwjnego morderstwa. Nie ...

System ubezpieczeń społecznych

System ubezpieczeń społecznych Ustawa z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr137) dotyczy pracownikw w szerokim tego słowa znaczeniu oraz innych osb, np. prowadzących poza rolniczą działalność gospodarczą. Ubezpieczenia społeczne obej...

Rodzaje i zastosowanie stropw

Rodzaje i zastosowanie stropw Stropy. Strop jest płaskim przekryciem dzielącym budynek na kondygnacje i przekazującym na ściany obciążenia technologiczne oraz ciężar własny. Zadaniem stropu jest rwnież usztywnienie budynku. Stropy stanowią też przegrody izoluj&...

Poeci o wielu obliczach: klasycyzm, rokoko, sentymentalizm w ich twrczości

Poeci o wielu obliczach: klasycyzm, rokoko, sentymentalizm w ich twrczości Literatura polskiego oświecenia rozwijała się w trzech głwnych, wspłistniejących ze sobą nurtach: klasycyzmie, rokoku i sentymentalizmie. Mieczysław Klimowicz przyjmuje, że wszystkie one rozwinę...

Cezary Mastalerz, streszczenieniu odczytu R. Ingardena O poznawniu cudzych stanw psychicznych

Cezary Mastalerz, streszczenieniu odczytu R. Ingardena O poznawniu cudzych stanw psychicznych Cezary Mastalerz, streszczenieniu odczytu R. Ingardena O poznawniu cudzych stanw psychicznych Roman Ingarden urodzony 5 lutego 1893 w Krakowie, zmarły 14 czerwca 1970 rwnież w Krakowie, studiował filoz...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry