• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Pań...

Nawigacja

Państwo i władza w interpretacji Machiavelliego



Państwo i władza w interpretacji Machiavelliego




Państwo i władza w interpretacji Machiavelliego







Odkąd ludzie zajmują się badaniem zjawisk z dziedziny polityki i w swoich dociekaniach usiłują zrozumieć mechanizmy działania politycznych związkw społeczności ludzkiej, państwo stanowi nieodłączny składnik łączący w jedność te związki. W związku z tym od razu nasuwa się stwierdzenie, iż przeznaczeniem państwa jest urzeczywistniać pewne założenia wsplne wszystkim istotom ludzkim, ktre wchodzą w jego skład. Państwo jest więc przede wszystkim wsplnotą obywateli.

Władzę rozumiemy często w aspekcie szerszym, jako część składową organizacji państwa, jednak nie wolno nam zapominać, że to także nieodzowny element stosunkw międzyludzkich. Badacze jednak więcej miejsca poświęcają władzy państwowej, czyli stosunku rządzących do zwykłych obywateli, być może wierząc, że wciąż są w stanie wypracować system władzy doskonałej. Tymczasem po latach doświadczeń z rozmaitymi ustrojami i koncepcjami organizacji państwa, z ktrych każdy po kolei okazywał się mniej lub bardziej niesprawiedliwy i utopijny, ludzkość zdaje się być pozbawiona złudzeń.

Analizując związki między państwem a władzą dojdziemy do pojęcia moralności, ktre nie jest meritum sprawy, ale jest pojęciem wiążącym się nieodzownie ze stosunkiem władcy do poddanych. Pojęciem moralności chciałbym zająć się w dalszej części mojej pracy.

Rozważanie nad kwestią państwo i władza chciałabym rozpocząć od sprecyzowania tego, co rozumiemy przez określenie państwo w mowie potocznej i co ważniejsze jak wyglądało pojęcie państwa w ujęciu historycznym. W dzisiejszym prawno- międzynarodowym ujęciu państwo to organizacja społeczeństwa zamieszkującego dane terytorium i posiadająca suwerenność wobec jego politycznych, ekonomicznych i społecznych stosunkw. Podstawą tworu jakim jest państwo jest prawo . Widać, że państwo jest tutaj pojęciem czysto prawniczym, ma być obudowane prawem i stanowić prawo. Dzisiejsze pojęcie państwa nie mwi natomiast o samym państwie, nie mwi po co i dlaczego istnieje i nie mwi o jego historyczności. Definicja nie mwi czym jest suwerenność i jak się wyraża w konkretnym porządku.

Kiedy myślimy o państwie odnosimy naszą myśl do jakiś stałych związkw politycznych, ktre istniały w dziejach. Kiedy myślimy o państwie przychodzi nam na myśl państwo Inkw, Karolingw, państwo Sparty lub Rzymu. Jednak takie wyobrażenie państwa nie ma żadnej wartości poznawczej i traci określoność. To właśnie skłania do używania pojęcia państwa w stosunku do danego okresu historycznego. Analiza określonej epoki historycznej ukaże nam, pełna treść państwa.

Drugą definicją wartą sprecyzowania jest władza . Władza w swoim czystym, pierwotnym znaczeniu oznacza stosunek społeczny między dwiema jednostkami, bądź też między jednostką i grupą lub między grupami, polegający na tym, że jedna ze stron może w sposb trwały i uprawniony zmuszać stronę drugą do określonego postępowania oraz posiada środki zapewniające kontrolę tego postępowania . W ten sposb pojęcie to interpretowane jest przez encyklopedie. Jednak aby zbadać pojęcie władzy znw należy odnieść się do danej epoki historycznej aby mc dobrze zrozumieć motywy jej działania.

Obszarem do ktrego chciałbym odnieść pojęcia państwa i władzy są renesansowe Włochy. Wśrd historykw jest rzeczą bezsprzeczną, że pojęcie państwa występujące w większości słownikw politycznych w Europie ma swoje źrdło w języku włoskim – lo stato . Włoskie słowa lo stato oznaczają stan lub położenie i są odnoszone do stosunkw w jakim pozostawały do siebie miasta włoskie – rozdrobnione i bardzo zrżnicowane ustrojowo - w XV wieku. Nie sposb mwić o państwach włoskich w epoce renesansu bez nakreślenia tła społeczno-ekonomicznego a także zmian w sferze ideologii jakie dokonały się w odrodzenia.

We Włoszech już w XIV w. Powstają pierwsze manufaktury, ktre są oznakami przechodzenia od produkcji feudalnej do produkcji kapitalistycznej. We Włoszech wcześniej niż w innych krajach Europy dokonuje się rozwj miast. Pojawił się na wysoką skalę handel, lichwa, kupcy i bankierzy. Rozwj wczesnego kapitalizmu we Włoszech dokonał się dzięki rozwojowi sił wytwrczych, ktre były w konflikcie ze starym ładem feudalnym. Rozwj sił wytwrczych uwydatnia się w rozwoju techniki i rzemiosła jakie miało miejsce w tej epoce. Udoskonalono warsztat tkacki, wynaleziono koło wodne, powstały zmiany w hutnictwie. Kolejny sukcesy kapitalizmu są związane z odkryciami geograficznymi XV w.

W wyniku ogromnych zmian w sferze społeczno-ekonomicznej oraz w technice dokonał się także przełom w życiu umysłowym europejczykw. Renesans był zasadniczym zwrotem w myśleniu. Rozpoczęły się zmiany w stosunkach między jednostką a społeczeństwem. Człowieka zaczęto inaczej spostrzegać, był inna istotą. Wcześniej z punktu widzenia średniowiecznego ascety do człowieka i do wszystkiego co było z nim związane odnoszono się z pogardą. Zupełnie inaczej było w odrodzeniu. Człowiek jest obiektem afirmacji, zwrcono uwagę na umysł ludzki, ktry jest szczeglnie wielbiony. Potęgą człowieka tkwi w jego umyśle w jego subtelności . Zadaniem umysłu jest poznanie ale nie poznanie tak jak u Platona – poznanie samych idei – ale poznanie świata otaczającego. W epoce feudalizmu religia była ideologią panującą i wiodła prym w życiu zarwno prywatnym jak i politycznym. W epoce renesansu ten prym został złamany. Następuje zwrot od teocentryzmu do antropocentryzmu. Jednak myśliciele nie dążą do ateizmu lecz prbują konfrontować rzeczywistość z Bogiem. Ważna jest religijność, ale ważne są także cele w sferze doczesnej.

Wszystkie te zmiany doprowadziły także do powstania licznej grupy inteligencji. W średniowieczu uczeni i myśliciele należeli głwnie do stanu duchowego w odrodzeniu natomiast pojawiły się liczne grupy dość wolnych myślicieli nie związanych z kościołem. W renesansie rodzi się nowy prąd kulturalny – humanizm. Jednak tematem tej pracy nie są przewodnie idee renesansu o ktrych można by pisać wiele.

W odrodzeniu pojawiło się wielu wspaniałych myślicieli, ktrzy stworzyli nowe poglądy na istotę człowieka i społeczeństwa. Wśrd nich był jeden z pierwszych florenckich socjologw Niccolo Machiavelli. Zrewolucjonizował on pojęcie władzy i państwa. Niektrzy uważają Machiavelliego za odkrywcę na miarę Krzysztofa Kolumba, ktry odsłania niczym nowe lądy, nowe spojrzenie na historię i politykę.

Warto przedstawić pokrtce burzliwe życie Machiavellego, ktre miało niemały wpływ na jego pźniejsze poglądy polityczne.

Niccolo Machiavelli urodził się 3 maja 1469 i był drugim synem prawnika Bernarda i Bartolomei Nelli. Rd Machiavellich był zubożały, lecz pochodzenia szlacheckiego. Rodzina Machiavellich od wiekw aktywnie uczestniczyła w życiu politycznych Florencji. Niccolo od młodych lat miał styczność z dziełami takich wybitnych autorw starożytnych jak: Tytusa Liwiusza, Cycerona, Pliniusza, gdyż jego ojciec posiadał wspaniałą bibliotekę. Miało to niemały wpływ na ukierunkowanie jego zainteresowań. Na jego rozwj intelektualny wpływał nie tylko dom i nauczyciele, ale też i burzliwe wydarzenia we Florencji. Była ona ośrodkiem walki o prestiż i władze; Niccolo był świadkiem spisku Pazzich (1478), popieranych przez papieża Sykstusa IV przeciwko Medyceuszom. Pźniej historie tego spisku i jego skutkw opisał w swej Historii Florencji .

Biorąc za przykład Girolamo Savonarole, Machiavelli wysnuł wniosek, że nierozsądne jest budowanie czegoś w niezgodzie z istniejącą sytuacją, nie należy dostosowywać, przekształcać istniejącej rzeczywistości do swoich wyobrażeń, wręcz przeciwnie - istniejące czasy mają być punktem wyjścia dla wszelkiej działalności politycznej.

Po raz pierwszy na arenę polityczną wkracza w 1498 roku obejmując stanowisko kierownika drugiej kancelarii Signorii, ktra prowadziła sprawy Rady Dziesięciu, odpowiedzialnej za sprawy wewnętrzne i sprawy wojenne. To tutaj młody Niccolo otrzymuje pierwsze szlify z działalności politycznej. Był bardzo pracowity i sumienny. Pracował od rana do wieczora, pisał tysiące notatek, dokumentw, wyciągw. Był powszechnie lubiany, koleżeński, lojalny, dowcipny.

W latach 1500 - 1501 Machiavelli odbył swoja pierwszą dyplomatyczna podrż, udając się do Paryża. Miał tam przekonać Ludwika XII do udzielenia Florencji pomocy w walce z Pizą. Na niekorzyść tej misji przemawiał fakt, że Florencja nie mogła dać nic w zamian, kasa była pusta. W ciągu ponad płrocznego pobytu Niccolo poznał wszystkie intrygi i ambicje poszczeglnych dygnitarzy francuskich. Tam też zrozumiał, że przewagę posiada ten, kto posiada albo silę zbrojną albo pieniądze. Tam opanował do perfekcji sztukę zdobywania wiadomości politycznych za pomocą osobistych kontaktw, nauczył się je analizować i uoglniać. Były to ogromnie ważne spostrzeżenia, ktre formowały poglądowość i charakter pźniejszego polityka.

Podczas kolejnej swojej podrży dyplomatycznej Machiavelli zetknął się z osobą, ktra wywarła wielkie wrażenie na całym jego pźniejszym życiu. Był nim Cesare Borgia, wczesny książę Walencji, syn papieża Aleksandra IV. Machiavelli miał do spełnienia kolejna misję, ktrą tym razem była obrona florenckich kupcw, zapewnienie im bezpiecznego i wolnego handlu. Borgia wywarł na Machiavellim niespotykane wrażenie, zachwycił go swoim zdecydowaniem, zdolnością logicznego myślenia. Florencki polityk zdawał sobie jednocześnie sprawę z amoralności tego władcy. Jednak amoralność nie odstraszyła w żaden sposb Machiavellego od księcia Velentino. Swoje uwielbienie do Cezara Borgii możemy wielokrotnie spotkać w Księciu : nie umiałbym nawet dać nowemu księciu lepszych wskazwek jak te, ktrych dostarcza przykład czynw księcia Valentino.

Machiavelli Dużo czasu poświęca organizacji wojska, ktre uważa za najpewniejszego gwaranta niepodległości i pokoju. Machiavelli wiele miejsca poświęcił w księciu sprawą wojskowym. Jak sam pisze wojsko i prawo uważa za podwaliny dobrego państwa: Powiedzieliśmy powyżej, jak konieczną dla księcia jest rzeczą założyć dobre podwaliny, bez ktrych niechybnie upadnie. Najważniejszą podstawą wszystkich państw tak nowych, jak starych i mieszanych są dobre prawa i dobre wojsko, a ponieważ nie mogą być dobre prawa tam, gdzie nie ma dobrego wojska, a gdzie jest dobre wojsko, tam są z pewnością dobre prawa, przeto, nie będę o prawach, lecz o wojsku rozprawiał. Rozważania nad sprawami wojskowymi doprowadzają Machiavelliego do napisania traktatu O sztuce wojennej w 1512r.

Machiavelli brał bezpośredni udział w działaniach wojennych w 1509 roku Pizą i osobiście po 15 letniej wojnie przygotował akt kapitulacji Pizy. Otrzymał za to nieoficjalną pochwałę od Sodoriniego.

Z każdej podrży wynosił przyjaźń z nową, ważną osobistością ze sceny politycznej wczesnej Europy oraz spostrzeżenia, ktre pźniej znajdowaliśmy w jego pracach.. Wskutek narastającego konfliktu między Rzymem a Francją Machiavelli starał się rozstrzygnąć jeden z najgłębszych problemw politycznych: czy lepiej będzie dla Florencji, gdyby doszło do zbrojnego konfliktu, czy też powinno się utrzymać pokj? Z jednej strony istnieją pewne korzyści, wynikające ze skłcenia tych dwch państw, z drugiej zaś obawiał się że Florencja w trakcie działań wojennych nie będzie miała ani wpływu na wydarzenia, ani możliwości realizacji własnej polityki. Najlepszym rozwiązaniem miało być, jego zdaniem, pokojowe rozwiązanie konfliktu. Jeśli misja pokojowa powiedzie się, Florencja uniknie niebezpieczeństwa wojny, jeśli nie to Francja dostanie kilka dobrych pretekstw do walki z papiestwem.

Machiavelli uważał, że słabe państwo musi mieć wybr, nie może poddawać się woli jednej ze stron. Wiedział, że w starciu pomiędzy dwoma silnymi państwami, to trzecie słabe może zostać unicestwione. Wywody te nie spotkały się z aprobatą mieszkańcw Florencji i niestety sprawdziły się. Zwycięstwo francuskie w roku 1511/12 doprowadziło do utworzenia koalicji przeciwko Ludwikowi XII, co z kolei okazało się bezpośrednim zagrożeniem dla Florencji, papież bowiem był zdecydowany obalić rządy republiki. W sierpniu 1512 roku Piotr Soderini został zmuszony do ucieczki, następuje powrt Medyceuszy we Florencji, a w listopadzie 1512 roku Machiavelli zostaje odwołany ze stanowiska sekretarza II Kancelarii.

Rok 1513 to ciężki okres dla Niccolo Machiavelliego i okres rozczarowania polityką. W lutym zostaje aresztowane pod zarzutem spisku przeciwko Medyceuszom. W tym czasie nie okazał mu pomocy nikt z przyjacił, nikt nie pomgł dowieść jego niewinności. Potwierdziły to dopiero zeznania prawdziwych spiskowcw i Niccolo został uniewinniony. Po tym okresie nastąpiły lata bezczynności politycznej a sam Machiavelli zajął się pisaniem traktatw politycznych: Książę i Rozmyślania nad pierwszym dziesięcioma księgami Tytusa Liwiusza .

Życie z dala od polityki i od spraw związanych ze swoją ojczyzną miało wielki wpływ na Machiavelliego. Miało by to wpływ na każdego, kto by był tak mocno zaangażowany w życie polityczne jak Machiavelli. Polityka była dla niego drugą naturą nie potrafił rozstać się z czymś z czym związał całe swoje życie.

W roku 1514 Machiavelli zbliża się do myślicieli i artystw zgrupowanych wokł Cosimo Rucellai, właściciela słynnych ogrodw Orti-Orticelari. Grupa ta zajmowała się kulturą starożytną i sympatyzowała z zwolennikami republiki. Dzięki tej grupie w roku 1520 papież zleca Machiavelliemu napisanie Historii Florencji .

Do życia politycznego Machiavelli wraca dopiero w roku 1526. został wwczas sekretarzem Rady nadzoru nad murami Florencji. Jego zadaniem jest fortyfikacja murw miasta przed zbliżającą się wojną z cesarzem Karolem V. Jednak nieudolność ligi papieskiej spowodowała klęskę a Rzym został spustoszony.

Wybucha powstanie przeciwko rządom Medyceuszy i ponownie powstaje republika. Jak po każdym przewrocie tak i teraz zostają ustanowione nowe rządy a osoby odpowiedzialne za urzędy zostają zwolnione. Pomimo tego, że Niccolo Machiavelli nie jest uznawany ze jednego ze zdrajcw nikt z nowej władzy nie widzi dla niego miejsca.

Dramat patrioty powtarza się. Tak jak w roku 1513 nowa władza nie ma zaufania do niego jako do człowieka wspłpracującego z Medyceuszami.

W swoim ostatnim roku życia przekonał się ile racji było w jego słowach, sformułowanych w Księciu , że tłum pjdzie zawsze za pozorami . W 1527 roku Machiavelli odtrącony nawet przez najbliższych wspłpracownikw umiera 22 czerwca.

Zarwno perypetie życiowe Niccolo Machiavelliego jak i epoka w ktrej żył miały ogromny wpływ na pojmowanie państwa, władzy i oglnie polityki.

Machiavelli oparł swoje poglądy na temat stosunkw społecznych i ustrojw politycznych na wnikliwej analizie wczesnego społeczeństwa a istniejące czasy mają być punktem wyjścia dla wszelkiej działalności politycznej. Dodatkowo obserwacja rzeczywistości wsparta została gruntownymi studiami nad historią. Wydobyte na tej podstawie wnioski służą Machiavelliemu tylko i wyłącznie do celw praktycznych, mają przyczynić się do wyłonienia najlepszego ustroju politycznego.





Problem państwa, jego form ustrojowych a także zagadnienie zdobycia i utrzymania władzy zajmują w poglądach Niccolo Machiavelliego centralne miejsce.

Na pytanie jak powstało państwo, odpowiada, iż powstało ono z wyniku braku bezpieczeństwa w życiu samotnym. Początkowo, kiedy na świeci było jeszcze mało ludzi i żyli oni na podobieństwo zwierząt, życie wyglądało jak ciągła walka. Wraz ze wzrostem liczby ludności i ich świadomości powstała myśl o zrzeczeniu się władzy na rzecz silnej jednostki, ktra zaprowadzi spokj.

Ludzie ustanowili także prawa i nakazy, ktrych łamanie rwnało się z wystąpieniem przeciwko władzy. Ugruntowanie praw doprowadziło do poczucia sprawiedliwości i bezpieczeństwa. Tak więc Machiavelli traktuje państwo jako twr ludzki powstały w wyniku rozwoju i postępu.

Filozoficzną podstawą myśli Machiavelliego nad rozwojem i postępem życia ludzkiego jest przekonanie, że cały wszechświat i ludzkość są w stanie ciągłego ruchu. Człowiek i świat są jednak ciągle tacy sami. Ruch nie wprowadza nic nowego w samą istotę człowieka, człowiek jest w swojej naturze ciągle taki sam – czyli zły. Nie powstają także zupełnie nowe ustroje społeczne. Powstają jedynie nowe okoliczności, nowe sytuacje. Niczego dlatego nie można przewidzieć w życiu z absolutną pewnością a jedynie studia nad historią i doświadczeniem mogą pomc człowiekowi w wybraniu odpowiedniej drogi.

Nie mogą istnieć raz na zawsze ustalone reguły polityczne a tylko doświadczenie i praktyka mogą potwierdzić ich prawdziwość i skuteczność. Zmieniające się warunki i okoliczności sprawiają, że nikt nie jest w stanie zorganizować trwałego i absolutnego państwa.

Zagadnienie formy państwa Machiavelli porusza już w pierwszym zdaniu Księcia : Wszelkie państwa, wszelkie rządy, ktre mają lub miały władzę nad ludźmi, bywają republikami albo księstwami . Machiavelli dzieli wszelkie formy państwa na jednowładcze lub republiki. W Rozważaniach wyrżnia formy czyste i zepsute. Do form czystych zalicza: monarchiczne, demokratyczne i arystokratyczne naturalnie przeciwstawiając im formy zepsute: tyrania, oligarchia i anarchia. Przedstawia także Machiavelli proces przekształcania się tych form ustrojowych.

Kiedy w ustroju monarchicznym władza krla stała się dziedziczna zapomniał on szybko o zasadach rządzenia a zadaniem otoczenia krla stało się bogacenie. Krl i rodzina krlewska zaczęła uciskać lud tak, że krl stał się tyranem. Przeciwko tyrani wystąpili najsilniejsi organizując przewrt za pomocą ludu. Nowa władza składająca się z najbogatszych zaprowadziła ład w państwie dbając o prawa. Nastąpił ustrj arystokratyczny. Jednak i ten nie utrzymał się długo, ponieważ synowie rządzących nie posiadający wiedzy o historii i przewrotności losu nie brali pod uwagę praw i rwności w społeczeństwie doprowadzili do przekształcenie się arystokracji w oligarchię. Przeprowadzono kolejny przewrt i obalono rządy oligarchiczne utrzymując władzę we własnych rękach w obawie przed kolejnymi rządcami. Wraz ze śmiercią pokolenia wprowadzającego nowy ustrj zapomniano o cnotach obywatelskich i nauce historii a państwo było bliskie anarchii. Kolejne przemiany państwa doprowadzą do osłabienia politycznego a państwo stanie się łupem silniejszego.

Ten wydawało by się banalny opis pokazuję ewolucję i ciągłą zmianę ustroju państwowego. Ruch i ciągła ewolucja są potwierdzeniem przekonań Machiavelliego dotyczących ciągłej zmiany.

Machiavelli stwierdza, że żadna z wymienionych form państwa nie jest dobra. Trzy pierwsze formy nie mogą istnieć cały czas a trzy kolejne są nie do przyjęcia z samej swojej natury.



Biorąc pod uwagę te prawdy ustawodawcy starali się omijać formy ustrojowe w czystej postaci opowiadając się za ustrojem mieszanym. Wybr najlepszych urzędw z form monarchicznych, demokratycznych i arystokratycznych jest najlepszym rozwiązaniem. Machiavelli dla przykład przedstawia sytuację Sparty i rządy Likurga, ktry postępując tą drogą dał Sparcie ponad 800 letni okres rozwoju i sławy.

Można postawić pytanie czy Machiavelli optuje za republiką czy raczej za monarchią ? Jednak nie jest łatwą sprawą udzielenie odpowiedzi na to pytanie. Nie można jednym zdaniem odpowiedzieć za czym opowiada się Machiavelli. Przedstawia zarwno wady jak i zalety poszczeglnych ustrojw a jego przekonania są zależne od sytuacji w danej chwili. Można zauważyć, że w Rozważaniach dominują tendencje republikańskie a w Księciu zbliża się bardziej do stanowiska monarchicznego.

Kiedy przedstawia republikę ma na myśli ustrj panujący w jego rodzinnym mieście – Florencji. Jednak nietrwałość republiki florenckiej, ktrej służył jak dyplomata, skłania go do uznania wyższości silnej jednostki, a wzorem władcy nowego typu staje się dlań Cesare Borgia.

Można przedstawić wady i zalety zarwno republiki jak i monarchii, jednak z naszego punktu widzenia najistotniejsze jest nie tyle, jaki ustrj Machiavelli uważał za najlepszy, a raczej jakie rozwiązania instytucjonalne i zasady praktyki politycznej zapewniają stabilność wsplnoty politycznej jaką jest państwo. Należy sobie zadać pytanie jakie siły społeczne powinny tymi instytucjami kierować ? A także kto powinien zagwarantować bezpieczeństwo i rwnowagę państwa ?

W każdym państwie znajduje się lud i możni należy wybrać komu powierzyć obronę wolności. Machiavelli uważa, że wolność należy składać zawsze w ręce tego, ktry przejawia mniej chęci do naruszenia owej wolności. Szlachta ma więcej zdolności do bogacenia się i posiadania urzędw lud natomiast dąży do niepodporządkowania się nikomu. Lud nie chce poddać się władzy i uciskowi możnych a możni pragną rządzić ludem i uciskać go .

Należy powierzyć wolność ludowi, ponieważ nie będzie dążył do odebrania sobie samemu władzy a będzie starał się o uniemożliwienie dokonania zamachu stanu.

Sam nard od, ktrego zależna jest stabilizacja państwa, bez przywdcy nie jest w stanie niczego pozytywnego w państwie dokonać. Machiavelli z całą siła podkreśla znaczenie wybitnych jednostek wodzw, bohaterw dla losw państwa. W osobie wybitnej jednostki, ktra przejmie władzę, krzyżują się zagadnienia państwa i władzy. Od charakteru, postawy władcy będzie zależało jak będzie wyglądała relacja między rządzącym a rządzonymi.






Przykadowe prace

Charakterystyka Don Kichota z Manchy

Charakterystyka Don Kichota z Manchy Głwnym bohaterem opowiadania Miguela de Cervantesa pt. "Przemyślny szlachcic Don Kichot z Manchy", jest właśnie Don Kichot. Był pięćdziesięcioletnim, dobrze zbudowanym mężczyzną, lecz był chudy. Był wie...

Geneza "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza

Geneza "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza Polska epopeja narodowa powstala w latach 1832-34 w Paryzu. Pierwotny pomysl napisania utworu siega okres pobytu poety na dworach szlacheckich w Poznańskiem dokad przebyl Mickiewicz z nadzieja przedostania sie do krolestwa polskiego w czasie pwstania listopadowego .Mial to byc niewie...

Twrczość I. Krasickiego, a sytuacja Polski w XVIII wieku.

Twrczość I. Krasickiego, a sytuacja Polski w XVIII wieku. Ignacy Krasicki to najwybitniejszy poeta polskiego oświecenia nazywany za życia księciem poetw polskich. Przeżył trzy rozbiory Polski. Jego twrczość skupiała się przede wszystkim na ukazaniu szlachcie błę...

Rola organizacji międzynarodowych.Do ktrych org należy Polska?Jakie to ma znaczenie dla naszej gospodarki i polityki?

Rola organizacji międzynarodowych.Do ktrych org należy Polska?Jakie to ma znaczenie dla naszej gospodarki i polityki? Rola organizacji międzynarodowych. Do ktrych organizacji międzynarodowych należy Polska? Jakie to ma znaczenie dla naszej gospodarki i polityki? Organizacją międzynarod...

Czego może uczyć Hiob człowieka początku naszego stulecia?

Czego może uczyć Hiob człowieka początku naszego stulecia? Księga Hioba jest jedną z ksiąg przedstawionych w Starym Testamencie. Dlaczego ludzie, ktrzy nie grzeszą cierpią? Jest to jedno z pytań na ktre starano się odpowiedzieć w tej księdze. Tytułowy...

Sejm na ziemiach polskich.

Sejm na ziemiach polskich. WSTĘP Geneza polskiego sejmu sięga pierwszych wiekw naszej ery. Wtedy to, w plemionach słowiańskich nadrzędnym organem władzy były wiece. To zgromadzenie wszystkich wolnych mężczyzn należących do plemienia, decydowało o wyborze nowego ksi&...

Dziobak - nietypowy ssak

Dziobak - nietypowy ssak DZIOBAK (Ornithorhynchus anatinus) Systematyka: - domena: eukarioty, - krlestwo: zwierzęta, - typ: strunowce, - podtyp: kręgowce, - gromada: ssaki, - podgromada: ssaki jajorodne, - rząd: stekowce, - rodzina: dziobkowate, - gatunek: dziobak. Dzi...

7 cudw świata

7 cudw świata 7 CUDW STAROŻYTNEGO ŚWIATA Siedem cudw starożytnego świata to siedem przykładw dzieł sztuki i szczytowych osiągnięć architektury, szczeglnie cenionych przez starożytnych Grekw. Kanon doskonałości, na podstawie, ktrego wyrżniono s...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry