• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Poł...

Nawigacja

Południe wieku Oświecenia i stylu rokoko.



Południe wieku Oświecenia i stylu rokoko.




1.Zmiany w geografii kultury europejskiej.

-Połowa XVIIIw. to punkt szczytowy dominowania w Europie kultury francuskiej:

• Czasy Ludwika XIV Europa zapatrzona na Wersal; za Ludwika XV sercem kultury Paryż; Wersal to wzorzec i synonim kultury dworskiej, Paryż to natomiast najżywsze ognisko mieszczańskiej i arytstokratyczno-mieszczańskiej kultury

• Francuszczyzna szerzyła się w całej Europie w sposb żywiołowy-czynniki na to wpływające:

1. usadowienie Burbonw na tronie hiszpańskim, neapolitańskim i parmeńskim

2. objęcie Toskanii przez księcia lotaryńskiego

3. upodobania Fryderyka II do francuskiego języka i kultury

4. francuskie sympatie bardzo żywe na dworze petersburskim za panowania carowej Elżbiety

5. działalność polityczna Francji na terenie Polski i Szwecji

6. pewne wyrwnanie poziomu gospodarczego rżnych regionach Europy

-Polityczne i kulturalne dzieje Europy- szczeglne miejsce 10 letni okres między wojnami o sukcesję austriacka a wojna siedmioletnią-lata pokoju, dobrobytu, ożywionych kontaktw kulturalnych; ważne wydarzenia naukowe i literackie

-awans krajw uprzednio uważanych za peryferyczne- wejście Rosji w aktywne w aktywne uczestniczenie w europ. Wsplnocie kultur.

-strefa zagęszczenia aktywności kulturalnej obok Fr. i Anglii- Szwajcaria, Holandia, kraje Niemiec i Italii

2.Filozfia i filozofowie . Wolter.

-symboliczna data jest ukazanie się książki Woltera Listy o Anglikach pisane z Londynu – 1734; od czasu ukazania się tego można mwić o połączeniu się myśli ang. i fr. w jeden wielki nurt; według Woltera człowiek jest jak ślepiec mwiący o kolorach-natura daje temu ślepcowi w rękę laskę, ktrą jest analiza

-Ludzie XVIII w. nazwali swe czasy wiekiem rozumu - rozum to zbir wrodzonych zasad i prawd wsplnych ludzkiemu i boskiemu duchowi

-logika XVIII w. logiką faktw

-rozumowi ludzkiemu nie jest dane przekraczanie granicy świta doświadczalnego; rozum jest zdolnością do dochodzenia i sprawdzania prawdy

- duma umysłu polegała na odrzuceniu religii objawionej i wszystkich autorytetw

-wyraźne granice tego co poznawalne i tego co pewne

-David Hume(1711-1776); połączył empiryzm z sceptyzmem;

• Traktat o naturze ludzkiej - przyjął, że jedynym źrdłem poznania są wrażenia, z ktrych umysł ludzki wytwarza idee;stosunki między ideami stanowią dziedzinę wiedzy pewnej i oczywistej, ale wiedza ta nie dotyczy rzeczywistości(poznajemy ją w sposb bezpośrednio stwierdzonych faktw);

• posunął krytykę dotychczasowych pojęć filozoficznych;

• skrytykował i odrzucił wszystkie dowody na istnienie Boga; Historia naturalna religii -prawdy relig. nie są atrybutem natury ludzkiej;

• psychologia- sformułował zasadę kojarzeń- miała pokazywać prawidłowość w przypadkowych na pozr zjawiskach moralnych, społ. czy polit.;

• nie wierzył w prawo natury- wszystkie normy wtrnym produktem ewolucyjnym;

• naturalną cnotą jest życzliwość wobec innych ludzi

-David Hartley(1705-1757)- twrca asocjacjonizmu; łączył zjawiska psychiczne z procesami wibracyjnymi w mzgu i stał na stanowisku zdeterminowania życia duchowego przez fizjologię

-sensualizm- Etienne Bonnot de Condilaca- O pochodzeniu poznania ludzkiego , Traktat o wrażeniach zmysłowych ; przeciwnik wszelkich abstrakcyjnych systemw dążył do zachowania w nauce jak największej ostrożności i ścisłości; ograniczał filozofie od psychologii

-powściągliwość poznawcza- Jean le Rond d’Alembert: poglądy swe wyłożył w Studium o zasadach filozofii pewność tylko w faktach; w filozofii należy przestać zajmować się metafizyką

-Julien Offray de La Mettrie (1709-1751);

• jego dzieła: Człowiek maszyna , Sztuka używania, czyli szkoła rozkoszy ;

• zależność psychiki od stanw fizycznych człowieka;

• myślenie- proces materialny

• skoro dusza jest materialna to podlega rządzącym materia prawom mechaniki i do człowieka można odnieść kartezjańską koncepcję zwierzęcia-automatu;

• mechanicznym światem rządzi konieczność;

• celem człowieka jest szczęście osiągane przez zmysłową rozkosz;

-filozofia włączająca człowieka w świat zdeterminowany prawami przyrody i stawiająca za cel doczesne szczęście kierowała się przeciw nienaturalnemu porządkowi starego ładu

-Claude Adrian Helvetius- O umyśle i O człowieku :

• są czyny dobre i złe ale trzeba zrewidować tradycyjne pojęcie cnoty i występku;

• pozornymi cnotami są takie z ktrych nikt nie ma korzyści, pozornymi występkami zaś takie ktre nikomu nie szkodzą;

• natura ludzka jest całkowicie plastyczna

• Helvetius stał się klasykiem etyki i edukacji społecznej;

-uczniowie Condillaca zerwali z agnostycyzmem mistrza połączyli sensualizm z materializmem;

-Wolter; wiązał nadzieje z oświeconym absolutyzmem; akcje międzyn. protestw i pomocy dla ofiar niesprawiedliwości sądowej we Francji;

• Problematyka religijna- wyznawał i głosił deizm, a nieśmiertelność duszy uznawał za sprawę otwartą; Ferney- stworzył ośrodek kultu Najwyższej Istoty i wprowadził swoista liturgię – sam nią kierował i wygłaszał kazania w świątyni; wrażliwy na problem zła i niesprawiedliwości

• Zagłada Lizbony i Kandyd

• jego pesymizm nie prowadził do rezygnacji- trzeba wysilić wolę aby zwalczać wszelkie konkretne i bliskie przejawy zła

• działalność jego 2 aspekty: burzący i konstruktywny.

3. Nauki ścisłe. Ekler.

-obserwacji i eksperymenty aparaturą- tak powstał teleskop, mikroskop, pompa powietrzna do wytwarzania prżni, zegar wahadłowy, pierwsze aparaty do wytwarzania prądu elektrycznego, pierwsze barometry i termometry

-rozwj przemysłu laboratoryjnego w Holandii – przodowała pod względem stanu badań biologiczno-medycznych, jak i wyposażenia w aparaturę naukową i otwartego stosunku do cudzych osiągnięć; około 1730 była pierwszym kraje w ktrym przyjął się newtonizm;

-Francja- ukazanie książek Zasady filozofii Newtona i pierwsze tłumaczenie Principes Newtona na fr.;

-matematyka, mechanika, astronomia weszły w XVIII w. jako nowożytne nauki:

• new epokę w dziejach matematyki otwarło wynalezienie rachunku rżniczkowego przez Newtona i Leibniza

• twrcy szkoły bazylejskiej bracia Bernoulli

-Leonhard Ekler(1707-1783)- matematyka zawdzięcza mu bardzo wiele stwierdzeń, definicji i oznaczeń oraz zapoczątkowanie takich działw jak teoria rwnań rżniczkowych, funkcje specjalne, szeregi trygonometryczne, analityczna teoria liczb, geometria rżniczkowa napisał podręczniki geometrii analitycznej, rachunku rżniczkowego i całkowego; popularyzator nauk matematyczno-przyrodniczych

-Maupertuis- prezes berlińskiej Akademii Nauk; znany jest z tego że jeszcze z ramienia fr. Akademii Nauk przeprowadził (1736-1737) w Laponii pomiary geodezyjne potwierdzające tezę Newtona o spłaszczeniu Ziemi przy biegunach; twrca zasady Maupertuisa (zasady najmniejszego działania) sformułowanej w 1747

-Rudjer Josip Boskovic(1711-1787)chorwacki jezuita: prekursor teorii względności i twrca matematycznego modelu materii wydedukowanego z praw mechaniki;

-Edmund Halley(1656-1742), bliski wspłpracownik Newtona i dyrektor najlepiej wyposażonego obserwatorium w Greenwich; odkrył istnienie ruchw własnych gwiazd i obliczył orbity komet; odkrywca aberracji światła i nutacji osi ziemskiej

-droga eksperymentw nauczono się gromadzić ładunki elektryczne, rozrżniano dobre i złe przewodniki prądu, wywoływano wstrząsy i iskry

-Charles Dufay odkrył zjawisko przyciągania i odpychania naelektryzowanych przedmiotw, z czego wyciągnął wnioski o istnieniu dwch elektryczności

-Robert Boyle- uważany za ojca nowożytnej chemii; Chemik sceptyczny - rozprawa z alchemią i jatrochemią; uznał, że ogień nie jest pierwiastkiem i nie może być uważany za składnik materii, ale nie potrafił wyjaśnić procesu spalania;

-Georg Ernest Stahl(1660-1734)- usiłował wyjaśnić proces palenia wydzielaniem flogistonu, stanowiącego składnik każdej materii nie będącej czystym pierwiastkiem; flogiston uniwersalny czynnik wszystkich chem. reakcji; w rzeczy samej teoria była błędna, ale narzuciła jednolitą metodę i skłoniła do skoncentrowania wysiłkw w jednym kierunku.

4.Nauki przyrodnicze, Linneusz i Buffon.

-Wiliam Harvey- rozprawa o krążeniu krwi;

-Stephen Hales- badania nad krążeniem sokw roślinnych oraz krążenie i ciśnieniem krwi

-Albrect Haller- stworzył szkołę przyrodniczo- medyczną; głwny animator życia naukowego Szwajcarii; Zasady fizjologii ciała ludzkiego - suma wczesnej wiedzy fizjologicznej; uzasadnił i wprowadził do terminologii naukowej pojęcia pobudliwości mięśnia i wrażliwości nerww, odrzucił teorie mechanicznego tłumaczenia zjawisk biologicznych; witalizm- teoria tłumacząca wszelkie niewyjaśnione empiryczne zjawiska działaniem niematerialnej i niepoznawalnej siły życiowej;

-pogląd o samordztwie(powstawaniu z mułu czy gnijącego mięsa) rżnych płazw i owadw niemal wytępiony, ale odkrycie drobnoustrojw doprowadziło do odrodzenia teorii samordztwa w odniesieniu do istot mikroskopijnych ;1748- Needham stwierdził samordztwo drobnoustrojw i wyłożył cała teorie o łączeniu się cząstek kształtujących pod wpływem siły życiowej; podjęli te teorię i nadali jej rozgłos Buffon i Diderot;po 20 latach Spallanzani wykazał błąd Needhama i rozprawił się z teorią samordztwa;

-Carl von Linne zwany Linneuszem (1707-1778)- systematyka 3 krlestw przyrody(minerały, rośliny i zwierzęta);

• hierarchiczny system klasyfikacji(krlestwo, gromada, rząd, rodzaj i gatunek oraz nazewnictwo dwuimienne( rzeczownik oznaczający przynależność do rodzaju i przymiotnik oznaczający odrębność gatunku) przyjęły się w nauce w sposb definitywny, porządkując świat przyrody;

• wg klasyfikacji jego rodzaj ludzki znalazł się w krlestwie zwierząt, gromadzie ssakw i rzędzie naczelnych; rodzaj homo został podzielony na 2 gatunki; sapiens i sylvestris;

• kierował się kryterium podobieństwa morfologicznego, nie było mowy o pokrewieństwie przez wsplne pochodzenie;

• przyczynił się do ugruntowania zasady niezmienności gatunkw;

• głosił, że Bg rwnocześnie stworzył wszystkie gatunki roślin i zwierząt;

-teoria dyluwialna; istoty kopalne zaliczały się wg niej do otworw i olbrzymw;

-Maupertuis- problematyka kosmogonii i biologii; Rozważania kosmologiczne i Rozważania o kształtowaniu się ciał ożywionych ; porządek natury powstał z chaosu na skutek działania przypadku; rwnorzędna rola ojca i matki w przekazywaniu cech potomstwa;

-Georges Louis Leclerc de Buffon(1717-1788); filozof przyrody i znakomity pisarz;

• odrzucił teorię preformacji(głosiła ona, że organizm jest już całkowicie ukonstytuowany w jaju względnie w plemniku i że pobudzony aktem płciowym rozwj jest jedynie kwestia wzrostu) i odwiecznych zarodkw;

• rozwinął teorie molekuł organicznych i aktywnych globulek , ktre podlegają jakby prawu grawitacji dążą do połączenia się w związki życia;

• podstawy systemu opracował w 3 pierwszych tomach Histoire naturelle – przedstawił: teorie ziemi i historie naturalna człowieka - układ słoneczny powstał w następstwie zderzenia komety ze słońcem, ktrego odpryski, zgodnie z prawem grawitacji, stały się planetami

• rzecznik umiarkowanego transformizmu;

5. Historia i doktryny polityczne. Wolter i Monteskiusz.

-lata 30 XVIII w. 2 znakomite dzieła o dziejach starożytnego Rzymu reprezentowały 2 kierunki historycznego widzenia: Beaufort Rozprawa o niepewności pierwszych pięciu wiekw historii rzymskiej i Monteskiusza Rozważanie o przyczynach wielkości i dekadencji Rzymian ;

-Wolter- stabilna koncepcja świata przyrody, stal na stanowisku niezmienności rozumnej natury ludzkiej, takiej samej we wszystkich epokach i zakątkach ziemi; rżnorodność obyczajw i cywilizacji;

• odrzucał ingerencję Opatrzności w bieg ludzkich spraw;

• historia proces wyzwalania rozumu i oczyszczania obyczajw, a motorem ludzka psychika

• głwna teza jego historiozofii to realizacja rozumnej natury ludzkiej przez kulturę;

• twrca nowoczesnej historii społeczeństw i cywilizacji;

• Studium o historii powszechnej oraz obyczajach i duchu narodw i Filozofia historii ;

• program historii całej ludzkości zdążającej do celu, ktrym jest krlestwo rozumu;

-Charles Louis de Secondat baron de Motesquieu(1689-1755); ojciec socjologii i rzecznik relatywistycznego historyzmu w dziejach doktryn politycznych;

• O duchu praw ;

• rozrżnił 3 podstawowe formy rządu: republikę, monarchie id despocję;

• czynnikiem determinującym jest zasada, czyli takie postawy społeczne jak: cnota obywatelska, lojalność i honor czy posłuszeństwo i strach;

• żywił republikańskie sympatie;

• najwyższe dobro polityczne wolność;

• zasada podziału władz na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą

-lord Bolingbroke- O krlu patriocie

6.Kameralizm i fizjokratyzm.Quesnay.

-GB ojczyzna refleksji ekonomicznej przybierającej postać doktryny merkantylizmu; pierwsze przesłanki przejścia od merkantylizmu do liberalizmu.

-Niemiecka odmiana merkantylizmu KAMERALIZM od kamer (izb) czyli urzędw fiskalno- admin.;

• wyznawali zasady merkantylistycznej polityki gospodarczej(troska o +bilans handlowy, popieranie przemysłu krajowego i forsowanie eksportu jego wytworw, utrudnianie importu wyrobw przemysłowych i eksportu płodw rolnych oraz surowcw);

• w centrum zainteresowania sprawy fiskalną;

• starania i o jak najliczniejszą populację i o pełne zatrudnienie ludności;

• podporządkowanie życia gospodarczego admin. państwowej;

• zespl tzw. nauk kameralnych, do ktrych zaliczano obok merkantylistycznej ekonomiki prawo admin., skarbowość, geografie polityczną i gospodarczą, statystykę;

• Johann Heinrich Justi- najsłynniejszy mistrz kameralizmu; Wiedza państwowa, czyli systematyczne ujęcie wszystkich nauk ekonomicznych i skarbowych;

• Kameraliści uważali monarchię absolutną za najdoskonalsza formę rząd- monarcha najwyższy urzędnik i ekonom.

-Francois Quesnay(1694-1774); zadebiutował 1756-57 ogłaszając w Encyklopedii słynne artykuły o dzierżawcach i zbożu;

• Przyjaciel ludzi, czyli traktat o populacji ;

• termin fizjokracja (rządu natury) wylansował Nemorus w dziele Fizjokracja, czyli naturalna konstytucja rządu najkorzystniejszego dla rodzaju ludzkiego ;

• eksponowanie przez fizjokratw rolnictwa;filozoficzne założenia tego systemu istnienie porządku naturalnego z ktrego wypływają proste i oczywiste prawa określające proporcje i warunki działania gospodarczego;celem gospodarki- przyrost dbr ;własnośc zrżnicowana z punktu widzenia gospodarczego; pragnienie przyjemności nadaje społeczeństwu ruch;

• Quesnay dzielił społeczeństwo na 3 klasy:

1. świeckich i duchownych właścicieli ziemskich;(powinnościom ich było nakładanie gruntowych (karczunki, melioracje) i płacenie podatkw;

2. rolnikw czyli klasę produkcyjną; przede wszystkim dzierżawcy rozporządzający kapitałem niezbędnym do dokonywania nakładw pierwotnych i nakładw rocznych ’

3. klasę jałową, obejmującą rzemieślnikw, manufakturzystw, kupcw, wolne zawody; przetwarzała i rozprowadzała produkt czysty , nie płacą podatkw i nie uczestnicząc w życiu publicznym; proletariat rolny i przemysłowy;

-fizjokratyzm- liberalna doktryna ekon.

7.Encyklopedia i encyklopedyści. Diderot.

-ang. inicjatywa, a lata 50 XVIII Fr. prześcignęli wzr bryt.;

-wielkie słowniki encyklopedyczne ukazywały się rwnież w Szwajcarii i w Niemczech;

-1745 księgarz paryski Le Breton zaangażował tłumaczw dzieł Chambers, nie odszedł z nimi do porozumienia; 1746 Le Breton znalazł właściwego człowieka z w osobie chudego literata DENISA DIDEROTA(1713-1784)- wychowanek jezuickiego kolegium;

• zawarł kontrakt z Le Bretonem; wydał List o ślepcach z powodu ktrego znalazł się na kilka miesięcy w więzieniu

-Encyklopedia- powstała ogromna summa wiedzy ujętej w duchu racjonalizmu

-encyklopedyści Diderot, d’Alembert, Monteskiusz, Wolter, Condillac, Helvetius, Buffon, Quesnay czy Turgot;; wsparciem dla nich były uniwersytety i akademie, ale salony literackie; nadsyłali materiały np. z dalekich prowincji;

-pierwszy tom Encyklopedii, czyli rozumowanego słownika nauk, sztuk i rzemiosł -krytyka sfer kościelnych, zwłaszcza jezuitw; bardzo dużo całość poświęciła informacji o technice przemysłowej i rolnej;

-1759 ciosy z 3 stron: dekret parlamentu paryskiego o konieczności dodatkowej cenzury, ponowny krlewski zakaz rozpowszechniania dzieła i potępienie encyklopedii przez papieża Klemensa XIII; został zdewastowany warsztat Diderota proponowano przeniesienie wydawnictwa za granicę

-Katarzyna II zapewniła Diderotowi dostanie życie; poświęcił się własnej pracy literackiej i odmwił redagowania suplementw i indeksw;

8.Chrześcijańskie Oświecenie i opozycja przeciw filozofom .

- antyfilozoficzny obz- większe środki i siły niż wolterowskie małe stadko ; utracił jednak inicjatywę;

-GB-kraj światopoglądowych kompromisw; filozofowie i teologowie nie wchodzili sobie w drogę;widownia wczesnego odrodzenia myśli apologetyczno-teologicznej;

• Joseph Butle- Analogia religii naturalnej i objawionej: udowadniał niewystarczalność religii naturalnej i niezbędność objawienia;

-Niemcy- szkoła Wolffa- charakter dualistyczny, oddzielając dziedziny teologii i filozofii, nauki i religii;

-religijność katol. mas- kult świętych i miejsc słynącymi cudami; manifestacje rel. takie jak koronacje cudownych obrazw i kult kanonizowanego Jana Nepomucena;

-jezuici na drogę kompromisw-około 1730 przyjęto kartezjanizm w kolegiach jezuickich i dopuszczono przyrodoznawstwo;

-kartezjański dualizm pozwalał rozgraniczyć poznawalne ludzkim rozumem prawdy naturalne i nadnaturalne; zanim jezuici stali się głwnymi oponentami:filozofw wydali sporo dzieł, ktre spotkały się z zakazami cenzury kościelnej;

-sygnał, że filozofia przeniknęła do wnętrza Kościoła była sprawa księdza Pradesa; przedstawiał on w 1751 teorie doktorską w ktrej cuda Chrystusa porwnywał z uzdrowieniami dokonanymi przez Eskulapa; potępiony zbiegł do Holandii, potem do Berlina, gdzie ogłosił swoja apologię; Diderot i Wolter jego obrońcami;

-wywołało to antyfilozoficzną kontrofensywę; antyfilozoficzna satyra;

-1760- prby siły między laickimi i katolickim Oświeceniem.

9.Literatura.

- literatura fr. i europ. Krlował Wolter- reprezentował ciągłość tradycji wielkiego wieku ; poetyka jego klasyczna; Heneriada , Dziewica Orleańska , Edyp , Zaira i czy Mahomet ; powiastki filozoficzne: Tak toczy się światek , Uszy hrabiego Chesterfielda , Zadig , Mikromegus , Kandyd , Prostaczek ;

-lit. Fr.:

• wielkim pisarzami byli tacy uczeni jak d’Alembert i Buffon. Monteskiusz uprawiał eseistykę, prozę poetycką i powieść orientalną;

• opera komiczna Favart;

-Anglia:

• Samuel Johnson- satyryk i dramaturg średniego lotu, nawiązywał do eseistyki Spektatora ; skodyfikował wymowę, pisownie i znaczenie ang. języka literackiego, wydał dzieła Szekspira i opracował biografię ang. poetw;

• Twrczość dramatyczna- bezbarwna, 1737 Walpole- narzucił cenzurę; teatrw; powodzeniem cieszył się dramat mieszczański, ktrego klasykiem był Edward Moore( Gracz );

• Epoka świetności teatru- mistrz ekspresyjnej gry Dawid Garrick;

• Wolterianizm szerzył się w sferach intelektualnych i arystokratycznych;

-fr. klasycyzm z fr.-ang. Oświeceniem podbijał Europę- prosta recepcja języka i literatury, adaptacja i dążenie do stworzenia własnego piśmiennictwa na odpowiednim poziomie;zacierała się oryginalność treści narodowych literatur;

-Italia:

• Zwrcono się ku Francji i Anglii

• Literatura na ogł wtrna i drugorzędna

• Twrczość teatralna

• Komediopisarze- Goldoni(gruntownie odnowił włoski styl komediowy; zerwał z improwizowana komedią dell’arte, Godzi jej zużytymi pomysłami i skostniałymi typami, Sługa dwch panw , Sprytna wdwka , Mirandolina ) i Gozzi( Miłość do trzech pomarańczy , Księżniczka Turandot , Zielony ptak )

-Hiszpania:

• Benedyktyn Banito Jeronimo Feijoo- w swych pismach dzieła fr. i ang. uczonych i literatw, propagował Bacona, Galileusz i Newtona, postulował reformy nauczania, krytkował inkwizycję;

• Ignacy de Luzan- poetyka stawiał w niej za wzr literaturę fr.;

• Teatr naśladował fr.;

-Portugalia:

• Ksiądz Luis Antonio Verney- traktat o reformie oświaty; zwolennik fr. klasycyzmu;

-Rosja:

• Za panowania Elżbiety podwaliny pod rozwj literatury związanej z eur. rytmem;

• Wasilij Triediakowski(1703-1769)- w swojej pracy sformułował zasady weryfikacji sylabotonicznej o zasadniczym znaczeniu dla reform wiersza rosyjskiego;

• Michał Łomonosow(1711-1765)- Oda na zdobycie Chocima -nowożytna literatura; rozdzielił słownictwo rosyjskie i starocerkiewne;

• Aleksande Sumarokow(1717-1777)- przyswoił lit. ros. zasady poetyki klasycystycznej i ostatecznie wypolerował język literacki;kierownik pierwszego stałego teatru w Rosji;

-kraje skandynawskie:

• ukazywanie pism naśladujących Spectatora ;

• Szwecja-od 1732 Dalin zaczął wydawać Argusa szwedzkiego ;

• Dania- Spektator Duński ; zwrot ku lit. niem.;

-Niemcy:

• Joann Christoph Gottsched(1700-1766)-profesor lit. i logiki;zajmował się głwnie dramatem; opracował bibliografie niem. dramatu i antologię sztuk niem, propagował przekłady z fr. i ang., reformował styl gry aktorskiej, zwalczając tradycje komedii dell’arte;teza o pierwszeństwie sądu moralnego , ktry autor chce przedstawić i stosownie do ktrego wymyśla się bardzo oglne wydarzenie oraz akcję, poprzez ktrą wybrana maksyma jasno trafia do pojęcia

• Żywotna poezja ludowa, pieśni biesiadne, poezja rel.;

• Lipsk-ośrodek intensywnych prac nad oczyszczaniem i usprawnianiem niemieckiego języka literackiego;

• Chrystian Gellert- najwybitniejszy poeta niem.; Prba krytycznej poetyki dla Niemcw ;

• Gotthold Ephrain Lessing(1729-1781działalność związany z Lipskiem i Hamburgiem;rzecznik tolerancji, wolnomyślicielstwa i religii rozumu ; reprezentował dramat mieszczański, zaangażowana ideowo +realistyczną komedię i patetyczną dydaktykę filozoficzną( Natan mędrzec );krytyk literacki

-wzrasta funkcja teatru, chłonny rynek czytelniczy;

-Edward Young(1683-1765)-autor klasycystycznych tragedii i wierszy satyrycznych ( Skarga, czyli nocne myśli o życiu, śmierci i nieśmiertelności ); Mniemanie o oryginalnej kompozycji -swoboda natchnienia poetyckiego;

-poezja ang. ton melancholijnej zadumy, mistyczne tęsknoty, kult przyrody, upodobanie do mglistej fantastyki;

-Henry Fielding(1707-1754)-określił powieść jako epos komiczny prozą ; autor wszechobecny i wszechwiedzący władca fikcji; Historia życia Toma Jonesa, czyli dzieje podrzutka ;

10.Sztuki plastyczne.Rokoko.

-rokoko- z Italii- kapryśny, fantazyjny i asymetryczny ornament, w ktrym niewyraźny motyw muszli strzępiasto i pokrętnie rozgałęział się w wodorosty, chrząstki, łodygi i płomienie czy kogucie grzebienie;

-sztuka XVIII arcydzieła meblarstwa, wspaniałe stoły i komody zdobione brązami i masą perłową;

-architektura-pawilony ogrodowe i niewielkie kościoły;

-rzeźba-niewielki posążek, popiersie, grupowa figurka;

-wnętrza jasne i kolorowe, obrazy maja czyste i jasne barwy, portretowane osoby są upiększeni, często uśmiechnięte;

-malarstwo panuje światło, miękkie modelowanie kolorem;

-Niemcy i kraje habsburskie- najbardziej opanowane przez ten styl;

-Anglia- na uboczu;elementy rokoko z chińskimi;

-styl Ludwika XV stylem pani Pompadour; malarstwo portretowe, dekoracyjno- rodzajowe i grafika-Jean Marc Nattier i Carl von Loo; architektura-nie była rokokowa:Gabriel i Soufflot- akademizm zbliżający się do neoklasycyzmu;

-Włosi:

• Pejzaż miejski- inicjator G.A. Canal zwany Canalettem;

• Wenecja-szkoła malarstwa z scen życia codziennego;

• Giovanni Battista Tiepolo(1696-1770)- stworzył swj własny styl. Ktry szczeglnie zaważył na manierze rokokowego malarstwa kościelnego; rozjaśnił koloryt i rozrzedził fakturę malarstwa kościelnego uzyskując w świetlistych plafonach Czarodziejskie efekty otwartego nieba;

-rokokowe kościł były malarskie w architekturze jak i w wystroju wnetrz-polichromia kolory jasne, dużo bieli i złota; w tej architekturze celowali Niemcy;

-Niemcy- wkład w eur. kulturę plastyczna jako wytwrcy rokokowej porcelany, zwłaszcza saskiej(mistrzem Johan Joachim Handler-kierownik manufaktury w Miśni);sztuka pałacowa naśladowali Francuzw

• Fryderycjańskie rokoko-dziela fran.- niem.; liczne budowle wzniesione i urządzone dla Fryderyka II pod kierunkiem G.W. von Knobelsdorfa i wielu fr,. artystw – arcydzieło pałac i zespl parkowy Sanssouci;

-rokoko petersburskie

11.Muzyka i balet.

-okres przejściowy- styl galant; ustępowanie monumentalnej i gęstej polifonii na rzecz melodyjnej muzyki homofonicznej; wiele technicznego nowatorstwa;

-muzyka instrumentalna- kres fr. szkoły klawesynowej; przejście do fortepianowej od suity do sonaty- SCARLATTI;

-Niemcy- stolica stylu galant Berlin;

• Carl Philipp Emanuel Bach(1714-1788), syn Jana Sebastiana- jego sonaty fortepianowe zbliżały się do sonaty klasycznej

• 1745-1778 dwr muzykalnego elektora Palatynatu Karola Teodora- stworzył on w Manheim najlepszą w europie orkiestrę, ściągnął muzykw z Czech i Moraw(czołowe miejsca Stamic i Richter); szkoła maniheimska wypracowała nowa technikę komponowania muzyki orkiestrowej i New sposoby wykonywania tej muzyki, tworząc podstawy stylu symfonicznego;

-muzyka wokalna i operowa- szkoła neapolitańska; pisano arie naśladujące arie ptakw; kastraci- Caffarelli, Farinelli;

-wejście opery buffo na scenę opery krlewskiej w Paryżu;

-balet- stolica Wirtembergii za panowania księcia Karola Eugeniusza;

- początek XVIII Paryż- pierwsze prby samodzielnych dramatw baletowych;

12.Oświecenie i rokoko. Kontrast czy wspłbrzmienie?

-rokoko- przekształcenie baroku i w pewnym sensie ostatnia jego faza;

-rozumne działanie miało powiększyć sumę oglnego szczęścia

Bibliografai:

Emanuel Rostworowski, Wiek XVIII






Przykadowe prace

Analiza obrazu "sen" pierre puvis de chavannes

Analiza obrazu "sen" pierre puvis de chavannes ANALIZA OBRAZU SEN Pierre Puvis De Chavannes. Pierre urodził się 14 grudnia 1824 roku w Lyonie. Pierre był francuskim malarzem, artystą , jednym z przedstawicieli nurtu symbolicznego w sztuce. Z jego twrczości najbardziej są cenione m...

Dysonans poznawczy

Dysonans poznawczy Temat: Dysonans poznawczy a potrzeba podtrzymywania samooceny. Literatura: E.Aronson Psychologia społeczna. Serce i umysł. . 1. Teoria dysonansu poznawczego i sposoby jego redukcji. (s.81) Dysonans poznawczy- popęd spowodowany poczuciem dyskomfortu; pierwotnie defini...

"Jakie cechy pomogły Robinsonowi Crusoe przetrwać na wyspie?"

"Jakie cechy pomogły Robinsonowi Crusoe przetrwać na wyspie?" Robinson Crusoe jest głwnym bohaterem powieści Daniela Defoe pt. Robinson Crusoe. Chłopiec urodził się 1632r. w miasteczku York, w Anglii. Od dziecka pragnął, wzorem swoich starszych braci, zostać ...

Streszczenie - Kwiat kalafiora- Magorzata Musierewicz

Streszczenie - Kwiat kalafiora- Magorzata Musierewicz Mam nadziej, ze wam si przyda... By wanie Sylwester, gdy Gabriela wraz z siostr bya na zakupach spotkay adoratora Gaby, Janusza Pyziaka, Gabriela bya dla niego bardzo niemia, co spotkaa si z oburzeniem modszej siostry. Wieczorem Gaba wybraa si do swoj...

Osiągnięcia naukowe XX wieku, czyli czym fizycy mogą się pochwalić!

Osiągnięcia naukowe XX wieku, czyli czym fizycy mogą się pochwalić! Osiągnięcia naukowe XX wieku, czyli czym fizycy mogą się pochwalić! TEORIA WZGLĘDNOŚCI EINSTEINA "Dlaczego właśnie ja sformułowałem zasadę względnoś...

Sztuka renesansowa. Oglne wyznaczniki.

Sztuka renesansowa. Oglne wyznaczniki. Głwne założenia: - źrdła w antyku - laizacja sztuki , głwne wątki: świecki, mitologiczny, (biblijny - w mniejszym stopniu) malarstwo: - charakter realistyczny - odzwierciedlenie głwnych idei epoki - wielbienie ...

Mikroekonomia

Mikroekonomia W ekonomii możemy wyrżnić trzy metody badawcze: Metoda systemowa-dotyczy rozwiązania danego problemu w ujęciu całościowym. Podejście systemowe narzuca konieczność uwzględnienia wszystkich akceptw rozpatrywanego zagadnienia. Metoda rozwoju-jej istotą stanowi...

Koncepcja Psychodynamiczna Człowieka czyli człowiek niedoskonały.

Koncepcja Psychodynamiczna Człowieka czyli człowiek niedoskonały. Zarys Portretu, psychodynamicznego powstał w klinikach psychiatrycznych lub w klinikach neurologicznych oraz w zacisznych gabinetach psychoterapeutycznych, gdzie prowadzono dość spontaniczne obserwacje pacjentw. Twrcy portre...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry