• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Pobrzmie...

Nawigacja

Pobrzmiewanie filozofii starożytnych w wybranych utworach Jana Kochanowskiego



Pobrzmiewanie filozofii starożytnych w wybranych utworach Jana Kochanowskiego




POBRZMIEWANIE FILOZOFII STAROŻYTNYCH

W WYBRANYCH UTWORACH JANA KOCHANOWSKIEGO



Jan Kochanowski, to jeden z najwybitniejszych poetw polskiego renesansu. Jest twrcą znanym przede wszystkim z Trenw, licznych fraszek, poetyckiego przekładu Psałterza Dawidw, wybitnych Pieśni, a także pierwszej polskiej tragedii- Odprawy posłw greckich. Jego utwory to nie tylko dzieło poety doctorusa, ale także filozofa czerpiącego swe poglądy z sędziwego antyku. Sprbuję przytoczyć przykłady potwierdzające moją tezę, na przykładzie interpretacji wybranych utworw.



Pieśni to najstarszy gatunek liryczny. Wykorzystywany był on już przez Horacego, z ktrego czerpał także Kochanowski. Poeta z Czarnolasu stworzył pieśni będące piękną, nowoczesną poezją liryczną: pisał je przez całe życie. Pieśni Kochanowskiego są odbiciem jego przemyśleń i przeżyć. Ukazują jego pogląd na świat, życie ludzkie i problemy egzystencjalne. Zgodnie z duchem epoki skupia się na człowieku i jego sprawach. W Pieśniach można odnaleźć odbicie filozofii stoickiej, ktrej twrcą był Zenon z Kition. Głosiła ona spokj, pogodę ducha, pogodzenie się z życiem takim, jakie jest, oraz czerpanie z niego z rozwagą i opanowaniem zarwno radości, jak i blu i cierpienia. Przykładem stoickiego stosunku do świata może być Pieśń IX z Księgi II- Nie porzucaj nadzieje. Podmiot liryczny mwi w niej, że wszystko w życiu człowieka przemija. Pozostaje jedynie cnota. Nie należy więc przywiązywać zbytniej wagi zarwno do powodzenia, jak i do klęski. Należy pogodzić się ze swoim losem, gdyż po złej chwili piękny dzień nadchodzi. Powinno się zawsze dążyć do rwnowagi ducha, zachowując spokj i umiar. Wobec zmienności fortuny walka człowieka z losem jest daremna. Trzeba więc w życiu kierować się horacjańską zasadą złotego środka: stałością sumienia i cnotą. Takie życie kierujące się uniwersalnymi prawami moralnymi i religijnymi prowadzi człowieka do szczęścia.



Wyrazem pogodnego spojrzenia poety na życie jest Pieśń II z Księgi I- Serce roście. Autor zachwyca się samym faktem, że co roku wiosna budzi całą przyrodę do życia. Wszystko wtedy odradza się, rozwija. Powinno to być dla człowieka źrdłem szczęścia. Drugim motywem wesela i radości jest zdaniem poety spokj wewnętrzny, poczucie, że jest się człowiekiem cnotliwym. Złe myśli, wyrzuty sumienia dręczą ludzi, rodzą niezadowolenie z życia, nie pozwalają osiągnąć prawdziwego szczęścia. W Pieśni XIX z Księgi II- O dobrej sławie Kochanowski mwi, że ludzie często zapominają o tym, że mają dar rozumu. Nie potrafią żyć godnie i cnotliwie.



ieśń XX z Księgi I- Miło szaleć, kiedy czas po temu jest wyrazem uznawanej przez Kochanowskiego zasady, Carpe Diem (chwytaj dzień), głoszonej przez Horacego. Była ona podstawą filozofii epikurejskiej, uważanej za największą wartość radości i przyjemności życiowe. Pisze w tej pieśni, że należy wykorzystywać każdą chwilę i cieszyć się każdą nawet przelotną radością, nie stronić od tego, co człowieka cieszy, bawi, raduje.

W Pieśni XXIV niezwykłym i nie leda pirem opatrzony, Jan Kochanowski powtarza za Horacym popularne motywy- Exegi Monumentum (wybudowałem sobie pomnik) i Non Omnis Moriar (nie wszystek umrę).



W Pieśni IX z Księgi I, spotykamy się z wyraźnym przenikaniem motyww humanistycznych. Kochanowski mwi w niej, że należy cieszyć się z dnia codziennego, gdyż troska o jutro jest zbędna- tylko jeden Bg zna przyszłe koleje naszego losu. Ponadto człowiek jest zależny od fortuny (topos koła fortuny) i lepiej, kiedy jest ona przychylna. Jednak nie wszystko zawsze układa się po naszej myśli, nie ma nic stałego i nie trzeba nad tym rozważać, gdyż nie mamy żadnego wpływu na ostateczny kształt rzeczy i to jest czymś naturalnym. Człowiek jest, bowiem stworzeniem harmonijnym. W dalszej części utworu poeta stwierdza, że najlepiej jest być stoikiem i wszystko jednakowo przyjmować. Zaleca także epikureizm. Chwali szczęście. Najważniejsza w życiu jest cnota, skromność i uczciwość. Kochanowski puentuje swą wypowiedź stwierdzeniem, iż nie potrafi oszukiwać, ponieważ ma swoje ideały i nie boi się nieszczęścia.



Treny - to nie tylko dramat człowieka, lecz także artysty - filozofa. Treny są nie tylko wyrazem ojcowskiego blu, są także traktatem filozoficznym. Najdziwniejsze staje się to, że poeta tworzy dzieło, ktre w dużej mierze jest zaprzeczeniem dotychczas wyznawanych ideałw, załamaniem całego renesansowego poglądu. Okazuje się, że człowiek dotknięty nieszczęściem nie znajduje odpowiedzi ani ukojenia w filozofii. Jest bezradny, ojciec stęskniony za crką pisze treny, lecz wypowiada się tu filozof - myśliciel, ktrego system zasad i wartości rozsypał się w proch. W tym sensie Treny są traktatem filozoficznym - analiza własnych uczuć i poglądw, obrazem kryzysu światopoglądowego - kryzysu, ktry niesie zwątpienie w Boga, ład świata. Dopiero w końcu cyklu powraca spokj. Stara się także wysnuć koncepcję ukazującą sens Boskiej decyzji - Urszula przez śmierć w wieku dziecięcym uniknie cierpień ziemskich.



Tren IX (traktat filozoficzny- tzw. Apostrofa do Mądrości) przedstawia rozważania poety nad wartością mądrości w życiu człowieka. Do śmierci Urszulki Kochanowski wierzył, że mądrość to pancerz chroniący człowieka przed ciosami losu. Wiara ta załamuje się. W ostatnich wersach mamy autoironię, całe życie człowiek poświęcił doskonaleniu rozumu, lecz ten nie pomgł mu zachować rwnowagi życiowej w chwili utraty crki. Poetę poznajemy jako nieszczęśliwego człowieka, ktremu mądrość nie pomogła przezwyciężyć blu i żalu.



Tren X to rozbudowana apostrofa. Pytania retoryczne mwią o tym, że autor zastanawia się gdzie jest jego mała creczka. Chce, aby Urszulka ukazała mu się, pocieszyła. Twrca wyraża zwątpienie w nieśmiertelność duszy. Sięga do wierzeń chrześcijańskich i pogańskich. Wątpi w istnienie Boga. Kochanowski poza tym zawarł w utworze elementy teorii Platona o reinkarnacji i prosi swoją crkę o pojawienie się.



Tren XI jest powrotem do polemiki ze stoicyzmem. Przywołanie Brutusa, ktry praktykując w życiu stoickie ideały, w chwili śmierci zwątpił w wartości cnoty, prowadzi do refleksji nad występującymi w chwili wielkiego cierpienia niezgodnościami wzniosłych teorii i życiowych praktyk. To rozważanie wprowadza podmiot liryczny w głęboki kryzys światopoglądowy wyrażony przez zwątpienie - na wzr Brutusa - w cnotę będącą synonimem wszelkich wyznawanych dotychczas wartości. Pogłębia się też kryzys religijny, ktry osiąga w tym miejscu swj punkt szczytowy - zwątpienie w wartości "dobroci" i "pobożności", ktre nikogo "nie ratują przed zakusami nieznajomego wroga" - nieprzewidzianego losu, "fatum". Pod koniec utworu podmiot liryczny reflektuje się i następuje przełom, po ktrym zaczyna się wyjście z kryzysu.



W Trenie XIX Kochanowski odzyskuje stoicki spokj. Matka poety zjawia mu się we śnie wraz z Urszulką. Kobieta zwraca się do syna z prośbą, aby po ludzku (godnie, mądrze, rozsądnie i w sposb przemyślany) znosił to wszystko, co los mu niesie. Przekonuje też syna, że Urszulce jest lepiej wśrd zmarłych, ponieważ nie musi znosi trudw życia na ziemi.



Rwnież we fraszkach Kochanowski zawarł wiele treści wiążących się z filozofią starożytną. Przykładem może być utwr Do gr i lasw. Jest to fraszka autobiograficzna i refleksyjna. Odnajdujemy w niej odbicie epikureizmu w odniesieniu do hasła epoki Carpe Diem w dwch ostatnich wersach:

Dalej co będzie? Śrebrne głowie nici,

A ja z tym trzymam, kto co w czas uchwyci.

We fraszce O żywocie ludzkim możemy dostrzec motyw przemijania, ktry jest rwnież elementem filozofii, ktra mwi, że nie ma na świecie niczego pewnego:

Zacność, uroda, moc, pieniądze, sława,

wszystko to minie jako polna trawa.



Kochanowski pisał fraszki przez całe życie. Stanowią one rodzaj pamiętnika lirycznego przenikniętego hasłami i elementami filozofii antycznych.

Podobnie i w innych utworach Jana Kochanowskiego widoczne jest odbicie filozofii starożytnych- w szczeglności stoicyzmu i epikureizmu. Głoszą one rwnież hasła epoki: Carpe Diem, oraz Jestem człowiekiem i nic, co ludzkie nie jest mi obce.



Moim zdaniem, Kochanowski jest nie tylko niepodważalnym autorytetem poety-humanisty, ale także bezsprzecznym myślicielem, kunsztownie okraszającym swą lirykę treściami filozoficznymi.







Praca ta powstała przy pomocy rżnych źrdeł, rwnież wypracowań ze ściągi. Wszystkie zdobyte informacje i pomoce, zostały "przetrawione", a następnie powstało z nich to właśnie wypracowanie. Pozdrawiam ;D






Przykadowe prace

W labiryncie historii ... . Tragizm losw poety - "Kolumba".

W labiryncie historii ... . Tragizm losw poety - "Kolumba". Mianem "Kolumbw", "Kolumbw rocznik 20", poetw podziemia określa się młodych, urodzonych około roku 1920 poetw, ktrzy tworzyli w czasie wojny i okupacji, i najczęściej zginęli w czasie powstania warszawskiego. Wojna odcisnę&#...

Jak ma żyć człowiek? Kto, komu, jakich i jak udziela rad w Pieśni XI i w innych pieśniach Kochanowskiego?

Jak ma żyć człowiek? Kto, komu, jakich i jak udziela rad w Pieśni XI i w innych pieśniach Kochanowskiego? Każdy człowiek zadaje sobie pytanie ; jak ma żyć? Odpowiedzi można znaleźć w zarwno ; Jana Kochanowskiego jak i w innych jego utworach. Jan Kochanowski to znakomi...

Analiza i interpretacja Pieśni XXIV (Księgi Wtre) Jana Kochanowskiego i wiersza Exegi monumentum Antoniego Słonimskiego.

Analiza i interpretacja Pieśni XXIV (Księgi Wtre) Jana Kochanowskiego i wiersza Exegi monumentum Antoniego Słonimskiego. Temat: Dokonaj analizy i interpretacji Pieśni XXIV (Księgi Wtre) Jana Kochanowskiego i wiersza Exegi monumentum Antoniego Słonimskiego. Uwzględnij kreację pod...

Sytuacja Polakw w 3 zaborach po roku 1864

Sytuacja Polakw w 3 zaborach po roku 1864 Zabr rosyjski: Represje po upadku powstania styczniowego były wyjątkowo ciężkie. Oprcz pacyfikacji i konfiskat przeprowadzonych w czasie trwania powstania, postanowiono zlikwidować wszelkie przejawy odrębności ziem polskich. Skonfiskowane dobra pr...

Wykorzystując znajomość I tomu powieści W.S. Reymonta pt. "Chłopi" przedstaw koncepcję ludzkiego losu.

Wykorzystując znajomość I tomu powieści W.S. Reymonta pt. "Chłopi" przedstaw koncepcję ludzkiego losu. Powieść Władysława Stanisława Reymonta pt. Chłopi przedstawia losy gromady wiejskiej, mieszkańcw Lipiec. Dowiadujemy się z niej dużo na temat...

Włoska republika ustrj polityczny, system partyjny, ustrj terytorialny

Włoska republika ustrj polityczny, system partyjny, ustrj terytorialny Oglne informacje o państwie. Włochy leżą nad morzami: Liguryjskim, Tyrreńskim, Jońskim i Adriatyckim(M. Śrdziemne). Obejmują pd. Część Alp, Niz. Padańską, Płw. Apenińs...

Geneza powstania Dziennikw Gombrowicza. Analiza fragmentw Dziennikw poświecona trzem dowolnie wybranym pisarzom polskim.

Geneza powstania Dziennikw Gombrowicza. Analiza fragmentw Dziennikw poświecona trzem dowolnie wybranym pisarzom polskim. Witold Gombrowicz jest autorem dziennika, ktrego czas spisywania przypada na okres : 1953- 1966. Dziennik- jak pisze Jan Błoński w książce pt. Forma, śmiech i rzeczy ostateczn...

Monarchia Macedońska

Monarchia Macedońska MONARCHIA MACEDOŃSKA Upadek niepodległej Grecji. W połowie IV w. p.n.e. podporządkował sobie część państw greckich krl sąsiadującej z Grecją od płnocy Macedonii, Filip II (359 – 336 p.n.e.). Prcz Teb stawiały mu opr t...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry