• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Podstawo...

Nawigacja

Podstawowe zagadnienia i wykłady z ekonomii



Podstawowe zagadnienia i wykłady z ekonomii




PROCES GOSPODAROWANIA I JEGO PODSTAWOWE ELEMENTY

POTRZEBA to odczucie braku i chęć jego zaspokojenia (głd-brak jedzenia)

POTRZEBY LUDZKIE SĄ: a)nieograniczone co do rodzaju-stale pojawiają się nowe b)ograniczone w swej pojemności-w miarę zaspokajania potrzeb słabnie intensywność ich odczuwania c)substytucyjne-zastępowalne daną potrzebę można zastąpić rżnie (masło-margaryna) d)komplementarne-wzajemnie uzupełniające się,występujące łącznie d)odradzające się-stale powtarzające się

RODZAJE POTRZEB: a)biologiczne(=podstawowe-materialne, fizyczne),kulturowe(=duchowe, psychiczne) b)teraźniejsze(zaspokajane na bieżąco, krtkotrwałe, bieżące),przyszłe(długookresowe)

Sytuacja taka zmusza ludzi i przedsiębiorstwa do dokonywania wyboru ekonomicznego czyli do podjęcia decyzji co do przeznaczenia posiadanych środkw i sposobu ich wykorzystania.

c)indywidualne(własne),społeczne(zaspokajane środkami społecznymi)

Do zaspokojenia potrzeb niezbędne są dobra materialne i usługi.Dobra materialne umownie dzielimy na: a)dobra wolne(wyst. w przyrodzie w nieograniczonej ilości, nie są wynikiem pracy ludzkiej) b)dobra gospodarcze(wyst. w przyrodzie w ilości ograniczonej, są wynikiem pracy ludzkiej): konsumpcyjne(jednorazowego lub trwałego użytku), produkcyjne(paliwo, energia, surowce), inwestycyjne(maszyny, urządzenia, technologie, hale produkcyjne)

Część potrzeb ludzkich jest zaspokajana za pomocą usług czyli czynności świadczonych sobie wzajemnie przez ludzi.Rodzaje usług:

a)materialne(produkcyjne)-transportowe,remontowe,magazynowe b)niematerialne(nieprodukcyjne)-w zakresie służby zdrowia, oświaty, kultury

Ludzie starając się zaspokoić swoje potrzeby muszą gospodarować, tzn.wytwarzać,dzielić,wymieniać i spożywać dobra gospodarcze.

PROCES GOSPODAROWANIA jest kompleksem stale powtarzających się działań ludzkich w zakresie produkcji dbr i usług, ich podziału, wymiany i spożycia.Celem gospodarowanie powinno być zawsze spożycie(konsumpcja0, czyli zaspokajanie potrzeb. podstawowym elementem procesu gosp. jest produkcja – jest to świadome, celowe zawłaszczanie dbr naturalnych przez ludzi w celu zaspokojenia ich potrzeb.Elementami każdego procesu produkcji są; praca ludzka(człowiek, kwalifikacje,umiejętności), kapitał(w formie pieniężnej i w formie rzeczowej), ziemia z bogactwami.

Aby proces produkcji mgł sprawnie przebiegać musi istnieć dobra jego OiZ,oraz kooperacja, czyli wspłdziałanie z przeds. I rzetelna informacja(zwłaszcza rynkowa)

Stale powt. się produkcja (prod.ciągła) nazywamy reprodukcją (odtwarzaniem)(prosta, rozszerzona, zwężona)

1)reprodukcja prosta – odtwarzanie wielkości produkcji z okresu na okres w ilości niezmienionej.

2)reprodukcja rozszerzon-odtwarzanie wielkości produkcji w ilości zwiększonej. Podstawą jest akumulacja kapitału, przeznaczenie części zyskw na nowy, dodatkowy kapitał.

3)reprodukcja zwężona-odtwarzanie wielkości produkcji w ilości zmniejszonej (np. kryzys gospodarczy, recesja)

Efekty produkcji będą tym większe im szerzej stosowana będzie zasada gospodarności, czyli racjonalnego gospodarowania osobowymi i rzeczowymi elementami produkcji.Zasada ta zakłada, że:

-przy danym nakładzie środkw otrzymać maksymalny stopień realizacji założonego celu, tj. maksymalnego efektu ( zasada efektywności/wydajności)

-przy danym stopniu realizacji celu, tj. przy danym efekcie użyć minimalnego nakładu środkw (zasada oszczędności/najmniejszych środkw),bez szkody dla produktu.

Produkcja pod względem jakościowym, ilościowym i rodzaju musi być dostosowana do takiego systemu potrzeb jaki występuje w danym społeczeństwie. Brak dostosowania produkcji do systemu potrzeb pociąga za sobą nieuchronne straty.

PODZIAŁWytworzone produkty podlegają podziałowi między rżne grupy społeczno zawodowe.

Przez podział rozumiemy udział rżnych grup społecznych i zawodowych w całej masie wytworzonych przez społeczeństwo dbr materialnych.

Formą podziału są:1)dochd pieniężny (płaca.emerytura,renta,zasiłek),2)dochd rzeczowy(umundurowanie,bony towarowe)

Podział produktw określony jest przez:wielkośc produkcji(rozmiary), strukturę produkcji(skład), charakter własności kapitału, środkw produkcji.

Podział może mieć charakter rynkowy (kupno przez poszczeglnych konsumentw) i nierynkowy(racjonowany).

WYMIANA Przez wymianę rozumiemy ogł aktw kupna i sprzedaży zachodzących w danej gospodarce. Rozrżniamy wymianę: 1)towarowo-pieniężną (T-P-T) oraz2)barterową(T-T). Wymiana powinna być ekwiwalentna-rwnoważna, o rwnej wartości.

Sam akt zaspokajania potrzeb to spożycie/konsumpcja. Wyrżniamy 1)spożycie bezpośrednie(osobiste,właściwe)-dbr jednorazowego lub trwałego użytku 2)spożycie pośrednie – zużycie produkcyjne surowcw, materiałw, paliwa, energii, produkcji.

Kluczową sprawą w społecznym procesie gospodarowania jest powiązanie produkcji z konsumpcją.



KOSZTY DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA

Każda firma wytwarzająca dobra i usługi ponosi określone nakłady finansowe na rzecz czynnikw produkcji, co odzwierciedlają koszty produkcji.

Koszty produkcji określa się jako ogł wydatkw związanych z funkcjonowaniem przes. oraz wytwarzaniem określonej wielkości produkcji.

Finansowym wyrazem działalności gosp. przeds. , a zarazem zwierciadłem tych działalności są koszty. Są one ważna kategorią rachunku ekonomicznego.

Zużyte czynniki produkcji w procesie wytwarzania i sprzedaży wyrażone w pieniądzu nazywamy kosztami. Czynnikami takimi mogą być np. materiały i surowce, praca ludzka, maszyny i urządzenia, części zapasowe, opakowania, energia technologiczna i oświetleniowa.

Koszty można umownie podzielić:

1)koszty materialne-tj. zużywanych w procesie prod. Materiałw i surowcw, płproduktw, paliwa, komponentw, energii oraz amortyzacji maszyn i urządzeń oraz budynkw i budowli.

2koszty osobwe-wynagrodzenia za pracę zatrudnionych pracownikw i kierownictwa przeds.

3)koszty finansowe-składki na ubezp. społeczne i rzeczowe, oprocentowanie od zaciągniętych kredytw, czynsze od dzierżawionego majątku, nieściągalne długi.

W teorii i praktyce wyrżnia się kilka kryteriw klasyfikacyjnych kosztw np. rodzaj kosztw, miejsce powst. Kosztw, sposb rozliczania na gotowy produkt oraz reakcja kosztw na zmianę wielkości produkcji.

Koszty w układzie rodzajowym związane z zużyciem określonego rodzaju czynnika:

1)materiałowe 2)amortyzacja środkw trwałych 3)osobowe 4)inne

Koszty wg miejsc ich powstawania:

1)koszty prod. podstawowej 2)koszty prod. pomocniczej i ubocznej 3)koszty działalności marketingowej 4)koszty bezpieczeństwa i higieny pracy 5)koszty informacji naukowej i technologicznej

Koszty z punktu widzenia przeprowadzenia kalkulacji :

1)bezpośrednie- to te,ktre można bezpośrednio, dokładnie w oparciu o dokumentację skalkulować na gotowy wyrb

2)pośrednie-są to koszty wydziałowe i oglnozakładowe, rozlicza się je na dany wyrb lub usługę za pomocą tzw. klucza rozliczeniowego (np. ilość przepracowanych roboczo godzin, ilość zużytego mat.)

Ponadto rozrżniamy:

1)koszty stałe- obejmujące te wydatki, ktre są związane z funkcjonowaniem przeds. i nie są one zależne od wielkości wytwarzanej produkcji np. koszty amortyzacji kapitału trwałego, opłaty za dzierżawę, koszty ogrzewania, oświetlenia, odsetki od kredytw itp. Nawet gdy przeds. nie produkuje musi ponosi koszty stałe.

2)koszty zmienne- są one zależne od wielkości produkcji i obejmują przede wszystkim koszty zużytych materiałw i surowcw, koszty ruchu maszyn i urządzeń, koszty robocizny bezpośredniej. Mogą być: proporcjonalne, progresywne i degresywne

KS+KZ=KC

Dzieląc kc prze ilość produkcji Q = przeciętne koszty całkowite na jednostkę produkcji

Koszty krańcowe określane są przyrostem kosztw całkowitych (delta KC) w stosunku do przyrostu produkcji (delta Q).

PIENIĄDZ – JEGO FUNKCJE I RODZAJE

W rozwiniętej gosp. towarowej pojawia się pieniądz jako powszechny ekwiwalent.

PIENIĄDZ-wszelkiego rodzaju środki wymiany i środki płatnicze,ktrych zdolność do zapłaty jest nieograniczona zarwno wtedy, kiedy kupujemy jakiś towar lub usługę, jak i wtedy, gdy regulujemy jakieś zobowiązania finansowe.

Funkcje pieniądza:

1)F.miernika wartości towarw i usług – funkcję tę p. spełnia wwczas, kiedy służy do określania wartości danego towaru lub usługi (wartość towaru lub usługi wyrażona w pieniądzu to cena). Funkcję tę pieniądz spełnia za pośrednictwem tzw. skali cen, ktrą ustala państwo. Jest to podstawowa jednostka pieniężna państwa dzielona na części mniejsze.

2)F.środka obiegowego- funkcję tę p. spełnia wwczas, gdy spełnia rolę pośrednika wymiany towarw i usług. W tej funkcji pieniądz ułatwia i rozszerza wymianę. Z drugiej jednak strony stwarza potencjalną możliwość zakłcenia obiegu, ponieważ dotychczas jednolity akt kupna i sprzedaży (T-T) ulega rozbiciu na dwa odrębne akty w czasie i przestrzeni (T-P-T).

3)F.środka gromadzenia- funkcję tę p. spełnia wtedy, gdy chwilowo wyłączony jest z obiegu i występuje w oszczędności ludności, akumulacji finansowej przesiebiorstw oraz w formie skarbu. Przekształcenie pieniądza w skarb nazywany jest tezauryzacją (odnosi się tylko do p.kruszcowych , wyrobw ze złota, srebra lub platyny oraz niepowtarzalnych dzieł sztuki).

4)F.środka płatniczego-funckję tę spełnia p., kiedy służy do uregulowania wszelkiego rodzaju zobowiązań dłużnych np. sprzedaż/kupno na kredyt, zwrot kredytw, opłaty za czynsz, światło, wodę, gaz (T-Z). W tej funkcji p przyczynia się do powstawania p. kredytowych tj. weksel, banknoty, czeki, obligacje oraz przyczynia się do powstawania systemu kredytowo-bankowego.

5)F.pieniądza światowego- kiedy służy do uregulowania transakcji handlowych na rynku międzynarodowym i światowym. Początkowo funkcję te spełniało złoto, następnie tzw.waluty kluczowe (dolar,marka,frank,funt). Na początku 1970 roku Międzynarodowy Fundusz Walutowy powołał do życia tzw.Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR – Special Drawing Rights).1 stycznia 2002 roku pojawił się nowy pieniądz światowy- euro zarwno formie banknotw (7) jak i monet (8), czyli pojawił się nowy pieniądz obiegowy w 12 krajach UE ( za wyjątkiem W.B, Danii i Szwecji).

Rodzaje pieniądza:

1)pieniądz gotwkowy

- monety pełnowartościowe (kruszcowe) i podwartościowe (bilony) – w odniesieniu do mone pełnowartościowych wyrżniamy 2 systemy pieniężne:

a)MONOMETALIZM- ma miejsce wwczas, kiedy w obiegu znajduje się tylko jeden rodzaj monet (z reguły złoty)

b)BIMETALIZM- polega na tym, że jednocześnie obiegają 2 rodzaje monet (złote i srebrne)

Jeżeli w obiegu znajdują się dwa rodzaje monet wwczas moneta gorsza (zły pieniądz0 wypiera z obiegu monetę lepszą (dobry pieniądz), ktra podlega tezauryzacji. Jest to działanie prawa Kopernika – Greshame’a

-banknoty wymienialne na kruszec monetarny – w latach 1929- 1933 banknoty wszystkich krajw stały się niewymienialne na kruszec monetarny i przybrały formę pieniędzy papierowych.

-papierowe znaki pieniężne: bilety emitowane przez rząd albo niewymienialne bilety bankowe

2)pieniądz bezgotwkowy- występuje w formie zapisw na koncie osobistym klienta banku

-depozyty zwrotne na każde żądanie tzw. wkłady a vista, trzymane w banku na rachunku bieżącym i uruchamiane za pomocą czekw i poleceń przelewu.

-wkłady terminowe, ktrymi można dysponować tylko o uprzednim wypowiedzeniu.

Wspłcześnie na szeroką skalę w rozliczeniach bankowych wykorzystuje się pieniądz elektroniczny. Konta bankowe zapisane są w pamięci komputera i są automatycznie obsługiwane za pomocą urządzeń elektronicznych. Dotychczas stosowane formy rozliczeń bankowych ,jak czeki, czy polecenia przelewu, są zastępowane kartami magnetycznymi z pominięciem dokumentacji papierkowej. O ruchu pieniądza decydując impulsy elektryczne.



BILANS ORAZ RACHUNEK WYNIKW PRZEDSIĘBIORSTWA

Każda firma jest zobowiązana przepisami prawnymi do opracowywania i publikowania rocznych sprawozdań (raportw) weryfikowanych przez biegłych, niezależnych ekspertw, co stanowi gwarancję ich wiarygodności. Sprawozdania te są źrdłem informacji o działalności firmy i jej rezultatach. Są one niezwykle użyteczne dla potencjalnych inwestorw (nabywcw akcji i obligacji), dla bankw kredytujących firmę, dla urzędw państwowych ustalających podatki, dla pracobiorcw zgłaszających określone żądania płacowe oraz dla konkurentw, ktrzy mogą porwnać swoje efekty z wynikami innych firm.

Najważniejszą częścią składową rocznego sprawozdania firmy (spłki) jest bilans oraz rachunek wynikw.

Podstawowym sprawozdaniem finansowym jest BILANS – jest to zestawienie aktyww i pasyww przeds. na koniec roku obrachunkowego.

Aktywa to majątek jakim dysponuje przeds. ( najczęściej to majątek trwały i obrotowy)

Pasywa to źrdła finansowania majątku i dzieli się je na : majątek własny i obcy.

AKTYWA=PASYWA – to podstawowa zasada rachunkowości

Bilans sporządza się wg zasady netto. Konsekwencją stosowania tej zasady jest to, że aktywa bilansu pomniejszane są o odpisy amortyzacyjne lub utratę wartości składnika majątku (np.papieru wartościowego, zapasw, należności).

Rachunek wynikowy(czyli rachunek zyskw i strat) jest częścią składową bilansu przeds. O ile bilans odzwierciedla stan przeds. na koniec roku obrachunkowego (czyli statyczne ujęcie na dany dzień), o tyle rachunek wynikowy zawiera strumienie (przepływy) przeychodw i wydatkw za cały rok obrotowy.



PODMIOTY GOSPODARCZE – POJĘCIE I RODZAJE

Każda gospodarka składa się w milionw podmiotw gospodarczych np. gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, instytucje finansowe, administracja państwowa i lokalna. Wg. Procesowa Nasiłowskiego podmiot gospodarczy to określona forma organizacji podejmująca samodzielne decyzje kierując się własnym interesem oraz związanym z tym ryzykiem. Lub też podmiotem gospodarczym możemy nazwać każdego aktywnego uczestnika procesw gospodarczych (produkcji, podziału, wymiany i spożycia).

Podmioty gospodarcze można przedstawić jako podmioty sfery realnej i sfery regulacji.

Podmioty sfery realnej można przedstawić następująco:

-podmioty sfery produkcji – gospodarstwa rolne, przedsiębiorstwa produkcyjne, zakłady rzemieślnicze

-podmioty sfery wymiany- przedsiębiorstwa handlowe, banki(centralny i komercyjny)

-podmioty sfery konsumpcyjnej- gospodarstwa domowe, instytucje zbiorowego żywienia

Podmioty sfery regulacji mogą mieć dwojaki charakter. Mogą one mieć charakter nadrzędny nas podmiotami sfery realnej. Są nimi ogniwa władzy gospodarczej rżnych rodzajw i szczebli np. związki producentw,koncerny, cechy rzemieślnicze, rząd. Mogą to być także jednostki nie posiadające charakteru nadrzędnego wobec podmiotw sfery realnej np. banki, giełdy. Należy podkreślić, że w gospodarce rynkowej państwo nie ingeruje bezpośrednio w sferę konsumpcji ani w sferę produkcji. Oznacza to, że państwo ogranicza się w zasadzie do regulacji prawnej i ekonomicznej zmierzającej do ochrony interesw społecznych w szczeglności przed negatywnym działaniem wytwrcw i sprzedawcw zajmujących monopolistyczną lub dominującą pozycję na rynku. Ważną rolę w procesie regulacji odgrywa tzw. podmioty demokracji gospodarczej np. związki zawodowe, związki pracownikw, zrzeszenia konsumentw, stowarzyszenia konsumentw.

Z punktu widzenia charakteru własności zasobw będących podstawą działalności podmiotw można wyrżnić: przedsiębiorstwa, zakłady czy instytucje prywatne, publiczne, komunalne, spłdzielcze i pracownicze (tzw. akcjonariat pracowniczy). Wszystkie wyżej wymienione podmioty gospodarcze są ze sobą powiązane za pośrednictwem rynku ( a nie planu centralnego). W praktyce gospodarczej więzi rynkowe realizują się za pośrednictwem cen dbr i usług, płac roboczych, kredytw i procentw, podatkw, subwencji, rent, emerytur itp.

SPŁKI I ICH RODZAJE

Z ekonomicznego punktu widzenia spłka jest dobrowolnym zrzeszeniem ( w prozumieni 2 lub więcej osb fizycznych lub prawnych) albo też ugrupowaniem kapitału celem prowadzenia działalności gospodarczej. Przedmiotem działalności spłek może być zarwno profesjonalna działalność gospodarcza (np.producyjna, handlowa, budowlana, ubezpieczeniowa, usługowa), bądź działalność dla każdego dowolnego celu. Taka działalność zastawiona jest oczywiście na zysk lub inne korzyści finansowe.

Nowy kodeks spłek handlowych obowiązujący od 1.01.2001 wprowadza m.in. podział spłek handlowych na osobowe i kapitałowe.

Spłki osobowe to takie,ktre opierają się na działalności na zasadzie osobistej pracy wsplnikw, nie posiadają osobowości prawnej, za zobowiązania odpowiadają solidarnie majątkiem spłki i majątkiem osobistym łącznie. Do spłek tych zaliczamy : spłka jawna, spłka komandytowa (komplementariusze i komandytariusze), spłka komandytowo-akcyjna, spłka partnerska.

Spłki kapitałowe stanowią odrębny podmiot prawny tworzony przez udziałowcw/akcjonariuszy wnoszących do niej kapitał. Posiadają one osobowość prawną,ktrą nabywa się z chwilą wpisu spłki do Krajowego Rejestru Sądowego(KRS). Spłki te odpowiadają swoim kapitałem, tzn, wkładem wsplnikw, przy czym wsplnicy nie odpowiadają za zobowiązania spłki wobec wierzycieli.

Do spłek tych zaliczamy: spłkę z o.o., spłkę akcyjna ( s.a).



RYNEK – POJĘCIE I RODZAJE

Rynek jest to miejsce, gdzie spotyka się globalna podaż z globalnym popytem, gdzie kształtuje się cena.

Pod pojęciem rynku rozumie się ogł warunkw ekonomicznych w ktrych dochodzi do zawierania transakcji wymiennych miedzy sprzedawcami oferującymi towary i usługi a nabywcami reprezentującymi potrzeby poparte określonymi funduszami nabywczymi.

Rynek jest to proces, przy pomocy ktrego kupujący i sprzedający określają co chcą sprzedać lub kupić i na jakich warunkach.

Każdy rynek składa się z następujących, głwnych elementw:

a) Dostawca przedmiotu (towaru i usług)

b) Nabywca przedmiotu (towaru i usług)

c) Przedmiot podlegający obrotowi

d) Cena sprzedaży

e) Osoby lub instytucje pośredniczące w sprzedaży

Podział rynku wg rżnych kryteriw:

1 z punktu widzenia zasięgu terytorialnego:

lokalny, regionalny, krajowy, międzynarodowy, światowy

2 wg przedmiotu obrotu:

dbr i usług konsumpcyjnych oraz rynek czynnikw wytwrczych: kapitału, pracy i ziemi

3 z punktu widzenia branżowego:

mięsny, cukru, zbożowy, węglowy, samochodowy, są to rynki jednorazowe, homogeniczne

4 w zależności od sytuacji rynkowej rozrżniamy:

rynek zrwnoważony (AD=AS) i niezrwnoważony (AS>AD, AS1

popyt nieelastyczny, sztywny Ed=0

Istnieją dwa sposoby mierzenia cenowej elastyczności popytu:

Elastyczność popytu punktowa

Elastyczność popytu łukowa – w pewnym przedziale

Ponadto wyrżniamy mieszaną(krzyżową) cenową elast. popytu- odnosi się to do dbr(towarw) substytucyjnych albo komplementarnych.

Obok uzależnienia wielkości popytu od zmiany ceny istnieje rwnież zależność odwrotna- to jest ceny od zmiany popytu

Stopień reakcji ceny na zmianę popytu- inaczej giętkość ceny jest odwrotnością cenowej elast.popytu

1/Ed=……………

wspłczynnik giętkości ceny informuje o sile rekacji ceny na zmianę ceny popytu. Mwi on o ile procent zmieni się ceny jeśli popyt zmieni się

DOCHODOWA ELASTYCZNOŚĆ POPYTU

Ważnym czynnikiem wpływającym na wielkość i strukturę popytu konsumpcyjnego jest wielkość dochodu jakim rozporządza nabywca.

Miernikiem reakcji(wrażliwości) popytu na zmianę dochodu jest wspłczynnik dochodowej elastyczności popytu

Ei=……

Wspłczynnik Ei jest stosunkiem względnej(procentowej) zmiany popytu do procentowej zmiany dochodu. Informuje on o ile zmieni się popyt, jeśli dochd konsumenta zmieni się o 1 %

ERNEST ENGEL (1821-1896)

Statystyk niemiecki, dokonał jako pierwszy szerokich badań zależności wydatkw na poszczeglne dobra od wysokości dochodw konsumentw. Badania wykazały, że w miarę wzrostu przeciętnego dochodu na 1 członka rodziny nie tylko rosnie oglny poyt ale zmienia się rwnież jego struktura. Zmiany te wyrażają się zmniejszeniem procentowego udziału wydatkw na żywność oraz inne dobra niższego rzędu, oraz zwiększaniu udziału wydatkw na dobra wyższego rzędu. Prawidłowość tę wyraża się w literaturze Prawem Engla

To teza głosząca , że poziom życia społeczeństwa jest tym wyższy, im niższy jest udział wydatkw na dobra podstawowe, albo wraz ze wzrostem dochodw ludności względnie maleją wydatki na artykuły pierwszej potrzeby.



PRZEDSIĘBIORSTWO – POJĘCIE, RODZAJE, CELE

Przedsiębiorstwo należy do najmłodszych podmiotw ekonomicznych, a jednocześnie odgrywa najważniejszą rolę we wspłczesnej gospodarce rynkowej.

Przedsiębiorstwo jest wyodrębnioną pod względem ekonomicznym jednostką prowadzącą działalność produkcyjną, handlową lub usługową (Milewski).

Przedsiębiorstwo według profesora Nasiłowskiego nazywamy podmiot gospodarczy prowadzący na własny rachunek działalność produkcyjną lub usługową w celu osiągnięcia określonych korzyści.

Nieco szerzej przedsiębiorstwo można zdefiniować jako zorganizowany zespł pracownikw wyposażonych w środki produkcji (kapitał), wytwarzających dobra i usługi na wymianę i sprzedających je na zasadzie odpłatności.

Przedsiębiorstwo charakteryzują się zatem wyodrębnieniem ekonomicznym, organizacyjnym i prawnym.

Istotę ekonomicznego przedsiębiorstwa wyodrębnienia w gospodarce rynkowej można ująć następująco:

1)Przeds. posiada odrębność majątkową, tzn. działa na bazie wyodrębnionych w określony sposb zasobw majątkowych, ktre są jego własnością i stanowią kapitał własny.

2)Reprodukuje (odtwarza) we własnym zakresie zużywane zasoby majątkowe przez odpłatne zbywanie swych wyrobw i usług, przy zachowaniu zasady rentowności, zgodnie z ktrą przychody ze sprzedaży muszą być wyższe od kosztw i obciążeń podatkowych, co jest warunkiem uzyskania zysku.

3)Występuje zazwyczaj pewna zależność wysokości dochodw pracownikw przeds. od jego wynikw ekonomicznych. Zainteresowanie nimi stwarza sytuację motywacyjną, bodźcową w przeds. (Płaca spełnia 2 zasadnicze funkcje: 1)dochodową-wobec pracownikw, ktrzy zmierzają do jej maksymalizacji i 2) kosztową-wobec pracodawcw,ktrzy dążą do minimalizacji kosztw.)

4)Gospodarowanie (produkcja,podział,wymiana) wiążą się zawsze z większą lub mniejszą niepewnością. Przeds. działa więc w warunkach określonych szans osiągnięcia

4d4d

zysku ( przy dobrej koniunkturze) i rwnocześnie zagrożenia przeniesieniem, straty, przeds. podejmuje zatem ryzyko ekonomiczne. Ma o szczeglne znaczenie w warunkach gospodarki rynkowej, w ktrej utrata zdolności płatniczej powoduje, że przeds. staje w obliczu groźby upadłości(likwidacji).

5)Rozwj przeds. przez powiększenie np..jego majątku trwałego, uzależniony jest od możliwości pokrycia związanych z tym nakładw inwestycyjnych z jego własnych dochodw bieżących lub spodziewanych dochodw (np. kredyty bankowe,z emisji papierw wartościowych-akcje, obligacje). Obok wyodrębnienia ekonomicznego przeds. charakteryzuje się odrębnością prawną i organizacyjną. Odrębność prawna daje podstawę do działań prawnych, co oznacza, że przeds. może, zgodnie z obowiązującymi przepisami, występować jako samodzielny podmiot prawa, posiada osobowość prawną (z chwilą wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego KRS), tzn. może zawierać umowy z kontrahentami, zaciągać zobowiązania i odpowiadać wobec prawa za skutki swojego działania.

Odrębność organizacyjna oznacza, że przeds. stanowi pewną zorganizowaną całość, formalną organizację zdolną do samodzielnego spełniania założonych celw za pośrednictwem wyodrębnionych organw występujących w jej imieniu.

Przed. jako instytucja zostało ukształtowane w warunkach rozwiniętych stosunkw towarowo-pieniężnych, w ramach gosp, kapitalistycznej ( na przełomie XVIII/XIX w.), jako pierwszy ośrodek stosowania zasady racjonalnego gospodarowania (gospodarności,ekonomiczności).

Celem przeds. można nazwać przyszły, pożądany stan rzeczy, do ktrego zmierza podmiot swoim działaniu, i ktry wyznacza cele, kierunek i strukturę jego działania.

Niezależnie od rżnorodności celw można sformułować pewien oglny cel podstawowy, stanowiący rację bytu przeds. , czyli tzw. misję. Zakłada się, że misja jest to posłannictwo przeds., powd jego istnienia i rola jaką ma spełnia w środowisku.

Zakłada się, że misja powinna uwzględniać:

a)efektywne wykorzystanie zasobw (kapitału,pracy,ziemii)

b)doskonalenie warunkw pracy i zaspokojenie oczekiwań załogi

c)ochronę naturalnego środowiska człowieka

Stosując kryterium następstwa celw wyrżnić można cele finalne(głwne) oraz pośrednie(cząstkowe). Do realizacji celu głwnego konieczne jest ustalenie wiązki celw cząstkowych i środkw ich realizacji.

Do wiązki celw można by m.in. zaliczyć:

a)wzrost technicznego i technologicznego poziomu

b)ilościowy i jakościowy wzrost produkcji, obniżenie materiałochłonności i energochłonności

c)powiększenie produkcyjnego majątku trwałego, głwnie przez efektywne inwestowanie w nowoczesne maszyny, urządzenia, technologie

d)zwiększenie udziału produkcji na eksport-ekspansja eksportowa

e)przystosowanie przeds. do procedur obowiązujących w Unii Europejskiej , zwłaszcza w zakresie normalizacji i certyfikacji oraz wsplnowalutowego systemu oceny zgodności wyrobw i systemw jakości

Ze względu na stopień oglności (konkretności) oraz horyzontu czasu wyrżnia się cele:

strategiczne, taktyczne i operacyjne. Cele strategiczne (o najdłuższym horyzoncie czasu) określają, co ma być zrobione, taktyczne i operacyjne: jak to ma być zrobione, tzn. przy użyciu jakich metod techniczno-technologicznych.

Z punktu widzenia przedmiotu można mwić o celach: techniczno-produkcyjnych, ekonomicznych i społecznych. Cele te mają charakter rwnorzędny w tym sensie, że wszystkie powinny być w określonym stopniu rwnolegle realizowane w praktyce gospodarczej. Realizacja wyżej wymienionych celw przeds. wiąże się z prowadzeniem rżnorodnych działań. Działania te usystematyzowane według jednorodnych lub zbliżonych charakterem czynności nazywa się funkcjami. Funkcje przeds. po raz pierwszy sformułował francuski inżynier grnik Henry Fayol (1841-19925), ktry zwrcił uwagę na to , że sprawne funkcjonowanie firmy zależy głwnie od realizowania w sposb ciągły, ściśle określonych czynności. Wyrżnił on następujące czynności (funkcje) przeds. :techniczne, finansowe, handlowe, ubezpieczeniowe, rachunkowe oraz w zakresie zarządzania i administrowania (np. przewidywanie, organizowanie, rozkazywanie, koordynowanie, motywowanie i kontrolowanie). Opierając się na tych 6 grupach czynności można zestawić podstawowe funkcje przeds. w układzie poziomym (horyzontalnym) i w układzie pionowym (wertykalnym). W pierwszym układzie wyrżnia się następujące funkcje: techniczne, handlowe, finasowo-rachunkowe, personalne, administracyjne i rozwojowe.

W układzie pionowym wyodrębnia się natomiast funkcje związane z zarządzaniem i funkcje wykonawcze. Oba układy wzajemnie się nakładają na siebie, czyli w ramach każdej funkcji układu poziomego można wyodrębnić funkcje zarządzania i wykonawcze.

W okresie transformacji ustrojowej i kształtowanie się gospodarki rynkowej w Polsce (od 1990r.), dominującą formą własnościową przeds. są firmy prywatne (zatrudniają obecnie ok. 80% pracownikw), będące własnością pojedynczych osb lub rodzin i spłki. Ponadto, występują przeds. państwowe (publiczne), komunalne, spłdzielcze oraz przeds. będące własnością pracownikw – tzw. akcjonariat pracowniczy.






Przykadowe prace

Kości, mięśnie, skra - na sprawdzian dla I liceum

Kości, mięśnie, skra - na sprawdzian dla I liceum Kości, stawy i więzadła - bierny układ ruchu Funkcje szkieletu: ?rusztowanie? ciała, ochrona dla narządw, tworzenie krwi(szpik kostny czerwony), magazynowanie. Mineralnych (głwnie sole Ca) Podział ze względu na kszt...

Mit Syzyfa

Mit Syzyfa 1.Wyjaśnij dlaczego Syzyf jest dla Camusa bohaterem absurdalnym. Praca Syzyfa to w istocie życie ludzkie wypełnione tak cierpieniem, jak radością. Camus każe czytelnikowi widzieć Syzyfa szczęśliwym, gdyż ten stanowi o sobie los jest jego własności...

Człowiek w społeczeństwie

Człowiek w społeczeństwie CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Człowiek jest istotą społeczną. Od zwierząt rżni się specyficzną budową ciała, oraz rozwiniętymi funkcjami mzgu, dzięki ktrym myśli, przeżywa, wyraża s...

Sarmaci w literaturze polskiej.

Sarmaci w literaturze polskiej. Polską szlachtę wieku XVII i XVIII cechowało poczucie narodowej potęgi, świadomość tradycji i przekonanie o pochodzeniu Polakw od starożytnych Sarmatw. Duma była nieodłączną cechą barokowej mentalności. Z czasem pojęcie s...

Znaczenie miedzynarodowych standardow rewizji finansowej w badaniu sprawozdan finansowych

Znaczenie miedzynarodowych standardow rewizji finansowej w badaniu sprawozdan finansowych Znaczenie Międzynarodowych Standardw Rewizji Finansowej w badaniu sprawozdań finansowych Celem sprawozdawczości finansowej jest dostarczenie wiarygodnej informacji finansowej o zasobach ekonomiczn...

Pomerania -50 pytań

Pomerania -50 pytań 1. Czym zajmuje się rząd? Jakie są gospodarcze funkcje rządu? Rząd zajmuję się polityką oraz gospodarką państwa. Funkcja alokacyjna polega na tym, że rząd ingeruje w zakres celw rozwoju gosp. Funkcja redystrybucyjna- polega na zmianie podział...

Rola i zadania pielęgniarki w edukacji zdrowotnej i edukacji pacjenta.

Rola i zadania pielęgniarki w edukacji zdrowotnej i edukacji pacjenta. Rola i zadania pielęgniarki w edukacji zdrowotnej i edukacji pacjenta. Edukacja pacjenta to proces obejmujący oddziaływania wychowawcze i nauczanie skierowane na niego i jego środowisko, ktrego celem jest wpływanie na kszt...

Jzef Pilsudski

Jzef Pilsudski Pierwszy marszałek Polski,zwierzchnik sił zbrojnych urodził się w 1867r. w Żułowie,pod Wilnem w rodzinie zaangażowanej czynnie w powstaniu styczniowym. Marszałkiem Polski został w 1920r. Po wyborze prezydenta Gabriela Narutowicza złożył urząd Nac...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry