• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Podstawy ...

Nawigacja

Podstawy ekonomii



Podstawy ekonomii




EKONOMIA jest nauka o procesach gospodarczych. Stara się opisywać prawa(prawa ekonomiczne) rządzące tymi procesami. Przedmiotem zainteresowania ekonomii jest działalność ludzka, podmiotw gospodarczych. Uwarunkowaniem tej działalności jest ograniczoność zasobw gospodarczych(kapitału, ludzi, zasobw naturalnych).Funkcje ekonomii: poznawcza i aplikacyjna. Poznawcza informuje o procesach zachodzących w gospodarce, co, jak i dla kogo produkować; aplikacyjna dostarcza pewnych wskazwek przedsiębiorcom i in. W działalności gospodarczej. mikroekonomia bada poszczeglne elementy tworzące gospodarkę(przedsiębiorstwa, gospodarstwa domowe..),makroekonomia zajmuje się analizą gospodarki jako całości. Bada m.in. czynniki wpływające na poziom i zmiany wielu czynnikw ekonomicznych. Proces gospodarowania to proces produkcji, podziału, wymiany i konsumpcji dbr. PODMIOT GOSPODARCZYto aktywny uczestnik procesu gospodarowania, np. przedsiębiorstwa, czyli ludzie dysponujący określonym kapitałem. Własność :spłka z nieograniczoną odpowiedzialnością(poszczeglni wsplnicy odpowiadają za zobowiązania spłki nie tylko wniesionym swoim udziałem, ale i całym swoim majątkiem), z ograniczoną odpowiedzialnością(tylko do zakresu wniesionego wkładu), spłki komandytowe(forma mieszana), spłka cywilna(kodeks cywilny), spłka prawa handlowego(kodeks prawa handlowego: osobowe i kapitałowe), spłka akcyjna(korporacja)-kapitał rozprowadzany jest w postaci akcji. Gospodarka: rynkowa: regulatorem procesw jest rynek; nakazowa-procesy gospodarcze regulowane są za pomocą rżnego typu nakazw, zakazw. Ten drugi typ nazywany jest często gospodarką centralnie planowaną. Gospodarka towarowa lub towarowo-pieniężna to gospodarka nastawiona na sprzedaż towarw za pieniądze, gospodarka naturalna to gospodarka nastawiona przede wszystkim na bezpośrednie zaspokajanie własnych potrzeb. Ograniczoność zasobw –ma to związek z ograniczonością możliwości produkcyjnych gospodarki, co zmusza do dokonywania określonych wyborw. Z tym się wiąże krzywa transformacji, zwana też granicą możliwości produkcyjnych(w wykresie linia krzywa zaokrąglona, funkcja malejąca ) Znajdują się na niej tylko warianty ekonomicznie efektywne, są wobec siebie konkurencyjne, gdyż w każdym przypadku ilość jednego dobra jest rwnoważona ilością drugiego. Z tym pojęciem wiąże się też koszt alternatywny, czyli wybierając coś rezygnujemy z czegoś. Kupujemy jeden produkt, rezygnujemy z innego. Racjonalność gospodarowania jest koniecznością przy ograniczoności zasobw, dokonywanie wyborw. Zasada ta zwana jest także zasadą gospodarności. Może być ujmowana dwojako: jako zasada największego efektu przy danym nakładzie środkw, albo jako zasada najmniejszego nakładu do osiągnięcia pożądanego efektu. Dokonywanie wyborw, podejmowanie decyzji, analizowanie w świetle gospodarki nazywamy rachunkiem ekonomicznym. WSPŁCZESNE SYSTEMY SPOŁECZNO-GOSPODARCZE rozrżniamy dwa systemy: rynkowy(gospodarka rynkowa) i nakazowo-rozdzielczy(gospodarka centralnie planowana). Gospodarka rynkowa charakteryzuje się dwiema zasadniczymi cechami:1.dominacją prywatnej własności czynnikw produkcji oraz 2. Rynkową alokacją zasobw gospodarczych. W gospodarce rynkowej czynniki produkcji w zdecydowanej większości są przedmiotem własności prywatnej. W tym sensie mwimy o dominacji własności prywatnej (własność kapitalistyczna, drobnotowarowa, pracownicza, publiczna, spłdzielcza).Rynkowa alokacja :rynkiem nazywamy tu samoczynnie działający mechanizm wpływający na zachowania podmiotw gospodarczych. Rynek dokonuje wyceny dbr, rynek jest podstawowym źrdłem informacji dla podmiotw gospodarczych, r. jest niezbędnym warunkiem racjonalnego wykorzystania zasobw gospodarczych, r. umożliwia ustalanie się stanw rwnowagi w gospodarce, r. jest weryfikatorem społecznej przydatności produkcji i zarazem mechanizmem dostosowania produkcji do potrzeb. Najważniejsze problemy runku i gospodarki to co , jak i dla kogo produkować, duże znaczenie tu mają zachowania konsumentw, istnienie efektywnej konkurencji a także podaż i popyt na dane towary. Występuje tendencja do rwnowagi rynkowej, ceny dbr konsumpcyjnych oraz ceny czynnikw produkcyjnych rwnoważą popyt z podażą(rwnowaga rynkowa to pełne płki w sklepach w krajach stosunkowo niezamożnych).Zalety i słabości gospodarki rynkowej: tendencja do racjonalnego wykorzystywania zasobw gospodarczych, efektywny system motywacyjny, duża innowacyjność gospodarki, dyscyplina finansowa przedsiębiorstw związana z konkurencją i zasadą samofinansowania działalności gospodarczej, tendencja do samoczynnego ustalania się rwnowagi rynkowej, duża elastyczność gospodarki, dobre zaopatrzenie sklepw.Charakteryzuje się też niedomaganiami rynku, procesy monopolizacji gospodarki( powstanie dużych przedsiębiorstw ktre mają istotny wpływ na podaż dbr...), występowanie negatywnych efektw zewnętrznych, istnienie tzw dbr publicznych, występowanie zjawisk destabilizujących gospodarkę rynkową. GOSPODARKA CENTRALNIE PLANOWANA charakteryzowała się głwnie dwiema cechami:1. Dominacją państwowej własności czynnikw produkcji oraz 2 . nierynkową alokacją zasobw gospodarczych. Gospodarka centralnie planowana nie miała poważniejszych zalet, oto wad:

1.nieracjonalna alokacja zasobw gospodarczych, nieefektywny system motywacyjny, niska innowacyjność gospodarki, brak dyscypliny finansowej w przedsiębiorstwach, brak tendencji do samoczynnego ustalania się rwnowagi rynkowej- tendencja do stałej nierwnowagi., mała elastyczność gospodarki, permanentne niedobory dbr, zanik przedsiębiorczości i rozmycie odpowiedzialności, brak podstawowych swobd obywatelskich. Plan Balcerowicza stawiał na stabilizację gospodarki w tym na zasadniczą transformację systemu społeczno-gospodarczego(prywatyzacja gospodarki) . Aby zrealizować te cele podjęto szereg działań: uwolnienie cen, dopuszczenie do swobodnego kształtowania się cen na rynku, wprowadzenie wewnętrznej wymienialności złotego, rygorystyczna polityka budżetowa( zwiększenie podatkw...), zwiększenie samodzielności państwowych przedsiębiorstw , zapoczątkowanie procesu prywatyzacji przedsiębiorstw. Sukcesy planu Balcerowicza to :szybkie zrwnoważenie rynku, stworzenie warunkw szybkiego rozwoju gospodarczego, dynamiczny wzrost obrotu handlu zagranicznego.RYNEK, POPYT, PODAŻ: Rynkiem nazywamy całokształt transakcji kupna i sprzedaży oraz warunkw, w jakich one przebiegały. Ceny dla poszczeglnych podmiotw gospodarczych są informacją o przebiegu procesw gospodarczych, są parametrem potrzebnym do rachunku ekonomicznego. Rynek można klasyfikować na: rynek produktw i usług konsumpcyjnych oraz rynek czynnikw produkcji; rynek lokalny, regionalny, krajowy, międzynarodowy, światowy; rynek sprzedawcy i rynek nabywcy; rynek homogeniczny i heterogeniczny; rynek doskonały i niedoskonały w zależności od stopnia wyrwnania się cen. Rynek doskonały charakteryzuje się spełnieniem następujących warunkw: rozproszenie po stronie popytu i podaży ( w rzeczywistości nie istnieje rynek doskonały, ponieważ np. istnieje wiele rżnych cen na proszek do prania. Przeciwieństwem rynku doskonałego jest rynek monopolistyczny-przedsiębiorstwo monopolistyczne jest dawca ceny, ktra nie jest parametrem branym z rynku. Popyt na dane dobro jest to ilość tego dobra, jaką nabywcy są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie. Jest to popyt efektywny, czyli chęć nabycia dobra poparta możliwościami finansowymi. Popyt potencjalny-chęć nabycia dobra nie poparta możliwościami finansowymi. Popyt funkcjonalny wynika z cech jakościowych danego dobra; popyt niefunkcjonalny wynika z oddziaływania efektw zewnętrznych, np. zachowań konsumentw, wyrżniamy trzy rodzaje zachowań konsumentw:1. Efekt owczego pędu-popyt na dobro wzrasta wraz z konsumcją przez innych; 2 efekt snobizmu-popyt na dane dobro maleje wraz ze wzrostem jego konsumowania; efekt veblenowski-dotyczy popytu na dobra prestiżowe. Wyrżniamy także popyt spekulacyjny, ktry wiąże się z oczekiwaniami co do kształtowania się cen w przyszłości. Determinantami popytu są cena a także dochody nabywcw, ceny dbr komplementarnych i substytucyjnych, gusty....Popyt a cena zależność między popytem a ceną jest na ogł zależnością odwrotną, wzrost ceny powoduje spadek popytu, spadek ceny powoduje wzrost popytu. Wiąże się z tym efekt substytucyjny, czyli możliwość zastąpienia dobra ktrego cena wzrosła , innym dobrem; a także efekt dochodowy wiążący się rwnież z podwyższeniem cen na dobra, obniża to dochd realny konsumenta, przez co może on nabyć mniej dbr. Istnieją także nietypowe reakcje popytu na zmianę ceny towaru: popyt sztywny lub doskonale nieelastyczny -nie reaguje na zmianę ceny; popyt doskonale elastyczny-popyt reaguje krańcowo elastycznie (przy cenie c przedsiębiorstwo realizuje całą swoją produkcję, ale przy cenie wyższej nie realizuje żadnej jednostki produkcyjnej); popyt reagujący paradoksalnie- wzrost ceny to wzrost popytu, spadek ceny to spadek popytu. Podaż a cena Podaż danego dobra jest to ilość tego dobra zaoferowanego przez producenta do sprzedaży po danej cenie w określonym czasie. Podaż jest to cena, wzrost ceny powoduje wzrost podaży, a spadek ceny-spadek podaży. Pozacenowe determinanty podaży to koszty wytwarzania, czynniki naturalne...Reakcja podaży na zmianę czynnikw ją określających wymaga czasu, w przeciwieństwie do reakcji popytu na zmianę ceny. Wyrżniamy podaż w okresie ultrakrtkim, krtkim i długim. Gra popytu i podaży to istota mechanizmu rynkowego. Gdy pojawi się cena wyższa od rwnowagi pojawi się wtedy nadwyżka, czyli popyt będzie mniejszy od podaży i odwrotnie jest z niedoborem. Te procesy ustalają cenę, usuwającą z rynku nadmiar produktw lub ich niedobr-cena rwnowagi rynkowej. Elastyczność popytu i podaży :cenowa elastyczność popytu: wspłczynnikiem cenowej elastyczności popytu jest E= dPp/Pp :dc/c, gdzie dPp/Pp-wzgędna procentowa zmiana popytu, dc/c-względna procentowa zmiana ceny. Wspłczynnik jest zawarty w przedziale (0,1) , gdy E dąży do nieskończoności to popyt jest doskonale elastyczny, gdy E>1 to jest wysoce elastyczny. Mieszana cenowa elastyczność popytu (reaguje nie tylko na cenę tego dobra ale rwnież na zmianę cen dbr substytucyjnych lub komplementarnych). Reakcję popytu na dobro X na zmianę ceny dobra subst. /kompl. Dobra Y nazywamy mieszaną cenową elastycznością popytu. Wspłczynnik : Ed =dPpx/Ppx :dcy/cy. Znak ujemny świadczy o komplementarności dbr X i Y, a dodatni –o substytucyjności tych dbr. Dochodowa elastyczność popytu –reakcja popytu na wzrost dochodu; wspłczynnik dochodowej elastyczności popytu: E=dPp/Pp: dD/D, gdzie dD/D oznacza względną zmianę % dochodu. Kiedy Ed0 –dobra normalne; Ed=1- względna zmiana dochodu rwna się względnej zmianie popytu, Ed>1-dobra wyższego rzędu, Ed1 wysoce elastyczna, gdy Ec dązy do nieskończoności to podaż jest doskonale elastyczna. TEORIA WYBORU KONSUMENTA (gospodarstwa domowego) konsumenci (państwo, handlowcy, producenci) dążą do maksymalizacji użyteczności .Użyteczność całkowita suma satysfakcji czerpanej ze spożycia określonej wybranej przez konsumenta struktury dbr. Użyteczność krańcowa jest to dodatkowe zadowolenie ze spożywania, konsumpcji kolejnej jednostki towaru. Uk=dUc/dQ=Uc`(Q). Krzywa obojętności-rżne kombinacje dwch towarw dający ten sam poziom użyteczności całkowitej.(im wyższa krzywa obojętności tym wyższe Uc, dotyczy głwnie gustw konsumenta, nie dotyczy cen). Linia ograniczenia budżetowego (ograniczenie budżetowe) przedstawia wszystkie kombinacje towarw przy określonych dochodach: D=Qx Cx+ Qy Cy, gdzie D-dochd, Qx, Qy-ilość XiY, Cx, Cy-cena XiY. Gospodarka rynkowa jest uwarunkowana stroną popytową, a gospodarka centralnie planowana jest uwarunkowana stroną producenta.PPRZEDSIĘBIORSTWO jest wyodrębnioną pod względem ekonomicznym jednostką prowadzącą działalność produkcyjną, handlową, usługową. Do uruchomienia i prawidłowego wykorzystania czynnikw produkcji, czyli ziemi, kapitału i pracy, potrzebny jest przedsiębiorca, dąży on do osiągnięcia jak najwyższego zysku. Do jego funkcji należą:inicjowanie oraz uruchamianie działalności gosp oraz rżnego typu innowacji techniczno-organizacyjnych; podejmowanie kluczowych decyzji związanych z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa; podejmowanie ryzyka związanego z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Przedsiębiorstwa są zrżnicowane pod względem form własności, struktur organizacyjnych, rozmiarw. Majątek przedsiębiorstwa można podzielić na: majątek trwały (środki trwałe-budynki, samochody, maszyny), majątek obrotowy (środki obrotowe-gotowe produkty, paliwo, gotwka, materiały). Cały ten majątek obrotowy i trwały określa się mianem aktywa, ze względu na to że biorą czynny udział w realizacji zadań przedsiębiorstwa, pasywami natomiast nazywamy fundusze własne i obce. Ponadto występują pojęcia kosztw, przychodw, zysk lub strata(brutto/z podatkiem i netto/po potrąceniu podatku dochodowego).Funkcje przedsiębiorstwa:1 podażowa (produkcyjna)-wytwarzanie dbr, usług oraz kierowanie ich na rynek;2 popytowa-przedsiębiorstwa zgłaszają popyt na rzeczowe i osobowe czynniki produkcji; Z funkcjami przedsiębiorstwa związane jest prawo malejących przychodw-zmiana między stałymi a zmiennymi czynnikami produkcji powoduje zmianę dynamiki przychodw. Jeżeli przedsiębiorstwo będzie zwiekszało o tę samą ilość nakład jednego czynnika nie zmieniając il pozostałych czynnikw, to wynikające stąd przyrosty produkcji będą coraz mniejsze. Krzywa całkowitej produkcji- ilustruje w jaki sposb kształtuje się wielkość produkcji przy zastosowaniu czynnikw zmiennych i stałych; Produkcja krańcowa wydajność dodatkowo zaangażowanego czynnika produkcji. Daje odp na pytanie jaki będzie przyrost produkcji przez zatrudnienie dodatkowego pracownika. Pp=Pc/Np., gdzie Pp-produkt przeciętny, Pc-produkcja całkowita, Np.-nakład pracowikw; a wzr na produkt krańcowy: Pk=dPc/dNp. Krańcowa stopa substytucji (Kss) jednego z czynnikw produkcji (np.kapitału) przez drugi czynnik (np.pracę) nazywamy stosunek przyrostu nakładw drugiego czynnika przy danej ilości wytworzonego produktu. Kss informuje nas o tym ile jednostek kapitału zastępuje jedna jednostka pracy. Kss(a,b)= dQa/dQb. Linia jednakowego kosztu-izokoszta- kombinacje czynnikw produkcji, ktre przy danych cenach producent może zakupić za posiadaną wielkość nakładw;Koszty stałe-wielkość ich nie zmienia się przy zmianie rozmiarw firmy (odwrotnie zmienne ), koszty całkowite to koszty zmienne=stałe (Kc=Kz=Ks) , Kp=Kc/Q, gdzie Kp to Koszt jednostkowy, czyli przeciętny, Q-ilość; Koszty krańcowe (Kk) informują o tym jak wzrastają koszty całkowite przy wzroście produkcji o jednostkę wyrobu: Kk=dKc/dQ. Utarg =przychd: Uc=cQ, Uc-utarg całkowity; utarg przeciętny-przypadający na jednostkę sprzedaną; utarg krańcowy- Uk=dUc/dQ=Uc`(Q). Zysk=przychd całkowity-koszty całkowit Z=Uc-Kc. Maksymalizacja zyskw Z(Q)=Uc(Q)-Kc(Q) , warunki maksymalizacji zyskw Uc`(Q)=Uk; Kc`(Q)=Kk; Uk-Kk=0 wtt Uk=Kk PIENIĄDZ powszechnie akceptowany środek płatniczy oraz do realizacji zobowiązań(długw), prawnie przyjęty środek wymienny. Cechy: pieniądz towarowy-miał funkcje użyteczne, ale też pełniły funkcję pieniądza (np.krowa), pieniądz kruszcowy. Rodzaje pieniądza-banknoty, bilony; bezgotwkowy; plastikowy (karta płatnicza); płatność-łatwość zamiany na konkretne towary i usługi. Aby pieniądz spełniał swoje funkcje wartość pieniądza powinna być stała.; samoistna wartość pieniądza to cena materiału z ktrego został wydrukowany. Koszt posiadania pieniądza wiąże się z alternatywnymi formami przechowywania bogactwa. Naprostszą metodą przechowywania pieniądza są obligacje państwowe, ktre przynoszą pewien stały dochd w postaci odsetek. Nominalna stopa oprocentowania obligacji i realna stopa obligacji-czyli pomniejszona nominalna o stopę inflacji. Popyt na pieniądz i podaż pieniądza :popyt na pieniądz jest to ilość pieniądza, na jaką istnieje zapotrzebowanie zgłaszane przez podmioty gospodarcze, podaż pieniądza jest to ilość pieniądza wprowadzanego do obiegu.. Popyt transakcyjny-wiąże się z trzymaniem pieniądza w celu realizacji przewidywanych zakupw, popyt przezornościowy-w celu zrobienia nieoczekiwanych zakupw, popyt spekulacyjny-wiąże się z gromadzeniem pieniądza w celu jego ulokowania w konkretne towary . Popyt na pieniądz rośnie wraz ze wzrostem realnego dochodu narodowego, maleje wraz ze wzrostem nominalnej stopy procentowej. BANKI funkcje banku centralnego:-bank bankw-centralny bank prowadzi rachunki bankw komercyjnych, banki mogą zaciągać kredyty lombardowe pod zastaw papierw wartościowych; -prowadzi emisje pieniądza; - prowadzi rachunki rządu (bank państwa)-może udzielać rządowi pożyczek; - pełni funkcję centrum walutowego kraju. Stopa redyskontowa minimalna relacja rezerw gotwkowych do wkładw, jaką muszą utrzymywać banki komercyjne na mocy decyzji banku centralnego. INFLACJA jest to proces wzrostu oglnego poziomu cen, jest proesem ciągłym, rozłożonym w okresie czasu.Rodzaje inflacji: pełzająca (wskaźnik




Przykadowe prace

Przykładowe pytania i odpowiedzi na egzamin z filozofii

Przykładowe pytania i odpowiedzi na egzamin z filozofii 1. CZYM JEST FILOZOFIA Słowo FILOZOFIA pochodzi z greckiego FILEO – umiłowanie, SOFIJA – mądrość, wiedza dążenie, ciekawość > to umiłowanie mądrości, dążenie do wiedzy. Czym j...

Komizm w komedii Moliera.

Komizm w komedii Moliera. Molier dbał o prawdę w swoim teatrze, ale także dbał o komizm. Musiał więc wprowadzić do swoich refleksji – kiedy stawały się zbyt gorzkie – elementy komiczne, ktre miały mimo wszystko śmieszyć albo jeśli zaobserwowane wady lu...

Wieś, tematyka ludowa w literaturze Młodej Polski.

Wieś, tematyka ludowa w literaturze Młodej Polski. Spojrzenie na wieś w utworach Reymonta i Żeromskiego jest bardzo rżne, co wynika z rżnych intencji pisarskich obu autorw. Stefan Żeromski, ktrego nazywano sumieniem Polakw, za cel postawił sobie ukazanie rodakom najbardziej żywo...

Na ile skuteczne są wg ciebie działania organizacji międzynarodowych?

Na ile skuteczne są wg ciebie działania organizacji międzynarodowych? Skuteczność stratergii bezpieczeństwa zależy w dużym stopniu od harmonijnego działania wszystkich instytucji państwowych. Jeżeli ludzie nie chcę ze sobą wspłpracować, misja nie zostan...

Alianse strategiczne w dobie globalizacji

Alianse strategiczne w dobie globalizacji Spis treści Wstęp Definicja aliansu strategicznego Cele aliansu strategicznego Rżnice między aliansem strategicznym a fuzją Wybrane przykłady aliansw strategicznych Podsumowanie Bibliografia Wstęp W ostatnich latach można zao...

Ekspresjoniści w XX- leciu- przedstawiciele, manifesty, dzieła.

Ekspresjoniści w XX- leciu- przedstawiciele, manifesty, dzieła. Ekspresjoniści w XX- leciu- przedstawiciele, manifesty, dzieła. Jedyną w Polsce grupą głoszącą program ekspresjonizmu i używającą konsekwentnie tej nazwy w celu samookreślenia byli pisarze zwią...

Sport w Grecji

Sport w Grecji Grecki ideał wychowawczy wykrystalizował się w haśle kolos k^agatkos", czyli piękny i dobry. Pojęcie piękna oznaczało sprawność fizyczną, urodę i harmonię ciał, natomiast dobro wiązało się z cechami moralnymi i umysło...

Demokratyczny charakter postulatw Modrzewskiego

Demokratyczny charakter postulatw Modrzewskiego Modrzewski był typem myśliciela-teoretyka, interesowały go kwestie społeczne, a także zagadnienia z dziedziny prawa, teologii i filozofii. W utworze O poprawie Rzeczpospolitej wyraził poglądy na państwo. Uważał, że celem pa...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry