• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Polityka...

Nawigacja

Polityka fiskalna i bezrobocie



Polityka fiskalna i bezrobocie










PRACA KONTROLNA Z GOSPODARKI

I GOSPODAROWANIA



TEMATY:



1. Scharakteryzuj funkcje fiskalną państwa.

2. Przyczyny zjawiska bezrobocia















1. Scharakteryzuj funkcję fiskalna państwa.





Funkcja fiskalna państwa wyraża się w polityce fiskalnej państwa.



W tradycyjnym ujęciu polityka fiskalna oznacza decyzje rządu dotyczące wydatkw i podatkw. Tak rozumiana polityka fiskalna spełnia dwie podstawowe funkcje: zapewnia finansowanie i kształtowanie wydatkw publicznych z jednej strony oraz zapewnia funkcjonowanie systemu podatkowego, gromadzącego środki na ten cel, z drugiej.

Wspłcześnie zakres celw stawianych przed polityką fiskalną jest znacznie szerszy. Wykorzystuje się ją bowiem jako czynnik oddziaływania na aktywność podmiotw gospodarczych, zabezpieczenie podstawowych potrzeb socjalnych społeczeństwa, ograniczenie rozmiarw bezrobocia i kształtowanie stabilizacyjne oglnej koniunktury.



Polityka fiskalna w tym szerokim znaczeniu została skonstruowana przez J.M. Keynesa, ktrego zdaniem państwo powinno aktywnie oddziaływać na przebieg procesw gospodarczych. Dla tego autora stanem normalnym w gospodarce jest nierwnowaga, stan rwnowagi jest zaś celem, do ktrego gospodarka powinna zmierzać. Osiągnięcie tego celu jest według Keynesa możliwe tylko w warunkach ingerencji państwa w gospodarkę. W teorii ekonomii koncepcja ta nosi miano interwencjonizmu państwowego.



Wg Milewskiego polityka fiskalna opiera się na wykorzystaniu podatkw i wydatkw budżetowych do stabilizacji gospodarki i realizacji innych celw ekonomicznych i społecznych. Instrumenty te mogą być wykorzystane w rżny sposb.



Można mwić o:

2. Aktywnej polityce fiskalnej, i

3. Pasywnej polityce fiskalnej.



Aktywna polityka fiskalna polega na podejmowaniu takich konkretnych decyzji dotyczących zmian dochodw i wydatkw budżetowych, ktre pozwolą osiągnąć zamierzone w danej sytuacji cele gospodarcze.





Natomiast pasywna polityka fiskalna polega na wykorzystaniu właściwej niektrym instrumentom wrażliwości na zmiany poziomu dochodu narodowego, zatrudnienia i innych wielkości ekonomicznych. Instrumenty te niejako samoczynnie, bez potrzeby podejmowania konkretnych decyzji dostosowawczych, reagują na zmianę koniunktury.

Określa się więc je jako automatyczne stabilizatory koniunktury.



Aktywna polityka fiskalna polega na świadomym interwencjonizmie, wymagającym każdorazowo podejmowania decyzji o wykorzystaniu konkretnych instrumentw fiskalnych, takich jak: zwiększenie lub ograniczenie wydatkw budżetowych na określone cele, zmiana stawek i zasad opodatkowania, zmiana zasad subwencjonowania przedsiębiorstw, oraz określenia sposobu, zakresu i terminu, w jakim instrumenty te zostaną wykorzystane. Decyzje takie prowadzą z reguły do wzrostu udziału wydatkw budżetowych w dochodzie narodowym. Krytykowane są one przez zwolennikw polityki liberalnej.

Istotną słabością aktywnej polityki fiskalnej jest także to, ze decyzje dotyczące korygowania instrumentw fiskalnych wymagają zmian legislacyjnych w trakcie realizacji programw budżetowych. Prowadzi to do opźnień w działaniu tych instrumentw. Duże opźnienia w stosowaniu narzędzi fiskalnych mogą nie tylko wpływać na osłabienia polityki interwencyjnej, ale także podważać sens jej wykorzystania ze względu na zmieniającą się sytuację gospodarczą .



Polityka fiskalna lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych zaczęła w coraz większym stopniu przybierać pasywny charakter, opierając się na głwnie na wykorzystaniu instytucjonalnych właściwości gospodarki, ktra bez specjalnej bezpośredniej ingerencji władz administracyjnych działa w kierunku dławienia koniunkturalnych wahań dochodu narodowego i zatrudnienie.

Niektre wydatki i dochody rządowe, poza tym że mogą być wykorzystane jako narzędzia świadomego interwencjonizmu, mają tę właściwość, że działają niejako samoczynnie, wpływają na kształtowanie się globalnego popytu i w ten sposb oddziałują stabilizująco na gospodarkę. Właściwość taką mają np. podatki. Wzrost dochodw ludności lub przedsiębiorstw automatycznie sprawia, że dochody budżetu państwa wzrastają. Dzieje się to bez potrzeby dokonywania jakichkolwiek zmian w zasadach opodatkowania, trybie poboru podatkw itp. Często powiada się więc, że niektre instrumenty fiskalne charakteryzują się dużą wrażliwością na zmiany sytuacji gospodarczej, mają niejako wbudowaną giętkość stabilizacyjną. Są one określane jako automatyczne stabilizatory koniunktury, co sugeruje, że działają samoczynnie, bez potrzeby ingerencji państwa. Co prawda uruchomienie ich nie wymaga decyzji władz administracyjnych, jednak ich ustanowienie, np. określenie zasad opodatkowania rżnych rodzajw dochodw, zasad i trybu przyznawania zasiłkw dla bezrobotnych, zasad subwencjonowania rolnictwa, jest zadaniem państwa.



Automatyzm tych środkw polega na tym, że:

1. po zatwierdzeniu zaczynają one działać bez konieczności wprowadzania częstych korekt na skutek zmian sytuacji gospodarczej,

2. siła i zakres ich działania zależą od niemal wyłącznie od zmiany poziomu aktywności gospodarczej.



Do najważniejszych automatycznych stabilizatorw koniunktury należy zaliczyć:

- podatki od dochodw ludności,

- podatki od przedsiębiorstw,

- podatki pośrednie (nakładane na artykuły konsumpcyjne),

- zasiłki dla bezrobotnych i inne formy świadczeń społecznych oraz programy dla rolnictwa.

Od automatycznych stabilizatorw koniunktury oczekuje się, aby w okresach recesji hamowały spadek globalnego popytu, a w okresach ekspansji hamowały jego wzrost.

Automatyczne stabilizatory koniunktury, poprzez oddziaływanie na globalny popyt, mogą zmniejszać wahania gospodarki w krtkim czasie. Natomiast nie stwarzają warunkw do zasadniczej zmiany istniejącej sytuacji gospodarczej. Ich zadaniem jest dążenie do utrzymania pewnego poziomu aktywności gospodarczej poprzez obronę wyjściowych rozmiarw popytu globalnego, niezależnie od tego, na jakim poziomie popyt się ustabilizował ( i przy jakim poziomie zatrudnienia).

Automatyczne stabilizatory koniunktury nie są więc w stanie zapewnić warunkw zrwnoważonego wzrostu, ktry wymaga jednakowego i zarazem wysokiego tempa wzrostu mocy wytwrczych, zatrudnienie i efektywnego popytu ludności. Z tego względu zwolennicy interwencjonizmu państwowego widzą potrzebę wspomagania automatycznych stabilizatorw aktywnymi formami oddziaływania na procesy.







Polityka fiskalna, stanowiąc integralny element interwencjonizmu państwowego, powinna zapewnić realizację następujących celw:



1. pełne zatrudnienie – walka z bezrobociem stanowi kluczowy cel polityki fiskalnej,

2. stabilizacja cen i walka z inflacją,

3. wzrost gospodarczy,

4. rwnowaga bilansu płatniczego,

5. sprawiedliwość społeczna i eliminacja ubstwa,

6. efektywny podział zasobw ekonomicznych i ochrony środowiska.

Realizacja wymienionych celw wymaga użycia określonych instrumentw. Oglnie rzecz biorąc, instrumentarium polityki fiskalnej stanowią podatki i wydatki rządowe.



Najważniejszymi jednak instrumentami polityki fiskalnej są:



1. polityka kredytowa (inwestycyjna). W okresie kryzysu zadaniem państwa jest stymulowanie popytu, co można osiągnąć przez wzrost inwestycji. Inwestycje będą wzrastały wtedy, gdy przedsiębiorcy uzyskają w bankach kredyty na korzystnych warunkach. Sprzyjać temu może określona polityka państwa, polegająca na obniżeniu stopy procentowej, obniżeniu rezerwy bankowej w bankach komercjalnych lub obniżeniu stopy redyskontowej stosowanej przez bank centralny wobec bankw komercjalnych. Tego rodzaju operacje prowadzone przez rząd określa się jako operacje na otwartym rynku kredytowym.



2. polityka podatkowa i zasada przyspieszonej amortyzacji. W okresie kryzysu państwo obniża stopę podatkową, by w rękach przedsiębiorcw pozostawić większą ilość środkw pieniężnych, ktrą mogliby oni przeznaczyć na inwestycje. Zasada przyspieszonej amortyzacji polega na tym, że państwo skraca okres amortyzacji, co w efekcie oznacza sztuczne zwiększenie kosztw i zmniejszenie zyskw przedsiębiorcw. Zmniejszenie podstawy opodatkowania oraz dodatkowo zmniejszanie stopy podatkowej powoduje, iż przedsiębiorcy dysponują większymi zasobami pieniężnymi, ktre mogą przeznaczyć na inwestycje. W okresie rozkwitu państwo postępuje w tej sprawie wręcz odwrotnie;



3. polityka pieniężna. Ma na celu wzmocnienie działania trzech wymienionych instrumentw. Polega ona na sterowaniu poziomem emisji pieniądza papierowego. W okresie kryzysu państwo, dążąc do zwiększenia popytu, ktry jest za niski w stosunku do podaży towarw i usług na rynku, stara się zwiększyć emisję pieniądza. Manewr ten grozi niebezpieczeństwem pojawienia się inflacji. Oznacza to, iż zwiększenie emisji pieniądza spowodowałoby tylko wzrost cen, gospodarka zaś nadal pozostałaby w stanie kryzysu. W fazie rozkwitu państwo hamuje emisję pieniądza papierowego;



4. planowanie gospodarcze. W gospodarce rynkowej planowanie gospodarcze ma charakter indykatywny (nie dyrektywny). Specjalne służby planistyczne, opracowując krtko- i długoterminowe plany, wskazują przedsiębiorstwom i organom państwowym warunki niezbędne do utrzymania rwnowagi gospodarczej. Planowanie to ma najczęściej charakter wieloletnich programw, np.4-, 5- czy 6-letnich, z wyraźnie określonymi priorytetami gospodarczymi. Najbardziej rozwinięte planowanie gospodarcze o takim charakterze występuje we Francji;



5. tworzenie silnego sektora publicznego. Sektor publiczny obejmuje urzędy oraz przedsiębiorstwa państwowe, federalne, stanowe, wojewdzkie, miejskie (municypalne) itd. Przedsiębiorstwa państwowe najczęściej tworzono wtedy, gdy prywatny business nie chciał inwestować w określone dziedziny życia gospodarczego ze względu na niską rentowność. Ponieważ chodziło tutaj o kolej, wodociągi, telefony, pocztę i telegraf czy o gazociągi, tj. dziedziny gospodarki niezbędne do normalnego funkcjonowania społeczeństwa, więc musiało wkroczyć państwo bądź władze regionalne czy municypalne, tworząc własne przedsiębiorstwa użyteczności publicznej. Sektor publiczny to nie tylko przedsiębiorstwa publiczne, ale i potężne centrum polityczno-gospodarcze, ktre może określać politykę makroekonomiczną, koordynując tym samym funkcjonowanie gospodarki.



Wspłczesne gospodarki rynkowe są nękane przez cztery plagi: inflację, bezrobocie, deficyt budżetowy i recesję (brak wzrostu gospodarczego). Te wzajemnie powiązane zjawiska nie omijają i naszej gospodarki. Według ocen międzynarodowych kł finansowych i gospodarczych, Polska jest wprawdzie najbardziej zaawansowana w procesie przekształcania ustroju gospodarczego i ma najbardziej prężną gospodarkę spośrd krajw wychodzących z systemu planowo-nakazowego, jednak nadal ma kłopoty z deficytem budżetowym i inflacją.







2. Przyczyny zjawiska bezrobocia.



Problematyka bezrobocia i zatrudnienia od dawna przyciąga uwagę teoretykw i politykw gospodarczych. Jest jednym z kluczowych problemw wspłczesnego kapitalizmu. Stało się jasne, że zjawisko jest poważnym problemem społecznym i ekonomicznym o wielu negatywnych konsekwencjach dla gospodarki jako całości i bezrobotnych osb. Nie tylko oznacza ono bowiem niewykorzystane części siły roboczej i niższą produkcję, ale rwnież pogorszenie poziomu życia osb bezrobotnych, frustrację, i niezadowolenie i rozwj niekorzystnych zjawisk społecznych.

Reakcją teorii ekonomii na ten kryzys była teoria J.M. Keynesa, ktry podjął prbę wyjaśnienia mechanizmw powstania bezrobocia oraz sposobw jego zwalczania. Podkreślając możliwość utrzymywania się bezrobocia w wolnorynkowej gospodarce, Keynes podważył zarazem zakorzeniona głęboko wiarę w sprawie funkcjonowanie wolnego rynku, stanowiącą podstawy kanon teorii klasycznej i neoklasycznej.



Aby dobrze scharakteryzować zjawisko bezrobocie trzeba najpierw opisać czym jest bezrobocie, przedstawić klasyfikacje, a na końcu przyczyny.



W Polsce bezrobocie pojawiło się w 1990 roku.

W latach 1990 – 1998 zjawisko bezrobocia kształtowało się następująco:



Lata Bezrobocie w Tysiącach

1990 1126,1

1991 2155,6

1992 2509,3

1993 2889,6

1994 2838

1995 2628,8

1996 2359,5

1997 1826,4

1998 1831,4









POJĘCIE BEZROBOCIA





BEZROBOCIE - zjawisko społeczno - ekonomiczne, ktre polega na pozostawaniu bez pracy pewnej części ludności w wieku produkcyjnym, gotowej do jej podjęcia na typowych warunkach istniejących w gospodarce. Ekonomia neoklasyczna źrdeł bezrobocia szuka w rżnych ograniczeniach mechanizmw rynkowych. Przedstawiciele szkoły keynesowskiej uważają zaś, że bezrobocie jest konsekwencją pełnej swobody na rynku, ktra powoduje, że nie dostateczny jest popyt na towary i zmusza to producentw do obniżenia produkcji oraz zatrudnienia. Aktywna polityka państwa zmierzająca do redukcji bezrobocia polega na wykorzystaniu instrumentw fiskalnych i pieniężnych w skali mikroekonomicznej, sprowadza się zaś m.in. do organizowania szkoleń zawodowych dla bezrobotnych, poszerzania usług świadczonych przez biura pracy, tworzenia dodatkowych miejsc pracy dla określonych grup bezrobotnych. Do typowo pasywnych instrumentw stosowanych przez państwo należy wypłacanie zasiłku dla bezrobotnych. Specyficzny typ bezrobocia tzw. bezrobocie ukryte występowało w gospodarce socjalistycznej. Polegało ono na występowaniu nadwyżki wolnych miejsc pracy, chociaż zmniejszenie zatrudnienia nie spowodowałoby zakłceń w pracy zakładu wręcz przeciwnie, zwiększyłoby jego efektywność. źrdłem takiego stanu było przyjęte przez państwo socjalistyczne założenie o wyższości gospodarki socjalistycznej nad kapitalistyczną.

Ewolucja państw socjalistycznych w stronę wolnego rynku sprawiła, że bezrobocie to przekształciło się w bezrobocie jawne, ktre w Polsce w 1993r. wyniosło 14%. W państwach Wsplnoty Europejskiej W tym samym roku bezrobocie wzrosło do poziomu 10,6% i zostało uznane przez Unię Europejską za najważniejszy problem w polityce gospodarczej.

W każdej gospodarce istnieje rynek pracy, a bezrobocie wynika z dwch zasadniczych wielkości: popytu na prace i jej podaży.



Popyt na prace oznacza liczbę i strukturę miejsc pracy, ktra jest oferowana przez pracodawcw w skali makroekonomicznej.



Podaż na pracę to liczba osb gotowych do pracy za oferowaną płacę w określonym czasie na określonym rynku.



Rwnowaga rynkowa na rynku pracy to sytuacja gdzie popyt na pracę = podaży siły roboczej.



Obecnie rynek pracy w Polsce znajduje się w sytuacji nadwyżki siły roboczej co jest okazją dla pracodawcw by oferować niższą płacę za tę samą pracę za ktrą w sytuacji rwnowagi rynkowej na rynku pracy pracodawca musiałby zapłacić więcej.

Zjawisko bezrobocia zatem najprościej można określić jako nadwyżkę podaży siły roboczej na rynku pracy nad popytem na prace w danym sektorze.





KLASYFIKACJA BEZROBOCIA



W gospodarce polskiej istnieje zjawisko masowego bezrobocia. Zgodnie z tą maksymą nauki ekonomiczne sklasyfikowały bezrobocie w zależności od kryterium:

1) biorąc pod uwagę przyczyn powstawania bezrobocia możemy je podzielić na:

• bezrobocie normalne w skład ktrego wchodzą:

frykcyjne – jest to nieunikniona forma bezrobocia, gdyż na rynku pracy następują nieustanne przemieszczenia siły roboczej na przestrzeni:

? regionw gospodarczych,

? sektorw gospodarczych,

? działw gospodarczych,

? gałęzi gospodarczych,

? przedsiębiorstw

dobrowolne – ta forma wynika z braku potrzeby podjęcia pracy; to określona liczba bezrobotnych w wieku produkcyjnym (kobiety do 60 roku życia, mężczyźni do 65 roku życia) zdolnych do podjęcia pracy, ktra z jakichś powodw nie podejmuje pracy.

sezonowe - występuje wwczas redukcja popytu na prace sezonowe w takich działach gospodarki narodowej, jak: rolnictwo, budownictwo lub transport.

strukturalne – powstaje w rezultacie niedopasowań struktury podaży i popytu na siłę roboczą przede wszystkim w aspekcie regionalnym.

Bezrobocie normalne występuje w gospodarce zawsze i jest nieuniknione. Nie powinno ono przekraczać 3 do 4,5% zasobw siły roboczej. Przy takiej wysokości występuje rwnowaga na rynku pracy.

2) ze względu na przestrzenne zrżnicowanie bezrobocia:



? lokalne

? powszechne

3) ze względu na uwarunkowania demograficzne i społeczno – zawodowe:



? bezrobocie kobiet

? bezrobocie mężczyzn

? bezrobocie młodzieży

? bezrobocie robotnikw wykwalifikowanych i niewykwalifikowanych

? bezrobocie poszczeglnych kategorii zawodowych

4) ze względu na czas trwania:



? krtkotrwałe do 3 miesięcy

? średniookresowe 4 – 6 miesięcy

? długookresowe 7 – 12 miesięcy

? długoterminowe powyżej 12 miesięcy

5) inne rodzaje bezrobocia:



? przymusowe – określona liczba osb, ktra chce podjąć pracę, a nie może jej podjąć z powodu nadwyżki siły roboczej nad oferowanymi miejscami pracy.

? chroniczne - określona liczba w osb wieku produkcyjnym, ktra ze rżnych względw nie może być zatrudniona np.: zły stan zdrowia.



PRZYCZYNY BEZROBOCIA



Przyczyn powstawania masowego bezrobocia jest bardzo wiele, jednak największą stanowią przekształcenia polityczno – gospodarcze państwa na początku lat 90-tych XX wieku, a są to:

? przekształcenia organizacyjne przedsiębiorstw

? prywatyzacja

? likwidacja państwowych zakładw



Jednak na masowe bezrobocie miały także wpływ takie przyczyn, jak:

? niskie kwalifikacje pracownikw ( 7% ludności w wieku produkcyjnym w roku 1998 posiadało wykształcenie wyższe)

? zacofanie gospodarcze wielu regionw kraju ( szczeglnie zauważalne jest ono we wschodniej (południowo i płnocno ) części kraju

? globalizacja gospodarki i rewolucja naukowo – techniczna

? opźnienia procesu głębokich przemian branż surowcowych

? zakończenie okresu zimnej wojny

? niedoświadczona kadra pracownicza

? bariera budowniczo – mieszkaniowa

? nadmierny fiskalizm ( to zniechęca do rozpoczęcia własnej działalności gospodarczej )

? bariery socjopsychologicznei niedostatek indywidualnej przedsiębiorczości

? słabość systemu rynku pracy

? niedostatek pieniędzy na aktywne zwalczanie bezrobocia

? brak wspłpracy systemu szkolnictwa z instytucjami systemu pracy









Bibliografia:

Begg D., Ekonomia. Tom II Makroekonomia , PWESA, wydanie 3, Warszawa 2004 r.,

Milewski R., Elementarne zagadnienia ekonomii , PWN, wydanie 2, warszawa 2002 r.,



Internet:

WWW.bib.int.pl

WWW.encyklopediapwn.pl

WWW.google.pl

WWW.NBPortal.pl

WWW.students.e-tools.pl

WWW.ściąga.pl






Przykadowe prace

Ofiary i oprawcy. Przedstaw ich portrety na podstawie analizy fragmentu "Proszę państwa do gazu" Tadeusza Borowskiego. Wykorzystaj znajomość innych opowiadań pisarza.

Ofiary i oprawcy. Przedstaw ich portrety na podstawie analizy fragmentu "Proszę państwa do gazu" Tadeusza Borowskiego. Wykorzystaj znajomość innych opowiadań pisarza. Rozwinięcie tematu 1.Informacje wstępne (0-1) Analiza fragmentu 2. Czas i miejsce (0-2) a. Obz koncentracyjny b. Ram...

Henryk Rodakowski

Henryk Rodakowski Henryk Rodakowski Henryk Rodakowski urodził się w 1823 r. w Wiedniu. Był jednym z najwybitniejszych polskich portrecistw XIX wieku. Uczył się w Wiedniu. W 1846-67 przebywał w Paryżu, gdzie studiował u L. Cognieta. Pierwszymi pracami Henryka Rodakowskiego był...

Tłoczenie i ciągnienia drutw i prętw

Tłoczenie i ciągnienia drutw i prętw Obrbka plastyczna Obrbka plastyczna - metoda obrbki metali polegająca na wywieraniu narzędziem na obrabiany materiał nacisku przekraczającego granicę jego plastyczności, mającego na celu trwałą zmianę kształtu i wy...

Omwienie "Bogurodzicy".

Omwienie "Bogurodzicy". Jest to najstarsza ze znanych polskich pieśni religijnych, ale zapisana, wraz z nutami, dopiero w wieku XV. Najstarszy rękopiśmienny zapis tekstu odnaleziono na wklejce tylnej okładki rękopisu Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie. Kodeks w zawiera łaci ...

Francja i Niemcy jako kolebka samorządu terytorialnego.

Francja i Niemcy jako kolebka samorządu terytorialnego. Francja i Niemcy jako kolebka samorządu terytorialnego. Samorząd w klasycznym rozumowaniu stanowi część składową systemu władz publicznych państwa. Polega on na wykonywaniu ustawowo przekazanych zadań publiczn...

Zastosowanie ciepłolecznictwa w kosmetyce

Zastosowanie ciepłolecznictwa w kosmetyce Termoterapia - terapia ciepłem (bądź zimnem) polega na dostarczaniu lub odbieraniu energii cieplnej organizmowi za pomocą rżnych metod. Ciepłolecznictwo należy do najstarszych metod leczenia we wszystkich kulturach, polega na dostarczeniu do ustro...

Święto Zmarłych

Święto Zmarłych Święto Zmarłych. Porządkowanie grobw, kupno zniczy, wiązanek chryzantem, spotkania rodzinne na odwiedzanych cmentarzach. Każdy chciałby spędzić te święta przy mogiłach najbliższych. Jest to dobry moment na refleksje, także nad ...

Etyka zawodu nauczyciela

Etyka zawodu nauczyciela Wg Tadeusza Pilcha panuje dziś w Polsce przeświadczenie, że zajmowanie się etyką zawodu nauczyciela to zajęcie, ktre odwraca uwagę od ważniejszych problemw związanych z sytuacją szkolnictwa. Tymczasem jest to istotny aspekt, ktrego nie powinno si...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry