• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Polityka...

Nawigacja

Polityka przekształceń strukturalnych i prywatyzacji



Polityka przekształceń strukturalnych i prywatyzacji




Droga Polski do gospodarki wolnorynkowej jest długa i wyboista. Wiele czynnikw ma wpływ na kondycję ekonomiczną państwa, jest to swoisty układ naczyń połączonych, gdzie niewielkie zmiany mogą zachwiać całym systemem, jak rwnież diagnoza czynnikw bywa bardzo utrudniona, szczeglnie na długofalowość pewnych zjawisk.

Elementem mającym duży wpływ na pojedynczego obywatela jest polityka strukturalna. Jej głwnymi założeniami są:

Wzrost efektywności gospodarki pod katem ekonomicznym – dynamiczne przemieszczanie środkw finansowych, gospodarczych z tych części rynku gdzie ich wykorzystanie, uzyskanie rentowności jest mniejsze i przeniesienie ich do bardziej efektywnych gospodarczo

Rozwj tych branży przemysłu, od ktrych uzależnione jest unowocześnianie na poziomie technologicznym jak rwnież organizacyjnym

Zwiększenie konkurencyjności rodzimych wyrobw

Podniesienie udziału eksportu w produkcji kraju

Dążenie do ograniczenia produkcji od surowcw, energii, jak rwnież wpływu czynnika demograficznego mogącego wpływać na produkcję



Politykę strukturalną możemy podzielić ze względu na struktury gospodarcze, i będą to odpowiednio:

Struktura działowo – gałęziowa

Struktura własnościowa

Struktura przestrzenna

Struktura własnościowa jest podziałem najbardziej rozpowszechnionym gdyż grupuje ona elementy gospodarki według rodzajw własności, a są nimi: sektor prywatny i sektor publiczny. Ma to podstawowe znaczenie dla kształtowania stosunkw ekonomicznych w gospodarcze, a także funkcjonowania systemu gospodarczego. Struktura własnościowa decyduje o stopniu społeczno – ekonomicznym, a jej podstawowe przekształcenie – prywatyzacja – jest podstawowym kierunkiem polityki ekonomicznej w krajach rozwijającej się demokracji.

Polityka strukturalna to także zespł czynnikw mogących w mniejszym, lub większym stopniu oddziaływać na kondycję ekonomiczną państwa. Do podstawowych instrumentw tejże polityki zalicza się:

Prywatyzacja

Ustawodawstwo

Polityka regionalna

Polityka budżetowa

Polityka pieniężna

Polityka przemysłowa

Kraje objęte gospodarką centralnie planowaną, do ktrych zaliczała się także Polska cechowało występowania jakościowo podobnych problemw takich jak:

Brak rwnowagi rynkowej

Zniekształcone relacje cen nie odpowiadające ani relacjom kosztw, ani też relacjom popytu i podaży

Inflacja

Deficyt budżetowy

Niezrwnoważony bilans obrotw bieżących z zagranicą

Podjęta w Polsce po raz trzeci na początku lat osiemdziesiątych prba reformy w ramach systemu centralnego planowania w miarę upływu czasu, w wyniku swojej niekonsekwencji prowadziła do pogłębiania się dysproporcji.

Zliberalizowanie cen żywności w końcu 1988 roku spowodowało bardzo szybki, hiperinflacyjny wzrost oglnego poziomu cen i pogłębianie się deficytu budżetowego. W tych warunkach w drugiej połowie 1989 roku pierwszy po kilkudziesięciu latach rząd pochodzący z wolnych wyborw opracował program radykalnych działań stabilizacyjnych i przełomu systemowego pozwalającego na przezwyciężenie zapaści cywilizacyjnej i budowę ładu odpowiadającego społecznym oczekiwaniom.

Tak, więc wczesny program gospodarczy rządu, zwany planem Balcerowicza, został ogłoszony w październiku 1989 roku i przewidywał w oglnych założeniach dwa rodzaje działań:

Stabilizację gospodarki

Przeobrażenia systemu gospodarczego (transformację systemową)



Stabilizacja gospodarki była niezwykle ważna, kraj po transformacji gospodarczej podążał w bardzo nie bezpiecznym kierunku. Zagrożenia, ktrych widmo było bardzo bliskie wymusiło konkretne działania, ktrych skutkiem miało być zrwnoważenie gospodarki i nadanie jej pożądanego kierunku – gospodarki rynkowej. Proces ten wymaga jednak konkretnego planu działania, jak rwnież odpowiednich narzędzi ekonomicznych.

Wykorzystano między innymi:

Działania antyinflacyjne – zagrożenie, jakie ze sobą niesie hiperinflacja są tak duże, iż nie opanowanie tego parametru gospodarki wiązałoby się z destrukcją całej gospodarki, niekontrolowany wzrost cen powoduje także ogromne napięcia społeczne, ktrych wynik byłby wysoce negatywny

Likwidacja struktur monopolistycznych. Jakiekolwiek elementy monopolistyczne w obrębie rynku nie stwarzają środowiska otwartego na nowe działania, szczeglnie także na potencjalnych inwestorw zagranicznych

Modyfikacja zasad indeksacji płac

Zaostrzenie polityki finansowej wobec przedsiębiorstw – element ten był bardzo ważny, jeśli chodzi o dochody państwa, jak rwnież o świadczenia emerytalne. Wydzielenie struktury Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i jego usamodzielnienie wiązało się w sposb jednoznaczny z zagwarantowaniem przychodw w postaci odpowiednich składek jak rwnież ich ściągalności.

Ograniczenie popytu inwestycyjnego

Jak najszybsza restrukturyzacja wszelkich gałęzi przemysłu i otwarcie na nowe technologie, materiały

Rozpoczęcie sprzedaży niektrych składnikw mienia państwowego takich jak: majątek produkcyjny pochodzący ze zlikwidowanych przedsiębiorstw i ze wstrzymanych inwestycji centralnych, prywatyzacja wybranych przedsiębiorstw, udziałw skarbu państwa w już istniejących spłkach, małych zakładw oraz lokali usługowych i handlowych, ziemi i działek budowlanych, mieszkań

Aktywna polityka rezerw towarowych

Regulacja stopy procentowej. Zachęcenie społeczeństwa do aktywnego oszczędzania zgromadzonych środkw, także w perspektywie długookresowej było bardzo ważne. Przy bardzo dużej inflacji oszczędzanie pieniędzy w jakiejkolwiek formie było bardzo nie rentowne, z kolei społeczeństwo nie posiadające żadnych rezerw jest bardzo czułe na każde wahania rynku. Zapewnienie zysku z oszczędzania w instytucjach finansowych radykalnie zmienia niekorzystną sytuację.

Ograniczenie deficytu budżetowego. Ograniczenie długu publicznego państwa było także bardzo ważnym czynnikiem. Większe wydatki od przychodw wymuszają zadłużanie się państwa, jednakże tendencja ta miała charakter długofalowy i co gorsza wzrostowy. Nie spłacane zaległości z lat poprzednich jak i obecne wymusiły radykalne zmiany w systemie finansowania gospodarki przez państwo. Model państwa opiekuńczego w tym przypadku stał się nie realny ze względu na jego ogromne wydatki przeznaczane na te gałęzie przemysłu, ktrych rentowność była nie możliwa do uzyskania przy panujących warunkach. Ograniczeniu deficytu budżetowego sprostać jednak mgł tylko zespł działań obejmujący między innymi takie czynniki:

Ograniczenie wszelkiego rodzaju dotacji. Głwnym podmiotem były tutaj kopalnie, jednak czynniki zgoła nie ekonomiczne znacząco utrudniły te działania. Dodatkowo ograniczono pomoc finansową dla przedsiębiorstw, w ktrych udział miał skarb państwa, także dla organizacji społecznych i politycznych

Ograniczenie wydatkw na obronę narodową, bezpieczeństwo publiczne i administrację państwową

Zaostrzenie dyscypliny podatkowej wobec przedsiębiorstw oraz polityki kredytowej (szczeglną rolę odegrała tu ocena zdolności kredytowej, czynnik ten pozwolił na ograniczenie ilości kredytw, ktrych spłata wiązała się z dużym ryzykiem ze strony kredytobiorcy)

Zniesienie ulg typu podmiotowego

Podniesienie podatku obrotowego i odpowiednio cen niektrych dbr konsumpcyjnych

Likwidacja, poza przypadkami wynikającymi z ustawodawstwa antymonopolowego, administracyjnej regulacji cen. Czynnik ten może jednak początkowo być postrzegany za bardzo negatywny ze względu na bardzo duże prawdopodobieństwo skokowej tendencji wzrostu cen. Ograniczeniu negatywnych skutkw służyć mają subwencje dla pewnej grupy ludności, jednak taki stan musi mieć charakter całkowicie przejściowy ze względu na to, iż tempo likwidacji deficytu budżetowego zostaje zahamowane.

Likwidacja niedoborw w gospodarce. Gospodarka rynkowa charakteryzuje się innymi mechanizmami oddziaływań, niż ustrj, jaki obejmował Polskę do roku 1989. Pewne elementy należało zmodyfikować, zaś inne stworzyć od podstaw, miedzy innymi są to:

Zasada twardych ograniczeń budżetowych (ocena zdolności kredytowej, dyscyplina podatkowa)

Promocja konkurencji

Demonopolizacja. Podział dużych przedsiębiorstw na mniejsze

Zwalczanie nieuczciwej konkurencji

Prywatyzacja przedsiębiorstw państwowych oraz prywatyzacja założycielska

Otwarcie gospodarki (zniesienie państwowego monopolu handlu zagranicznego), czego podstawowym warunkiem jest wprowadzenie wewnętrznej wymienialności waluty



Drugim ważnym czynnikiem, jaki obejmował plan Balcerowicza była transformacja systemowa. Zmian wymagało bardzo wiele czynnikw. Należało stworzyć podstawy nowego państwa, państwa, u ktrego podstaw miał leżeć wolny rynek, wolny handel, gospodarka, w ktrą państwo z mało z założenia nie ingerować, jedynie stać na straży reguł w niej obowiązujących. Głwnymi założeniami miały być:

Ukształtowanie systemu prawnego i instytucjonalnego odpowiadającego potrzebom gospodarki rynkowej

Nowy ład prawny z uwzględnieniem istniejącego dorobku, systemu wartości, tradycji, wyboru określonego modelu gospodarki rynkowej

Nowy układ instytucjonalny: aparat podatkowy, obsługa bezrobocia (frakcyjnego, cyklicznego i strukturalnego) oraz rżnego rodzaju instytucje finansowe związane z rynkiem pieniężno – kapitałowym (banki, instytucje ubezpieczeniowe, inwestycje, fundusze powiernicze, emerytalne, giełdy)

Przekształcenia stosunkw własnościowych

Prywatyzacja kapitałowa

Prywatyzacja likwidacyjna

Prywatyzacja założycielska

Program komercjalizacji przedsiębiorstw państwowych

Program Powszechnej Prywatyzacji (PPP)

Program stabilizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji

Reprywatyzacja

Restrukturyzacja gospodarki narodowej (w sensie zmian struktury działowo – gałęziowej)

Procesy prywatyzacyjne polskiej gospodarki zostały zawarte w założeniach przekształceń stosunkw własnościowych. Ich celem w ramach przełomu systemowego jest zbliżenie struktury własności w polskiej gospodarce do istniejących w krajach wysoko rozwiniętych. Powstanie mechanizmu rynkowego nie jest z kolei możliwe bez pełnej samodzielności podmiotw gospodarczych, ktre zapewnia tylko ich własność prywatna. Kierunki przemian prywatyzacji można scharakteryzować jako: zmiany w strukturze własnościowej, w takiej skali, aby mogła ona być stale efektywna, atrakcyjna ekonomicznie, jak rwnież stać się źrdłem restrukturyzacji działowo – branżowej, istotnym było także zniesienie ograniczeń obrotu ziemią.



Podstawowe kierunki prywatyzacji zawierał program przekształceń własnościowych zainicjowany w 1990 roku. Zakładał on prywatyzację przedsiębiorstw państwowych, reprywatyzację, zwrot bezprawnie zabranego mienia przez państwo jak rwnież prywatyzację instytucji finansowych takich jak banki, struktur tworzących sieci oglnokrajowe na przykład prasa, dystrybucja paliw.

W założeniach wyrżniono: prywatyzację kapitałową polegającą na przekształceniu przedsiębiorstwa w jednoosobową spłkę Skarbu Państwa, a następnie udostępnieniu akcji przez ofertę publiczną lub sprzedaż pakietw akcji większym udziałowcom krajowym bądź zagranicznym ( w tym przypadku traktowanymi jako strategiczni), prywatyzację przedsiębiorstw państwowych przez likwidację, ten sposb nisł ze sobą pewne ryzyko dla zakładu gdyż tu o powstaniu nowego zakładu decydował rynek, inwestorzy jak rwnież zapotrzebowanie na produkty danego zakładu, jako trzeci wariant prywatyzacji wybrano małą prywatyzację. Tu proces zakładania małych i rozwj istniejących firm prywatnych w wyniku zakupu, najmu lub dzierżawy mienia przez przedsiębiorcw prywatnych od państwowych, komunalnych lub spłdzielczych podmiotw prawnych bez bezpośredniego udziału organw administracji terenowej. Obejmuje on głwnie handel, usługi, drobną wytwrczość.

Program prywatyzacji zakładał także jej tok, schemat działania:

Prace nad wytypowaniem przedsiębiorstw do prywatyzacji

Założenie przez te przedsiębiorstwa ankiet informacyjnych

Utworzenie przez Ministerstwo Przekształceń Własnościowych banku danych przedsiębiorstw

Prywatyzacja metodą oferty publicznej przedsiębiorstw:

Krośnieńskich Hut Szkła

Śląskiej Fabryki Kabli

Przedsiębiorstwa Usług Technicznych Exbud

Zakładw Wytwrczych Głośnikw Tonsil

Zakładw Odzieżowych Prchnik

Dystrybucja akcji pięciu przedsiębiorstw przez dwa banki głwne: Polska Kasa Opieki S. A. Bank Śląski i banki pomocnicze: Wielkopolski Bank Kredytowy, Bank Gdański

Subskrypcja trwała od 30 listopada do 31 grudnia 1990 roku.



Wprowadzono dwa tryby prywatyzacji: zwyczajny i nadzwyczajny. Pierwszy obejmuje sprzedaż przedsiębiorstwa, części udziałw w drodze przetargu, na podstawie oferty ogłoszonej publicznie, w wyniku rokowań podjętych na podstawie publicznego zaproszenia.

Tryb nadzwyczajny stanowi formę prywatyzacji, ktra z założenia ma przebiegać szybko, a sprzedaż następuje zazwyczaj do jednego inwestora. Pierwszym etapem tejże prywatyzacji jest wniosek Ministerstwa Przekształceń Własnościowych, pźniej zezwolenie Rady Ministrw i zdobycie akcji (udziałw) przez konkretnego inwestora krajowego bądź zagranicznego (zazwyczaj strategicznego)

Jednym ze sposobw prywatyzacji była prywatyzacja likwidacyjna. Oznaczała ona zakończenie istnienia przedsiębiorstwa państwowego jako podmiotu prawa i może się odbyć na podstawie odpowiednich regulacji prawnych, zawierających odpowiednie schematy postępowania odpowiednie dla danej kondycji przedsiębiorstwa i są to odpowiednio:

Artykuł 37 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Charakteryzuje ona prywatyzację przedsiębiorstw państwowych w dobrej kondycji finansowej. Zakłada ona między innymi, iż: decyzję o likwidacji podejmuje organ założycielski i może on: sprzedać przedsiębiorstwo lub jego zorganizowane części, wnieść je do spłki, oddać do odpłatnego korzystania (w leasing, w przybliżeniu 70% przypadkw). Istotnym elementem, jaki zawarł ustawodawca jest fakt, iż zbywane są nie tylko prawa - aktywa, ale także pasywa – długi i obciążenia.

Artykuł 19 ustawy o przedsiębiorstwie państwowym. Tu definiowana jest prywatyzacja likwidacyjna przedsiębiorstw państwowych w złej kondycji finansowej bez perspektyw dalszego funkcjonowania i może nastąpić, gdy: zysk po opłaceniu podatkw nie wystarcza na obligatoryjną dywidendę, prawomocnym wyrokiem sądu lub decyzją administracyjną zakazano działalności we wszystkich dziedzinach aktywności gospodarczej przedsiębiorstwa i nie podjęło ono działalności w innej dziedzinie, na wniosek zarządu komisarycznego, ponad połowę wartości majątku przedsiębiorstwa stanowią udziały, inne tytuły uczestnictwa w spłkach lub obligacje, lub, jeżeli oddano do użytku innym podmiotom ponad połowę majątku na podstawie umw prawa cywilnego.

Ponadto organ założycielski może wnieść do spłki mienie pozostałe po likwidacji lub jego części albo sprzedać całość wyżej wymienionego mienia lub jego część (ponad 80%). Przedsiębiorstwo przestaje istnieć nie tylko w sensie prawnym, ale i fizycznym).



Zbir regulacji prawnych stanowiących podstawowe założenia prywatyzacyjne w głwnej mierze obejmują trzy ustawy:

Ustawa o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych z 13 lipca 1990 roku (Dz. Ust. Nr 51, poz. 298 z pźniejszymi zmianami

Ustawa o przedsiębiorstwie państwowym z 25 września 1981 roku, jednolity tekst z 22 lutego 1991 roku (Dz. Ust. 1991 roku, nr 18, poz. 80)

Ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych z 30 sierpnia 1996 roku.



Tabela 1 przedstawia zarys podstawowych założeń tychże ustaw.



Ustawa o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych z 13 lipca 1990 roku.

Ustawa o prywatyzacji i komercjalizacji przedsiębiorstw państwowych 30 sierpnia 1996

Komercjalizacja- - pojęciem tym określano do tej pory (w języku potocznym) proces przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spłkę Skarbu Państwa.



Uprawnieni pracownicy – brak takiego określenia w ustawie. Zgodnie z przepisami ustawy do pracownikw uprawnionych do nabywania akcji na zasadach preferencyjnych należały osoby będące pracownikami w dniu wykreślenia z rejestru przedsiębiorstwa państwowego przekształconego w spłkę.



Rolnicy lub rybacy – także takiego pojęcia nie ma w ustawie. Preferencyjne zasady nabywania akcji Skarbu Państwa dotyczyły producentw rolnych na trwale związanych z przedsiębiorstwem poprzez kooperację lub kontraktację, przy czym Rada Ministrw określiła rodzaje przedsiębiorstw państwowych, ktrych akcje mogą być nabywane przez producentw rolnych.



Na gruncie ustawy o prywatyzacji przekształcenie przedsiębiorstwa państwowego w spłkę mogło być tylko przeprowadzone w celu prywatyzacji.



Ustawa nie określa przedsiębiorstw państwowych, ktre nie mogą być przekształcone w jednoosobową spłkę skarbu państwa.

Ustawa wprowadza szereg nowych pojęć między innymi:



Komercjalizacja – jako przekształcenie przedsiębiorstwa państwowego w spłkę Skarbu Państwa



Ustawa znacznie rozszerza pojęcie Uprawnieni pracownicy w stosunku do ustawy z dnia 13 lipca 1990 roku.



Rolnicy lub rybacy – tutaj szczegłowo opisana grupa osb uprawnionych do nabywania akcji prywatyzowanych przedsiębiorstw.



Ustawa o komercjalizacji dopuszcza komercjalizację w celu prywatyzacji, ale rwnież w innym celu za zgodą rady ministrw.



Ustawa określa przedsiębiorstwa, ktre nie mogą być komercjalizowane



Przedsiębiorstwa postawione w stan upadłości lub stan likwidacji, jak rwnież przedsiębiorstwa użyteczności publicznej ( Poczta Polska ) nie mogą być prywatyzowane.

Tabela 1. Porwnanie ustaw prywatyzacyjnych.





Ustawa z dnia 30 sierpnia 1996 roku jest bardziej precyzyjna w stosunku do tej z 13 lipca 1990 roku. Zawiera więcej szczegłowych artykułw dotyczących między innymi kryteriw, jakie musi spełniać członek rady nadzorczej czy dzieli prywatyzację na pośrednią i bezpośrednią.

Prywatyzacja bezpośrednia polega na zarządzaniu wszystkimi składnikami materialnymi i niematerialnymi majątku prywatyzowanego przedsiębiorstwa poprzez: sprzedaż przedsiębiorstwa, wniesienie przedsiębiorstwa do spłki, oddanie przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania.

Prywatyzacja pośrednia opiera się na zbywaniu akcji w wyniku komercjalizacji. Akcje te są zdobywane w trybie oferty ogłoszonej publicznie, rokowań podjętych na podstawie publicznego zaproszenia, jak rwnież przetargu publicznego.

Ustawa ta jest nowsza i co za tym idzie lepiej dostosowana do realiw polskiej prywatyzacji. W ustawie z 13 lipca 1990 roku brak jest wielu rozwiązań, ktre znalazły miejsce w ustawie z 1996 roku i pozwoliły rozwiać wiele wątpliwości dotyczących prywatyzacji.



Znaczące w okresie prywatyzacji są lata początkowe. W przypadku Polski bardzo istotnym był także rok 1991. Zmiany ustrojowe zostały dokonane, jednak nie były one wystarczające, aby zachęcić zagraniczny kapitał do inwestowania. Państwo musiało wychodzić z własną inicjatywą, szczeglnie istotnym jest tutaj proces prywatyzacji, ktry jako inicjowany przez państwo jest wyznacznikiem atrakcyjności danej gospodarki. Plany związane z tym procesem zostały zawarte w programie przekształceń własnościowych. Składał się on ze:

Strategii prywatyzacji

Sposobw prywatyzacji

Procesu prywatyzacji

Strategia prywatyzacji opierała się na rozdziale drg prywatyzowania rżnych kategorii przedsiębiorstw: dużych, średnich i małych. Położono szczeglny nacisk na małą prywatyzację jak rwnież konieczność powołania sprawnego aparatu prywatyzacyjnego – od Ministerstwa Przekształceń Własnościowych przez sztaby prywatyzacyjne w poszczeglnych resortach – organach założycielskich, przez delegatury regionalne Ministerstwa Przekształceń Własnościowych do pełnomocnikw ds. prywatyzacji w Urzędach Wojewdzkich.

Sposoby prywatyzacji, jakie planowano wykorzystać to: komercjalizacja sektora państwowego przez przekształcenie przedsiębiorstw państwowych w spłki prawa handlowego należące do Skarbu Państwa, prywatyzacja dużych przedsiębiorstw (ok. 500) w trybie indywidualnym przez ofertę publiczną, oferty ograniczone i oferty prywatne, jak rwnież w trybie grupowym na podstawie studiw sektorowych. Prywatyzowano także małe i średnie przedsiębiorstwa (ok. 2500 przedsiębiorstw przemysłowych i ok. 3000 przedsiębiorstw budowlanych, transportowych, handlowych i turystycznych).

Obsługa procesu prywatyzacji została powierzona dwunastu delegaturom Ministerstwa Przekształceń Własnościowych na drodze: ujednolicenia metody wyceny dla danej branży, uproszczenia i standaryzacji procedur oraz rozwiązań ekonomiczno – prawnych, np. przykładowych umw, przygotowania akcji, obligacji i udziałw.

Założenia komercjalizacji na rok 1991 zawierał także inne sposoby prywatyzacji. Szczeglnie chodziło tu o prywatyzację w drodze likwidacji (ok. 1000 przedsiębiorstw, szczeglnie handlowych transportowych, biur projektowych), jak rwnież prywatyzację mienia komunalnego (szczeglnie przedsiębiorstwa użyteczności publicznej). Na zlecenie zarządw gmin wykonawcą były regionalne delegatury Ministerstwa Przekształceń Własnościowych.



Struktury instytucjonalne przygotowujące prywatyzację musiały powstać całkowicie od podstaw. Możemy tu wyrżnić tu cztery podstawowe instytucje. Pierwszą grupę stanowią pośrednicy finansowy, do ktrych zaliczamy: towarzystwa inwestycji oglnych i fundacje gromadzące pieniądze od społeczeństwa. Druga grupa to giełdy: papierw wartościowych w Warszawie, giełdy regionalne jak rwnież giełdy towarowe: rolnicze, artykułw budowlanych i inne. Trzecia grupa to Komisja Papierw Wartościowych dla nadzoru rynku papierw wartościowych oraz ułatwienia koordynacji działań zmierzających do zapewnienia rwnowagi popytu i podaży na tym rynku. Czwarta grupa utworzone w Ministerstwie Przekształceń Własnościowych Biuro Komisji Papierw wartościowych w celu przygotowaniu kadr oraz opracowania zasad dopuszczania papierw wartościowych do obrotu.



Prywatyzacja miała sprawić, że wszystkie podmioty gospodarcze niezależnie od ich formy własnościowej będą działać na podstawie jednakowych regulacji. Jednakże pojawiły się bardzo poważne ograniczenia i wady takie jak: brak faktycznego oddzielenia przedsiębiorstw od administracji gospodarczej, zmiana statusu prawnego przedsiębiorstwa z państwowego w jednoosobową spłkę Skarbu Państwa nie powoduje zasadniczych zmian w kształcie strategii menedżerskich.

Cele tejże prywatyzacji mogą być rwnież osiągnięte w ramach postępowania upadłościowego, ktre następuje w przypadku, gdy majątek przedsiębiorstwa nie wystarcza na zaspokojenie jego długw. Ogłoszenie upadłości (artykuł 24 Ustawy o powszechnej prywatyzacji) rozpoczyna postępowanie upadłościowe: według prawa upadłościowego należy przede wszystkim dążyć do sprzedaży przedsiębiorstwa w całości.

W przypadku braku takiej możliwości, sprzedaży podlegają poszczeglne składniki majątku lub przedsiębiorstwo bądź nieruchomość przeznaczona do jego prowadzenia, za zezwoleniem sądu, mogą być wydzierżawione. Efektem końcowym będzie wwczas rwnież zmiana formy własności przedsiębiorstwa.



Efekty prywatyzacji nierasowej przeprowadzonej do końca 1994 roku.

W 1989 roku było w Polsce 8 411 przedsiębiorstw państwowych. W wyniku Ustawy o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym podziałowi uległo 300 firm i to zwiększyło ich oglną liczbę o około 700. Według stanu na 31 grudnia 1994 roku było w Polsce 4995 przedsiębiorstw państwowych. Prywatyzacja we wszystkich formach objęła ok. 60% pierwotnej liczby przedsiębiorstw. Z tego do końca 1994 roku za pomocą ścieżki kapitałowej sprywatyzowano ponad 130 firm (w latach 1993 i 1994 odpowiednio 48i 36 spłek).

Prywatyzacja likwidacyjna na podstawie artykułu 37 Ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych zakończyła się sukcesem w przypadku 897 firm, zaś przeprowadzona na podstawie artykułu 19 Ustawy o powszechnej prywatyzacji objęła 1248 firm, z czego pomyśle zakończenie znalazła w 293 przedsiębiorstwach. Około 380 firm sprywatyzowano przy użyciu procedur prawa upadłościowego, około 60 w ramach bankowych postępowań ugodowych, w 1635 firm przejęła Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa, a 291 objęła komunalizacja. Prywatyzacja kapitałowa objęła swoim zasięgiem stosunkowo niewielką liczbę firm. Wynika to głwnie z inwestorw indywidualnych (bessa na giełdzie) i instytucjonalnych. Jej efekty, jeśli chodzi o wyniki sprywatyzowanych przedsiębiorstw, są zdecydowanie zadowalające. Nastąpiła znaczna poprawa funkcjonowania tych spłek.



Do najważniejszych elementw tej poprawy należą: stabilizacja finansowa firm, rozwj inwestycji, (przy czym w przeciętnej firmie sprzedanej inwestorowi zagranicznemu wartość inwestycji przyrzeczonych i poczynionych jest dziesięć razy większa niż w firmie sprzedanej inwestorowi krajowemu i 20 razy wyższa niż w firmach sprzedanych w ofercie publicznej), pojawienie się prb wprowadzenia nowych produktw na rynek, dostosowania rynkowe i poprawa systemu zarządzania. Dochody państwa z prywatyzacji rosły od około 170 mln PLN w 1991 roku do ponad 3749 mln PLN w 1996.



Prywatyzacja kapitałowa uznawana jest w Polsce za najlepsze rozwiązanie, przynoszące najlepsze efekty. Jednak nie jest ona pozbawiona pewnych ograniczeń do najważniejszych można zaliczyć:

Przedmiotem prywatyzacji mogą być tylko firmy najbardziej znane, o ustalonej renomie

Jest kosztowna i długotrwała

Istnieje ograniczony popyt na rynku krajowym

Kwestie wyceny i rzeczywistej wartości przedsiębiorstwa często bywa sporna

W przypadku prywatyzacji likwidacyjnej zgodnej z artykułem 37 ustawy o powszechnej prywatyzacji pojawiają się następujące ograniczenia:

Najczęstsza forma leasingu spłkom pracowniczym nie powoduje natychmiastowej zmiany formy własności

Spłki pracownicze nie mają najczęściej odpowiedniego zaplecza kapitałowego

Dotyczy głownie przedsiębiorstw małych

W przypadku likwidacji z artykułu 19 ustawy o powszechnej prywatyzacji:

Mienie pozostałe po uregulowaniu czy zabezpieczeniu zobowiązań przedsiębiorstwa jest najczęściej sprzedawane

Istnieją poza tym przedsiębiorstwa, ktrych nie można sprywatyzować za pomocą powyższych metod są to miedzy innymi:

Przedsiębiorstwa duże i bardzo duże w niezłej sytuacji finansowej, ale zbyt mało atrakcyjne dla prywatyzacji kapitałowej czy też za duże dla likwidacji z artykułu 37 ustawy i prywatyzacji

Przedsiębiorstwa w niezłej sytuacji finansowej, ale wymagające restrukturyzacji

Przedsiębiorstwa wymagające dużych nakładw finansowych na zmiany technologiczne

Doświadczenia i wnioski wyciągnięte z przeprowadzonych prywatyzacji wymusiły poszukiwania innych metod, ktre mogłyby ominąć bariery innych ścieżek przekształceń własnościowych.



Prbą rozwiązania niedogodności poprzednich metod był Program Powszechnej Prywatyzacji. PPP realizowany był na podstawie ustawy i narodowych funduszach inwestycyjnych i ich prywatyzacji z 30 kwietnia 1993 roku (Dziennik Ustaw nr 44 pozycja 202). Przebieg realizacji zakładał kilka etapw. Podstawą programu było utworzenie narodowych funduszy inwestycyjnych (NFI), będących funduszami typu zamkniętego. Powstawały w wyniku zgromadzenia określonego kapitału poprzez emisję swoich akcji (stanowiły spłki akcyjne).

Minister przekształceń własnościowych podpisał akty notarialne powołujące 15 narodowych funduszy inwestycyjnych 15 grudnia 1994 roku. Według ustawy władzami funduszu były: walne zgromadzenie akcjonariuszy, rada nadzorcza, zarząd (artykuł 14 ustawy), przy czym członkw pierwszej rady nadzorczej powołuje minister przekształceń własnościowych za zgodą premiera spośrd osb wyłonionych w drodze konkursu przeprowadzonego przez Komisję Selekcyjną, składającą się z osb wybranych przez Sejm, Senat, premiera i związki zawodowe. Komisja selekcyjna nabrała mocy prawnej 17 grudnia 1993 roku.

Akcje przedsiębiorstw państwowych przekształconych w jednoosobowe spłki skarbu państwa uczestniczących w programie są wnoszone do funduszy przez ministerstwo przekształceń własnościowych (określone pakiety obejmują do 60% akcji). Akcje spłek powstałych w ramach przekształcenia prywatyzacyjnego będą alokowane w sposb następujący (artykuł 10 i artykuł 46 ustawy):

60% akcji zostanie wniesionych do NFI, z tym, że pakiet 33% (większościowy) otrzyma jeden z funduszy, a pozostałe 27% akcji zostanie rwnomiernie rozdzielone między pozostałe fundusze

Do 15% akcji otrzymają bezpłatnie pracownicy przedsiębiorstwa

W przypadku niektrych spłek do 15% akcji zostanie udostępnione rolnikom i rybakom pozostającym w stosunkach z prywatyzowanym przedsiębiorstwem przez okres minimum dwch lat przed przekształceniem w jednoosobową spłkę skarbu państwa

Istotnym elementem w aspekcie jakościowym prowadzonych działań był fakt, iż dopuszczano możliwość korzystania z profesjonalnych firm zarządzających.

Elementem kończącym działania w tym wymiarze była emisja Powszechnych Świadectw Udziałowych, do otrzymania, ktrych mieli prawo, po uiszczeniu symbolicznej opłaty, wszyscy dorośli obywatele polscy i rekompensacyjnych Świadectw Udziałowych, ktre mogą otrzymać bezpłatnie emeryci i renciści.

Świadectwa Udziałowe będące papierem wartościowym na okaziciela dopuszczonym do obrotu giełdowego i pozagiełdowego, będą podlegały wymianie na akcje NFI. Akcje funduszy były zaś przedmiotem obrotu giełdowego w Giełdzie Papierw Wartościowych w Warszawie.



Bardzo ważne w Programie Powszechnej Prywatyzacji są jego zalety takie jak: brak konieczności wyceny przedsiębiorstw, gdyż majątek wnoszony jest, za pośrednictwem powszechnych świadectw udziałowych, a następnie akcji funduszy, przekazywany wszystkim obywatelom. Eliminuje to możliwość wystąpienia sprzeczności przy wycenie przedsiębiorstw.

Program daje szansę rozwoju kilkuset firmom, co w porwnaniu z dotychczasowymi osiągnięciami prywatyzacji jest istotną wielkością. Jednym warunkiem jest stosunkowo dobra sytuacja finansowa firmy. Dla firm w złej kondycji organizowany jest program o nazwie Stabilizacja Restrukturyzacja Prywatyzacja. Realizacją tego programu (zainspirowanemu przez Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju), mają zając się spłki inwestycyjne tworzone przez tenże bank wraz z polskimi bankami.

W programie mogły brać udział przedsiębiorstwa bez względu na wielkość. Nie muszą być one obecnie bezwzględnie atrakcyjne dla zewnętrznych inwestorw.



1 października 1996 roku weszły w życie ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 roku o: urzędzie Ministra Skarbu Państwa i o Komitecie Integracji Europejskiej. Ogłoszono je w Dzienniku Ustaw Numer 106.

Według tej ustawy do zadań Ministra Skarbu Państwa należy inicjowanie polityki państwa w zakresie gospodarowania mieniem Skarbu Państwa i państwowych osb prawnych, w tym prywatyzacji tego mienia oraz ochrona interesw Skarbu Państwa, jak rwnież realizacja i zapewnienie koordynacji działań w tym zakresie. Do zadań Ministerstwa Skarbu Państwa między innymi należy:

P

5325

rowadzenie zbiorczej ewidencji majątku Skarbu Państwa

Prowadzenie ewidencji podmiotw, ktrym przysługuje prawo wykonywania uprawnień wynikających z praw majątkowych Skarbu Państwa

Wykonywania uprawnień wynikających z praw majątkowych Skarbu Państwa

Składanie w imieniu Skarbu Państwa oświadczenia woli o utworzeniu spłki prawa handlowego

Kontrolowanie wykonywania przez organy administracji państwowej oraz państwowe osoby prawne zadań w zakresie przekształceń własnościowych

Realizowanie zadań Ministerstwa Przekształceń Własnościowych wynikających z przepisw o prywatyzacji oraz zadań właściwego ministra, wynikających z ustawy o Narodowych Funduszach Inwestycyjnych i ich prywatyzacji

Do zakresu działania ministra przejdą zadania i kompetencje w zakresie wykonywania praw z akcji i udziałw należących do skarbu państwa.



Jednym z charakterystycznych zjawisk pierwszej fazy transformacji we wszystkich krajach Europy Środkowej i Wschodniej, a więc także i w Polsce był głęboki spadek produkcji przemysłowej głownie z powodu:

Rozpadu RWPG – duża część produkcji przemysłu maszynowego nastawiona była na handel wewnątrz RWPG a szczeglnie z krajami byłego ZSRR

Liberalizacji ekonomicznej i znacznego otwarcia gospodarek na handel światowy. W rezultacie szereg krajowych produktw, ze względu na niską jakość i wysokie ceny nie miało nabywcw

Obniżenia lub likwidacji dotacji budżetowych, co zmusiło producentw do zaniechania nieopłacalnej produkcji

Spadku siły nabywczej społeczeństwa. Obniżenie dochodw społeczeństwa w wyniku restrykcyjnej polityki fiskalnej zahamowało popyt

Spadku nakładw inwestycyjnych



Wprowadzenie mechanizmw rynkowych do gospodarki stopniowo eliminowało nieefektywne podmioty i niekonkurencyjną produkcję. Nadal jednak obciążają gospodarkę wielkie nie poddające się, jak dotąd skutecznej restrukturyzacji, zmonopolizowane struktury, funkcjonujące głwnie w sektorze energetycznym, paliwowym, zbrojeniowym. Najgłębsze załamanie dotyczyło przemysłu metalurgicznego, elektromaszynowego i lekkiego. Natomiast przemysły: spożywczy, poligraficzny i drzewno – papierniczy praktycznie nie odczuły skutkw recesji.

Po okresie kryzysu Polska odnotowała wzrost produkcji przemysłowej kreowany głownie przez:

Rosnący popyt krajowy zwłaszcza na dobre inwestycje i zaopatrzeniowe (najwyższą dynamikę wzrostu odnotowały przedsiębiorstwa wytwarzające dobre inwestycje około 17%)

Wzrost eksportu. W pierwszej połowie 1996 roku największy wzrost dynamiki odnotowano w sekcji oleje, tłuszcze i woski zwierzęce i roślinne oraz żywność i zwierzęta żywe. W 1994 roku eksport wyrobw elektromaszynowych zwiększył się o 18,9%, chemicznych – o 22,8%, spożywczych – o 30% i drzewno – papierniczych- o 43,9%

Zwiększenie wydajności pracy. W pierwszej połowie 1996 roku odnotowano wzrost wydajności w przemyśle 8%

Zmiany w strukturze własnościowej

Poprawa jakości i nowoczesności wyrobw

W tych latach ostra walka o krajowy i zagraniczny rynek zbytu wymogła na polskich producentach zmiany technologiczne i strukturalne, polegające na wyeliminowaniu lub zdecydowanym ograniczeniu produkcji wyrobw nieefektywnych, nie mogących sprostać wymogą odbiorcw i wzrastającej konkurencji. Nastąpiła zmiana oferty rynkowej. Rozszerzył się asortyment wytwarzanych wyrobw, poprawiła się ich jakość. Osiągnięto widoczny w estetyce i atrakcyjności. Pozwala to na pozytywną ocenę zdolności adaptacyjnej naszego przemysłu.



Wyzwania, jak rwnież wymogi, jakie postawiła nam sytuacja po 1989 roku wymogły na rządzących krajem zmiany strukturalne jak rwnież zmiany w sposobie gospodarowania majątkiem narodowym. Zwrot ku demokracji, jak rwnież gospodarce kapitalistycznej wiązał się z konkretnymi zmianami. Potrzeba reform była zauważana przez wszystkie formacje rządzące, jednakże ich sposoby realizacji były rozbieżne. Podstawowymi założeniami omawianych przekształceń były: ukierunkowanie gospodarki na zarządzanie w sposb niezależny od państwa, a jego rola miała polegać na zapewnieniu korzystnych, stabilnych warunkw do rozwoju, przy czym w strategicznych dla kraju instytucjach udziałowcem nadal powinien być skarb państwa, przekazywanie przedsiębiorstw w ręce prywatnych właścicieli na drodze prywatyzacji. Prywatyzacja jednak powinna być także dla państwa bardzo istotnym źrdłem przychodw do budżetu. Jednak droga do przekazania rżnych firm czy instytucji z założenia miała być, choć po części schematyczna i jednakowa dla wszystkich, w celu zachowania przejrzystości tego procesu, lecz ze względu na bardzo dużą rozbieżność, co do ważności prywatyzowanego przedsiębiorstwa, jak rwnież jego wartości, a szczeglnie procesu jego wyceny okazało się to wyjątkowo trudne. Kolejnym problemem było przekazanie udziałw w takiej firmie wszystkim do tego uprawnionym. Myślę, iż po dziś dzień stanowi to poważny problem, czego przykładem może być niedawna prywatyzacja banku PKO BP. Prywatyzacja, jak rwnież przekształcenia strukturalne niosą ze sobą także zagrożenia. Polska jako kraj o bardzo dużym wspłczynniku korupcji jest narażona na konkretne nadużycia. Pod tym względem szczeglnie ryzykowna była prywatyzacja przez likwidację przedsiębiorstwa, gdzie zamiast umożliwienia wykupu zakładu za kwotę realną możliwą do uzyskania na przykład przez pracownikw mieliśmy do czynienia z wrogim przejęciem, gdzie przy pomocy odpowiednich klauzul zakupu dokonał zagraniczny koncern przy minimalnym wkładzie finansowym.

Polska jednak jest krajem dynamicznych wzrostw, gdzie gospodarka rynkowa znacząco zbliżyła się do standardw europejskich, a co nie byłoby możliwe bez odpowiedniej polityki przekształceń strukturalnych i prywatyzacji, ktrą w znaczącym stopniu rozwinął profesor Leszek Balcerowicz.



Bibliografia:

Polska gospodarka. Tendencje. Oceny. Prognozy , kwartalnik, Wydawca: Centrum Analiz Społeczno – Ekonomicznych

Leszek Balcerowicz Pogodzić ekonomię z polityką , Gazeta bankowa

Zeszyty BRE Bank – CASE nr 41

Gospodarka Narodowa numery: 8, 9, 10

www.stat.gov.pl - Głwny Urząd Statystyczny

www.case.com.pl - Centrum Analiz Społeczno – Ekonomicznych

www.mf.gov.pl - Ministerstwo Finansw Rzeczpospolitej Polskiej






Przykadowe prace

Recenzja ulubionego filmu

Recenzja ulubionego filmu Urzeczywistnić fantazję, czyli prba ekranizacji Władcy Pierścieni Ktż z ludzi czytających książki o tematyce fantastycznej, nie pragnął przenieść się do krain baśniowych smokw, walecznych rycerzy, zawistnych trolli ...

Tkanka łączna

Tkanka łączna Zbudowana jest z komrek z bardzo obfitej istocie międzykomrkowej. Istota międzykomrkowa składa się z istoty podstawowej, włkien. Wyrżniamy następujące rodzaje włkien: kolagenowe, siateczkowe oraz sprężyste. Istota podstawowa jest bezpostaciowa, ...

Ideał renesansowego piękna

Ideał renesansowego piękna Ideał renesansowego piękna zmienia się tak szybko jak moda, każda epoka posiadała wzr klasycznego piękna kobiety. Damy renesansowe rżniły się znacznie od ich średniowiecznego pierwowzoru. O ideale renesansowej kobiety możemy ...

Dokonaj analizy rynku hotelarskiego i gastronomicznego wojewdztwa pomorskiego. Scharakteryzuj jeden ze znanych hoteli gdańskich jego otoczenie i ofertę.

Dokonaj analizy rynku hotelarskiego i gastronomicznego wojewdztwa pomorskiego. Scharakteryzuj jeden ze znanych hoteli gdańskich jego otoczenie i ofertę. Wojewdztwo pomorskie widziane jako kompleksowy produkt turystyczny wymaga analizy jego bliższego otoczenia, na ktre składają sie m.in. następuj...

Stefan Żeromski - biografia.

Stefan Żeromski - biografia. Urodzony 1 listopada 1864 roku w Strawczynie jako syn podupadłego szlachcica, dzieciństwo spędził na wsi kieleckiej, z ktrą połączyły go na całe życie najserdeczniejsze więzy. Rodzice jego dzierżawili skromny folwark w Ciekotach, w d...

Podstawy prawa karnego

Podstawy prawa karnego PRAWO KARNE Źrdła prawa karnego: 1) Kodeks karny z 6 kwietnia 1997 r. Składa się z 3 części: oglnej, szczegłowej, wojskowej. Oglna: podstawowe zagadnienia prawa karnego np.: zasady odpowiedzialności karnej, formy popełnienia przestę...

Człowiek musi wierzyć w parę prostych pojęć jeśli chce żyć przyzwoicie.

Człowiek musi wierzyć w parę prostych pojęć jeśli chce żyć przyzwoicie. Na przestrzeni wiekw człowiek zmieniał się zarwno pod względem wyglądu, jak i wartości, ktre regulowały jego życie. Słowa Josepha Conrada traktują o wartościac...

"Chopin - Pragnienie Miłości" – recenzja filmu

"Chopin - Pragnienie Miłości" – recenzja filmu Film Jerzego Antczaka "Chopin - Pragnienie Miłości" jest z pewnością jednym z najważniejszych polskich filmw ostatnich lat. To efekt długoletniej pracy wspaniałego duetu - Jerzego Antczaka - reżysera(laureata m.in. Gra...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry