• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Polska w...

Nawigacja

Polska w XVIIw - wojny



Polska w XVIIw - wojny




Celem mojej pracy jest przedstawienie bilansu wojen polskich w XVI i XVII wieku.

Wojny te przedstawię w kolejności rzeczowej. Polska w tym czasie była zaangażowana głwnie w wojny ze Szwecją i Rosją, a także z Kozakami. Podczas tych walk granica kraju zmieniała się często. Terytorium Korony rozciągało się od Inflant na płnocy do niemalże Morza Czarnego na południu oraz od Wielkopolski na zachodzie do Ziemi Smoleńskiej.



Wojny ze Szwecją rozpoczęły się za panowania Zygmunta III Wazy . Bezpośrednią przyczyną były skutki unii personalnej polsko-szwedzkiej. Szwedzi obawiając się szerzenia katolicyzmu w ich kraju ogłosili detronizację Zygmunta III Wazy i powołali na tron jego stryja Karola Sudermańskiego. Wojna ze Szwecją zaczęła się atakiem Szwedw na Inflanty w 1600r., ktrzy początkowo odnosili łatwe zwycięstwa. Nagłą zmianę przyniosło zwycięstwo husarii polskiej dowodzonej przez Jana Karola Chodkiewicza . Okres walk zakończył rozejm w 1611r. na mocy, ktrego Polska odzyskała utracone ziemie. Lata dwudzieste XVII wieku przyniosły kolejne starcia dwch państw. Najeźdźca zajął Inflanty i dotarł aż do Gdańska. W 1627r. Polska zwyciężyła w bitwie morskiej pod Oliwą. Dwa lata pźniej został zawarty rozejm w Starym Targu. Szwedzi na mocy tego układu pobierali opłaty celne i zatrzymali Inflanty bez Gdańska i Krlewca. Za panowania krla Władysława IV Wazy nie prowadzono żadnych walk z powodu braku pieniędzy. W 1635r. zawarto rozejm w Sztumskiej Wsi na mocy, ktrego Szwecja wycofała się z miast pruskich, ale nadal rządziła na Inflantach. Kiedy wydawało się, że konflikt ze Szwecją został już na zawsze zażegnany w 1655r. nastąpił najazd Szwedw na Polskę tzw. Potop szwedzki. Przyczyną ataku nieprzyjaciela było podtrzymanie pretensji do tronu szwedzkiego przez kolejnego krla elekcyjnego Jana III Kazimierza. Wojska szwedzkie wykorzystały zaangażowanie Korony w wojny z Rosją i od płnocy oraz wschodu wkroczyły na teren Rzeczpospolitej. 25-go lipca 1655r. pod Ujściem, pospolite ruszenie poddało się wojskom najeźdźcy. Kolejnym ciosem dla Polski było zerwanie unii polsko-litewskiej przez Janusza i Bogusława Radziwiłw, ktre potwierdzał układ w Kiejdanach zawarty 20.10.1655r. Na mocy tego układu Litwa została oddana pod opiekę krlowi szwedzkiemu i przewidziane zostało zawarcia unii Litwy i Szwecji. Klęska pospolitego ruszenia ziemi sieradzkiej i łęczyckiej otwierała drogę Szwedom w głąb kraju. Napastnik zajął dwa głwne miasta: Warszawę (8.09.1655) i Krakw (17.10.1655).



wczesny krl uciekł na Śląsk. Zmianę sytuacji przyniosła obrona klasztoru na Jasnej Grze, kierowana przez przeora Paulinw Augusta Kordeckiego. Obrona klasztoru poderwała społeczeństwo polskie do walki z wrogiem. 29.12.1655r. z inicjatywy Stefana Czarneckiego w Tyszowcach zawiązano konfederację przeciwko wrogowi. Po powrocie do kraju w 1656r. krl złożył słynne śluby lwowskie. W ślubach tych krl obrał za patronkę swoją i państwa polskiego Matkę Boską. 17.01.1656 Fryderyk Wilhelm podpisał traktat w Krlewcu, na mocy ktrego elektor brandenburski stał się lennikiem krla Szwecji. Udana wojna podjazdowa prowadzona przez hetmana Czarneckiego zmusiła Szwedw do szukania sojusznikw. Zaowocowało to w 1657 pierwszym układem rozbiorowym w Radnot pomiędzy krlem Szwecji, elektorem brandenburskim a księciem Siedmiogrodu Jerzym Rakoczym. Na szczęście układ ten nigdy nie został wprowadzony w praktyce. Habsburgowie obawiając się nadmiernego zbliżenia polsko-rosyjskiego doprowadzili do podpisania traktatw welasko-bydgoskich, dzięki ktrym Fryderyk Wilhelm dołączył do koalicji antyszwedzkiej, a Prusy Książęce uzyskały suwerenność. Armia polska pod dowdztwem Stefana Czarneckiego, zatrzymała atak wojsk Jerzego Rakoczego. Koniec walk przybliżyło wypowiedzenie przez Danię wojny państwu Karola X Gustawa. Wkrtce podpisano pokj w Oliwie. Stało się to 23 maja 1660r. Porozumienie to przywrciło stan posiadania ziem sprzed wybuchu walk. Polska zatrzymała jedynie południowo-wschodnią część Inflant zwaną Inflantami polskimi.



Wojny z Rosją zaczęły się pod koniec XVI w., kiedy wczesny car Iwan IV Groźny, najechał na Inflanty. Panujący wtedy w Polsce Stefan Batory zdecydował się na odbicie zagrabionych ziem. Spr ten został zakończony w 1582r. traktatem w Jamie Zapolskiej.

Zła gospodarka, panujący głd, wzrost cen ziarna spowodował wzrost niezadowolenia polityki prowadzonej przez kolejnego cara Borysa Godunowa. Rosjanie potrzebowali władcy, ktry poprawiłby sytuację w kraju. Taka osoba znalazła się w 1604r. Był to Dymitr Samozwaniec. Człowiek ten podał się za cudem uratowanego syna Iwana Groźnego, ktry rzekomo został zabity. Spotkał się on z poparciem szlachty polskiej, ktra miała zamiar wykorzystać go do poszerzenia swoich majątkw. Dymitr wsparty zbrojnie przez Polakw wyruszył na Moskwę. Wkrtce carem Rosji został Dymitr Samozwaniec. Jego rządy nie trwały długo gdyż, został zabity a jego prochy zostały wystrzelone w kierunku skąd przybył. W 1609r. wojska Zygmunta III Wazy ponownie wyruszyły na Rosję, przystępując do oblężenia Smoleńska. Wojska rosyjskie wyruszyły z odsieczą. Pierwszą bitwę stoczono w 1610 pod Kłuszynem, gdzie zwycięstwo odniosły wojska polskie dowodzone przez Stefana Żłkiewskiego . Następnym celem wyprawy wojennej była Moskwa. Polacy władali Kremlem do 1612r. Następnie prowadzono negocjacje z magnaterią rosyjską na temat osadzenia krlewicza Władysława na tronie Rosji. Magnateria zgodziła się, ale postawiła warunek, na ktry nie zgodził się Zygmunt III Waza. Mianowicie krlewicz musiał przejść na prawosławie. Skutkiem tego było przejęcie tronu rosyjskiego przez Michała Fiodorowicza-Romanowa. Rok 1619 przynisł rozejm w Dywilnie na mocy, ktrego Polska zyskała ziemie czernihowską, siewierską i smoleńską.

Za rządw krla Władysława IV Wazy, nard rosyjski odbił Smoleńsk. To zdarzenie rozwścieczyło Polakw i tego samego roku (1632) Smoleńsk został ponownie przyłączony do Korony. Spr ten zakończył pokj w Polanowie, ktry był potwierdzeniem rozejmu w Dywilnie. Kolejny etap wojen polsko-rosyjskich był podzielony na dwie części, ze względu na Potop szwedzki. Pierwsza część walk odbywała się w latach 1654-1667. Wtedy Rosjanie wkroczyli na Ukrainę i zajęli Litwę. Rosjanie wykorzystując trwające rwnocześnie powstanie Bohdana Chmielnickiego , podpisali w 1654 ugodę w Perejasławiu, na mocy ktrej Polacy oddali Ukrainę Rosjanom, a wojska Chmielnickiego poddały się carowi Rosji. Wobec coraz liczniejszych porażek ze szwedzkim najeźdźcą, między stroną polską a rosyjską został podpisany rozejm w Niemierzu w 1656, na mocy ktrego Moskwa obiecała pomoc w walkach ze Szwedami. Druga część walk polsko-rosyjskich rwnież toczyła się o panowanie na Ukrainie. W 1660 Polacy odnieśli zwycięstwa pod Polonką, Cudnowem oraz odzyskali Wilno. Mimo tych zwycięstw wojna nie zakończyła się stuprocentowym sukcesem. W 1667 podpisano pokj w Andruszowie, na mocy ktrego Ukraina została podzielona pomiędzy dwie strony konfliktu. Granicę między Ukrainą Prawobrzeżną a Lewobrzeżną wyznaczała rzeka Dniepr.



Kolejne zagrożenie napływało z Ukrainy. Bunt Kozakw, zawiedzione nadzieje na powiększenie rejestru, rżnice etniczne pomiędzy polską magnaterią a prawosławnymi Kozakami to tylko niektre przyczyny wojny polsko-kozackiej. Dowdcą wojsk nieprzyjaciela był Bohdan Chmielnicki, ktry chciał pomścić morderstwo rodziny. W 1648r. wojska kozackie wyruszyły na Polskę. Kozacy sprzymierzeni z Turkami wkraczali coraz bardziej w głąb Polski. Dopiero trzynastodniowa bitwa pod Beresteczkiem zmusiła siły wroga do odwrotu. W kolejnych bitwach Kozacy sprzymierzyli się z Rosją. Konflikt kozacki zakończył pokj w Perejasławiu.



Następnym przeciwnikiem narodu polskiego byli Turcy. Przyczyną tej wojny były wyprawy Kozakw-poddanych krlowi polskiemu na ziemie tureckie, jak i wyprawy Turkw na ziemie Rzeczpospolitej. Pierwsza bitwa została stoczona pod Cecorą gdzie wojska najeźdźcy rozbiły armię polską dowodzoną przez hetmana Żłkiewskiego. Zwrot w tej wojnie przyniosła bohaterska obrona twierdzy Chocim (1621) pod dowdztwem Jana Karola Chodkiewicza. Turcy planowali prawdziwą inwazję na ziemie należące do RP. W 1672 potężna armia wroga przekroczyła granice polską. Polacy w obawie przemarszu wojsk tureckich w głąb kraju zmuszeni byli do podpisana niekorzystnego pokoju w Buczaczu, na mocy ktrego Turcy dostali Ukrainę, a Polska zmuszona była do płacenia rocznego haraczu. Rok pźniej (1673) armia hetmana Jana Sobieskiego zwyciężyła nieprzyjaciela. Dopiero pokj w Karłowicach przynisł zmiany granic polskich na te sprzed pokoju zawartego w Buczaczu.

Bilans wojen wymienionych przeze mnie w tej pracy przedstawia się w następujący sposb: Polska w XVI i XVII wieku toczyła wojny ze Szwecją, Rosją, Turcją i Kozakami.



Wszystkie wojny przyniosły bardzo podobne następstwa. Potop przynisł zmiany na arenie międzynarodowej. Jan Kazimierz zrzekł się pretensji do korony szwedzkiej. Wiek XVII możemy określić wiekiem wojen w historii polskiego narodu, ktry na przełomie kilkudziesięciu lat stracił status mocarstwa. Lata walk przyniosły niekorzystne zmiany terytorialne. Z 990 000 km2 w 1634 roku pozostało 733 500 km2 w 1667 roku. Potop przynisł wielkie straty ludności. W drugiej połowie XVII w. Wyniosły one ok. 30%. Regres demograficzny przyczynił się w znacznym stopniu do upadku rolnictwa. Spadł rwnież popyt na polskie towary. W związku z tym posiadacze folwarkw zaczęli zwiększać pańszczyznę. Rwnież w miastach panowała zła sytuacja. Niektre z nich straciły do 50% ludności (Warszawa, Poznań, Krakw), a wiele mniejszych upadło. Z powodu biedy spadła ilość kupowanych towarw oraz handel uległ osłabieniu. W polityce Rzeczpospolitej szerzyła się korupcja, zrywano sejmiki ziemskie. Wzrost znaczenia wielkich rodw doprowadził do decentralizacji władzy. Wojsko polskie było niedofinansowane oraz słabo zmobilizowane. Nazwiska wielkich dowdcw takich jak Chodkiewicz, Żłkiewski, Czarnecki były owiane chwałą. Po pokoju andruszowskim całkowicie zmieniono wojsko polskie. Husarię zastąpiła lekkozbrojna kawaleria, zmieniono rwnież uzbrojenie piechoty. Wśrd szlachty krążył mit o Polsce jako przedmurzu chrześcijaństwa. Zmieniona mentalność wśrd społeczeństwa ukazała się w stosunku do cudzoziemcw. Klęski armii polskiej spowodowały, że winowajcw porażek szukano we własnych szeregach. Bilans XVI i XVII wieku wypada niekorzystnie dla Rzeczpospolitej. Rżni się on diametralnie od poprzedniego okresu zwanego złotym wiekiem.






Przykadowe prace

Scharakteryzuj i oceń moralność mieszczańską w świetle tragifarsy "Moralność pani Dulskiej"

Scharakteryzuj i oceń moralność mieszczańską w świetle tragifarsy "Moralność pani Dulskiej" Gabryiela Zapolska interesowała się mieszczaństwem, społeczną i kulturową funkcją tej klasy. W swych utworach pokazywała mieszczaństwo jako kla...

Formy ochrony przyrody w Polsce

Formy ochrony przyrody w Polsce Formy ochrony przyrody w Polsce Obecnie w Polsce obszary objęte prawną ochroną obejmują 33%. Stanowią one przestrzenną sieć, ktrą tworzą: Park narodowy—obejmuje obszar wyrżniający się szczeglnymi wartościami pr...

Rżne ujęcia tematu "wieś" w literaturze renesansowej: Rej - Kochanowski - Szymonowic

Rżne ujęcia tematu "wieś" w literaturze renesansowej: Rej - Kochanowski - Szymonowic Tematyka rustykalna ("rusticus", po łacinie - wiejski) w twrczości poetw renesansowych wiąże się na ogł z humanistyczną pochwałą piękna świata naturalnego. Doskona&#...

"Zanurzcie Mnie w Niego" i "Niebo Złote Ci Otworzę..." - Porwnanie wiersza Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej i Kamila Baczyńskiego

"Zanurzcie Mnie w Niego" i "Niebo Złote Ci Otworzę..." - Porwnanie wiersza Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej i Kamila Baczyńskiego Maria Pawlikowska-Jasnorzewska - “Pierwsza dama skamandra . Poetka ta napisała wiele genialnych erotykw w XX-leciu Międzywojennym. Jeden z nich jest przytoczony tutaj w c...

Pojęcie i cechy przedsiębiorstw. Klasyfikacja podmiotw gospodarczych.

Pojęcie i cechy przedsiębiorstw. Klasyfikacja podmiotw gospodarczych. 1. Podmioty gospodarujące to wszystkie jednostki organizacyjne i gospodarstwa domowe istniejące w Polsce. 2. Podmioty gospodarki narodowej to osoby prawne i samodzielne jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz oso...

Międzynarodowy Czerwony Krzyż, Polski Czerwony Krzyż, Czerwony Płksiężyc

Międzynarodowy Czerwony Krzyż, Polski Czerwony Krzyż, Czerwony Płksiężyc Międzynarodowy Czerwony Krzyż i Czerwony Płksiężyc Czerwony Krzyż (Red Cross) Międzynarodowa organizacja humanitarna i charytatywna, założona w 1864 z inicjatywy...

Rozmowy Pambukiem , Sekretny dziennik Adriana Mola lat 13 i 3, Świat za szkłem .

Rozmowy Pambukiem , Sekretny dziennik Adriana Mola lat 13 i 3, Świat za szkłem . Wszystkie wyżej wymienione teksty opowiadają o wspomnieniach z czasw dzieciństwa bądź też wczesnej młodości. Większość bohaterw z opowiadań przeżywa znacznie rżni&#...

Porwnaj dwa sposoby opisu powstania świata na podstiwie księgi rodzaju i mitu greckiego

Porwnaj dwa sposoby opisu powstania świata na podstiwie księgi rodzaju i mitu greckiego Co było na początku, jak powstali ludzie i otaczający nas świat, kto był taką potęgą, ktra potrafi dać początek wszystkiemu? Te i inne pytania dotyczące początku świ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry