• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Polskie p...

Nawigacja

Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.



Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.




Pod datą 1 września 1939 roku Maria Dąbrowska zamieściła w swoim dzienniku zapis: O piątej rano zaczęła się wojna. Przy najcudniejszym poranku spadły na Warszawę pierwsze bomby.

Druga wojna światowa rozpoczęta napadem Niemcw na Polskę była najcięższym doświadczeniem polskiego narodu w XX wieku, brzemiennym w daleko idące i długotrwałe skutki. W środowisku kulturalnym i literackim wszystko radykalnie się zmieniło; od sposobu kształcenia, form życia literackiego, pozycji pisarzy, do zasad wydawania książek.



Na obszarze zajętym przez wojska niemieckie, władze okupacyjne przystąpiły natychmiast do niszczenia kultury polskiej i prześladowania jej twrcw. W zamyśle hitlerowcw Polacy mieli zostać zdegradowani do roli niewykwalifikowanych robotnikw. Z obszaru włączonego do Rzeszy wysiedlano więc przede wszystkim inteligencję, rozpoczęła się także fala masowych aresztowań, zsyłanie do obozw koncentracyjnych, rozstrzeliwania nauczycieli, duchownych i ludzi z wyższym wykształceniem. Publiczne używanie języka polskiego było zakazane, zamknięto wszystkie polskie szkoły, teatry kina, palono biblioteki (m. in. Uniwersytecką w Poznaniu) oraz wycofywano wydawnictwa autorw wrogich Niemcom (m.in. A. Mickiewicza, M. Konopnickiej) rabowano mienie, wzbogacając niemieckie kolekcje.

Od pierwszych tygodni okupacji Polacy organizowali konspiracyjne życie kulturalne, w celu podtrzymania tożsamości narodowej, siły oporu wobec działań wroga. Już w październiku 1939 r. powstało pierwsze czasopismo

pt. "Polska żyje". Znajomość nowych utworw była jednak ograniczona do wąskiego kręgu. Pisma i antologie literackie miały niewielki nakład. Ich wydawanie, rozpowszechnianie i czytanie wiązało się z dużym niebezpieczeństwem. Utwory publikowano przeważnie pod pseudonimami lub anonimowo.



Pojawiło się jednak środowisko młodych twrcw, debiutujących w czasie okupacji, nazwane pźniej pokoleniem Kolumbw. Najwybitniejsi przedstawiciele związani byli z tajną polonistyką Uniwersytetu Warszawskiego. Należeli do niego Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy i Tadeusz Borowski. Ważną rolę odegrało czasopismo "Sztuka i Nard". W kraju podczas okupacji tworzyli też pisarze starszego pokolenia, tacy jak Zofia Nałkowska, Maria Dąbrowska, Leopold Staff, Jarosław Iwaszkiewicz i Czesław Miłosz.

Wielu pisarzy znalazło się razem z pierwszą falą uchodźcw już w 1939 r. na emigracji. Do Stanw Zjednoczonych udali się Julian Tuwim, Jan Lechoń, Kazimierz Wierzyński. W Wielkiej Brytanii przebywali Antoni Słonimski, Maria Kuncewiczowa, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Mieczysław Grydzewski, redaktor przedwojennych "Wiadomości Literackich.

W Argentynie znalazł się Witold Gombrowicz, a w ZSSR Władysław Broniewski oraz Gustaw Herling-Grudziński.



Duże skupisko polskich intelektualistw powstało we Lwowie. Początkowe władze radzieckie umożliwiały działalność pisarzom deklarującym chęć wspłpracy z władzą komunistyczną. Powstało pismo w języku polskim

pt. "Czerwony Sztandar". Jednak w 1940 r. liczni pisarze, w tym Broniewski i Teodor Parnicki, zostali aresztowani. W łagrze znalazł się też młody Gustaw Herling-Grudziński. Po zajęciu Lwowa przez wojska niemieckie w 1941 r. został rozstrzelany Tadeusz Boy-Żeleński. Z innym pismem lewicowym "Nowe Widnokręgi" wspłpracowali Wanda Wasilewska, Mieczysław Jastrun, Julian Przyboś, Jerzy Putrament, czy Adam Ważyk.



Z inicjatywy nauczycieli, rodzicw oraz uczniw powstało tajne szkolnictwo. Utworzono podziemne szkoły na wszystkich szczeblach. W szkołach podstawowych prawie uczono dzieci przedmiotw wycofanych przez Niemcw. Uruchomiono także gimnazja i licea, organizując nauczanie w mieszkaniach prywatnych. W końcowych latach okupacji w szkołach średnich uczyło się ok. 100 tys. młodzieży. Stworzono także podziemny system szkolnictwa wyższego. W Warszawie działały: Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Ziem Zachodnich, Politechnika Warszawska, Wolna Wszechnica Polska, Akademia Medyczna, SGH, SGGW, Polskie Konserwatorium Muzyczne. W Krakowie tajną działalność prowadziły: Uniwersytet Jagielloński, Akademia Grniczo-Hutnicza i Instytut Pedagogiczny Związku Nauczycielstwa Polskiego. Po roku 1941 tajne nauczanie podjęły uniwersytety we Lwowie (Uniwersytet Lwowski) i w Wilnie (Uniwersytet Wileński). Ogłem wiedzę na poziomie wyższym zdobywało kilka tysięcy studentw.

Znaczącą rolę w organizacji podziemnej oświaty polskiej odegrali m.in.: J. Groszkowski, E. Lipiński, W. Szafer i ksiądz M. Rhode. Tajne nauczanie było bezwzględnie zwalczane przez niemieckie władze okupacyjne - w latach 1939-1945 na skutek eksterminacji życie utraciło 8,5 tys. nauczycieli polskich.






Przykadowe prace

Myśl ekonomiczna w średniowieczu

Myśl ekonomiczna w średniowieczu Średniowiecze trwa w Europie od IV/V w. do XV w. Epoka ta została zapoczątkowana m.in. ze względu na zgodę Konstantyna Wielkiego na wyznawanie chrześcijaństwa, przeniesienie stolicy Cesarstwa Rzymskiego do Konstantynopola (oba wydarzenia to lata 313-330 n...

Jak rozumiesz ostatnią myśl utworu: ,,Trzeba uprawiać swj ogrdek’’.

Jak rozumiesz ostatnią myśl utworu: ,,Trzeba uprawiać swj ogrdek’’. Jak należy rozumieć ostatnią myśl utworu Woltera? Uważam, że nie można jednoznacznie rozumieć słw wypowiedzianych przez Kandyda: ,,Trzeba uprawiać swj ogrdek. Każdy z nas mo&#...

Czym jest miłość?

Czym jest miłość? Czym jest miłość? Od niepamiętnych czasw zastanawiają się nad tym najwięksi myśliciele i filozofowie. Miłość - sens życia każdego człowieka bez względu na jego wiek, pochodzenie czy pozycję społe...

Władysław A. Serczyk "Katarzyna II"

Władysław A. Serczyk "Katarzyna II" Katarzyna II (1762-1796)- caryca Rosji, Urodziła się 2 maja 1729 w Szczecinie, jako crka niemieckiego księcia Christiana Augusta w prowincji Anhalt-Zerbst. Na chrzcie otrzymała imiona Sophie Friederike Auguste. W 1745 r. poślubiła k...

Nauka administracji

Nauka administracji Nauka administracji: Nauka administracji Nauka prawa administracyjnego Nauka polityki administracyjnej Nauka administracji Zajmuje się administracją rzeczywistą, taką jaką ona jest, a więc bada system administracji publicznej w określonym c...

Państwo demokratyczne, konstytucyjne, prawne a prerogatywne

Państwo demokratyczne, konstytucyjne, prawne a prerogatywne Państwo demokratyczne- jest to pojęcie szerokie, w swym zakresie obejmuje między innymi takie państwa jak np.: państwo prawa czy państwo konstytucyjne. Państwa o ustroju demokratycznym to państwa, w ktrych władza zwierz...

Mikroekonomia- zagadnienia

Mikroekonomia- zagadnienia MIKROEKONOMIA I. Czym zajmuje się ekonomia? Ekonomia - jest nauką badającą, w jaki sposb ludzie wykorzystują zasoby będące w ich dyspozycji w celu zaspokojenia rżnorodnych potrzeb materialnych i niematerialnych. Celem ekonomii jest poznanie rzeczywistoś...

Opracowane zagadnienia z międzynarodowych stosunkw gospodarczych

Opracowane zagadnienia z międzynarodowych stosunkw gospodarczych CO TO SĄ CENY WZGLĘDNE Ceny względne (relatywne) – wyrażają wartość jednego wyrobu w kategoriach drugiego wyrobu. Jeżeli np. : cena 1 tony węgla kamiennego wynosi 100 zł, a cena 1 tony węgla brunatn...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry