• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Polskie p...

Nawigacja

Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.



Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.




Pod datą 1 września 1939 roku Maria Dąbrowska zamieściła w swoim dzienniku zapis: O piątej rano zaczęła się wojna. Przy najcudniejszym poranku spadły na Warszawę pierwsze bomby.

Druga wojna światowa rozpoczęta napadem Niemcw na Polskę była najcięższym doświadczeniem polskiego narodu w XX wieku, brzemiennym w daleko idące i długotrwałe skutki. W środowisku kulturalnym i literackim wszystko radykalnie się zmieniło; od sposobu kształcenia, form życia literackiego, pozycji pisarzy, do zasad wydawania książek.



Na obszarze zajętym przez wojska niemieckie, władze okupacyjne przystąpiły natychmiast do niszczenia kultury polskiej i prześladowania jej twrcw. W zamyśle hitlerowcw Polacy mieli zostać zdegradowani do roli niewykwalifikowanych robotnikw. Z obszaru włączonego do Rzeszy wysiedlano więc przede wszystkim inteligencję, rozpoczęła się także fala masowych aresztowań, zsyłanie do obozw koncentracyjnych, rozstrzeliwania nauczycieli, duchownych i ludzi z wyższym wykształceniem. Publiczne używanie języka polskiego było zakazane, zamknięto wszystkie polskie szkoły, teatry kina, palono biblioteki (m. in. Uniwersytecką w Poznaniu) oraz wycofywano wydawnictwa autorw wrogich Niemcom (m.in. A. Mickiewicza, M. Konopnickiej) rabowano mienie, wzbogacając niemieckie kolekcje.

Od pierwszych tygodni okupacji Polacy organizowali konspiracyjne życie kulturalne, w celu podtrzymania tożsamości narodowej, siły oporu wobec działań wroga. Już w październiku 1939 r. powstało pierwsze czasopismo

pt. "Polska żyje". Znajomość nowych utworw była jednak ograniczona do wąskiego kręgu. Pisma i antologie literackie miały niewielki nakład. Ich wydawanie, rozpowszechnianie i czytanie wiązało się z dużym niebezpieczeństwem. Utwory publikowano przeważnie pod pseudonimami lub anonimowo.



Pojawiło się jednak środowisko młodych twrcw, debiutujących w czasie okupacji, nazwane pźniej pokoleniem Kolumbw. Najwybitniejsi przedstawiciele związani byli z tajną polonistyką Uniwersytetu Warszawskiego. Należeli do niego Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy i Tadeusz Borowski. Ważną rolę odegrało czasopismo "Sztuka i Nard". W kraju podczas okupacji tworzyli też pisarze starszego pokolenia, tacy jak Zofia Nałkowska, Maria Dąbrowska, Leopold Staff, Jarosław Iwaszkiewicz i Czesław Miłosz.

Wielu pisarzy znalazło się razem z pierwszą falą uchodźcw już w 1939 r. na emigracji. Do Stanw Zjednoczonych udali się Julian Tuwim, Jan Lechoń, Kazimierz Wierzyński. W Wielkiej Brytanii przebywali Antoni Słonimski, Maria Kuncewiczowa, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Mieczysław Grydzewski, redaktor przedwojennych "Wiadomości Literackich.

W Argentynie znalazł się Witold Gombrowicz, a w ZSSR Władysław Broniewski oraz Gustaw Herling-Grudziński.



Duże skupisko polskich intelektualistw powstało we Lwowie. Początkowe władze radzieckie umożliwiały działalność pisarzom deklarującym chęć wspłpracy z władzą komunistyczną. Powstało pismo w języku polskim

pt. "Czerwony Sztandar". Jednak w 1940 r. liczni pisarze, w tym Broniewski i Teodor Parnicki, zostali aresztowani. W łagrze znalazł się też młody Gustaw Herling-Grudziński. Po zajęciu Lwowa przez wojska niemieckie w 1941 r. został rozstrzelany Tadeusz Boy-Żeleński. Z innym pismem lewicowym "Nowe Widnokręgi" wspłpracowali Wanda Wasilewska, Mieczysław Jastrun, Julian Przyboś, Jerzy Putrament, czy Adam Ważyk.



Z inicjatywy nauczycieli, rodzicw oraz uczniw powstało tajne szkolnictwo. Utworzono podziemne szkoły na wszystkich szczeblach. W szkołach podstawowych prawie uczono dzieci przedmiotw wycofanych przez Niemcw. Uruchomiono także gimnazja i licea, organizując nauczanie w mieszkaniach prywatnych. W końcowych latach okupacji w szkołach średnich uczyło się ok. 100 tys. młodzieży. Stworzono także podziemny system szkolnictwa wyższego. W Warszawie działały: Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Ziem Zachodnich, Politechnika Warszawska, Wolna Wszechnica Polska, Akademia Medyczna, SGH, SGGW, Polskie Konserwatorium Muzyczne. W Krakowie tajną działalność prowadziły: Uniwersytet Jagielloński, Akademia Grniczo-Hutnicza i Instytut Pedagogiczny Związku Nauczycielstwa Polskiego. Po roku 1941 tajne nauczanie podjęły uniwersytety we Lwowie (Uniwersytet Lwowski) i w Wilnie (Uniwersytet Wileński). Ogłem wiedzę na poziomie wyższym zdobywało kilka tysięcy studentw.

Znaczącą rolę w organizacji podziemnej oświaty polskiej odegrali m.in.: J. Groszkowski, E. Lipiński, W. Szafer i ksiądz M. Rhode. Tajne nauczanie było bezwzględnie zwalczane przez niemieckie władze okupacyjne - w latach 1939-1945 na skutek eksterminacji życie utraciło 8,5 tys. nauczycieli polskich.






Przykadowe prace

Historia utrwalona w tekście literackim. Omw rżnorodne traktowanie dziejw przez literaturę.-Prezentacja maturalna

Historia utrwalona w tekście literackim. Omw rżnorodne traktowanie dziejw przez literaturę.-Prezentacja maturalna Rozpoczynając przybliżę Państwu znaczenie terminu historia. Historia jest to dosyć szerokie pojęcie dlatego też przedstawię zakres tego słowa w kontek&#...

Podstawowe wiadomości na temat interakcji społecznych.

Podstawowe wiadomości na temat interakcji społecznych. Interakcja społeczna jest to wzajemne oddziaływanie na siebie dwch lub więcej jednostek, oddziaływanie grup albo jednostki i grupy polegające na obustronnym wpływaniu na swoje zachowania Wyrżniamy następują...

Biblia.

Biblia. BILBLIA 1. Pojęcie, podział, powstanie 2. Gatunki zawarte w Biblii, przykłady 3. Treść i uniwersalizm wybranych przypowieści biblijnych (3 przykłady) 4. Kontynuacje i nawiązania do Biblii w literaturze i sztuce rżnych epok 5. Wyjaśnij źrdła i se...

Międzynarodowa Organizacja Pracy (International Labour Organization)

Międzynarodowa Organizacja Pracy (International Labour Organization) Międzynarodowa Organizacja Pracy została powołana w roku 1919 na mocy postanowień Wersalskiej Konferencji Pokojowej, ktra zebrała się dla zakończenia I wojny światowej. Wśrd państw założy...

Pętle w Pascalu i ich porwnanie

Pętle w Pascalu i ich porwnanie Co to jest pętla i do czego służy? Pętla jest to instrukcja lub zestaw instrukcji do wykonania przez program pod określonym warunkiem. Jak sama nazwa wskazuje powtarza pewną czynność określoną ilość razy, działa dopki w...

Śmierć jako temat i motyw w literaturze dawnych wiekw i w polskich utworach o drugiej wojnie światowej.

Śmierć jako temat i motyw w literaturze dawnych wiekw i w polskich utworach o drugiej wojnie światowej. Śmierć jako temat i motyw w literaturze i sztuce przewijała się poprzez wszystkie epoki literackie. Jej obraz i znaczenie ewoluowały razem z rozwojem szeroko rozumianej kultury i sztuk...

Unie Polsko- Litewskie i ich wpływ na losy obu państw 1385- 1569r.

Unie Polsko- Litewskie i ich wpływ na losy obu państw 1385- 1569r. Wyrosłe w XIII wieku na płnocy Polski państwo krzyżackie stwarzało w XIV w. Wielkie zagrożenie dla Polski i Litwy. Polska bezskutecznie walczyła i starała się o odzyskanie zagarniętego przez Krzyża...

Wywiad z Werterem.

Wywiad z Werterem. R: Dzień dobry. Czy mam przyjemność z Panem Werterem? W: Tak. A z kim rozmawiam? R: Na ziemi byłem redaktorem czasopisma Oczekiwanie. Powiedzieli mi, że zastanawiają się czy wpuścić mnie do nieba czy też zesłać jeszcze raz na ziemię. Gdyby ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry