• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Polskie p...

Nawigacja

Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.



Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.




Pod datą 1 września 1939 roku Maria Dąbrowska zamieściła w swoim dzienniku zapis: O piątej rano zaczęła się wojna. Przy najcudniejszym poranku spadły na Warszawę pierwsze bomby.

Druga wojna światowa rozpoczęta napadem Niemcw na Polskę była najcięższym doświadczeniem polskiego narodu w XX wieku, brzemiennym w daleko idące i długotrwałe skutki. W środowisku kulturalnym i literackim wszystko radykalnie się zmieniło; od sposobu kształcenia, form życia literackiego, pozycji pisarzy, do zasad wydawania książek.



Na obszarze zajętym przez wojska niemieckie, władze okupacyjne przystąpiły natychmiast do niszczenia kultury polskiej i prześladowania jej twrcw. W zamyśle hitlerowcw Polacy mieli zostać zdegradowani do roli niewykwalifikowanych robotnikw. Z obszaru włączonego do Rzeszy wysiedlano więc przede wszystkim inteligencję, rozpoczęła się także fala masowych aresztowań, zsyłanie do obozw koncentracyjnych, rozstrzeliwania nauczycieli, duchownych i ludzi z wyższym wykształceniem. Publiczne używanie języka polskiego było zakazane, zamknięto wszystkie polskie szkoły, teatry kina, palono biblioteki (m. in. Uniwersytecką w Poznaniu) oraz wycofywano wydawnictwa autorw wrogich Niemcom (m.in. A. Mickiewicza, M. Konopnickiej) rabowano mienie, wzbogacając niemieckie kolekcje.

Od pierwszych tygodni okupacji Polacy organizowali konspiracyjne życie kulturalne, w celu podtrzymania tożsamości narodowej, siły oporu wobec działań wroga. Już w październiku 1939 r. powstało pierwsze czasopismo

pt. "Polska żyje". Znajomość nowych utworw była jednak ograniczona do wąskiego kręgu. Pisma i antologie literackie miały niewielki nakład. Ich wydawanie, rozpowszechnianie i czytanie wiązało się z dużym niebezpieczeństwem. Utwory publikowano przeważnie pod pseudonimami lub anonimowo.



Pojawiło się jednak środowisko młodych twrcw, debiutujących w czasie okupacji, nazwane pźniej pokoleniem Kolumbw. Najwybitniejsi przedstawiciele związani byli z tajną polonistyką Uniwersytetu Warszawskiego. Należeli do niego Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy i Tadeusz Borowski. Ważną rolę odegrało czasopismo "Sztuka i Nard". W kraju podczas okupacji tworzyli też pisarze starszego pokolenia, tacy jak Zofia Nałkowska, Maria Dąbrowska, Leopold Staff, Jarosław Iwaszkiewicz i Czesław Miłosz.

Wielu pisarzy znalazło się razem z pierwszą falą uchodźcw już w 1939 r. na emigracji. Do Stanw Zjednoczonych udali się Julian Tuwim, Jan Lechoń, Kazimierz Wierzyński. W Wielkiej Brytanii przebywali Antoni Słonimski, Maria Kuncewiczowa, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Mieczysław Grydzewski, redaktor przedwojennych "Wiadomości Literackich.

W Argentynie znalazł się Witold Gombrowicz, a w ZSSR Władysław Broniewski oraz Gustaw Herling-Grudziński.



Duże skupisko polskich intelektualistw powstało we Lwowie. Początkowe władze radzieckie umożliwiały działalność pisarzom deklarującym chęć wspłpracy z władzą komunistyczną. Powstało pismo w języku polskim

pt. "Czerwony Sztandar". Jednak w 1940 r. liczni pisarze, w tym Broniewski i Teodor Parnicki, zostali aresztowani. W łagrze znalazł się też młody Gustaw Herling-Grudziński. Po zajęciu Lwowa przez wojska niemieckie w 1941 r. został rozstrzelany Tadeusz Boy-Żeleński. Z innym pismem lewicowym "Nowe Widnokręgi" wspłpracowali Wanda Wasilewska, Mieczysław Jastrun, Julian Przyboś, Jerzy Putrament, czy Adam Ważyk.



Z inicjatywy nauczycieli, rodzicw oraz uczniw powstało tajne szkolnictwo. Utworzono podziemne szkoły na wszystkich szczeblach. W szkołach podstawowych prawie uczono dzieci przedmiotw wycofanych przez Niemcw. Uruchomiono także gimnazja i licea, organizując nauczanie w mieszkaniach prywatnych. W końcowych latach okupacji w szkołach średnich uczyło się ok. 100 tys. młodzieży. Stworzono także podziemny system szkolnictwa wyższego. W Warszawie działały: Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Ziem Zachodnich, Politechnika Warszawska, Wolna Wszechnica Polska, Akademia Medyczna, SGH, SGGW, Polskie Konserwatorium Muzyczne. W Krakowie tajną działalność prowadziły: Uniwersytet Jagielloński, Akademia Grniczo-Hutnicza i Instytut Pedagogiczny Związku Nauczycielstwa Polskiego. Po roku 1941 tajne nauczanie podjęły uniwersytety we Lwowie (Uniwersytet Lwowski) i w Wilnie (Uniwersytet Wileński). Ogłem wiedzę na poziomie wyższym zdobywało kilka tysięcy studentw.

Znaczącą rolę w organizacji podziemnej oświaty polskiej odegrali m.in.: J. Groszkowski, E. Lipiński, W. Szafer i ksiądz M. Rhode. Tajne nauczanie było bezwzględnie zwalczane przez niemieckie władze okupacyjne - w latach 1939-1945 na skutek eksterminacji życie utraciło 8,5 tys. nauczycieli polskich.






Przykadowe prace

Wielcy wodzowie XVII w.

Wielcy wodzowie XVII w. W XVII w. Rozegrano wiele bitew ktre bardzo wpłynęły na losy Rzeczypospolitej a ich sukces zawdzięczamy głwnie naszym wielkim wodzom oraz wspaniale przygotowanej armii. Rzeczypospolita posiadala najlepsza jazdę konną zwaną Husarią. Husarz był wyposaż...

Przemiany społeczen w Rzymie (III-I w.p.n.e)- Kryzys i upadek republiki

Przemiany społeczen w Rzymie (III-I w.p.n.e)- Kryzys i upadek republiki PRZEMIANY SPOŁECZNE W RZYMIE (III-I w.p.n.e)- KRYZYS I UPADEK REPUBLIKI 1. Przemiany w strukturze społecznej Między III a I w.p.n.e struktura społeczeństwa rzymskiego składała się z: a) nobilw...

Niemiecki opis krajobrazu

Niemiecki opis krajobrazu Mein Lieblings Landschaft ist zweifellos die Bergelandschaft. Das erste, was bemerkenswert ist die hohe Berge, wo noch Schnee zu sehen und einen einzigen Baum. Auf Himmel ich sehe schwimmend Wolken. Die Wolken verdecken Sonnenuntergang. Der Landschaft ist schn. Unter Gebirge sind die Wiesen. Auf Wiese...

Jakie znaczenie w twoim życiu ma muzyka?

Jakie znaczenie w twoim życiu ma muzyka? Ich finde, dass ich ohne Muzik nicht leben kann. Mit Musik geht einfach alles besser lustiger. Ich mag Musik hren und sie spielt in meinem Leben eine groe Rolle. Am liebsten wrde ich Musik alle Tage hren. Ich bin ein groer Popmusik Anhnger. Ich mag Popmusik, weil alle Probleme bei d...

Antypedagogika

Antypedagogika TEZA: Człowieka nie należy wychowywać. ARGUMENTY: ? Antypedagogika jest jednym z nurtw wspłczesnej pedagogiki alternatywnej, ktry odrzuca dotychczasowy system edukacji i wychowania rozumianego jako proces celowy, mający charakter świadomie formacyjny, cał...

Pianista

Pianista W roku 1946 na polskim rynku książkowym ukazuje się dzieło jednego z pianistw Polskiego Radia – Władysława Szpilmana. Są to wspomnienia muzyka – Żyda z zakończonej rok wcześniej wojny. Książka przechodzi bez echa w wyniku cenzury radzieckie...

Dwie lekcje łaciny. Porwnaj sposoby ich przedstawienia we fragmentach Ferdydurke Witolda Gombrowicza i Lekcji łaciny Zbigniewa Herberta.

Dwie lekcje łaciny. Porwnaj sposoby ich przedstawienia we fragmentach Ferdydurke Witolda Gombrowicza i Lekcji łaciny Zbigniewa Herberta. Zwykło się mawiać, że sposobw rozumienia muzyki jest w przybliżeniu tyle, ile świat nosi par uszu. Przedstawione fragmenty "Ferdydurke" Witolda Gombro...

Tkanka mięśniowa

Tkanka mięśniowa Kom. Mięśniowe charakteryzują się tym, że mogą kurczyć się pod wpływem podniety(hormonalnej, mechanicznej i nerwowej). Specyficzne rozmieszczenie specjalnych, włkienkowatych struktur białkowych miofilamentw, w przestrzeni komrki umożliwiaj&...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry