• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Polskie p...

Nawigacja

Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.



Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.




Pod datą 1 września 1939 roku Maria Dąbrowska zamieściła w swoim dzienniku zapis: O piątej rano zaczęła się wojna. Przy najcudniejszym poranku spadły na Warszawę pierwsze bomby.

Druga wojna światowa rozpoczęta napadem Niemcw na Polskę była najcięższym doświadczeniem polskiego narodu w XX wieku, brzemiennym w daleko idące i długotrwałe skutki. W środowisku kulturalnym i literackim wszystko radykalnie się zmieniło; od sposobu kształcenia, form życia literackiego, pozycji pisarzy, do zasad wydawania książek.



Na obszarze zajętym przez wojska niemieckie, władze okupacyjne przystąpiły natychmiast do niszczenia kultury polskiej i prześladowania jej twrcw. W zamyśle hitlerowcw Polacy mieli zostać zdegradowani do roli niewykwalifikowanych robotnikw. Z obszaru włączonego do Rzeszy wysiedlano więc przede wszystkim inteligencję, rozpoczęła się także fala masowych aresztowań, zsyłanie do obozw koncentracyjnych, rozstrzeliwania nauczycieli, duchownych i ludzi z wyższym wykształceniem. Publiczne używanie języka polskiego było zakazane, zamknięto wszystkie polskie szkoły, teatry kina, palono biblioteki (m. in. Uniwersytecką w Poznaniu) oraz wycofywano wydawnictwa autorw wrogich Niemcom (m.in. A. Mickiewicza, M. Konopnickiej) rabowano mienie, wzbogacając niemieckie kolekcje.

Od pierwszych tygodni okupacji Polacy organizowali konspiracyjne życie kulturalne, w celu podtrzymania tożsamości narodowej, siły oporu wobec działań wroga. Już w październiku 1939 r. powstało pierwsze czasopismo

pt. "Polska żyje". Znajomość nowych utworw była jednak ograniczona do wąskiego kręgu. Pisma i antologie literackie miały niewielki nakład. Ich wydawanie, rozpowszechnianie i czytanie wiązało się z dużym niebezpieczeństwem. Utwory publikowano przeważnie pod pseudonimami lub anonimowo.



Pojawiło się jednak środowisko młodych twrcw, debiutujących w czasie okupacji, nazwane pźniej pokoleniem Kolumbw. Najwybitniejsi przedstawiciele związani byli z tajną polonistyką Uniwersytetu Warszawskiego. Należeli do niego Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy i Tadeusz Borowski. Ważną rolę odegrało czasopismo "Sztuka i Nard". W kraju podczas okupacji tworzyli też pisarze starszego pokolenia, tacy jak Zofia Nałkowska, Maria Dąbrowska, Leopold Staff, Jarosław Iwaszkiewicz i Czesław Miłosz.

Wielu pisarzy znalazło się razem z pierwszą falą uchodźcw już w 1939 r. na emigracji. Do Stanw Zjednoczonych udali się Julian Tuwim, Jan Lechoń, Kazimierz Wierzyński. W Wielkiej Brytanii przebywali Antoni Słonimski, Maria Kuncewiczowa, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Mieczysław Grydzewski, redaktor przedwojennych "Wiadomości Literackich.

W Argentynie znalazł się Witold Gombrowicz, a w ZSSR Władysław Broniewski oraz Gustaw Herling-Grudziński.



Duże skupisko polskich intelektualistw powstało we Lwowie. Początkowe władze radzieckie umożliwiały działalność pisarzom deklarującym chęć wspłpracy z władzą komunistyczną. Powstało pismo w języku polskim

pt. "Czerwony Sztandar". Jednak w 1940 r. liczni pisarze, w tym Broniewski i Teodor Parnicki, zostali aresztowani. W łagrze znalazł się też młody Gustaw Herling-Grudziński. Po zajęciu Lwowa przez wojska niemieckie w 1941 r. został rozstrzelany Tadeusz Boy-Żeleński. Z innym pismem lewicowym "Nowe Widnokręgi" wspłpracowali Wanda Wasilewska, Mieczysław Jastrun, Julian Przyboś, Jerzy Putrament, czy Adam Ważyk.



Z inicjatywy nauczycieli, rodzicw oraz uczniw powstało tajne szkolnictwo. Utworzono podziemne szkoły na wszystkich szczeblach. W szkołach podstawowych prawie uczono dzieci przedmiotw wycofanych przez Niemcw. Uruchomiono także gimnazja i licea, organizując nauczanie w mieszkaniach prywatnych. W końcowych latach okupacji w szkołach średnich uczyło się ok. 100 tys. młodzieży. Stworzono także podziemny system szkolnictwa wyższego. W Warszawie działały: Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Ziem Zachodnich, Politechnika Warszawska, Wolna Wszechnica Polska, Akademia Medyczna, SGH, SGGW, Polskie Konserwatorium Muzyczne. W Krakowie tajną działalność prowadziły: Uniwersytet Jagielloński, Akademia Grniczo-Hutnicza i Instytut Pedagogiczny Związku Nauczycielstwa Polskiego. Po roku 1941 tajne nauczanie podjęły uniwersytety we Lwowie (Uniwersytet Lwowski) i w Wilnie (Uniwersytet Wileński). Ogłem wiedzę na poziomie wyższym zdobywało kilka tysięcy studentw.

Znaczącą rolę w organizacji podziemnej oświaty polskiej odegrali m.in.: J. Groszkowski, E. Lipiński, W. Szafer i ksiądz M. Rhode. Tajne nauczanie było bezwzględnie zwalczane przez niemieckie władze okupacyjne - w latach 1939-1945 na skutek eksterminacji życie utraciło 8,5 tys. nauczycieli polskich.






Przykadowe prace

Charakterysyka Bilba Bagginsa.

Charakterysyka Bilba Bagginsa. Głwnym bohaterem powieści J.R.R.Tolkiena, pt. Hobbit czyli tam i z powrotem był Bilbo Baggins. Był on postacią fantastyczną. Wszyscy Bagginsowie byli bogaci. Matką naszego bohatera była Belladonna Tuk, a ojcem był Bungo Baggins. Bilbo mieszka ...

Fuzje i przejęcia firm

Fuzje i przejęcia firm Od dziesiątkw lat fuzje i przejęcia stanowią stały element gospodarki światowej, wpływając na funkcjonowanie przedsiębiorstw i życie ludzi w wielu krajach. Szczeglne nasilenie tych procesw można było obserwować przed kilku laty, na przeł...

Konflikty izraelsko-arabskie

Konflikty izraelsko-arabskie Konflikt izraelsko-palestyński (konflikt arabsko-izraelski) - konflikt o charakterze etnicznym, religijnym i terytorialnym między ludnością żydowską a ludnością palestyńską na terenie Palestyny. Wojny izraelsko-arabskie Określenie to doty...

Dyktando - przydatne do powtrki

Dyktando - przydatne do powtrki Byśmy mogli sfinalizować wakacyjne zamierzenia naszej drużyny harcerskiej, ktoś musi je sfinansować, bowiem za płdarmo niczego nie wskramy. Szukamy zatem sponsora, ktry dysponuje odpowiednimi funduszami, ma nadwyżki gotwki i jest gotw przeznaczyć...

Na podstawie fragmentw powieści Elizy Orzeszkowej Nad Niemnem napisz, jakie wartości przekazuje Jan Justynie, oprowadzając ją po mogiłach. Zwrć uwagę na uczucia pr

Na podstawie fragmentw powieści Elizy Orzeszkowej Nad Niemnem napisz, jakie wartości przekazuje Jan Justynie, oprowadzając ją po mogiłach. Zwrć uwagę na uczucia przeżywane przez tę parę bohaterw. Niegdyś budowanie mogił było wyrazem pamięci i szacunku w st...

Wywiad z Balladyną.

Wywiad z Balladyną. Grunt, to być twardym! A.M.: -Przejdźmy od razu do konkretw. Chciałabym Panią zapytać o to, jak tak delikatna kobieta potrafiła rozgromić wojska licznych rywali i sama sięgnąć po koronę Lechitw ? Balladyna: -Wiem, że moja olśnie...

Początki Chrześcijaństwa

Początki Chrześcijaństwa Chrześcijaństwo powstało w I wieku n.e. w łonie wczesnego Judaizmu, jako wynik działalności Jezusa, jego nauczania, czynw, śmierci oraz zmartwychwstania, ktre od początku stanowiło głwną tezę wiary chrześcijań...

Moja idea życia

Moja idea życia Wobec życia preferuję styl, ktry pozwala mi pokazać to, jaka jestem naprawdę, co czuję i co jest dla mnie ważne. Myślę, że stara dewiza Epikura "Carpe Diem" pasuje do mojego stylu życia. Ale co tak naprawdę znaczy "Carpe Diem" w dzisiejszym życiu?...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry