• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Polskie p...

Nawigacja

Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.



Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.




Pod datą 1 września 1939 roku Maria Dąbrowska zamieściła w swoim dzienniku zapis: O piątej rano zaczęła się wojna. Przy najcudniejszym poranku spadły na Warszawę pierwsze bomby.

Druga wojna światowa rozpoczęta napadem Niemcw na Polskę była najcięższym doświadczeniem polskiego narodu w XX wieku, brzemiennym w daleko idące i długotrwałe skutki. W środowisku kulturalnym i literackim wszystko radykalnie się zmieniło; od sposobu kształcenia, form życia literackiego, pozycji pisarzy, do zasad wydawania książek.



Na obszarze zajętym przez wojska niemieckie, władze okupacyjne przystąpiły natychmiast do niszczenia kultury polskiej i prześladowania jej twrcw. W zamyśle hitlerowcw Polacy mieli zostać zdegradowani do roli niewykwalifikowanych robotnikw. Z obszaru włączonego do Rzeszy wysiedlano więc przede wszystkim inteligencję, rozpoczęła się także fala masowych aresztowań, zsyłanie do obozw koncentracyjnych, rozstrzeliwania nauczycieli, duchownych i ludzi z wyższym wykształceniem. Publiczne używanie języka polskiego było zakazane, zamknięto wszystkie polskie szkoły, teatry kina, palono biblioteki (m. in. Uniwersytecką w Poznaniu) oraz wycofywano wydawnictwa autorw wrogich Niemcom (m.in. A. Mickiewicza, M. Konopnickiej) rabowano mienie, wzbogacając niemieckie kolekcje.

Od pierwszych tygodni okupacji Polacy organizowali konspiracyjne życie kulturalne, w celu podtrzymania tożsamości narodowej, siły oporu wobec działań wroga. Już w październiku 1939 r. powstało pierwsze czasopismo

pt. "Polska żyje". Znajomość nowych utworw była jednak ograniczona do wąskiego kręgu. Pisma i antologie literackie miały niewielki nakład. Ich wydawanie, rozpowszechnianie i czytanie wiązało się z dużym niebezpieczeństwem. Utwory publikowano przeważnie pod pseudonimami lub anonimowo.



Pojawiło się jednak środowisko młodych twrcw, debiutujących w czasie okupacji, nazwane pźniej pokoleniem Kolumbw. Najwybitniejsi przedstawiciele związani byli z tajną polonistyką Uniwersytetu Warszawskiego. Należeli do niego Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy i Tadeusz Borowski. Ważną rolę odegrało czasopismo "Sztuka i Nard". W kraju podczas okupacji tworzyli też pisarze starszego pokolenia, tacy jak Zofia Nałkowska, Maria Dąbrowska, Leopold Staff, Jarosław Iwaszkiewicz i Czesław Miłosz.

Wielu pisarzy znalazło się razem z pierwszą falą uchodźcw już w 1939 r. na emigracji. Do Stanw Zjednoczonych udali się Julian Tuwim, Jan Lechoń, Kazimierz Wierzyński. W Wielkiej Brytanii przebywali Antoni Słonimski, Maria Kuncewiczowa, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Mieczysław Grydzewski, redaktor przedwojennych "Wiadomości Literackich.

W Argentynie znalazł się Witold Gombrowicz, a w ZSSR Władysław Broniewski oraz Gustaw Herling-Grudziński.



Duże skupisko polskich intelektualistw powstało we Lwowie. Początkowe władze radzieckie umożliwiały działalność pisarzom deklarującym chęć wspłpracy z władzą komunistyczną. Powstało pismo w języku polskim

pt. "Czerwony Sztandar". Jednak w 1940 r. liczni pisarze, w tym Broniewski i Teodor Parnicki, zostali aresztowani. W łagrze znalazł się też młody Gustaw Herling-Grudziński. Po zajęciu Lwowa przez wojska niemieckie w 1941 r. został rozstrzelany Tadeusz Boy-Żeleński. Z innym pismem lewicowym "Nowe Widnokręgi" wspłpracowali Wanda Wasilewska, Mieczysław Jastrun, Julian Przyboś, Jerzy Putrament, czy Adam Ważyk.



Z inicjatywy nauczycieli, rodzicw oraz uczniw powstało tajne szkolnictwo. Utworzono podziemne szkoły na wszystkich szczeblach. W szkołach podstawowych prawie uczono dzieci przedmiotw wycofanych przez Niemcw. Uruchomiono także gimnazja i licea, organizując nauczanie w mieszkaniach prywatnych. W końcowych latach okupacji w szkołach średnich uczyło się ok. 100 tys. młodzieży. Stworzono także podziemny system szkolnictwa wyższego. W Warszawie działały: Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Ziem Zachodnich, Politechnika Warszawska, Wolna Wszechnica Polska, Akademia Medyczna, SGH, SGGW, Polskie Konserwatorium Muzyczne. W Krakowie tajną działalność prowadziły: Uniwersytet Jagielloński, Akademia Grniczo-Hutnicza i Instytut Pedagogiczny Związku Nauczycielstwa Polskiego. Po roku 1941 tajne nauczanie podjęły uniwersytety we Lwowie (Uniwersytet Lwowski) i w Wilnie (Uniwersytet Wileński). Ogłem wiedzę na poziomie wyższym zdobywało kilka tysięcy studentw.

Znaczącą rolę w organizacji podziemnej oświaty polskiej odegrali m.in.: J. Groszkowski, E. Lipiński, W. Szafer i ksiądz M. Rhode. Tajne nauczanie było bezwzględnie zwalczane przez niemieckie władze okupacyjne - w latach 1939-1945 na skutek eksterminacji życie utraciło 8,5 tys. nauczycieli polskich.






Przykadowe prace

Nikotynizm - skutki palenia tytoniu

Nikotynizm - skutki palenia tytoniu Nikotynizm – skutki palenia tytoniu. Ocenia się, że 1/3 ludzi na świecie to palacze tytoniu. Palenie tytoniu urosło do rangi poważnego problemu zdrowotnego, psychicznego i ekonomicznego. Powoduje to fakt, że palenie tytoniu i sam dym tytoniowy wraz z ...

Rodakowski

Rodakowski Malarstwo Rodakowski Henryk (1823-1894) Polska, Europa Rodakowski Henryk (1823-1894), polski malarz, najwybitniejszy polski portrecista XIX w. Wykształcony w Wiedniu (Theresianum, studia prawnicze, studia malarskie u J. Danhausera, F. Amerlinga i F. Eybla), od 1846 przebywał w Paryżu, gdzi...

Dziedziczenie

Dziedziczenie Dziedziczenie, przejście majątku zmarłej osoby fizyczne (spadkodawcy) na jedną lub kilka osb fizycznych lub prawnych (spadkobiercw, dawniej dziedzicw). Przez dziedziczenie spadkobierca nabywa wszystkie prawa i obowiązki wchodzące w skład spadku, stając się ...

Charakterystyka Robinsona Crusoe

Charakterystyka Robinsona Crusoe Robinson Crusoe jest tytułowym bohaterem powieści Daniela Defoe. Autor napisał ją pod wpływem opowieści pewnego żeglarza, dzięki temu postać Robinsona jest bardziej prawdopodobna. Kiedy go poznajemy jest siedemnastoletnim chłopcem, ż&#...

Spr cesarstwa z papiestwem o inwestyturę.

Spr cesarstwa z papiestwem o inwestyturę. Inwestytura uroczyste nadanie lenna w zamian za lojalność i posłuszeństwo . W skład inwestytury wchodziło prawo do zarządzania określonym obszarem z władzą sądzenia, karania, i pobierania podatkw (rdzeń inwestytury ...

13. August 1961 - Der Mauerbau

13. August 1961 - Der Mauerbau ,,An dem Tag wusste ich: Jetzt sind wir eingemauert! Jetzt sind wir ohne Alternative. Du bist jetzt hier eingesperrt. Es war sehr schwer." Radio-Interview mit Friedrich Schorlemmer (Studienleiter an der ev. Akademie Wittenberg, Ex-DDR-Brgerrechtler, SPD) ,,Wir hrten immer: Die mache...

Motyw zła.

Motyw zła. Motyw zła. Od niepamiętnych lat istnieje motyw dobra i zła. Ale czym jest samo zło jak je zdefiniować? Zło to pojęcie abstrakcyjne, skupiające w sobie wszelkie negatywne działania i ich skutki. To opozycja w stosunku do dobra. Zło jest mocą destrukcyjną...

Historia Praw Człowieka

Historia Praw Człowieka W Polsce piastowskiej prawa człowieka opierały się na tradycji zwizanej z ochron własności rycerskiej, a potem szlacheckiej, oraz z wymiarem sprawiedliwości. W XV w. szlachcie trzykrotnie przyznawano przywileje (1422 -przywilej czerwieński; 1430 -jedliński; 143...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry