• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Polskie p...

Nawigacja

Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.



Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.




Pod datą 1 września 1939 roku Maria Dąbrowska zamieściła w swoim dzienniku zapis: O piątej rano zaczęła się wojna. Przy najcudniejszym poranku spadły na Warszawę pierwsze bomby.

Druga wojna światowa rozpoczęta napadem Niemcw na Polskę była najcięższym doświadczeniem polskiego narodu w XX wieku, brzemiennym w daleko idące i długotrwałe skutki. W środowisku kulturalnym i literackim wszystko radykalnie się zmieniło; od sposobu kształcenia, form życia literackiego, pozycji pisarzy, do zasad wydawania książek.



Na obszarze zajętym przez wojska niemieckie, władze okupacyjne przystąpiły natychmiast do niszczenia kultury polskiej i prześladowania jej twrcw. W zamyśle hitlerowcw Polacy mieli zostać zdegradowani do roli niewykwalifikowanych robotnikw. Z obszaru włączonego do Rzeszy wysiedlano więc przede wszystkim inteligencję, rozpoczęła się także fala masowych aresztowań, zsyłanie do obozw koncentracyjnych, rozstrzeliwania nauczycieli, duchownych i ludzi z wyższym wykształceniem. Publiczne używanie języka polskiego było zakazane, zamknięto wszystkie polskie szkoły, teatry kina, palono biblioteki (m. in. Uniwersytecką w Poznaniu) oraz wycofywano wydawnictwa autorw wrogich Niemcom (m.in. A. Mickiewicza, M. Konopnickiej) rabowano mienie, wzbogacając niemieckie kolekcje.

Od pierwszych tygodni okupacji Polacy organizowali konspiracyjne życie kulturalne, w celu podtrzymania tożsamości narodowej, siły oporu wobec działań wroga. Już w październiku 1939 r. powstało pierwsze czasopismo

pt. "Polska żyje". Znajomość nowych utworw była jednak ograniczona do wąskiego kręgu. Pisma i antologie literackie miały niewielki nakład. Ich wydawanie, rozpowszechnianie i czytanie wiązało się z dużym niebezpieczeństwem. Utwory publikowano przeważnie pod pseudonimami lub anonimowo.



Pojawiło się jednak środowisko młodych twrcw, debiutujących w czasie okupacji, nazwane pźniej pokoleniem Kolumbw. Najwybitniejsi przedstawiciele związani byli z tajną polonistyką Uniwersytetu Warszawskiego. Należeli do niego Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy i Tadeusz Borowski. Ważną rolę odegrało czasopismo "Sztuka i Nard". W kraju podczas okupacji tworzyli też pisarze starszego pokolenia, tacy jak Zofia Nałkowska, Maria Dąbrowska, Leopold Staff, Jarosław Iwaszkiewicz i Czesław Miłosz.

Wielu pisarzy znalazło się razem z pierwszą falą uchodźcw już w 1939 r. na emigracji. Do Stanw Zjednoczonych udali się Julian Tuwim, Jan Lechoń, Kazimierz Wierzyński. W Wielkiej Brytanii przebywali Antoni Słonimski, Maria Kuncewiczowa, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Mieczysław Grydzewski, redaktor przedwojennych "Wiadomości Literackich.

W Argentynie znalazł się Witold Gombrowicz, a w ZSSR Władysław Broniewski oraz Gustaw Herling-Grudziński.



Duże skupisko polskich intelektualistw powstało we Lwowie. Początkowe władze radzieckie umożliwiały działalność pisarzom deklarującym chęć wspłpracy z władzą komunistyczną. Powstało pismo w języku polskim

pt. "Czerwony Sztandar". Jednak w 1940 r. liczni pisarze, w tym Broniewski i Teodor Parnicki, zostali aresztowani. W łagrze znalazł się też młody Gustaw Herling-Grudziński. Po zajęciu Lwowa przez wojska niemieckie w 1941 r. został rozstrzelany Tadeusz Boy-Żeleński. Z innym pismem lewicowym "Nowe Widnokręgi" wspłpracowali Wanda Wasilewska, Mieczysław Jastrun, Julian Przyboś, Jerzy Putrament, czy Adam Ważyk.



Z inicjatywy nauczycieli, rodzicw oraz uczniw powstało tajne szkolnictwo. Utworzono podziemne szkoły na wszystkich szczeblach. W szkołach podstawowych prawie uczono dzieci przedmiotw wycofanych przez Niemcw. Uruchomiono także gimnazja i licea, organizując nauczanie w mieszkaniach prywatnych. W końcowych latach okupacji w szkołach średnich uczyło się ok. 100 tys. młodzieży. Stworzono także podziemny system szkolnictwa wyższego. W Warszawie działały: Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Ziem Zachodnich, Politechnika Warszawska, Wolna Wszechnica Polska, Akademia Medyczna, SGH, SGGW, Polskie Konserwatorium Muzyczne. W Krakowie tajną działalność prowadziły: Uniwersytet Jagielloński, Akademia Grniczo-Hutnicza i Instytut Pedagogiczny Związku Nauczycielstwa Polskiego. Po roku 1941 tajne nauczanie podjęły uniwersytety we Lwowie (Uniwersytet Lwowski) i w Wilnie (Uniwersytet Wileński). Ogłem wiedzę na poziomie wyższym zdobywało kilka tysięcy studentw.

Znaczącą rolę w organizacji podziemnej oświaty polskiej odegrali m.in.: J. Groszkowski, E. Lipiński, W. Szafer i ksiądz M. Rhode. Tajne nauczanie było bezwzględnie zwalczane przez niemieckie władze okupacyjne - w latach 1939-1945 na skutek eksterminacji życie utraciło 8,5 tys. nauczycieli polskich.






Przykadowe prace

Analiza porwnawcza Bogurodzicy i Lamentu świętokrzyskiego.

Analiza porwnawcza Bogurodzicy i Lamentu świętokrzyskiego. Europa średniowieczna była uniwersalną jednością, nie tylko pod względem władzy, ale rwnież języka. Teksty literackie były pisane anonimowo w języku łacińskim, najczęściej o charakterz...

Deutschland -die Bundesrepublik Deutschland

Deutschland -die Bundesrepublik Deutschland Deutschland liegt in der Mitte Europas. Die Flche betrgt 357 000 km. Die Haupstadt von Deutschland heit Berlin (an der Spree). Deutschland grenzt an Dnemark, die Niederlande, Belgien, Luxemburg, Frankreich, die Schweiz, sterreich, die Tschechische Republik, Polen. Die Whrung heit EU...

Filogenetyczny rozwj postawy ciała

Filogenetyczny rozwj postawy ciała Filogenetyczny rozwj postawy ciała Kształtowanie się istot żywych następuje pod wpływem czynnikw środowiskowych i morfologiczno-fizjologicznych. Ewolucyjne zmiany gatunkowe dokonują się bardzo powoli, miliony lat są potrzebne na m...

Rola inwestycji kapitałowej w finansowaniu działalności firmy.

Rola inwestycji kapitałowej w finansowaniu działalności firmy. Spis treści: Wprowadzenie.......................................................................................................3 I. Inwestycje jako sposb realizacji celw i zadań................................................4 ...

Czy Ramzes XIII miał szansę na odniesienie sukcesu ?

Czy Ramzes XIII miał szansę na odniesienie sukcesu ? Z całą pewnością Ramzes XIII miał szansę na odniesienie sukcesu. Ramzes XIII był przeciwny, by duchowieństwo odgrywało tak ważną rolę w państwie. Chciał, aby ograniczyli się wy ...

Przerbka ropy naftowej

Przerbka ropy naftowej Ropą naftową nazywamy mieszanine węglowodorw (alkanw,cykloalkanw,arenw),kwasw karboksylowych,fenoli,tioalkoholi,pochodnych tiofenu,azotowych związkw heterocyklicznych,żywic,zwiazkw metaloorganicznych.Ropa ma barwe brązową lub czarną odznacza się silnym ...

List do koleżanki rodzicw w ktrym zapraszacie ich crkę do siebie na ferie - po niemiecku

List do koleżanki rodzicw w ktrym zapraszacie ich crkę do siebie na ferie - po niemiecku Warszawa, den 05.01.2007 Liebe Familie Berg, vielen Dank fr Sandras Brief. Mir geht es gut. Ich hoffe, Ihnen auch. Ich mchte Ihre Tochter nach Polen einladen. Ich finde, dass der besste termin von 14. zum 27. Februar ist? Wi...

Wpływ czynnikw środowiskowych środowiskowych na przebieg procesu starzenia

Wpływ czynnikw środowiskowych środowiskowych na przebieg procesu starzenia Spis treści: 1.Proces starzenia się ? wprowadzenie????????????????????.str.3 2.Struktura antropologiczna????????????????????????..str.3 3. Teorie????????????????????????????????str.4 4.Badania interdyscyplinarne??????...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry