• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Polskie p...

Nawigacja

Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.



Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.




Pod datą 1 września 1939 roku Maria Dąbrowska zamieściła w swoim dzienniku zapis: O piątej rano zaczęła się wojna. Przy najcudniejszym poranku spadły na Warszawę pierwsze bomby.

Druga wojna światowa rozpoczęta napadem Niemcw na Polskę była najcięższym doświadczeniem polskiego narodu w XX wieku, brzemiennym w daleko idące i długotrwałe skutki. W środowisku kulturalnym i literackim wszystko radykalnie się zmieniło; od sposobu kształcenia, form życia literackiego, pozycji pisarzy, do zasad wydawania książek.



Na obszarze zajętym przez wojska niemieckie, władze okupacyjne przystąpiły natychmiast do niszczenia kultury polskiej i prześladowania jej twrcw. W zamyśle hitlerowcw Polacy mieli zostać zdegradowani do roli niewykwalifikowanych robotnikw. Z obszaru włączonego do Rzeszy wysiedlano więc przede wszystkim inteligencję, rozpoczęła się także fala masowych aresztowań, zsyłanie do obozw koncentracyjnych, rozstrzeliwania nauczycieli, duchownych i ludzi z wyższym wykształceniem. Publiczne używanie języka polskiego było zakazane, zamknięto wszystkie polskie szkoły, teatry kina, palono biblioteki (m. in. Uniwersytecką w Poznaniu) oraz wycofywano wydawnictwa autorw wrogich Niemcom (m.in. A. Mickiewicza, M. Konopnickiej) rabowano mienie, wzbogacając niemieckie kolekcje.

Od pierwszych tygodni okupacji Polacy organizowali konspiracyjne życie kulturalne, w celu podtrzymania tożsamości narodowej, siły oporu wobec działań wroga. Już w październiku 1939 r. powstało pierwsze czasopismo

pt. "Polska żyje". Znajomość nowych utworw była jednak ograniczona do wąskiego kręgu. Pisma i antologie literackie miały niewielki nakład. Ich wydawanie, rozpowszechnianie i czytanie wiązało się z dużym niebezpieczeństwem. Utwory publikowano przeważnie pod pseudonimami lub anonimowo.



Pojawiło się jednak środowisko młodych twrcw, debiutujących w czasie okupacji, nazwane pźniej pokoleniem Kolumbw. Najwybitniejsi przedstawiciele związani byli z tajną polonistyką Uniwersytetu Warszawskiego. Należeli do niego Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy i Tadeusz Borowski. Ważną rolę odegrało czasopismo "Sztuka i Nard". W kraju podczas okupacji tworzyli też pisarze starszego pokolenia, tacy jak Zofia Nałkowska, Maria Dąbrowska, Leopold Staff, Jarosław Iwaszkiewicz i Czesław Miłosz.

Wielu pisarzy znalazło się razem z pierwszą falą uchodźcw już w 1939 r. na emigracji. Do Stanw Zjednoczonych udali się Julian Tuwim, Jan Lechoń, Kazimierz Wierzyński. W Wielkiej Brytanii przebywali Antoni Słonimski, Maria Kuncewiczowa, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Mieczysław Grydzewski, redaktor przedwojennych "Wiadomości Literackich.

W Argentynie znalazł się Witold Gombrowicz, a w ZSSR Władysław Broniewski oraz Gustaw Herling-Grudziński.



Duże skupisko polskich intelektualistw powstało we Lwowie. Początkowe władze radzieckie umożliwiały działalność pisarzom deklarującym chęć wspłpracy z władzą komunistyczną. Powstało pismo w języku polskim

pt. "Czerwony Sztandar". Jednak w 1940 r. liczni pisarze, w tym Broniewski i Teodor Parnicki, zostali aresztowani. W łagrze znalazł się też młody Gustaw Herling-Grudziński. Po zajęciu Lwowa przez wojska niemieckie w 1941 r. został rozstrzelany Tadeusz Boy-Żeleński. Z innym pismem lewicowym "Nowe Widnokręgi" wspłpracowali Wanda Wasilewska, Mieczysław Jastrun, Julian Przyboś, Jerzy Putrament, czy Adam Ważyk.



Z inicjatywy nauczycieli, rodzicw oraz uczniw powstało tajne szkolnictwo. Utworzono podziemne szkoły na wszystkich szczeblach. W szkołach podstawowych prawie uczono dzieci przedmiotw wycofanych przez Niemcw. Uruchomiono także gimnazja i licea, organizując nauczanie w mieszkaniach prywatnych. W końcowych latach okupacji w szkołach średnich uczyło się ok. 100 tys. młodzieży. Stworzono także podziemny system szkolnictwa wyższego. W Warszawie działały: Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Ziem Zachodnich, Politechnika Warszawska, Wolna Wszechnica Polska, Akademia Medyczna, SGH, SGGW, Polskie Konserwatorium Muzyczne. W Krakowie tajną działalność prowadziły: Uniwersytet Jagielloński, Akademia Grniczo-Hutnicza i Instytut Pedagogiczny Związku Nauczycielstwa Polskiego. Po roku 1941 tajne nauczanie podjęły uniwersytety we Lwowie (Uniwersytet Lwowski) i w Wilnie (Uniwersytet Wileński). Ogłem wiedzę na poziomie wyższym zdobywało kilka tysięcy studentw.

Znaczącą rolę w organizacji podziemnej oświaty polskiej odegrali m.in.: J. Groszkowski, E. Lipiński, W. Szafer i ksiądz M. Rhode. Tajne nauczanie było bezwzględnie zwalczane przez niemieckie władze okupacyjne - w latach 1939-1945 na skutek eksterminacji życie utraciło 8,5 tys. nauczycieli polskich.






Przykadowe prace

Kraje i stolice Azji.

Kraje i stolice Azji. Afganistan - Kabul Arabia Saudyjska - Ar-Rijad Armenia - Erewań Azerbejdżan - Baku Bahrajn - Al-Manama Bangladesz - Dhaka Bhutan - Thimphu Birma - Rangun Brunei - Bandar Seri Begawan Chiny - Pekin Cypr - Nikozja Cypr Płnocny - Nikozja Filipiny...

Spośrd wybranych wierszy Wisławy Szymborskiej najbardziej podoba mi się...

Spośrd wybranych wierszy Wisławy Szymborskiej najbardziej podoba mi się... Wisława Szymborska jako człowiek imponuje mi swą skromnością. Jej reakcją na wiadomość o przyznaniu Nagrody Nobla było zaskoczenie i przestrach. W wywiadzie powiedziała: Prawdopodobnie s...

tabela- odmiana czasownikw, Imperfekt i Partizip II

tabela- odmiana czasownikw, Imperfekt i Partizip II backen bckt/backt backte gebacken beginnen beginnt begann begonnen binden bindet band gebunden bitten bittet bat gebeten bleiben bleibt blieb geblieben (s) braten brt briet gebraten brechen bricht brach gebrochen bringe...

Aborcja i eutanazja

Aborcja i eutanazja Czym jest życie? Jak podaje jedna z encyklopedii ?Życie to system, albo zbir elementw, zdolnych do ewolucji w sensie biologicznym. Jednakże jest to pojęcie względne. Każda zapytana osoba, na to pytanie odpowiedziałaby inaczej. Niepodważalne jest jednak to, że is...

Rozmnażanie się żab i ropuch

Rozmnażanie się żab i ropuch 1. Składanie skrzeku. Rozmnażanie żab i ropuch rżni się zasadniczo tylko rodzajem składanego skrzeku (jaja płazw). Mianowicie żaby składają skrzek w postaci okrągłej, zbitej kuli, a ropuchy swoje jaja składaj...

Badania marketingowe

Badania marketingowe Wybrane metody i techniki badań marketingowych Biorąc pod uwagę kryterium jakim są źrdła informacji wykorzystywanych w badaniach wyrżniliśmy: • badania wtrne (pośrednie, zza biurka, desk research) • badania pierwotne (bezpośrednie,...

Hymn Śrdmieścia

Hymn Śrdmieścia Melodia : Zbigniew Kuzkowski Słowa: Eugeniusz Żytomski Hymn Śrdmieścia I znw walcy oddziela stolica , Znw spławiły ją łuny i dym I na krwią zbroczonych ulicach Znw wolność rozlega się hymn ! Choć ...

Plan - Proces kształtowania państwa polskiego

Plan - Proces kształtowania państwa polskiego 1. Wstęp. Okoliczności i przyczyny powstawania pierwszych słowiańskich organizacji państwowych w IX i X w. 2. Powstanie pierwszych państw plemiennych na ziemiach polskich: Wiślan i Polan. 3. Państwo Mieszka I (?-992)...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry