• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Polskie p...

Nawigacja

Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.



Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.




Pod datą 1 września 1939 roku Maria Dąbrowska zamieściła w swoim dzienniku zapis: O piątej rano zaczęła się wojna. Przy najcudniejszym poranku spadły na Warszawę pierwsze bomby.

Druga wojna światowa rozpoczęta napadem Niemcw na Polskę była najcięższym doświadczeniem polskiego narodu w XX wieku, brzemiennym w daleko idące i długotrwałe skutki. W środowisku kulturalnym i literackim wszystko radykalnie się zmieniło; od sposobu kształcenia, form życia literackiego, pozycji pisarzy, do zasad wydawania książek.



Na obszarze zajętym przez wojska niemieckie, władze okupacyjne przystąpiły natychmiast do niszczenia kultury polskiej i prześladowania jej twrcw. W zamyśle hitlerowcw Polacy mieli zostać zdegradowani do roli niewykwalifikowanych robotnikw. Z obszaru włączonego do Rzeszy wysiedlano więc przede wszystkim inteligencję, rozpoczęła się także fala masowych aresztowań, zsyłanie do obozw koncentracyjnych, rozstrzeliwania nauczycieli, duchownych i ludzi z wyższym wykształceniem. Publiczne używanie języka polskiego było zakazane, zamknięto wszystkie polskie szkoły, teatry kina, palono biblioteki (m. in. Uniwersytecką w Poznaniu) oraz wycofywano wydawnictwa autorw wrogich Niemcom (m.in. A. Mickiewicza, M. Konopnickiej) rabowano mienie, wzbogacając niemieckie kolekcje.

Od pierwszych tygodni okupacji Polacy organizowali konspiracyjne życie kulturalne, w celu podtrzymania tożsamości narodowej, siły oporu wobec działań wroga. Już w październiku 1939 r. powstało pierwsze czasopismo

pt. "Polska żyje". Znajomość nowych utworw była jednak ograniczona do wąskiego kręgu. Pisma i antologie literackie miały niewielki nakład. Ich wydawanie, rozpowszechnianie i czytanie wiązało się z dużym niebezpieczeństwem. Utwory publikowano przeważnie pod pseudonimami lub anonimowo.



Pojawiło się jednak środowisko młodych twrcw, debiutujących w czasie okupacji, nazwane pźniej pokoleniem Kolumbw. Najwybitniejsi przedstawiciele związani byli z tajną polonistyką Uniwersytetu Warszawskiego. Należeli do niego Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy i Tadeusz Borowski. Ważną rolę odegrało czasopismo "Sztuka i Nard". W kraju podczas okupacji tworzyli też pisarze starszego pokolenia, tacy jak Zofia Nałkowska, Maria Dąbrowska, Leopold Staff, Jarosław Iwaszkiewicz i Czesław Miłosz.

Wielu pisarzy znalazło się razem z pierwszą falą uchodźcw już w 1939 r. na emigracji. Do Stanw Zjednoczonych udali się Julian Tuwim, Jan Lechoń, Kazimierz Wierzyński. W Wielkiej Brytanii przebywali Antoni Słonimski, Maria Kuncewiczowa, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Mieczysław Grydzewski, redaktor przedwojennych "Wiadomości Literackich.

W Argentynie znalazł się Witold Gombrowicz, a w ZSSR Władysław Broniewski oraz Gustaw Herling-Grudziński.



Duże skupisko polskich intelektualistw powstało we Lwowie. Początkowe władze radzieckie umożliwiały działalność pisarzom deklarującym chęć wspłpracy z władzą komunistyczną. Powstało pismo w języku polskim

pt. "Czerwony Sztandar". Jednak w 1940 r. liczni pisarze, w tym Broniewski i Teodor Parnicki, zostali aresztowani. W łagrze znalazł się też młody Gustaw Herling-Grudziński. Po zajęciu Lwowa przez wojska niemieckie w 1941 r. został rozstrzelany Tadeusz Boy-Żeleński. Z innym pismem lewicowym "Nowe Widnokręgi" wspłpracowali Wanda Wasilewska, Mieczysław Jastrun, Julian Przyboś, Jerzy Putrament, czy Adam Ważyk.



Z inicjatywy nauczycieli, rodzicw oraz uczniw powstało tajne szkolnictwo. Utworzono podziemne szkoły na wszystkich szczeblach. W szkołach podstawowych prawie uczono dzieci przedmiotw wycofanych przez Niemcw. Uruchomiono także gimnazja i licea, organizując nauczanie w mieszkaniach prywatnych. W końcowych latach okupacji w szkołach średnich uczyło się ok. 100 tys. młodzieży. Stworzono także podziemny system szkolnictwa wyższego. W Warszawie działały: Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Ziem Zachodnich, Politechnika Warszawska, Wolna Wszechnica Polska, Akademia Medyczna, SGH, SGGW, Polskie Konserwatorium Muzyczne. W Krakowie tajną działalność prowadziły: Uniwersytet Jagielloński, Akademia Grniczo-Hutnicza i Instytut Pedagogiczny Związku Nauczycielstwa Polskiego. Po roku 1941 tajne nauczanie podjęły uniwersytety we Lwowie (Uniwersytet Lwowski) i w Wilnie (Uniwersytet Wileński). Ogłem wiedzę na poziomie wyższym zdobywało kilka tysięcy studentw.

Znaczącą rolę w organizacji podziemnej oświaty polskiej odegrali m.in.: J. Groszkowski, E. Lipiński, W. Szafer i ksiądz M. Rhode. Tajne nauczanie było bezwzględnie zwalczane przez niemieckie władze okupacyjne - w latach 1939-1945 na skutek eksterminacji życie utraciło 8,5 tys. nauczycieli polskich.






Przykadowe prace

Europejski Bank Inwestycyjny

Europejski Bank Inwestycyjny Europejski Bank Inwestycyjny jest zarwno instytucją Wsplnoty, jak i bankiem. Został utworzony w 1958 roku na mocy artykułu 130 Traktatu Rzymskiego. Europejski Bank Inwestycyjny jest bankiem Wsplnoty Europejskiej, ktrego zadaniem jest finansowanie inwestycji przyczyniających si...

Rola nauczyciela w kształceniu zintegrowanym

Rola nauczyciela w kształceniu zintegrowanym Pracę nauczyciela w klasach I- III określa się jako wielostronną działalność dydaktyczno-wychowawczą ukierunkowaną na osiągnięcie celw społecznych i osobowościowych, formułowanych dla tego szczebla kszta ...

Prawo konstytucyjne wshe

Prawo konstytucyjne wshe Konstytucja (od łac. constituo,-ere - urządzać, ustanawiać, regulować) - akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, ktry zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źrdeł prawa w państwie. W skład materii konstytu...

Ściąga z chemi: Wodr, Litowce, Lluorowce, Węgiel

Ściąga z chemi: Wodr, Litowce, Lluorowce, Węgiel Wodr Otrzymywanie wodoru Na skale przemysłową. -reakcja pary wodnej z rozżarzonym koksem C+H2O›CO+H2 -reakcja metanu z para wodną CH2+H2O›CO+3H2^ -elektroliza wody (metoda droga) 2H2O›2H2+O2 W labo...

Na podstawie znajomości rżnych starożytnych koncepcji szczęścia przedstawię własną filozofię życiową.

Na podstawie znajomości rżnych starożytnych koncepcji szczęścia przedstawię własną filozofię życiową. Od wiekw ludzie starali się odnaleźć definicję słowa "szczęście" i drogę do jego osiągnięcia. Dla każdego człow...

Ogolna budowa komputera

Ogolna budowa komputera OGLNA BUDOWA KOMPUTERA Obudowa Zasilacz Mikroprocesor Pamięć operacyjna Układy we/wy Urządzenia zewnętrzne Magistrale systemowe Uproszczony schemat blokowy systemu komputerowego OBUDOWA – stanowi szkielet systemu. Umieszczone są w niej wszyst...

Plusy i minusy elektrowni jądrowych

Plusy i minusy elektrowni jądrowych Plusy: • Praktycznie niewyczerpalna ilość paliwa jądrowego • Niskie koszty produkcji energii elektrycznej. Dla porwnania produkcja energii elektrycznej powstałej ze spalania gazu jest 10 razy droższa niż w przypadku produkcji energii w rea...

Najem i dzierżawa nieruchomości

Najem i dzierżawa nieruchomości Najem, podobnie zresztą jak pokrewna mu dzierżawa lub użyczenie, są umowami dotyczącymi czasowego korzystania z cudzych rzeczy. Najem obejmuje zarwno korzystanie z cudzej rzeczy w celach produkcyjnych (np. najem maszyny), jak i konsumpcyjnych (np. najem lokalu mies...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry