• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Polskie p...

Nawigacja

Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.



Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.




Pod datą 1 września 1939 roku Maria Dąbrowska zamieściła w swoim dzienniku zapis: O piątej rano zaczęła się wojna. Przy najcudniejszym poranku spadły na Warszawę pierwsze bomby.

Druga wojna światowa rozpoczęta napadem Niemcw na Polskę była najcięższym doświadczeniem polskiego narodu w XX wieku, brzemiennym w daleko idące i długotrwałe skutki. W środowisku kulturalnym i literackim wszystko radykalnie się zmieniło; od sposobu kształcenia, form życia literackiego, pozycji pisarzy, do zasad wydawania książek.



Na obszarze zajętym przez wojska niemieckie, władze okupacyjne przystąpiły natychmiast do niszczenia kultury polskiej i prześladowania jej twrcw. W zamyśle hitlerowcw Polacy mieli zostać zdegradowani do roli niewykwalifikowanych robotnikw. Z obszaru włączonego do Rzeszy wysiedlano więc przede wszystkim inteligencję, rozpoczęła się także fala masowych aresztowań, zsyłanie do obozw koncentracyjnych, rozstrzeliwania nauczycieli, duchownych i ludzi z wyższym wykształceniem. Publiczne używanie języka polskiego było zakazane, zamknięto wszystkie polskie szkoły, teatry kina, palono biblioteki (m. in. Uniwersytecką w Poznaniu) oraz wycofywano wydawnictwa autorw wrogich Niemcom (m.in. A. Mickiewicza, M. Konopnickiej) rabowano mienie, wzbogacając niemieckie kolekcje.

Od pierwszych tygodni okupacji Polacy organizowali konspiracyjne życie kulturalne, w celu podtrzymania tożsamości narodowej, siły oporu wobec działań wroga. Już w październiku 1939 r. powstało pierwsze czasopismo

pt. "Polska żyje". Znajomość nowych utworw była jednak ograniczona do wąskiego kręgu. Pisma i antologie literackie miały niewielki nakład. Ich wydawanie, rozpowszechnianie i czytanie wiązało się z dużym niebezpieczeństwem. Utwory publikowano przeważnie pod pseudonimami lub anonimowo.



Pojawiło się jednak środowisko młodych twrcw, debiutujących w czasie okupacji, nazwane pźniej pokoleniem Kolumbw. Najwybitniejsi przedstawiciele związani byli z tajną polonistyką Uniwersytetu Warszawskiego. Należeli do niego Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy i Tadeusz Borowski. Ważną rolę odegrało czasopismo "Sztuka i Nard". W kraju podczas okupacji tworzyli też pisarze starszego pokolenia, tacy jak Zofia Nałkowska, Maria Dąbrowska, Leopold Staff, Jarosław Iwaszkiewicz i Czesław Miłosz.

Wielu pisarzy znalazło się razem z pierwszą falą uchodźcw już w 1939 r. na emigracji. Do Stanw Zjednoczonych udali się Julian Tuwim, Jan Lechoń, Kazimierz Wierzyński. W Wielkiej Brytanii przebywali Antoni Słonimski, Maria Kuncewiczowa, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Mieczysław Grydzewski, redaktor przedwojennych "Wiadomości Literackich.

W Argentynie znalazł się Witold Gombrowicz, a w ZSSR Władysław Broniewski oraz Gustaw Herling-Grudziński.



Duże skupisko polskich intelektualistw powstało we Lwowie. Początkowe władze radzieckie umożliwiały działalność pisarzom deklarującym chęć wspłpracy z władzą komunistyczną. Powstało pismo w języku polskim

pt. "Czerwony Sztandar". Jednak w 1940 r. liczni pisarze, w tym Broniewski i Teodor Parnicki, zostali aresztowani. W łagrze znalazł się też młody Gustaw Herling-Grudziński. Po zajęciu Lwowa przez wojska niemieckie w 1941 r. został rozstrzelany Tadeusz Boy-Żeleński. Z innym pismem lewicowym "Nowe Widnokręgi" wspłpracowali Wanda Wasilewska, Mieczysław Jastrun, Julian Przyboś, Jerzy Putrament, czy Adam Ważyk.



Z inicjatywy nauczycieli, rodzicw oraz uczniw powstało tajne szkolnictwo. Utworzono podziemne szkoły na wszystkich szczeblach. W szkołach podstawowych prawie uczono dzieci przedmiotw wycofanych przez Niemcw. Uruchomiono także gimnazja i licea, organizując nauczanie w mieszkaniach prywatnych. W końcowych latach okupacji w szkołach średnich uczyło się ok. 100 tys. młodzieży. Stworzono także podziemny system szkolnictwa wyższego. W Warszawie działały: Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Ziem Zachodnich, Politechnika Warszawska, Wolna Wszechnica Polska, Akademia Medyczna, SGH, SGGW, Polskie Konserwatorium Muzyczne. W Krakowie tajną działalność prowadziły: Uniwersytet Jagielloński, Akademia Grniczo-Hutnicza i Instytut Pedagogiczny Związku Nauczycielstwa Polskiego. Po roku 1941 tajne nauczanie podjęły uniwersytety we Lwowie (Uniwersytet Lwowski) i w Wilnie (Uniwersytet Wileński). Ogłem wiedzę na poziomie wyższym zdobywało kilka tysięcy studentw.

Znaczącą rolę w organizacji podziemnej oświaty polskiej odegrali m.in.: J. Groszkowski, E. Lipiński, W. Szafer i ksiądz M. Rhode. Tajne nauczanie było bezwzględnie zwalczane przez niemieckie władze okupacyjne - w latach 1939-1945 na skutek eksterminacji życie utraciło 8,5 tys. nauczycieli polskich.






Przykadowe prace

Hokej na lodzie

Hokej na lodzie Historia Przepisy i zasady Urządzenia i sprzęt Hokej w Polsce Historia NHL Jest to zespołowa gra sportowa rozgrywana na lodowisku między dwiema drużynami, polegająca na zagrywaniu krążka kijem hokejowym. Celem gry jest wstrzelenie krąż...

Czytanie ze zrozumieniem Maria Bogucka Stroje Szlacheckie "Staropolskie obyczaje w XVI – XVII".

Czytanie ze zrozumieniem Maria Bogucka Stroje Szlacheckie "Staropolskie obyczaje w XVI – XVII". 1. Wpływ na modę polskiej szlachty miały takie kraje jak: Włochy, Niemcy, Francja, Hiszpania i Węgry a w pźniejszym czasie były to wpływy Turecko-Tatarskie. Istotnym czynnikiem...

Motyw matki

Motyw matki Portrety matek w literaturze Niewątpliwie najważniejszą rolą, jaką może spełniać kobieta jest rola matki, ktra wychowuje swe dzieci na szlachetnych i uczciwych ludzi, prawych obywateli, szczerych patriotw. To matka w głwnej mierze kształtuje osobowoś...

Święty Wojciech

Święty Wojciech Wojciech , imię zakonne Adalbert, święty (ok. 955-997), biskup , męczennik , patron Polski. Pochodził z rodziny książąt czeskich - Sławnikowicw . Kształcił się w Magdeburgu pod opieką arcybiskupa Adalberta, na cześć ktrego prz...

Ist Fernsehen an allem Schuldig?- Mediom przypisuje sie wine za nasilenie przemocy. Czy media maja rzeczywiscie wplyw na zachowanie ludzi?

Ist Fernsehen an allem Schuldig?- Mediom przypisuje sie wine za nasilenie przemocy. Czy media maja rzeczywiscie wplyw na zachowanie ludzi? Mit dem Fernsehen hat man jeden Tag zu tun. Es wird unser unaufhorlicher Lebensgenosse. Aus diesem Grund, dass die Leute standig fernsehen, ubt das Fernsehen Einfluss auf die Erhaltung der L...

Układ pokarmowy człowieka

Układ pokarmowy człowieka Sole mineralne w płynach i pokarmach stałych zawierają wiele ważnych dla naszego organizmu pierwiastkw )spośrd nich ok. 15 jest szczeglnie istotnych). Niewielka ilość sili mineralnych tracona jest nieustannie wraz z potem, moczem podczas krwawień. Dla...

Gmina, jako przykład jednostki samorządu terytorialnego (fragment pracy magisterskiej)

Gmina, jako przykład jednostki samorządu terytorialnego (fragment pracy magisterskiej) 1. Definicja terminw: miasto, gmina i samorząd terytorialny ?Samorząd?, jak sama nazwa wskazuje oznacza samodzielne kierowanie własnymi sprawami. Z prawnego punktu widzenia oznacza powierzenie przez państwo re...

Metodyka wychowawnia resocjalizującego

Metodyka wychowawnia resocjalizującego METODYKA WYCHOWANIA RESOCJALIZUJACEGO METODYKA- oznacza zbir zasad jakieś działalności, umożliwiających skuteczne i ekonomiczne Osiąganie danego celu. METODYKA WYCHOWANIA- zbir zasad, zaleceń, w ktrych zawarte są reguły, ktryc...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry