• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Polskie p...

Nawigacja

Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.



Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.




Pod datą 1 września 1939 roku Maria Dąbrowska zamieściła w swoim dzienniku zapis: O piątej rano zaczęła się wojna. Przy najcudniejszym poranku spadły na Warszawę pierwsze bomby.

Druga wojna światowa rozpoczęta napadem Niemcw na Polskę była najcięższym doświadczeniem polskiego narodu w XX wieku, brzemiennym w daleko idące i długotrwałe skutki. W środowisku kulturalnym i literackim wszystko radykalnie się zmieniło; od sposobu kształcenia, form życia literackiego, pozycji pisarzy, do zasad wydawania książek.



Na obszarze zajętym przez wojska niemieckie, władze okupacyjne przystąpiły natychmiast do niszczenia kultury polskiej i prześladowania jej twrcw. W zamyśle hitlerowcw Polacy mieli zostać zdegradowani do roli niewykwalifikowanych robotnikw. Z obszaru włączonego do Rzeszy wysiedlano więc przede wszystkim inteligencję, rozpoczęła się także fala masowych aresztowań, zsyłanie do obozw koncentracyjnych, rozstrzeliwania nauczycieli, duchownych i ludzi z wyższym wykształceniem. Publiczne używanie języka polskiego było zakazane, zamknięto wszystkie polskie szkoły, teatry kina, palono biblioteki (m. in. Uniwersytecką w Poznaniu) oraz wycofywano wydawnictwa autorw wrogich Niemcom (m.in. A. Mickiewicza, M. Konopnickiej) rabowano mienie, wzbogacając niemieckie kolekcje.

Od pierwszych tygodni okupacji Polacy organizowali konspiracyjne życie kulturalne, w celu podtrzymania tożsamości narodowej, siły oporu wobec działań wroga. Już w październiku 1939 r. powstało pierwsze czasopismo

pt. "Polska żyje". Znajomość nowych utworw była jednak ograniczona do wąskiego kręgu. Pisma i antologie literackie miały niewielki nakład. Ich wydawanie, rozpowszechnianie i czytanie wiązało się z dużym niebezpieczeństwem. Utwory publikowano przeważnie pod pseudonimami lub anonimowo.



Pojawiło się jednak środowisko młodych twrcw, debiutujących w czasie okupacji, nazwane pźniej pokoleniem Kolumbw. Najwybitniejsi przedstawiciele związani byli z tajną polonistyką Uniwersytetu Warszawskiego. Należeli do niego Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy i Tadeusz Borowski. Ważną rolę odegrało czasopismo "Sztuka i Nard". W kraju podczas okupacji tworzyli też pisarze starszego pokolenia, tacy jak Zofia Nałkowska, Maria Dąbrowska, Leopold Staff, Jarosław Iwaszkiewicz i Czesław Miłosz.

Wielu pisarzy znalazło się razem z pierwszą falą uchodźcw już w 1939 r. na emigracji. Do Stanw Zjednoczonych udali się Julian Tuwim, Jan Lechoń, Kazimierz Wierzyński. W Wielkiej Brytanii przebywali Antoni Słonimski, Maria Kuncewiczowa, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Mieczysław Grydzewski, redaktor przedwojennych "Wiadomości Literackich.

W Argentynie znalazł się Witold Gombrowicz, a w ZSSR Władysław Broniewski oraz Gustaw Herling-Grudziński.



Duże skupisko polskich intelektualistw powstało we Lwowie. Początkowe władze radzieckie umożliwiały działalność pisarzom deklarującym chęć wspłpracy z władzą komunistyczną. Powstało pismo w języku polskim

pt. "Czerwony Sztandar". Jednak w 1940 r. liczni pisarze, w tym Broniewski i Teodor Parnicki, zostali aresztowani. W łagrze znalazł się też młody Gustaw Herling-Grudziński. Po zajęciu Lwowa przez wojska niemieckie w 1941 r. został rozstrzelany Tadeusz Boy-Żeleński. Z innym pismem lewicowym "Nowe Widnokręgi" wspłpracowali Wanda Wasilewska, Mieczysław Jastrun, Julian Przyboś, Jerzy Putrament, czy Adam Ważyk.



Z inicjatywy nauczycieli, rodzicw oraz uczniw powstało tajne szkolnictwo. Utworzono podziemne szkoły na wszystkich szczeblach. W szkołach podstawowych prawie uczono dzieci przedmiotw wycofanych przez Niemcw. Uruchomiono także gimnazja i licea, organizując nauczanie w mieszkaniach prywatnych. W końcowych latach okupacji w szkołach średnich uczyło się ok. 100 tys. młodzieży. Stworzono także podziemny system szkolnictwa wyższego. W Warszawie działały: Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Ziem Zachodnich, Politechnika Warszawska, Wolna Wszechnica Polska, Akademia Medyczna, SGH, SGGW, Polskie Konserwatorium Muzyczne. W Krakowie tajną działalność prowadziły: Uniwersytet Jagielloński, Akademia Grniczo-Hutnicza i Instytut Pedagogiczny Związku Nauczycielstwa Polskiego. Po roku 1941 tajne nauczanie podjęły uniwersytety we Lwowie (Uniwersytet Lwowski) i w Wilnie (Uniwersytet Wileński). Ogłem wiedzę na poziomie wyższym zdobywało kilka tysięcy studentw.

Znaczącą rolę w organizacji podziemnej oświaty polskiej odegrali m.in.: J. Groszkowski, E. Lipiński, W. Szafer i ksiądz M. Rhode. Tajne nauczanie było bezwzględnie zwalczane przez niemieckie władze okupacyjne - w latach 1939-1945 na skutek eksterminacji życie utraciło 8,5 tys. nauczycieli polskich.






Przykadowe prace

Makroekonomia

Makroekonomia 1. Jaki jest pogląd prof. Pietrzaka na wejście Polski do strefy euro? Poglądy prof. Pietrzaka włączenie Polski do strefy euro mwią , że będzie to znacznie trudniejszy sposb niż wejście do Unii Europejskiej. Profesor Pietrzak nie popiera tzw. zaklinania euro i tw...

Jaki wpływ na naukę ma wysoka samoocena ?

Jaki wpływ na naukę ma wysoka samoocena ? Aby odpowiedzieć na pytanie zawarte w naszym temacie, przedstawię historię, ktra przydarzyła się właśnie mi. Skąd wzięła się taka wysoka samoocena i czy trudno ją zwalczyć ? - tego dowiemy się z moje...

Das Problem der Mobilitt

Das Problem der Mobilitt Ich heie Czesław Martysz und schreibe an Ihnen, weil ich meine Meinung zum Artikel Die Deutschen ziehen nur ungern um“ uern wollte. Das Problem, das direkt mit den Aufstiegchancen verbundenen Mobilitt, ist weltbekannt. Wenn man Beispielsweise eine grndliche Ausbildung erhalten wollte, um ...

Układ słoneczny

Układ słoneczny PODTSAWOWE INFORMACJE Czas obiegu centrum Galaktyki: 225 000 000 lat Liczba planet: 9 Wiek: ok. 4 600 000 000 lat Układ Słoneczny jest zespołem ciał niebieskich poruszających się w przestrzeni wokł Słońca, powiązanych siłami w...

Stefan Żeromski Zapomnienie - opracowanie

Stefan Żeromski Zapomnienie - opracowanie Problematyka opowiadania Zapomnienie" St. Żeromskiego 1. Obraz życia chłopskiego nędzarza w końcu XIX wieku a) Tragedia chłopa i pobicie go do krwi za kradzież desek na trumnę dla zmarłego syna • Chłop Obala zo...

Traktat pokojowy z Bułgarią i Austrią

Traktat pokojowy z Bułgarią i Austrią Traktat pokojowy z Bułgarią Traktat pokojowy z Bułgarią podpisano 27 listopada 1919 r. w Neuilly-sur-Seine pod Paryżem. Był to jeden z kilku traktatw pokojowych podpisanych po zakończeniu I wojny światowej przez kraje ententy z pa&...

Analizując podany fragment IV części Dziadw Adama Mickiewicza, wyjaśnij na czym polega romantyczna konwencja mwienia o miłości (zwrć uwagę na zawartą w

Analizując podany fragment IV części Dziadw Adama Mickiewicza, wyjaśnij na czym polega romantyczna konwencja mwienia o miłości (zwrć uwagę na zawartą w tekście koncepcję miłości i związane z nią środki artystycznego wyrazu). Podany fragment pocho...

Alkoholizm

Alkoholizm Alkohol to środek odurzający, silnie wpływający na psychikę, funkcjonowanie organizmu i zachowania człowieka. Jest znany i pity na całym świecie, co wcale nie oznacza, że jest to substancja zdrowa i godna polecenia. Uzależnienie od alkoholu , czyli alkoholizm, jest ch...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry