• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Polskie p...

Nawigacja

Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.



Polskie państwo podziemne w okresie wojny i okupacji - edukacja i kultura.




Pod datą 1 września 1939 roku Maria Dąbrowska zamieściła w swoim dzienniku zapis: O piątej rano zaczęła się wojna. Przy najcudniejszym poranku spadły na Warszawę pierwsze bomby.

Druga wojna światowa rozpoczęta napadem Niemcw na Polskę była najcięższym doświadczeniem polskiego narodu w XX wieku, brzemiennym w daleko idące i długotrwałe skutki. W środowisku kulturalnym i literackim wszystko radykalnie się zmieniło; od sposobu kształcenia, form życia literackiego, pozycji pisarzy, do zasad wydawania książek.



Na obszarze zajętym przez wojska niemieckie, władze okupacyjne przystąpiły natychmiast do niszczenia kultury polskiej i prześladowania jej twrcw. W zamyśle hitlerowcw Polacy mieli zostać zdegradowani do roli niewykwalifikowanych robotnikw. Z obszaru włączonego do Rzeszy wysiedlano więc przede wszystkim inteligencję, rozpoczęła się także fala masowych aresztowań, zsyłanie do obozw koncentracyjnych, rozstrzeliwania nauczycieli, duchownych i ludzi z wyższym wykształceniem. Publiczne używanie języka polskiego było zakazane, zamknięto wszystkie polskie szkoły, teatry kina, palono biblioteki (m. in. Uniwersytecką w Poznaniu) oraz wycofywano wydawnictwa autorw wrogich Niemcom (m.in. A. Mickiewicza, M. Konopnickiej) rabowano mienie, wzbogacając niemieckie kolekcje.

Od pierwszych tygodni okupacji Polacy organizowali konspiracyjne życie kulturalne, w celu podtrzymania tożsamości narodowej, siły oporu wobec działań wroga. Już w październiku 1939 r. powstało pierwsze czasopismo

pt. "Polska żyje". Znajomość nowych utworw była jednak ograniczona do wąskiego kręgu. Pisma i antologie literackie miały niewielki nakład. Ich wydawanie, rozpowszechnianie i czytanie wiązało się z dużym niebezpieczeństwem. Utwory publikowano przeważnie pod pseudonimami lub anonimowo.



Pojawiło się jednak środowisko młodych twrcw, debiutujących w czasie okupacji, nazwane pźniej pokoleniem Kolumbw. Najwybitniejsi przedstawiciele związani byli z tajną polonistyką Uniwersytetu Warszawskiego. Należeli do niego Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy i Tadeusz Borowski. Ważną rolę odegrało czasopismo "Sztuka i Nard". W kraju podczas okupacji tworzyli też pisarze starszego pokolenia, tacy jak Zofia Nałkowska, Maria Dąbrowska, Leopold Staff, Jarosław Iwaszkiewicz i Czesław Miłosz.

Wielu pisarzy znalazło się razem z pierwszą falą uchodźcw już w 1939 r. na emigracji. Do Stanw Zjednoczonych udali się Julian Tuwim, Jan Lechoń, Kazimierz Wierzyński. W Wielkiej Brytanii przebywali Antoni Słonimski, Maria Kuncewiczowa, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Mieczysław Grydzewski, redaktor przedwojennych "Wiadomości Literackich.

W Argentynie znalazł się Witold Gombrowicz, a w ZSSR Władysław Broniewski oraz Gustaw Herling-Grudziński.



Duże skupisko polskich intelektualistw powstało we Lwowie. Początkowe władze radzieckie umożliwiały działalność pisarzom deklarującym chęć wspłpracy z władzą komunistyczną. Powstało pismo w języku polskim

pt. "Czerwony Sztandar". Jednak w 1940 r. liczni pisarze, w tym Broniewski i Teodor Parnicki, zostali aresztowani. W łagrze znalazł się też młody Gustaw Herling-Grudziński. Po zajęciu Lwowa przez wojska niemieckie w 1941 r. został rozstrzelany Tadeusz Boy-Żeleński. Z innym pismem lewicowym "Nowe Widnokręgi" wspłpracowali Wanda Wasilewska, Mieczysław Jastrun, Julian Przyboś, Jerzy Putrament, czy Adam Ważyk.



Z inicjatywy nauczycieli, rodzicw oraz uczniw powstało tajne szkolnictwo. Utworzono podziemne szkoły na wszystkich szczeblach. W szkołach podstawowych prawie uczono dzieci przedmiotw wycofanych przez Niemcw. Uruchomiono także gimnazja i licea, organizując nauczanie w mieszkaniach prywatnych. W końcowych latach okupacji w szkołach średnich uczyło się ok. 100 tys. młodzieży. Stworzono także podziemny system szkolnictwa wyższego. W Warszawie działały: Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Ziem Zachodnich, Politechnika Warszawska, Wolna Wszechnica Polska, Akademia Medyczna, SGH, SGGW, Polskie Konserwatorium Muzyczne. W Krakowie tajną działalność prowadziły: Uniwersytet Jagielloński, Akademia Grniczo-Hutnicza i Instytut Pedagogiczny Związku Nauczycielstwa Polskiego. Po roku 1941 tajne nauczanie podjęły uniwersytety we Lwowie (Uniwersytet Lwowski) i w Wilnie (Uniwersytet Wileński). Ogłem wiedzę na poziomie wyższym zdobywało kilka tysięcy studentw.

Znaczącą rolę w organizacji podziemnej oświaty polskiej odegrali m.in.: J. Groszkowski, E. Lipiński, W. Szafer i ksiądz M. Rhode. Tajne nauczanie było bezwzględnie zwalczane przez niemieckie władze okupacyjne - w latach 1939-1945 na skutek eksterminacji życie utraciło 8,5 tys. nauczycieli polskich.






Przykadowe prace

Rekcja czasownikw

Rekcja czasownikw Stałe połączenie czasownikw z przyimkami, wymagającymi obecność innych wyrazw w określonym przypadku, nazywamy rekcją czasownikw. Oto lista wybranych przykładw rekcji: Achten auf-uważać na... Antworten auf- odpowiadać na... Aufpassen ...

Energia przyszłości

Energia przyszłości W dzisiejszych czasach światowe zapotrzebowanie na energię elektryczną zaspokajane jest głwnie przez spalanie węgla i gazu. Tylko nie wielki procent tego zapotrzebowania jest uzyskiwany z energii słonecznej, wiatru, pływw morskich itp. Popyt na paliwa kopalne wz...

Streszczenie Krl Edyp

Streszczenie Krl Edyp Teby pustoszone s przez zaraz i choroby. Wzburzony i zaniepokojony lud gromadzi si przed wityni. Wznosi mody o ratunek i prosi bogw, by nie gniewali si ju na ich kraj i mieszkacw. Obserwuje to zaniepokojony wadca, Edyp. W rozmowie z Kapanem krl obiecuje pozna przyczyn tych klsk i nie sp...

Wielki Czerwony Smok - William Blake

Wielki Czerwony Smok - William Blake Opis obrazu: William Blake Great Red Dragon & the Woman Clothed with Sun William Blake urodził się w Londynie w 1757r. Jako poeta stał się autorem własnej mitologii, ktrej bohaterom nadał fizyczny kształt w licznych obrazach i grafikach. Z powodu...

"Bogurodzica" polskim symbolem narodowym.

"Bogurodzica" polskim symbolem narodowym. Bogurodzica to najstarsza polska pieśń religijna oraz najstarszy polski tekst poetycki, wybitne arcydzieło poezji średniowiecznej. Utwr ten stał się polskim symbolem narodowym. W swojej wypowiedzi postaram się udowodnić zasadnoś...

World Trade Center - atrakcja turystyczna (1966-2001)

World Trade Center - atrakcja turystyczna (1966-2001) World Trade Center czyli Światowe Centrum Biznesu (Wymiany) zaczęto budować w 1966 roku. Do użytku oddano w 1973 roku. Głwnymi architektami projektu zostali Minoru Yamasaki oraz Emery Roth. Budowa trwała około 7 lat i kosztowała oko...

Lessy

Lessy Less, jest to skała osadowa należąca do grupy skał okruchowych. Składa się głwnie z drobnych ziaren kwarcu (60-70%), węglanu wapnia (10-25%) oraz minerałw ilastych (10-20%). Zawiera także domieszki skalenia, miki oraz wodorotlenkw żelaza i glinu. Less jest skał...

Wielka emigracja

Wielka emigracja Klęska powstania uświadomiła, że nie można prowadzić walki narodowowyzwoleńczej w oparciu tylko i wyłącznie o siły szlacheckie, że trzeba zaangażować wszystkie warstwy społeczne. Na to, że emigrację po powstaniu listopadowym mo&...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry