• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Powstani...

Nawigacja

Powstanie listopadowe i jego znaczenie



Powstanie listopadowe i jego znaczenie




Rok 1830 zapowiadał się źle dla gospodarki Krlestwa Polskiego. Zły stan zbiorw spowodował drożyznę, znacznie skurczył się eksport, spadła produkcja hutniczo-grnicza. Bezrobocie i postępujące podwyżki cen spowodowały zamęt wśrd warszawskiej biedoty. Tego samego roku, pod koniec lipca wybuchła rewolucja w Paryżu, usuwając z tronu starszą linie Burbonw. Miesiąc pźniej Belgowie powstali przeciw Holendrom. Wieści te elektryzowały patriotw polskich, tym więcej, że zanosiło się na dalsze komplikacje międzynarodowe. Car Mikołaj I przygotował interwencje zbrojną na wypadek, gdyby Francuzi chcieli wznowić rewolucyjna ekspansje w kierunku Belgii i Włoch. W siłach interwencyjnych miała wziąć udział także armia Polska. Posiało to niepokj wśrd warszawskich spiskowcw, ktrzy wzdrygali się na myśl o braniu udziału w tłumieniu rewolucji na Zachodzie. Rozumieli także, iż z chwilą wymarszu armii polskiej kraj znajdzie się pod okupacja rosyjska i zniknie ostatnia gwarancja niezależności w stosunku do caratu. W tych warunkach ożywił działalność spisek Wysockiego, wciągając nie tylko oficerw z innych jednostek stołecznego garnizonu, ale także osoby cywilne i studentw. W ostatniej chwili podjęto też namowę wśrd rzemieślnikw Starego Miasta, choć nie myślano wcale o bezpośrednim użyciu ludu w walce ulicznej. Rozglądano się natomiast za poparciem ze strony "autorytetw", jak Czartoryskiego, czy gen.Chłopickiego - bez powodzenia, gdyż Ci konserwatyści odrzucali stanowczo myśl o powstaniu. Popularny wśrd młodzieży Lelewel, wwczas już poseł sejmowy, dawał do zrozumienia spiskowcom, gdy przychodzili prosić go o rade, że nard poprze ich, jeżeli zaczną walkę. W tej sytuacji związkowi skupiali swe plany tylko na opanowaniu samej stolicy. Prżno ostrzegał ich Mochnacki, że trzeba także ustanowić rząd, postawić program i wytyczyć dalszy plan działania. W połowie listopada policja wpadła na trop spisku studenckiego, zaczęły się aresztowania. W kilka dni pźniej ogłoszono w prasie mobilizacje armii polskiej. Spiskowcy zagrożeni wykryciem i rozkazem wymarszu na zachd postanowili zacząć natychmiast. Wieczorem 29 listopada grupa spiskowcw cywilnych miała napaść na Belweder i obezwładnić wielkiego księcia Konstantego. Jednocześnie oficerowie mieli pociągnąć swe jednostki do uderzenia na carskie oddziały (w Warszawie stało 9800 wojsk polskich i 6500 rosyjskich ). Pierwotny plan jednak zawidł. Spiskowcy cywilni wpadli do Belwederu, ale Konstanty ukrył się i ocalał, oficerom natomiast nie od razu udało się wyprowadzić swoich ludzi na ulice. Generalicja sprzeciwiała się powstaniu. Kilku wyższych dowdcw lojalistw zginęło owej nocy z rąk podkomendnych powstańcw. Burżuazja zamykała się w domach nie chcąc nawet słyszeć o udziale w ruchu. Zanosiło się na stłumienie go rękoma wiernych rządowi sił polskich. Rewolucje uratował wwczas lud warszawski, ktry spontanicznie rzucił się do Arsenału, rozebrał broń i wspomagając wojsko opanował w ciągu nocy śrdmieście. Konstanty nie zdecydował się na szturmowanie miasta i nazajutrz wycofał wierne sobie oddziały do Wierzbna. Warszawa była wolna, lecz rewolucjoniści nie wyłonili władzy. Pochwyciła ją partia konserwatywna, dla ktrej wybuch zdawał się nieszczęściem. Jeszcze w ciągu nocy Lubecki z Czartoryskim uzgodnili powołanie do Rady Administracyjnej kilku nowych członkw o znanych nazwiskach. Pod ich osłoną legalny rząd chciał zlikwidować rewolucje. Zaraz też utworzono straż bezpieczeństwa złożoną z zamożnej burżuazji, przystępując zarazem do odbierania broni tylko uzbrojonemu ludowi. Przeciwstawiając się zakusom kontrrewolucji Mochnacki zorganizował klub patriotyczny z udziałem inteligencji, rzemieślnikw, wyrobnikw i służby. W klubie na tłumnym zebraniu domagał się utworzenia nowego rządu, zerwania z Konstantym i rozciągnięcia powstania na cały kraj. Uliczna demonstracja zmusiła Rade Administracyjną do podjęcia negocjacji z czterema przedstawicielami klubu. Aby utrzymać się u steru prawica czuła się zmuszona do ustępstw na rzecz ruchu. Utworzono Rząd Tymczasowy, w ktrym dyktaturę powierzono gen.Jzefowi Chłopickiemu. Chłopicki był dzielnym żołnierzem napoleońskim, popularnym na skutek osobistych zatargw z Konstantym. Był jednak przeciwnikiem środkw rewolucyjnych oraz zerwania z caratem. Wyprawił więc Lubeckiego na rokowania do Petersburga nakazując mu załagodzić sprawę. Sam odrzucał podsuwane mu plany ofensywnej akcji w kierunku Litwy, powstrzymywał w miarę możliwości zbrojenia, tłumił ruchy chłopw, ktrzy na wieść o przewrocie warszawskim zaprzestawali pańszczyzny, nie zdołał jednak zatrzymać oglnego wzrostu patriotycznych nastrojw. W połowie stycznia 1831r. przyszła z Petersburga odpowiedź na propozycję Chłopickiego. Car żądał, by Polacy zdali się na łaskę i niełaskę oraz groził karą na buntownikw. Chłopicki złożył władzę, politycznie skompromitowany. Lewica przybrała w sile. Klub odrodził się tym razem pod nazwa Towarzystwa Patriotycznego. Członkowie jego postanowili wywrzeć nacisk na sejm, aby spalił mosty za sobą i szczerze poparł powstanie. Wbrew swej woli, ulegając patriotycznym naciskom, klasa panująca została wciągnięta do walki o niepodległość. Miała kierować tą walką głwnie z troską o to, by nie przerosła ona w rewolucje społeczną. W imię tej idei urządzono władzę naczelną w ten sposb, by wewnątrz obozu rządzącego było jak najwięcej sprzeczności, co miało też odbić się na prowadzeniu wojny. Pierwszą pomyślną potyczkę kawaleryjską stoczył gen.Dwernicki pod Stoczkiem. Armia polska w sile 80 tys. wyszkolonych żołnierzy nie zdołała jednak zapobiec przedostaniu się armii Dybicza liczącej 115 tys. żołnierzy w pobliże Warszawy. Chłopicki przyjął bitwę pod Grochowcem licząc, że honorowa przegrana pozwoli mu przystąpić do kapitulacji. W ciągu całego dnia toczył się krwawy bj o Olszynkę grochowską, ktra parokrotnie odbijał na bagnety silniejszemu przeciwnikowi 4 pułk piechoty. Ciężko ranny Chłopicki został zniesiony z pola walki. Oddziały polskie wycofały się do Warszawy, zaś Dybicz ponisłszy w walce duże straty odłożył szturm miasta do chwili nadejścia posiłkw. Na wniosek generalicji i z poparciem Czartoryskiego nowym wodzem obrany został Jan Skrzynecki, ktry odznaczył się męstwem w ostatnich walkach, ale zdolności większych nie miał i (tak jak większość generałw) nie wierzył w zwycięstwo. Cel najważniejszy widział w oszczędzaniu armii, potrzebnej na wypadek interwencji europejskich, jak rwnież dla utrzymania ładu wewnętrznego.

Pod koniec marca Dybicz z głwną armią odsunął się na południe, armia polska w myśl planu Prądzyńskiego ruszyła z warszawskiego przedmieścia i rozbiła pozostawiony na szosie brzeskiej korpus Rozena w trzech zwycięskich bitwach. Sukcesu tego nie wykorzystano. Skrzynecki zatrzymał ofensywę i cofnął wojsko w pobliże stolicy. Nadszedł kolejny miesiąc niemal zupełnej bezczynności. W maju nie bez trudu Prądzyński narzucił wodzowi nowy projekt: uderzenia na wyborowy korpus gwardii cesarskich, stojący w odosobnieniu miedzy Łomżą, a Ostrołęką. Skrzynecki podjął ten plan z ociąganiem, a wykonał go nieudolnie. Korpus gwardyjski ścigany bez energii zdołał wycofać się w stronę Białegostoku. Z odsieczą nadciągnęła mu armia Dybicza, Skrzynecki cofając się przyjął 26 maja bitwę pod Ostrołęką, rozegrał ją niefortunnie, ponisł duże straty, a wojsko w rozsypce cofnęło się pod Warszawę. W szeregi armii, ktra dotąd w sposb zaczepny stawiała czoło silniejszemu nieprzyjacielowi, wkradło się teraz zwątpienie i brak wiary we własnych dowdcw. Po tej bitwie powstanie weszło w okres kryzysu. Wojna wyczerpywała rezerwy skarbowe, a klasy posiadające nie kwapiły się do nowych ofiar. Rząd rozbudował wytwrnie broni i amunicji, ale w przemyśle nastąpiła stagnacja. Z rżnych więc stron napływały negatywne opinie na temat sposobu prowadzenia wojny. W tej sytuacji podniosły głowę sfery reakcyjne, skupione wokł naczelnego wodza i zmierzające do kapitulacji. Skrzynecki nadal z całym rozmysłem utrzymywał armie w bierności, a jego stronnicy postawili w sejmie wniosek o ustanowienie dyktatury, ktra zgniotłaby opozycje lewicową i rozwiązała sobie ręce do układw z nieprzyjacielem. Lewica podjęła wyzwanie i rozpętała gwałtowną namowę przeciw naczelnemu wodzowi. Projekt reformy rządu został odrzucony. Wykorzystując swj sukces lewica domagała się teraz zmiany charakteru wojny. Hasłem stało się "pospolite ruszenie". Odnośny wniosek stawiający za warunek, ze "włościanie pozyskują własność gruntową bez naruszenia własności prywatnej" spotkał się ze sprzeciwem ze strony ziemiaństwa. Tak więc licząc się z zadaniami opinii uchwalono pospolite ruszenie, ale w formie ograniczonej, z tym że chłopi wzięci pod broń znajdą się pod dowdztwem szlachty i surowym rygorem wojskowym. Odtrącono też myśl o jakichkolwiek obietnicach zelżenia powinności chłopw, czy też nadania im własności ziemi. Tak zaprojektowane pospolite ruszenie osiągnęło skutek przeciwny do zamierzonego. Wieś dawała rekruta niechętnie. Chłopi mwili otwarcie: "Przeczytajcie nam, że pańskiego nie będziemy robić, to pjdziemy wszyscy - i młodzi i starzy". Długa bezczynność armii zaczęła wreszcie przynosić fatalne owoce. Pod koniec czerwca zmarłego na cholerę Dybicza zastąpił w armii carskiej nowy wdz naczelny - Paskiewicz. Poprowadził on głwne siły przez wojewdztwo płockie w dł Wisły, ktrą następnie przekroczył. Nieprzyjaciel zagrażał teraz Warszawie od zachodu, ze strony nie osłanianej już szeroka linia rzeki. Skrzynecki nie zrobił nic. Najszerszej opinii publicznej otworzyły się wreszcie oczy. W Warszawie wrzało. Tłum ludu domagał się kary na zdrajcw i z wielkim trudem tylko dał się załagodzić. Dopiero gdy Paskiewicz wkroczył do Łowicza, sejm zdecydował się odebrać dowdztwo Skrzyneckiemu. Jego tymczasowym zastępcą

został gen.Dembinski, dobry i waleczny żołnierz, ale konserwatysta, ktry nie myślał ulegać naciskom "ulicy". Pierwszym swoim rozkazem cofnął wojsko do stolicy z myślą o poskromieniu zbuntowanych ludzi. W ten sposb doszło do wybuchu. Tłum pociągnął pod zamek i włamał się do pomieszczenia, w ktrym pod strażą trzymano kilku generałw oskarżonych o zdradę. Dokonano nad nimi samosądu, choć wina ich nie zdaje się dowiedziona. W ciągu następnej nocy wyciągnięto z więzień i powieszono na latarniach kilkunastu szpiegw Konstantego i Nowosilcowa, ktrym rząd do tej pory nie zdążył wytoczyć procesu. Był to żywiołowy akt zemsty ludowej. Towarzystwo Patriotyczne nie umiało nim pokierować. Jeszcze nazajutrz dyskutowano w nim, co robić dalej. Mochnacki opowiadał się za dyktaturą, inni za dyrektoriatem z 5 osb. Zebranie rozpierzchło się na wieść o wkroczeniu wojska do miasta. Kontrrewolucja brała grę nad "ulicą". W sejmie wyłoniła się kandydatura nowego człowieka. Był nim gen.Krukowiecki - polityk ambitny i zręczny, ktry dawno już dążył do władzy pozując na patriotę i męża "silnej ręki", frondujący ostentacyjnie przeciwko Skrzyneckiemu. Tą drogą pozyskał sobie i część opozycji, m.in. Mochnackiego. Mianowano go prezesem rządu, wyposażając go w najszersze pełnomocnictwa. W praktyce była to dyktatura. Krukowiecki rozwiązał Towarzystwo Patriotyczne, aresztował wielu jego członkw, kazał rozstrzelać 4 uczestnikw wieszań ulicznych. W przededniu szturmu nowa władza zajmowała się głwnie rozbrajaniem ludności cywilnej. Powstanie listopadowe trwało przeszło 10 miesięcy i stawiało czoło największej potędze militarnej Europy. Nard polski uzbroił około 140 tys. ludzi, toczył walkę jak rwny z rwnym i przejściowo odnosił sukcesy. Carat musiał wytężyć przeciwko Polsce wszystkie siły i przez dłuższy czas nie był pewien zwycięstwa. O klęsce powstania przesądziło jego kierownictwo. Od początku do końca znajdowało się ono w rękach ludzi, ktrzy powstania nie chcieli, nie wierzyli w jego powodzenie i szukali tylko sposobu do jego zakończenia. Powstanie zaczęli szlacheccy rewolucjoniści. Zaczęli je w obronie zagrożonej konstytucji, w nadziei wywalczenia pełnej niepodległości. Podchorążowie i belwederczycy najściślej związani ze szlachtą, nie wyobrażali sobie jednakże sprawy narodowej bez szlacheckiego kierownictwa i sami oddali sprawę w ręce przeciwnikw. Ogł ziemiański dał się wciągnąć do ruchu pod naciskiem nastrojw patriotycznych; reprezentujący ten ogl ministrowie i generałowie działali na szkodę powstania. Szlachecka opozycja okazała się bezsilna wobec wielkoziemiańskiego kierownictwa. Dla szlacheckich rewolucjonistw powstanie listopadowe stało się wielka lekcja polityczną. W walce z kontrrewolucją - z Chłopickim, Skrzyneckim, Krukowieckim - lewica dochodziła do zrozumienia politycznego klas posiadających i do wypracowania własnego programu. Na lewicy Towarzystwa Patriotycznego rodziła się nowa ideologia, ktra wyda owoce w następnym dziesięcioleciu. Rząd i sejm nie chciał, a lewicowa opozycja nie umiała postawić należycie sprawy chłopskiej. Powstanie nic chłopom nie dało (i jeżeli chłop) żołnierz bił się za Polskę ofiarnie i świadomie, masy chłopskie pozostały obojętne. Dla świadomej części narodu we wszystkich trzech zaborach powstanie listopadowe stało się ogromnym przeżyciem, potęgującym uczucia patriotyczne, co wyraziła najpełniej wczesna poezja. We Francji, Belgii, Niemczech i Włoszech wiedziano, że Polacy stawiając czoło caratowi udaremnili zbrojną interwencje rosyjską, a tym samym wzmocnili szanse ruchw wyzwoleńczych na Zachodzie. Wszędzie też rewolucyjne elementy odnosiły się z sympatią do Polakw i entuzjazmowały ich zwycięstwami. Lewica francuska atakowała rząd za obojętność dla Polski, a wielu Francuzw i Niemcw przybyło na ochotnika bić się w polskich szeregach (choć dzięki takim Skrzyneckim czy Krukowieckim nie mieli chyba zbyt wiele okazji). Przykład Polakw przyspieszył w tych krajach, a także w Czechach, Słowacji, na Węgrzech, krystalizacje nowych, bardziej aktywnych i świadomych ugrupowań i obozw politycznych. W samej Rosji w 1831 r. przynisł fale rozruchw o charakterze społecznym. Młodzież studencka w Moskwie i Petersburgu powszechnie sympatyzowała z Polakami. Polska zagradzając drogę interwencji zbrojnej caratu, wzmacniała szanse ruchw rewolucyjnych i narodowowyzwoleńczych w Europie. Dawała przykład solidarności międzynarodowej ludw stawiających czoło uciskowi. Walki z caratem, lewica powstańcza ani na chwile nie utożsamiała z walką przeciw narodowi rosyjskiemu. Wręcz przeciwnie, oddając cześć pamięci dekabrystw patrioci polscy dawali wyraz nadziei, że w rosyjskim narodzie odnajdą sprzymierzeńcw przeciw wsplnemu ciemiężcy. Z inicjatywy Lelewela, na początku wojny wkraczające oddziały rosyjskie witano chorągiewkami z napisem: "Za naszą i waszą wolność". Ta dewiza, afirmująca międzynarodowe znaczenie sprawy polskiej, została pźniej podjęta przez emigracje polistopadową.






Przykadowe prace

Jak Ci sie Pracowalo z Polonista przez 3 lata?

Jak Ci sie Pracowalo z Polonista przez 3 lata? Drogi Polonisto ! Na wstepie mego listu pozdrwiam Cie serdecznie. Napewno dziwi Cie fakt , iz napisalam ten list skoro juz moja edukacja w szkole, ktorej Pani naucza sie skonczyla. Ale moze w ten sposob uda mi sie podziekowac jak wspaniale pracowalo mi sie z tak wyksztalconym i ...

Meine Meinung zum Thema Tierversuche.

Meine Meinung zum Thema Tierversuche. Tierversuche? Ich bin gegen Tierversuche, weil liebe ich der Tiere. Sie sind fr mich die ganze Welt. Sie sind brig. Die Tiere haben die Gefhlen auch. Sie leiden auch. Sie fhlen den Schmerz. Sie fhlen den Hunger, Durst, den Schmerz, die Angst...... Und ander Zunft des Menschen. Er knnen nich...

Soll man trampen? (Czy powinno się podrżować autostopem?)

Soll man trampen? (Czy powinno się podrżować autostopem?) Soll man trampen? Noch vor einigen Jahren war Reisen als Tramper populr und viele junge Personen benutzten dieses Verkehrsmittel, besonders whrend Sommerferien. Jetzt ist es doch ganz schwierig, solche Leute zu treffen. Man erklart, dass es gefhrli...

Zdania na niemiecki

Zdania na niemiecki 1. Weekend spędzam bardzo aktywnie. Das Wochenende verbringe ich sehr aktiv. 2. W sobotę po południu idę do miasta robić zakupy. Am Samstagvormittag gehe ich In die Stadt einkaufen. 3. Wieczorem spotykam moich przyjacił. Am Abend treffe ich meine Freunde. 4. W...

Droga Jacka Soplicy od warchoła do emisariusza.

Droga Jacka Soplicy od warchoła do emisariusza. Jacek Soplica to dumny zarozumiały i pewny siebie młodzieniec obdarzony urokiem osobistym. Z łatwością nawiązywał kontakty i zjednywał sobie ludzi. Człowiek energiczny, chętnie uczestniczył w dyskusjach politycznych. Jedna...

Zbrodnia i Kara - Czy mądrość może być przyczyną alienacji?

Zbrodnia i Kara - Czy mądrość może być przyczyną alienacji? Raskolnikow jest człowiekiem złożonym i bardzo skomplikowanym. Przez jego głowę przepływa wiele myśli egzystencjalnych, nawet czasami za dużo się zastanawia nad błahymi sprawami. Jest cz ...

Tomasz Judym- bohater romantyczny

Tomasz Judym- bohater romantyczny Doktor Tomasz Judym jest głwnym bohaterem powieści Stefana Żeromskiego pod tytułem Ludzie bezdomni. To lekarz medycyny, człowiek wywodzący się z niskiej klasy społecznej, ktry w dzieciństwie doświadczył biedy i przemocy, wychowywany prz...

Czy wzorce osobowe doby średniowiecza miałyby szanse przyjąć się w świecie wspłczesnym?

Czy wzorce osobowe doby średniowiecza miałyby szanse przyjąć się w świecie wspłczesnym? Wspłczesne czasy znacznie rżnią się od czasw średniowiecznych w Europie. Rżnica polega na innym spojrzeniu ludzi na świat i ich własnym postępowaniu. Duż...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry