• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Powstani...

Nawigacja

Powstanie wielkopolskie :



Powstanie wielkopolskie :




Rozwj sytuacji w Wielkopolsce w połowie listopada 1918 roku.

Rewolucja listopadowa 1918 roku ogarnęła całą Rzeszę Niemiecką ,

a więc rwnież zamieszkałe przez ludność polską wschonie prowincje Prus. Od początku rewolucja stanęła wobec skomplikowanego problemu narodowego. Częściowy paraliż dotychczasowych władz administracyjnych i wojskowych stwarzł dogodną sytuację do ujawnienia czynnikw hamowanych dotądw rozwooju; przybrały one przede wszystkim postać rad robotnikw i żołnierzy.Stosunkowo słabo rozwijały sie rady chłopskie. Wszystko zależało od układu sił klasowych i narodowych. Ponieważ ludność polska przeważała liczebnie w Wielkopolsce, na Śląsku Opolskim i w niektrytch regionach Pomorza, polskie rady ludowe w regionach tych rozwinęły się szybko i uzyskały znaczne wpływy.W regionach , gdzie wyższa była liczba ludności niemieckiej, rozwj polskich rad ludowych napotykał znaczne trudności . W ośodkach o przewadze ludności polskiej, Polacy zdobywali rwnież wpływy o radach robotnikw i żołnierzy, uzyskując dominujacy wpływ na życie danego regionu.W czasach pokojowych w Wielkopolsce stacjonowało 30-40tys. żołnierzy: w samym Poznaniu załoga liczyła ok. 15 tys. ludzi.W czasie wojny większość tych jednostek wysyłano na front.Pozostały jednak załogi fortw , koszr, urzędw , a także tzw. bataliony zastępcze i cała służba tyłw. Ddokładnrj liczby żołnierzy stacjonujących jesienią 1918 roku w Poznaniu i w Wielkopolsce nie można ustalić, ponieważ panował tu ciągły ruch.



Koncepcje odzyskania niepodległości w Wielkopolsce

Ruch niepodległosciowy w zaborze pruskim nurtował w społeczeństwie polskim przez cały okres niewoli. Pierwsza wojna światowa spowodowała nasilenie poczynań wolnościowych , podjęto rżne działania organizacyjne mające na celu przygotowanie się do ewentualnej walki zbrojnej. Koncepcję na temat sposobw odzyskania niepodległości skrystalizowały się w zaborze pruskim dopiero w ostatnim okresie przed powstaniem, po wybuchu rewolucji niemieckiej,upadku monarchii i podpisaniu układu o zawieszeniu broni.Wydarzenia te, jak i odrodzenie się państwa polskiego

spotęgowały dążenia wolnościowe i przyczyniły się do podjęcia aktywnych działań na rzecz zrzucenia jarzma pruskiego. W dotychczasowej literaturze przedmiotu znalazly odzwierciedlenie trzy koncepcje odzyskania niapodległości.



Pierwsza z nich wiązała odzyskanie wolności z odrodzonym państwem polskim.

Władze odrodzonego państwa polskiego wykazały brak zainteresowania wydarzeniami w Wielkopolsce.Piłsudski nie chciał zadrażniać stosunkw z Niemcami.Ta koncepcja nie dała rezultatw, gdyż była mało realistyczna.



Dwie następne koncepcje wyzwolenia Wielkopolski wykorzystywały dla polskich przygotowań wojskowych zdobycze rewolucji niemieckiej , szczeglni powstałe rady robotniczo-żołnierskie i rady ludowe .Oparły się one na pozornej wspłpracy z Niemcami , dzięki ktrej uzyskały częściowe pozwolenie na swą działalność.Zwolennicy tej koncepcji dzielili się na 2 ugrupowania.Jedno z nich reprezentowane przez Komisariat Naczelnej Rady Ludowej wyzwolenie Wielkopolski wiązało z interwencją państw Ententy i wynikami konferencji pokojowej. Stroniło ono od walki zbrojnej, było za dialogiem z Niemcami.

Drugie ugrupowanie - Polska Organizacja Wojskowa z innymi ugrupowaniami militarnymi chcieli odzyskać wolność przez walkę zbrojną.



Wybuch Powstania Wielkopolskiego

Powstałe Państwo Polskie nie obejmujące swym zasięgiem ziem Wielkopolski stało się czynnikiem mobilizującym do walki o zrzucenie jarzma niemieckiego i połączenie Poznańskiego z Odrodzoną Polską. Wzrost nastrojw narodowowyzwoleńczych w Wielkopolsce wzmgł się po sprzeciwie rządu pruskiego wyborom do Sejmu Konstytucyjnego,ktre Jzef Piłsudski dekretem rozpisał na 26 stycznia 1919.Władze niemieckie widząc nastroje Polakw zmierzały do ich poskromienia,stosując rżne szykany przeciwko ludności,co wzmogło nastroje rewolucyjne.

Zachowanie i działania niemieckie wykazywały, że mobilizują się oni do walki o utrzymanie prowincji wschodniej.Wszelkie pertraktacje były z gry skazane na niepowodzenie.Polacy także przygotowywali się do walki.Wrogie stanowisko Niemcw i ich zakaz przyjazdu do Polski Ignacego Paderewskiego i misji alianckiej w ostatnich dniach grudnia,wywołuje szczyt nastrojw narodowowyzwoleńczych. Odziały powstańcze postawiono w stan gotowości,aby zapewnić bezpieczeństwo Paderewskiemu. Było to przeciwstawieniem się siłą rządowi pruskiemu.W tej sytuacji obie strony czekaly na pretekst rozpoczęcia działań.Miasto udekorowane polskimi i alianckimi chorągwiami, manifestacja antyniemieck spowodowały reakcję Niemcw. Pochd Niemcw 27 XII przez miasto,podczas ktregozaczepiali oni Polakw, niszczyli i demolowali polskie urzędy, zrywali polskie flagi wywołał oglne oburzenie i wyzwolił inicjatywę do rozpoczęcia działań.

Nie sposb ustalić kto pierwszy otworzył ogień Niemcy czy Polacy. Można stwierdzić że wybuch Powstania Wielkopolskiego nie nastąpił z rozkazu określonych władz, ale wskutek decyzji niższych dowdzcw oddziałw zbrojnych.

Po wybuchu powstania sytuacja w Polsce się skomplikowała.Wobec chaosu panującego w polskiej armii, nie można było dokładnie zorientować się w stanie sił. Prwadzenie walk było bardzo utrudnione, gdyż nie mogły się rozwijać wobec ciągłych pertraktacji z Niemcami. Liczne oddziały walczyły na własną rękę, co powodowało rodzenie się rżnych inicjatyw ale uniemożliwiało scalenie wysiłkw do szybkiego osiągnięcia sukcesu.

Głwnym celem powstania było opanowanie Poznania i Wielkopolski oraz przejęcie władzy w ręce polskie na tym obszarze.Dnia 28 XII 1918 roku Rada Robotnikw i Żołnierzy ogłosiła stan wyjątkowy w Poznaniu.Rada ta nakazała rozbrajanie i usuwanie z garnizonu oficerw niemieckich. Wydała zakaz noszenia broni przez żołnierzy niemieckich. Nakazała obsadzenie wszystkich koszar przez oddziały Służby Straży i Bezpieczeństwa, ktre miały też odtąd stanowć jedyną siłę zbrojną na terenie Poznania .

Pierwsze działania powstańcw skierowane były na wyparcie Niemcw z centrum miasta, a głwnie z gmachw znajdujących się w pobliżu Bazaru ,hotelu w ktrym przebywali goście i gdzie mieścił się ośrodek aktywności polskiej. Najpierw opanowano muzeum,następnie Prezydium Policji, gdzie podczas jednego ze szturmw zginął pierwszy powstaniec, grnik westfalski-Franciszek Ratajczak. W walce tej brało udział około 300 powstańcw. Zdobyta tam broń została wykorzystana do dalszych walk. W tym czasie w ręce powstańcw przeszły: poczta, zamek i wiele obiektw w centrum Poznania. Nie znamy liczby wojsk niemieckich stacjonujących w mieście,gdyż brak źrdłowych danych,ale w czasie powstania Niemcy organizowali transporty wojsk, sprzętu, amunicji dla wsparcia swych rodakw w Poznaniu. Niemcy nie wykorzystali tego wsparcia ponieważ powstańcy rozbrajali te transporty, a zdobytą broń ,amunicje i sprzęt przesyłano do Bazaru

.28 XII Franciszek Budzyński zorganizował najście na głwną komendę



niemiecką.Wskutek tego aresztowano dowdcę V Korpusu gen.Bock und Polach i jego zastępcę gen.von Schimmelpfenning oraz kilku innych wyższych urzędnikw niemieckich.Dzięki tej akcji Niemcy pozbawieni zostali swego kierownictwa wojskowego i władz cywilnych. Polacy wykorzystali to w celu pokonania Niemcw w ich głwnych ośrodkach oporu i zdobyli szereg obiektw wojskowych i cywilnych.Były to: Reduta Grollmana , koszary 47 pułku piechoty na Jeżycach, koszary wojsk taborowych przy ulicy Grunwaldzkiej, obiekty 20 pułku artylerii polowej przy ulicy Solnej,cytadela, koszary 5 pułku artylerii ciężkiej na Golęcinie.

Dużym sukcesem wojsk powstańczych było zdobycie w dniu 6 stycznia 1919r. Ławicy i terenw wokł niej, gdzie znajdowało się lotnisko. Opanowanie Ławicy kończyło etap walk o oswobodzenie Poznania. Dużą rolę w całym powstaniu odegrało społeczeństwo Poznania, ktre organizowało kuchnie polowe, gromadziło żywność i przygotowywało posiłki. W 1918 roku w Wielkopolsce powstał oddział Polskiego Czerwonego Krzyża, ktry organizował służby madyczno-sanitarne.



Wyzwolenie Wielkopolski

W całej Wielkopolsce zaczęto wypierać i rozbrajać Niemcw oraz przejmować urzędy cywilne.Oddziały powstańcze w dalszych walkach wyzwalały miejscowości takie jak: Kurnik , Środa , Szamotuły , Gniezno , Trzemeszyno ,Witkowo , Kłeck , Gołańcza , Wągrowiec , Żnin ,Września , Kościan Śrem, Czarnkw i inne.

Do grupowania sił polskich dochodziło przede wszystkim tam ,gdzie Niemcy podejmowali kroki dla wyparcia powstańcw.W czesie działań o wyzwolenie Wielkopolski toczyły się walki pod Zdziechową i walki o wyzwolenie Inowrocławia.

Walki powstańcw prowadzone w płnocnej części Wielkopolski miały duże znaczenie dla rozszerzenia powstania na Pomorze . Tutaj poważne znaczenie miały walki prowadzone o zdobycie Szubina i Chodzieży, podjęte przez dwa rżne zgrupowania powstańcw. Podobnie jak inne ziemie Wielkopolski, tak i te zachodnie zostały wyzwolone bez większych walk.Analiza walk powstańczych w rżnych częściach Wielkopolski pozwala określić głwne cechy charakterystyczne ruchu zbrojnego w pierwszym okresie Powstania Wielkopolskiego. Wśrd nich na czoło wysuwa się ogromny patriotyzm,wola walki i ofiarność,tak powstańcw jak i całej ludności polskiej.nie szczędziła ona poparcia oddziałom zbrojnym,organizując im kwatery,wyżywienie i popierając je moralnie podczas toczonych walk.



Tworzenie dowdztwa i jego działalność.

Organizacja Dowdztwa Głwnego nie była w wczesnych warunkach rzeczą łatwą. Brakowało odpowiednio wyszkolonych oficerw ktrzy mogliby pełnić odpowiedzialne funkcje w sztabie. Dlatego sięgnięto po pomoc do Warszawy,skąd przysłano pierwszych oficerw: mjr Taczak, kpt Stanisław Nilski-Łapiniński, rotmistrz Bronisław Zacny. Do pracy w sztabie zgłosili się też oficerowie z Poznania pełniący rżne funkcje w ruchu powstańczym. Działalność Dowdztwo Głwnego koncetrowała się przede wszystkim na organizacji sił zbrojnych.Skierowana była rwnież na organizację wyżywienia wojska i zabezpieczenie im odpowiedniej opieki sanitarnej.



W drugim okresie działań wojennych-8 -15 styczeń- zwiększyły się znacznie zdobycze powstańcw. Front wyznaczała teraz na płnocy-Noteć, na zachodzie-rozlewiska i jeziora obrzańskie, na południu - linia Rawicz-Zduny-Ostrzeszw.

Zdobycze te były wynikiem spontanicznego zrywu powstańczego ludu Wielkopolski.



W trzecim okresie dziejw wojennych Powstania Wielkopolskiego ,16 I -16 II 1919, nastąpiła reorganizacja Dowdctwa Głwnego i tworzenie Armi Wielkopolskiej.Dnia 8 I 1919 natąpiło mianowanie gen. Jzefa Dowbora Muśnickiego na stanowisko naczelnego dowdcy powstania .Dla uporządkowania sytuacji w odziałach powstańczych Dowdztwo Głwne wprowadziło przysięgę żołnierską .Od połowy stycznia 1919 nastąpiły zasadnicze zmiany w działaniach wojennych Powstania Wielkopolskiego . Nastąpilo większe zaangażowanie Niemcw w stłumienie się rozwijającej się walki niepodległościowej.



Oceniając działania wojenne z ostatniego okresu Powstania Wielkopolskiego mozna stwierdzić , że powstańcy odnosili zwycięstwa na wszystkich frontach. Wyrazem tego był przede wszystkim fakt, że swymi działaniami obronnymi lub zaczepnymi pokrzyżowali niemiecki plan zlikwidowania powstania .Oręż powstańczy grował nad przewagą sił niemieckich. Wynikało to z ofiarności i patriotyzmu oddziałw polskich .Nie może tego przyslonić dający niekiedy o sobie znać brak zdyscyplinowania jednostek czy oddziałw powstańczych.



Rozejm w Trewirze

Po krwawym stłumieniu rewolucji w dniach 8-12 stycznia 1919 roku Niemcy systematycznie nasilali swą działalność przeciwko powstaniu. Stroną aktywną stał się przeciwnik także ze względu na przyjętą politykę Komisariatu NRL ,ktry trwał na stanowisku pokojowego rozwiązania sprawy polskiej. Stąd też stale powtarzały się rżne pertraktacje z Niemcami, ale nie przynosiły one żadnych rezultatw.Głwnym żądaniem Niemcw było rozbrojenie polskich wojsk i powrt ziem opanowanych przez powstanie pod ścisłą kontrolę niemiecką. Warunkw takich Polacy nie mogli przyjąć. Państwa alianckie zaczęły pośredniczyć w sprawie zawieszenia broni z Niemcami.Przesądził tę kwestię marszałek Ferdinand Foch, ktry po długich pertraktacjach wymgł w końcu podpisanie rozejmu.Po zawarciu rozejmu w Trewirze ustały wprawdzie regularne walki, obie strony jednak nadal nie stały z bronią u nogi. Niemcy systematycznie gwałcili zawieszenie broni, podejmując kroki zeczepne na całej lini frontu. Były to najczęściej drobne prowokacje,jednak i one doprowadzały niekiedy do większych bitew. Niemcy nie chcieli pogodzić się z wytworzoną sytuacją i negatywnie ustosunkowali się do sprawy rozejmu, a tym samym przynależności Poznańskiego,ktre po zwycięskich walkach Powstania Wielkopolskiego miało przypaść Polsce.Nosili się oni też z zamiarem odebrania tych ziem i stworzenia w ten sposb faktu dokonanego, z ktrym musiałyby się liczyć pertraktujące państwa alianckie.Wobec zaistniałej sytuacji nastąpiły przygotowania polskie , ktre obejmowały przede wszystkim przekazanie Armii Wielkopolskiej ( dnia 25 maja 1919) pod jednolite dowdztwo Jzefa Piłsudskiego, co miało pomc w zabezpieczeniu Wielkopolski przed uderzeniem niemieckim .Formalnie włączenie Wielkopolski do Polski nastąpiło po podpisaniu traktatu wersalskiego( 28 czerwiec 1919).








Przykadowe prace

Zycie a religia

Zycie a religia Jaki jest sens życia? Na to pytanie prbowano odpowiedzieć już od początku świata, lecz nikt nigdy nie znalazł na nie jednoznacznej odpowiedzi. Wielu uczonych, oświeconych, mistrzw, kapłanw prbowało znaleźć odpowiedź na to pytanie, z jednakowy...

Charakterystyka Jacka Soplicy

Charakterystyka Jacka Soplicy Charakterystyka Jacka Soplicy. Jacek Soplica jest jedną z głwnych postaci epopei Adama Mickiewicza pt. "Pan Tadeusz". Postać ta na początku prowadziła lekkomyślny, hulaszczy tryb życia, ale pod wpływem tragicznych zdarzeń zmienia się całkowi...

Aparaty i Kamery Cyfrowe

Aparaty i Kamery Cyfrowe Spis treści: 1. Aparat Cyfrowy strona 3 1.1 Wstęp strona 3 1.2 Zasada Działania strona 4 1.3 Matryca Aparatu cyfrowego strona 5 1.4 Rozdzielczość sensora strona 7 1.5 Formaty zapisu obrazu strona 8 1.6 Pamięci Flash strona 8 1.7 Połąc...

Ocena Świętego Aleksego według człowieka wspłczesnego

Ocena Świętego Aleksego według człowieka wspłczesnego Ocena bohatera legendy hagiograficznej z punktu widzenia wspłczesnego człowieka Człowiek i jego zachowanie znacznie się zmieniły od epoki Średniowiecza. Ukazują to między innymi liczne utwory literac...

Bazyliszek - streszczenie

Bazyliszek - streszczenie Halszka i Maciek, wbrew zakazowi ojca, kowala Ostrogi, wchodzą do ciemnej piwnicy. Okazuje się, że mieszka w niej bazyliszek, smok, ktry zamienia wzrokiem swoje ofiary w kamienne posągi. Na pomoc dzieciom spieszy Ostroga i mieszkańcy miasta. Swoją wiedzą i dośw...

Moja idea życia

Moja idea życia Wobec życia preferuję styl, ktry pozwala mi pokazać to, jaka jestem naprawdę, co czuję i co jest dla mnie ważne. Myślę, że stara dewiza Epikura "Carpe Diem" pasuje do mojego stylu życia. Ale co tak naprawdę znaczy "Carpe Diem" w dzisiejszym życiu?...

Falowe własności światła

Falowe własności światła Siatka dyfrakcyjna - jeden z najprostszych przyrządw do przeprowadzania analizy widmowej. Tworzy ją układ rwnych, rwnoległych i jednakowo rozmieszczonych szczelin. Jest to przezroczysta lub płprzezroczysta płytka ? kryształowa, szklana lub z two...

Biografia - Historia Wiliama Szekspira

Biografia - Historia Wiliama Szekspira William Szekspir urodzony(1564-1616)-Był on najsłynniejszym dramatopisarzem świata,był on uznawany za najwybitniejszego w tej dziedzinie twrcę wszech czasw. Szekspir ukończył szkołę w rodzinnym miasteczku Stratford-on-Avon. W wieku osiem...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry