• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Prawo a ...

Nawigacja

Prawo a moralność



Prawo a moralność


Czy dorosły człowiek XXI wieku może przyjąć i uznać system moralny za swj i czy potrafi go powiązać z obowiązującym prawem? Rozważmy, czym jest prawo a czym moralność. Według niektrych źrdeł prawo jest sztuką stosowania tego co dobre i słuszne. Z kolei według pozytywizmu prawniczego, prawo jest to ogł norm postępowania funkcjonujących w ramach państwa, przez państwo tworzonych i sankcjonowanych. Jeszcze inne źrdła podają, że prawo jest to zespł norm postępowania wyrażających interesy i dążenia klasy panującej w danym społeczeństwie, ustanowionych i aprobowanych w imieniu tej klasy przez państwo. Zgodnie z doktrynami prawa natury, istnieją dwa porządki norm: zwierzchni (przyrodzony, naturalny) wyznaczony przez normy lub oceny absolutne i niższy porządek prawa pozytywnego tworzonego przez państwo. Niektre doktryny (np. marksistowska) uznają, że prawo istniało i może istnieć bez państwa. Ogł norm obowiązujących w państwie tworzy system prawa, obejmujący następujące gałęzie: prawo konstytucyjne, administracyjne, finansowe, karne, procesowe, cywilne, rodzinne, pracy. W starożytnym Rzymie występował podział na prawo publiczne (np. prawo administracyjne) i prawo prywatne (np. prawo cywilne). Systemy prawa dzielą się na systemy prawa stanowionego (np. na kontynencie europejskim) i zwyczajowego (np. common law w Wielkiej Brytanii i USA).

Rozważając, czym jest prawo, musimy się zastanowić co to jest moralność. Niektre słowniki podają, że moralność to ogł ocen i norm moralnych przyjętych w danej epoce i zbiorowości społecznej lub konkretny ich system. W znaczeniu wartościującym zgodność działań ludzkich z prawdą i dobrem osb; w znaczeniu opisowym: zespł uznanych norm, ocen i wzorcw postępowania; rżne szkoły filozoficzne akcentują niezmienność głwnych zasad moralności, bądź ich zależność od epoki i środowiska. U podłoża moralności leżą wyobrażenia ludzi o tym, co jest dobre a co złe. Na te wyobrażenia wpływają: epoka, w ktrej człowiek żyje, środowisko geograficzne, stosunki społeczne, przynależność klasowa i szereg innych czynnikw. Wpływają na to przede wszystkim warunki życia człowieka, jego sytuacja życiowa, warunki społeczne. Warunki życia ludzi ulegają zmianom, a wraz z nimi zmienia się moralność. Ponieważ warunki życia ludzi w społeczeństwie są rżne, poglądy na dobro i zło wśrd członkw jednego społeczeństwa są zrżnicowane.

Znając już podstawowe pojęcia, o ktrych mowa, możemy zastanowić się czy istnieje między nimi jakakolwiek zależność? System moralny najczęściej wiąże się z jakąś religią albo ideologią. Kościł katolicki głoszący piękne, wzniosłe, maksymalistyczne niekiedy zasady moralne przyzwolił autorytetem papieskim na hitlerowskie mimo pięknej postawy niektrych chrześcijan, takich jak ojciec Kolbe. Nie wiadomo też, na ile przyczynił się do kształtowania antysemickich uprzedzeń, dziś stanowczo potępianych przez papieża.

Muzułmanie od wiekw wzywają do świętej wojny – przyczynili się do rozlania morza krwi, czego najlepszym przykładem może być ostatnio bardzo głośny atak terrorystyczny na USA, wciąż ją rozlewają, licząc na to, że działają w imię zbawienia... Czyż można utożsamić się z tym systemem religijnym i moralnym, akceptując śmierć niewinnych, zabijanie niewiernych? Religia żydowska szczegłowymi przepisami dotyczącymi postu, ubioru, obchodzenia świąt powoduje izolację społeczności żydowskiej od pozostałych, co w pewnym stopniu na pewno było przyczyną fałszywych mitw o Żydach, nieufności a nawet nienawiści wobec nich. Żadnego z tych poczynań nie potępia prawo. A komunizm? – też nie zaproponował kodeksu moralnego. To, co głosił, skłaniało dzieci do donoszenia na ojcw, budził paniczny strach wśrd społeczeństwa – posądzenie o nieprawomyślność, działanie na szkodę systemu wiązało się z groźbą więzienia, zsyłki, katorżniczej pracy w łagrze. Tu podstawowym prawem było prawo państwowe, moralne zeszło na drugi plan. Skoro kurczowe trzymanie się litery prawa, religii, ideologii prowadziło do nieszczęść zbrodni, co może stworzyć inny, oparty na wzajemnej tolerancji i wrażliwości sumienia? Czy człowiek – twrca łagrw, budowniczy obozw w Oświęcimiu, człowiek, ktry podpalał stosy czarownic i tłukł szyby w żydowskich sklepach, może teraz sobie zaufać i powiedzieć tworzę własną moralność, kieruję się swoim sumieniem? Tworzenie własnej moralności może doprowadzić do trudnych sytuacji, kiedy to wybitna we własnej ocenie jednostka łamie zasady Dekalogu. Tymczasem są one dla wielu ludzi, bez względu na ich religijne przekonania, ważnym punktem odniesienia. Problem polega na ich interpretacji. Bo o ile niemal wszyscy godzimy się na te oglne formuły, inaczej je rozumiemy i przekładamy na życie. Bo czy zabjstwem jest aborcja. Aborcja, przerywanie ciąży – to tylko słowne eufemizmy mające ukryć i zasłonić fakt zabijania maleńkich, całkowicie bezbronnych dzieci w sposb często barbarzyńsko okrutny. Państwo poprzez nakazy i zakazy prawne ochrania swoich obywateli przed agresją, kradzieżą itp. Następstwem tego są kary mające odstraszyć tych, co przekraczają zakazy państwowe – rwnież za przerywanie ciąży tj. pogwałcenie prawa do życia stosuje się sankcje karne. W toczących się na niemalże całym świecie debatach na temat aborcji najczęściej pojawiają się argumenty natury moralnej. Mają one za zadanie przekonywać ogł społeczeństw jak i demokratycznie wyłaniane ciała ustawodawcze do racji ktrejś ze stron. Rwnie istotne wydają się jednak, rzadziej występujące, argumenty odwołujące się do ekonomii, demografii czy polityki. Mamy wręcz do czynienia ze skrywaniem przez dyskutantw (ze strony zwolennikw dokonywania aborcji) tych argumentw. Skrywają się oni zwykle za frazesami o wolności kobiety, świeckości prawa i tego typu fałszywymi argumentami pseudo humanistycznymi. Jak rozumieć przykazanie nie cudzołż – tu już nawet katolik będzie dyskutował z protestantem – o rozwodach, celibacie, antykoncepcji. Seria filmw Krzysztofa Kieślowskiego, nosząca tytuł Dekalog, wspłczesna interpretacja wielu przykazań i dywagacje na temat przykazań wzbudziły kontrowersje... Istnieje wiele moralnych kwestii wspłczesnych czasw, z ktrymi nie radzą sobie najtęższe głowy. Aborcja, eutanazja, wolne związki, a z drugiej strony małżeństwa homoseksualistw, klonowanie, to przedmiot wielu sporw. Czasami wykorzystywanych jako element przetargowy przez politykw. Mimo, że są to sprawy zakazane przez prawo, a jednak nie zawsze są potępiane przez morale społeczeństwa. Np. eutanazja jest słusznie zakazana przez prawo, jednakże w pewnych przypadkach jej dokonanie jest czynem słusznym moralnie. W takich sytuacjach następuje zazwyczaj znaczne złagodzenie kary. Oglnie rzecz biorąc, istnieje wiele przekroczeń słusznych przepisw, ktre w określonych sytuacjach nie mogą być podstawą negatywnej oceny moralnej. Żyjemy w czasach wielu kodeksw moralnych, na świecie istnieją interpretatorzy Tory, Koranu, Biblii, uznający swoje zasady za jedynie słuszne. My, co, na co dzień dokonujemy moralnych wyborw. Czy z moralnego punktu widzenia słuszniejsze jest zarabianie pieniędzy dla rodziny, czy spędzanie z nią czasu? Gdzie jest granica, ktrej nie można przekraczać? Przecież prawo nie zabrania zostawiać rodziny w celach zarobkowych, a jednak nie jest to akceptowane przez moralność niektrych jednostek.

Między prawem a moralnością zachodzą następujące rżnice, a konkretnie między normą prawna a normą moralną. Istniały koncepcje, zgodnie, z ktrymi te ujawniają się w samym sformułowaniu norm. Jednak nie zawsze rżnią się one od siebie, często normy moralne przybierają postać zbliżoną do norm prawnych, zdarza się rwnież i tak, że normy prawne nie rżnią się niczym od norm moralnych. Normy moralne, zawarte np. w Dekalogu, w swym sformułowaniu nie rżni się niczym od norm prawnych. Po wtre można rozrżniać normy poprzez ujęcie ich genezy. Zgodnie z tym odrżnieniem, norma prawną jest taka norma, ktra powstała w wyniku jednorazowego aktu stanowienia odpowiedniej władzy, natomiast norma moralna kształtuje się w sposb żywiołowy. Po trzecie prbowano odrżnić obie normy przez określenie warunkw, w jakich one obowiązują. Tak, więc sądzono, iż normy moralne obowiązują wtedy i tylko wtedy, gdy człowiek je zaakceptuje w swym sumieniu, podczas gdy normy prawne obowiązują niezależnie od ich akceptacji.

Norma moralna obowiązuje wtedy, gdy w świadomości społecznej przekraczanie jej jest uważane za niemoralne, zaś respektowanie za moralne. W tym sensie zarwno moralność jak i prawo obowiązują tu i teraz, niezależnie od subiektywnej aprobaty jednostki. Po czwarte, znanym rozrżnieniem moralności i prawa jest rozrżnienie ze względu na odmienny rodzaj sankcji. Po piąte, istniały propozycje odrżnienia tych norm na podstawie tego, w jaki sposb człowiek dowiaduje się o ich obowiązywaniu, czyli albo poprzez akt prawny, jak w przypadku normy prawnej, lub w społecznie utarty sposb – norma moralna. W końcu możemy je odrżnić dzięki analizie ich treści. Np.. normy prawne nie tylko nakazują nam jakieś działania, lecz rwnież dają komuś prawo do egzekwowania od tego typu działań lub zachowań. Normy moralne natomiast żądają od nas pewnego postępowania, nie dając przy tym nikomu prawa do tego, by mgł od nas tego postępowania żądać. Stąd moralność jest niejako szlachetniejsza, bardziej elitarna niż prawo, jednak prawo jest od moralności ważniejsze, ze względu na funkcjonowanie społeczeństwa. Istnieje grupa czynw, ktre będąc przekroczeniem moralności stanowią zarazem przekroczenie prawa. Przestępstwa kryminalne, a więc morderstwo, rabunek, kradzież, gwałt, szantaż, należą do tej właśnie grupy. Czyny tego typu w sposb oczywisty stanowią zarwno przekroczenie norm prawnych i moralnych. Morderstwo będzie pociągało za sobą nie tylko karę, lecz rwnież potępienie społeczne, co nie zawsze musi wystąpić w przypadku np. przekroczenia jakichś przepisw kodeksu postępowania administracyjnego. Są takie czyny, ktre przekraczając prawo nie muszą być przedmiotem negatywnej oceny moralnej. Prawo z natury rzeczy operuje kategoriami oglnymi. Zgodnie z tym, wobec prawa wszyscy ludzie są rwni. Ale przecież, gdy stosuje się kategorie oglne do przypadkw indywidualnych, zawsze może zdarzyć się tak, iż oglnie słuszne prawo stanie się w danym przypadku prawem krzywdzącym. Słuszna jest zasada rwności ludzi wobec prawa, jednakże faktem jest, iż ludzie w rzeczywistości są czynem niemoralnym.

Podsumowując wszystkie te rozważania, możemy zauważyć, że między moralnością i prawem może zaistnieć zgodność, rozbieżność, konflikt, sprzeczność a także sytuacja rozgraniczenia sfer ich oddziaływania. Właściwe zrozumienie owych stosunkw może mieć miejsce wwczas, gdy podda się analizie relacje zachodzące między konkretnym systemem moralnym i konkretnym systemem prawnym.



























Bibliografia:

Etyka Henryk Jankowski Warszawa 1985r.

Elementy prawa dla ekonomistw Wojciech Siuda Poznań 1998r.

Leksykon prawniczy Urszula Kaliny – Prasznic Wrocław 1997r.

Mały słownik etyczny Stanisław Jedynak Bydgoszcz 1994r.

Encyklopedia prawa Adam Łopatka Warszawa 1997r.



Przykadowe prace

Układ limfatyczny!!!!!!

Układ limfatyczny!!!!!! W wielu źrdłach można znależć informację, że układ limfatyczny jest układem otwartym tzn.drobne naczynia limfatyczne otwierają się bezpośrednio do przestrzeni międzykomrkowej. W podręczniku dla studentw medycyny można znale...

Genetyka

Genetyka Wszyscy dobrze wiemy, ze dzieci są w mniejszym lub większym stopniu podobne do swoich rodzicw, dziadkw i rodzeństwa, ale czy można przewidzieć jak będą wyglądały kolejne pokolenia? Odpowiedzi, przynajmniej częściowej, mogą udzielić nam naukowcy badaj...

Romantyzm jako formacja kulturowa. Romantyzm w Polsce

Romantyzm jako formacja kulturowa. Romantyzm w Polsce 1. Ramy chronologiczne Polskiego romantyzmu. 1822- wydanie ballad i romansw A. Mickiewicza 1864- koniec epoki. Klęska powstania styczniowego. 2. Walka narodowowyzwoleńcza naczelnym hasłem polskiego romantyzmu. 1830- powstanie listopadowe i jego kl...

Prostytucja - prezentacja

Prostytucja - prezentacja Historia Prostytucją od najdawniejszych znanych czasw zajmowały się, bądź z powodw religijnych, bądź rodzinnych czy materialnych, zarwno kobiety jak i mężczyźni. Jej występowanie poświadczone jest w tekstach starożytnych cywilizacji...

"Dusiołek" Leśmiana - ballada z podtekstem filozoficznym.

"Dusiołek" Leśmiana - ballada z podtekstem filozoficznym. W swojej kompozycji i stylistyce wzorowany na ludowej balladzie (podobnie jak romantyczne): narrator ludowym gawędziarzem opowiadającym zgromadzonym historyjkę o Bajdale; robi to ze swadą i humorem; język stylizowany na gwarę ludow&...

Jaką receptę na szczęśliwe życie daje w swym wierszu Horacy?

Jaką receptę na szczęśliwe życie daje w swym wierszu Horacy? Stoicy głosili, że nad ludzkimi namiętnościami powinien panować rozsądek. Uważali, iż jedyną wartością jest dążenie do cnoty. Każdy człowiek powinnien być spokojny ...

Business letter

Business letter Dear Sir or Madam, We confirm the receipt of laboratory glass within the confines of our order from 5 December 2007 No.345. We are sorry to inform you that there are some discrepancies between the order and your despatch. We are placing the quantity claim for the goods specified below. However, on checkin...

Motywy malarskie i muzyczne w literaturze

Motywy malarskie i muzyczne w literaturze Malarstwo i muzyka bardzo często występuję w literaturze w formie motyww literackich. Pełnią one w utworach rolę tła, dodają dziełu przestrzennego wyrazu poprzez wzbogacenie go o warstwę foniczną i wizualną. Pomagają odda...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry