• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Prawo Ad...

Nawigacja

Prawo Administracyjne



Prawo Administracyjne


POJĘCIE ADMINISTRACJI

W naukach administracyjno-prawnych mwi się o administracji w dwch znaczeniach.

--Według pierwszego znaczenia -administracja jest pewną organizacją, składającą się z rżnorodnych jednostek organizacyjnych, skupionych wokł organw, tj. jednostek organizacyjnych wyposażonych w kompetencje określone w ustawach i tworzących pewien zamknięty układ organizacyjny, mający realizować zadania państwowe bądź publiczne, lub jedne i drugie. Tak rozumiana administracja może składać się albo wyłącznie z państwowych jednostek organizacyjnych, a więc stanowić pewien, mniej lub bardziej zarysowany, fragment aparatu państwowego, albo z państwowych jednostek organizacyjnych oraz innych instytucji i organizacji, albo wyłącznie z instytucji i organizacji pozapaństwowych, powołanych przez ustawy i wyposażonych przez nie w kompetencje do realizowania zadań publicznych (np. określonych w ustawie z 1990 r. o samorządzie gminnym i powierzonych organom gminy). W pierwszym przypadku mwi się o administracji państwowej w wąskim znaczeniu tego słowa, w drugim o administracji w znaczeniu szerokim, a w trzecim o administracji publicznej, a ściślej -o administracji publicznej w wąskim rozumieniu tego słowa.

---Zgodnie z drugim znaczeniem -administracja jest pewną działalnością. Gdy działalność tę prowadzi państwo jako określona organizacja, wtedy mamy do czynienia z administracją państwową w znaczeniu ścisłym. Jeżeli natomiast działalność taką prowadzą także inne organy i instytucje, wtedy możemy mwić już to o administracji państwowej w znaczeniu szerszym, już to o administracji publicznej, obejmującej administrację państwową w znaczeniu ścisłym, i administrację wykonywaną przez owe inne organy i instytucje nie należące do aparatu państwowego. Jeżeli natomiast działalność pro



ZWIĄZANIE ADMINISTRACJI PRAWEM



Oparcie działalności administracji na przepisach prawnych wynika z konstytucyjnej zasady praworządności, w myśl ktrej wszystkie organy państwowe działają na podstawie przepisw prawa, a ich przestrzeganie jest podstawowym obowiązkiem każdego organu państwa i każdego obywatela. Związanie administracji prawem czy, może lepiej, określenie jej czynności przez prawo nie jest jednakowe. Między innymi zależy ono od sfery, rodzaju i form działania administracji.

We wspłczesnym państwie działalność administracji nie sprowadza się bowiem tylko do wykonywania ustaw za pomocą aktw konkretyzujących i skierowanych do osb fizycznych, ich organizacji i innych podmiotw znajdujących się na zewnątrz aparatu państwowego. Notabene nie miało to miejsca nawet wtedy, gdy pod wpływem wczesnokapitalistycznej ideologii państwa prawnego za najważniejszą funkcję państwa uznawano działalność reglamentacyjną. Już wwczas na działalność administracji składały się liczne i zrżnicowane rodzaje działań faktycznych, wewnętrznych, jak na przykład opracowywanie programw i planw działania, analiz i sprawozdań, utrzymywanie w ruchu urządzeń technicznych, pozyskiwanie środkw materialnych. Wszystko to tworzyło sferę wewnętrzną działań administracji, rwnie ważną jak sfera zewnętrzna, a pod względem ilościowym nawet znacznie większą.

---Związanie administracji prawem zależy także od rodzaju działań podejmowanych przez organy administracji państwowej i inne podmioty. Oglnie można powiedzieć, że działania o charakterze faktycznym związane są prawem stosunkowo luźno. Wymaga się jedynie, aby były one oparte na jakiejś podstawie prawnej, na przykład na oglnej normie kompetencyjnej wyprowadzonej z przepisw administracyjnych, określających zakres czynności związanych z danym stanowiskiem pracy czy instytucją oraz rodzaje więzi łączących poszczeglne stanowiska lub instytucje.

---Inaczej przedstawia się problem działań o charakterze prawnym. Są one z zasady dość ściśle zdeterminowane przez prawo, aczkolwiek stopień ich związania także nie jest jednakowy. Najściślej określone są te działania, ktre zmieniają sytuację prawną indywidualnie określonych podmiotw znajdujących się na zewnątrz administracji. Wymaga się, aby działania takie miały podstawę zarwno w przepisach prawa materialnego, jak i formalnego -ustrojowego i proceduralnego. Są też one dokładniej opisane ze względu na ich dopuszczalność, moc prawną i wywoływane skutki.

----Przepisy prawne określają także działania administracji w zależności od formy, w jakiej mają być podejmowane. Działania przybierające formę aktw administracyjnych (indywidualnych), aktw normatywnych (oglnych), a także działania prowadzone w ramach procedur regulujących wykonywanie wynikających z wyżej wymienionych aktw obowiązkw albo kontrolę ich przestrzegania są na ogł bardziej zdeterminowane aniżeli działania podejmowane przez administrację w innych formach, właściwych dla działań materialno-technicznych (np. gromadzenie informacji, analizowanie, zarządzanie) lub społeczno-organizatorskich (np. porozumiewanie się, apelowanie).

---Administracja nie może działać bez ustawowej podstawy prawnej jedynie wtedy, gdy w wyniku jej działania uległaby zmianie sytuacja prawna podmiotu organizacyjnie z nią nie związanego. Przez ustawową podstawę prawną należy tu rozumieć przepis ustawy oraz przepis aktu wydanego na podstawie ustawy i celem jej wykonania, upoważniający do określonego działania. Taką podstawę prawną powinny mieć decyzje zmieniające sytuację wymienionego podmiotu zarwno na jego niekorzyść, jak i na korzyść (a więc nie tylko decyzje nakładające obowiązek, lecz rwnież decyzje o dodatkowych świadczeniach, pomocy itp. ). Pomoc świadczona jednym odbija się bowiem na interesach innych i dlatego musi być poddana takim wymogom formalnym, jakie stosuje się odnośnie do decyzji zmieniającej sytuację danego podmiotu na jego niekorzyść.

---Administracja nie może też podjąć działania sprzecznego z obowiązującą ustawą lub z przepisami wykonawczymi do niej. Ma ona bowiem także obowiązek przestrzegania prawa. Chodzi tu zarwno o działania, ktre są wyraźnie zabronione przez ustawę, jak i takie, ktre mogą być podjęte, ale tylko wtedy, gdy ustawa w ogle je przewiduje i często tylko w granicach określonych w konkretnej ustawie (np. w przypadku spraw zastrzeżonych przez Konstytucję).



POJĘCIE PRAWA ADMINISTRACYJNEGO



W nauce prawo administracyjne ma rżne znaczenia. W znaczeniu szerokim przez prawo administracyjne rozumie się normy prawne regulujące organizację i zachowanie się administracji państwowej jako części aparatu państwowego, a także zachowanie się osb fizycznych i innych podmiotw w zakresie nie unormowanym przez przepisy należące do innych gałęzi prawa. Prawo administracyjne w tym znaczeniu składa się z co najmniej trzech części: prawa o ustroju administracji państwowej, prawa materialnego i prawa proceduralnego.

-----Prawo o ustroju administracji państwowej reguluje organizację i zasady funkcjonowania aparatu państwowego powołanego do wykonywania zadań państwowych w formach uznanych za właściwe dla administracji państwowej. Zawiera ono zatem w szczeglności następujące przepisy prawne:

- tworzące podmioty administracji państwowej i określające ich strukturę organizacyjną oraz zakres działania,

- określające strukturę systemu podmiotw administracji państwowej oraz zachodzące w nim procesy (w tym kierowania,. nadzoru, kontroli, koordynacji, informacji itp.),

- stanowiące podstawę określania zadań poszczeglnych organw administracji państwowej i ich systemu, a także form i metod ich wykonywana,

- tworzące podział terytorialny kraju dla potrzeb administracji państwowej.

Prawo materialne zawiera normy ustanawiające wzajemne uprawnienia i obowiązki organw administracji państwowej i podmiotw znajdujących się na zewnątrz administracji państwowej jako części aparatu państwowego. Każdemu uprawnieniu organu administracji państwowej odpowiada określony obowiązek podmiotu organizacyjnie mu nie podporządkowanego. I odwrotnie, każdemu obowiązkowi administracji państwowej odpowiada stosowne uprawnienie podmiotu znajdującego się na zewnątrz administracji państwowej itd.

Prawo proceduralne zawiera normy, ktre wyznaczają postępowanie mające na celu urzeczywistnienie (wykonanie) norm prawa ustrojowego i materialnego. Dokonuje się to z reguły bądź przez ich konkretyzację i powiązanie z indywidualnie oznaczonymi podmiotami, bądź przez doprowadzenie do wykonania obowiązkw wynikających bezpośrednio z przepisw prawa albo z decyzji lub postanowień administracyjnych, bądź też przez kontrolę przestrzegania przepisw prawnych i nadzr nad aktami stanowienia i stosowania prawa, a także przez orzekanie o sankcjach za naruszenie zakazw albo nakazw zawartych w przepisach regulujących działalność administracji albo związanych z wykonywaniem przez administrację jej zadań (np. w zakresie ochrony porządku i bezpieczeństwa ruchu na drogach publicznych, czystości i porządku w gminie).

Zależnie od funkcji spełnianych przez omawiane normy prawo proceduralne dzieli się na:

- prawo o oglnym postępowaniu administracyjnym i postępowaniach szczeglnych,

- prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i innych postępowaniach wykonawczych,

- prawo o trybie kontroli przestrzegania przepisw prawnych przez podmioty administracji państwowej oraz obywateli i organizacje społeczne,

- prawo o postępowaniu legislacyjnym,

- prawo o postępowaniu karno-administracyjnym (postępowaniu w sprawach o wykroczenia),

- prawo o postępowaniu porządkowym i dyscyplinarnym,

- prawo o postępowaniu w sprawach skarg i wnioskw.

Do prawa administracyjnego w znaczeniu wąskim zalicza się na ogł tylko normy dwustronnie wiążące, ustanawiające bezpośrednio lub poprzez odpowiednie akty prawne określone uprawnienia i obowiązki organw administracji państwowej oraz podmiotw nie podporządkowanych im organizacyjnie. Do prawa administracyjnego w tym znaczeniu należą zatem przede wszystkim następujące przepisy prawne:

- ustanawiające uprawnienia lub obowiązki, wyznaczające wprost zachowanie się każdego, kto znajdzie się w określonej sytuacji czy posiada określone rzeczy (dobra) lub prowadzi określoną działalność,

- ustanawiające dla organw administracji państwowej kompetencje do nałożenia na podmioty znajdujące się na zewnątrz administracji państwowej określonych obowiązkw; wymagalność takich obowiązkw zależy od ich przypisania danemu podmiotowi w określonym trybie i przy zachowaniu przewidzianej formy,

- przyznające podmiotom usytuowanym na zewnątrz administracji państwowej prawo domagania się od organw administracji państwowej spełnienia określonych w przepisach prawnych świadczeń, udostępnienia dbr , wydania pozwolenia na prowadzenie określonej działalności, przekroczenia granicy państwowej itd.



TYPY NORM W PRAWIE ADMINISTRACYJNYM



Biorąc pod uwagę wydzielone wyżej normy prawa administracyjnego w rozumieniu szerokim, można wyrżnić następujące typy norm prawa administracyjnego:

- normy ustrojowe,

- normy materialne,

- normy proceduralne.

Do norm ustrojowych należą normy:

l) określające właściwość,

2) ustanawiające zadania,

3) regulujące prawne formy działania i wskazujące na kompetencje, 4) regulujące organizację administracji.

---Normy określające właściwość umożliwiają przypisanie organowi lub innej jednostce organizacyjnej, względnie osobie fizycznej, określonego uprawnienia lub obowiązku. Normy te opierają się na rżnych przepisach prawnych, określających czas i miejsce działania, rodzaj spraw, status prawny podmiotu, jego strukturę organizacyjną, obsadę personalną itp.

.--Normy ustanawiające zadania określają kierunki działania administracji oraz wskazują na wartości, ktrymi winna się ona kierować.

Normy regulujące sposb działania zezwalają podmiotom administracji publicznej na zastosowanie określonej w prawie formy lub na podjęcie działania w sposb określony prawem i z wynikającymi z prawa konsekwencjami. Normy wskazujące na kompetencje organw umożliwiają realizację norm materialnych, ustrojowych lub proceduralnych.

Normy regulujące organizację administracji między innymi mają na celu wyznaczenie stosunku zależności (nadrzędności i podporządkowania) między organami, między organami i innymi jednostkami organizacyjnymi itp., dokonanie podziału czynności między organami i podległymi jednostkami organizacyjnymi, określenie przedmiotu i trybu porozumiewania się organw, jednostek organizacyjnych oraz zasad ich wspłdziałania.

Wśrd norm materialnych prawa administracyjnego można z kolei wyrŻnić normy merytoryczne, blankietowe, generalne i abstrakcyjne. Normy merytoryczne nakazują lub zakazują określonym podmiotom (adresatom normy) zachowywać się w pewnych okolicznościach w określony sposb. Jeżeli są adresowane do organw administracji publicznej, wiążą adresatw w sposb pełny, nie pozostawiając im możliwości wyboru zachowania. Przeciwieństwem norm merytorycznych są normy blankietowe. Wskazują one jedynie sposb, w jaki mogą być podjęte czynności organu, nie określają natomiast ich treści. Normy blankietowe odgrywają ważną rolę w prawie administracyjnym. Umożliwiają one bowiem organowi uwzględnienie wartości i interesw celowo nie zdefiniowanych w przepisach prawnych.

Normy generalne nie mają indywidualnie wyznaczonego adresata, normy abstrakcyjne zaś nie mają konkretnie określonych okoliczności (warunkw), od ktrych zależy uprawnienie lub obowiązek adresata.

Ważne dla prawa administracyjnego są także normy sankcjonujące. OkreŚlają one następstwa (sankcje) niewykonania innej normy nakazującej określone postępowanie (zachowanie się) w danych okolicznościach, zwanej normą sankcjonowaną.

Normy proceduralne można podzielić na:

l) normy postępowania administracyjnego,

2) normy postępowania sądowoadministracyjnego, 3) normy postępowania skargowo-wnioskowego, 4) normy postępowania kontrolnego.

Normy postępowania administracyjnego wywodzą się z przepisw regulujących postępowanie administracyjne. Określają one czynności podmiotw postępowania, tj. organu zobowiązanego do prowadzenia postępowania oraz uczestnikw tego postępowania (strony, podmiotw występujących na prawach strony, skarżącego itp.).

Normy postępowania oglnego, tj. mającego na celu rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy z zakresu administracji publicznej decyzją administracyjną, są w charakterystyczny sposb powiązane z normami prawa ustrojowego i materialnego. Postępowanie administracyjne oglne wszczyna się bowiem ze względu na potrzebę urzeczywistnienia norm materialnoprawnych i po osiągnięciu tego celu kończy ono swj żywot. W jego wyniku następuje zmiana względnie potwierdzenie sytuacji prawnej stron (uczestnikw postępowania).

Normy postępowania skargowo-wnioskowego pełnią nieco inną funkcję. Ich celem jest dokonanie urzędowej oceny stanu faktycznego wskazanego





w ska.rdze lub wniosku i skonfrontowanie go z aktualnym stanem prawnym oraz określenie sposobu urzeczywistnienia (załatwienia merytorycznego) sprawy będącej przedmiotem skargi lub wniosku. Nie mamy tu zatem do czynienia z owym charakterystycznym dla norm postępowania oglnego bezpośrednim powiązaniem z normami materialnymi. Normy postępowania kontrolnego pełnią podobną funkcję. Określają one jedynie zachowanie się podmiotu uprawnionego do kontroli oraz prawa i obowiązki kontrolowanych. Z prawem materialnym czy ustrojowym łączą się jedynie pośrednio i tylko wtedy, kiedy wniosek pokontrolny stanie się przyczyną zmiany materialnoprawnej sytuacji kontrolowanego (jego praw i obowiązkw).

Normy postępowania sądowoadministracyjnego są zdeterminowane przepisami regulującymi postępowanie przed sądem administracyjnym. Ich treść jest zatem uzależniona od funkcji tego postępowania i jego struktury. W konsekwencji prawa i obowiązki sądu oraz obu stron tego postępowania (tj. organu, ktry wydał decyzję, oraz skarżącego) układają się w ciąg procesowych czynności (aktw) prowadzących do weryfikacji zachowania się organu administracji publicznej ze względu na obowiązujące prawo. Sąd administracyjny jednak, co do zasady, nie nakłada wprost na strony postępowania obowiązkw materialnoprawnych ani też nie przyznaje im takich praw, lecz dokonuje jedynie prawnie wiążącej kwalifikacji zaskarżonych aktw i czynności.



STOSUNEK ADMINISTRACYJNOPRAWNY



Stosunek prawny jest kolejną pomocniczą konstrukcją nauki prawa. Służy on rekonstrukcji założonych w prawie przedmiotowym podstawowych zaleŻnoŚci, jakie zachodzą, mogą zachodzić lub winny zachodzić między rżnymi podmiotami. Odpowiednio do wyrżnionych wyżej części prawa administracyjnego wyrżnia się stosunki materialnoprawne, ustrojowe, proceduralne i sądowo-procesowe (sporno-administracyjne).

---Stosunek materialnoprawny określa wzajemne prawa i obowiązki dwu lub więcej podmiotw, zawarte w normach prawa administracyjnego. Owe prawa i obowiązki mogą tworzyć prosty albo złożony układ zależności. W układzie prostym określone prawo odpowiada określonemu obowiązkowi, i odwrotnie. W układzie złożonym określonemu prawu odpowiada określony obowiązek, ktry z kolei tworzy prawo do żądania od pierwszego podmiotu wykonania innego obowiązku itp. Owe zależności mogą zachodzić między dwoma podmiotami -wtedy stosunek będzie płaski, albo między tymi podmiotami a innymi -wtedy stosunek będzie spiętrzony.

===W prawie administracyjnym jednym z podmiotw tego stosunku jest zawsze organ administracji państwowej albo podmiot, ktremu ustawa wprost lub za pośrednictwem tego organu powierza pełnienie administracji publicznej (funkcji z zakresu administracji publicznej). W konsekwencji w prawie administracyjnym przedmiot stosunku prawnego jest także objęty kompetencją jednego z organw administracji państwowej lub podmiotu wykonującego funkcje zlecone administracji publicznej. W prawie cywilnym jest inaczej. W tej gałęzi prawa podmiotami stosunku materialnoprawnego z zasady są osoby prywatne -fizyczne lub prawne.

Stosunki ustrojowe są regulowane nie tylko przepisami ustawowymi (ustawą i rozporządzeniem), lecz także przepisami mającymi charakter wewnętrzny (aktami normatywnymi wewnętrznymi). Poza tym w stosunkach ustrojowych wszystkie podmioty są organami administracji państwowej lub innymi jej jednostkami organizacyjnymi, albo podmiotami, ktre wykonują zadania zlecone z zakresu administracji publicznej.

Stosunki proceduralne są konstruowane na podstawie przepisw postępowania administracyjnego. Łączą one organ prowadzący postępowanie, stronę oraz pozostałych uczestnikw tego postępowania, określając ich wzajemne prawa i obowiązki. Stosunki odtworzone na podstawie postępowania administracyjnego judykacyjnego (tj. mającego na celu rozstrzygnięcie sprawy z zakresu administracji państwowej decyzją administracyjną) są ponadto w charakterystyczny sposb powiązane z prawem materialnym. Postępowanie to bowiem wszczyna się ze względu na potrzebę zindywidualizowania i skonkretyzowania (urealnienia) praw lub obowiązkw zawartych w normach prawa materialnego oraz kończy aktem, ktry wiążąco przypisuje prawo lub obowiązek konkretnej osobie, będącej zarwno stroną, jak i podmiotem stosunku materialnoprawnego.

Stosunki sądowo-procesowe zdeterminowane są inną strukturą postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jego przedmiotem oraz funkcją. NSA prowadzi postępowanie, aby rozstrzygnąć spr między skarżącym a organem o legalf1ość wydanej przez organ decyzji albo o brak naruszenia prawa w przypadku jej niewydania. Podobnie postępuje w przypadku innych aktw, czynności i przepisw, jeżeli mogą być one przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego.



ŹRDŁA PRAWA ADMINISTRACYJNEGO POJĘCIE I KLASYFIKACJA ŹRDEŁ PRAWA



"Źrdło prawa" jest pojęciem wieloznacznym. Przez źrdło prawa rozumie się bowiem z jednej strony czynniki wpływające na treść prawa, a więc np. wolę narodu czy prawodawcy, stosunki społeczno-ekonomiczne, stan świadomości prawnej; z drugiej strony -rżne formy przekazu norm prawnych, ustanowionych bądź uznanych, a więc np. dokumenty, teksty czy inne przedmioty będące nośnikami tych informacji (treści).



==Mwi się też o źrdłach prawa w znaczeniu szerokim i szczeglnym, jak gdyby właściwym. W szerokim znaczeniu źrdłem prawa jest każdy fakt, ktry ma prawotwrczą moc, walor. W tym znaczeniu źrdłem będzie zarwno orzeczenie właściwego organu, doktryna, zwyczaj czy precedens, jak i ustawa. W znaczeniu szczeglnym źrdłem prawa może być już to jeden z wymienionych wyżej czynnikw wpływających na treść prawa, konkretna forma przekazu albo dany rodzaj czy typ przekazu, np. akty wykonawcze podporządkowane ustawie.

==Źrdła mogą być ujmowane pod kątem opisowym albo normatywnym. Można bowiem o jakimś źrdle mwić albo jak o fakcie mającym rzeczywiście miejsce, np. wskazać, ktry fakt ma w danym systemie prawa właściwość prawotwrczą, albo jak o fakcie, ktry zdaniem mwiącego powinien mieć w danym systemie prawa taką właściwość. Zaliczenie faktu do grupy faktw prawotwrczych jest zazwyczaj poprzedzone przyjęciem określonych kryteriw, na podstawie ktrych zalicza się dany fakt do prawotwrczych bądź postuluje się to zrobić odnośnie do danego systemu prawa. Na przykład zakłada się, że prawo mogą tworzyć tylko organy państwowe, tylko w formie i w sposb określony w ustawie.

==Biorąc pod uwagę organ, ktry jest właściwy do stanowienia prawa, można wyrżnić ustawy oraz akty podporządkowane ustawom, przepisy państwowe i gminne, przepisy oglnokrajowe i miejscowe itp. W naszym państwie ustawy wydaje bowiem tylko Sejm jako podstawowy organ władzy ustawodawczej, zaś akty podporządkowane ustaw.om z reguły wydają organy władzy wykonawczej, a więc Prezydent RP, Rada Ministrw, jej Prezes i ministrowie oraz wojewodowie. Od 1990 r., tj. od wprowadzenia samorządu terytorialnego, obok przepisw wydawanych przez organy państwowe sensu stricto, pojawiły się też przepisy wydawane przez organy gmmy.

==Inny podział uzyska się, gdy weźmie się pod uwagę właściwości organw powołanych do wydawania aktw i ich zasięg terytorialny. Do jednej grupy zaliczymy wwczas wszystkie przepisy wydane przez organy centralne, a do drugiej -przepisy miejscowe i gminne.

==Jeszcze inny podział uzyskamy, gdy do jednej grupy zaliczymy akty, ktre są wydawane przez organy administracji państwowej, a do drugiej pozostałe akty będące źrdłami prawa. Ten podział pozwala nam skoncentrowaĆ uwagę na wybranych źrdłach i problemach związanych przede wszystkim ze stanowieniem prawa przez administrację państwową.



AKTY STANOWIENIA PRAWA POWSZECHNIE OBOWIĄZUJĄCEGO



Po wejściu w życie Konstytucji z 1997 r. do źrdeł prawa powszechnieobowiązującego należą:

1) Konstytucja,

2) ustawy,

3) ratyfikowane umowy międzynarodowe,

4) rozporządzenia,

5) akty prawa miejscowego.

==Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (art. 8 Konstytucji). Z Konstytucją muszą być zgodne wszystkie pozostałe źrdła prawa powszechnego lub wewnętrznego.

==Obowiązująca Konstytucja została uchwalona w postępowaniu szczeglnym, określonym w ustawie konstytucyjnej z 23 kwietnia 1992 r. o trybie przygotowania i uch'Yalenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Może być ona zmieniona tylko w trybie określonym w Konstytucji, a więc tylko w drodze ustawy uchwalonej w jednakowym brzmieniu przez Sejm, a następnie przez Senat. Zgodnie z Konstytucją, z inicjatywą zmiany może wystąpić co najmniej 115 ustawowej liczby posłw albo Senat lub Prezydent RP. Ustawę o zmianie Konstytucji uchwala Sejm większością co najmniej 213 głosw, w obecności co najmniej połowy liczby posłw, oraz Senat bezwzględną większością głosw, w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorw (zob. art. 235 ust. 4 Konstytucji).

==Konstytucja określa podstawowe zasady funkcjonowania państwa, ustala katolog źrdeł prawa powszechnie obowiązującego, podstawowe wolności oraz prawa i obowiązki człowieka i obywatela, ustrj władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej, podstawy i zakres działania organw kontroli państwowej i ochrony prawa, a także zasady działania państwa w sytuacjiszczeglnych zagl"ożeń, regulując podstawy regulacji trzech stanw: wojennego, wyjątkowego i klęski żywiołowej. Wreszcie Konstytucja określa warunki i tryb zmiany Konstytucji, wyrżniając ją w ten sposb od innych aktw stanowienia prawa powszechnie obowiązującego.

Ustawa jest podstawowym aktem stanowienia prawa powszechnie obowiązującego. Ustawę wydaje Sejm RP. Sposb opracowania ustawy oraz uchwalania, jak rwnież sposb i zakres wspłdziałania Sejmu z Senatem określa Konstytucja (zob. art. 121 Konstytucji). Tylko ustawa o zmianie Konstytucji jest uchwalana najpierw przez Sejm, a następnie -w terminie nie dłuższym niż 60 dni -przez Senat (zob. art. 235 ust. 2 Konstytucji).

Procedurę uchwalenia ustawy określa Konstytucja oraz Regulamin Sejmu i Senatu

Ratyfikowane umowy międzynarodowe. Umowy międzynarodowe wymagające ratyfikacji zawiera Rada Ministrw. Ratyfikacja umw międzynarodowych i ich wypowiadanie należy do Prezydenta RP jako reprezentanta państwa w stosunkach zewnętrznych. O ratyfikacji lub wypowiedzeniu takiej umowy Prezydent ma obowiązek zawiadomić Sejm i Senat.

=Ratyfikacja niektrych umw międzynarodowych, jak rwnież ich wypowiedzenie, wymaga uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie. Chodzi tutaj o umowy dotyczące:

l) pokoju, sojuszy, układw politycznych lub układw wojskowych,

2) wolności, praw lub obowiązkw obywatelskich określonych w Konstytucji, 3) członkostwa Polski w organizacji międzynarodowej,

4) znacznego obciążenia państwa pod względem finansowym,

5) spraw uregulowanych w ustawie lub w ktrych Konstytucja wymagaustawy ,

6) przekazania organizacji międzynarodowej lub organowi międzynarodowe

mu kompetencji organw władzy państwowej w niektrych sprawach.

Ustawa wyrażająca zgodę na ratyfikację umowy wymienionej w pkt. 6 jest uchwalana przez Sejm większością 2/3 głosw w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłw oraz przez Senat większością 2/3 głosw w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorw. Wyrażenie zgody na ratyfikację takiej umowy może być uchwalone także w referendum oglnokrajowym. Uchwałę w sprawie wyboru trybu wyrażenia zgody na ratyfikację podejmuje Sejm bezwzględną większością głosw w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłw.

Przez ratyfikację, oglnie rzecz biorąc, należy rozumieć swoisty akt, w ktrym organ upoważniony do reprezentowania państwa w stosunkach ~ędzynarodowych wyraża wolę związania państwa treścią umowy międzynarodowej zawartej przez inny organ (lub swojego pełnomocnika). Według konwencji wiedeńskiej o prawie traktatw z 23 maja 1969 r., zgoda państwa na związanie się traktatem powinna być wyrażona w drodze ratyfikacji, gdy: a) traktat postanawia, że taka zgoda ma być wyrażona w drodze ratyfikacji;

b) w inny sposb ustalono, że państwa uczestniczące w rokowaniacuzgodniły, iż ratyfikacja będzie wymagana;

c) zamiar państwa podpisania traktatu pod warunkiem ratyfikacji wynika ł;pełnomocnictw jego przedstawiciela lub został wyrażony w czasie rokowań.

Rozporządzenia. Według art. 92 ust. 1 Konstytucji, rozporządzenia są wydawane przez organy w niej wskazane, na podstawie szczeglnego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania.

Konstytucja wyposaża w prawo do wydawania wymienionych rozporządzeń następujące organy:

1) Prezydenta RP (art. 142 ust. 1),

2) Radę Ministrw (art. 146 ust. 4 pkt 2),

3) Krajową Radę Radiofonii i Telewizji (art. 213 ust. 2),

4) wchodzącego w skład Rady Ministrw przewodniczącego określonego w ustawie Komitetu,

5) ministra kierującego działem administracji rządowej (art. 149 ust. 2).



Rozporządzenie z mocą ustawy wydaje Prezydent RP na wniosek Rady Ministrw. Może to zrobić tylko w czasie stanu wojennego i tylko wwczas, jeżeli Sejm nie będzie mgł się zebrać na posiedzenie. Podlega ono zatwierdzeniu przez Sejm na najbliższym posiedzeniu.

Przedmiotem takiego rozporządzenia mogą być tylko sprawy wymienionewart. 228 pkt 3 i 4 Konstytucji, a więc:

l) zasady działania organw władzy publicznej oraz zakres, w jakim

mogą zostać ograniczone wolności i prawa człowieka i obywatela,

2) podstawy, zakres i tryb wyrwnywania strat majątkowych, wynikającyc,h z ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela.

Rozporządzenia te wydaje Prezydent RP na wniosek Rady Ministrw. Prezydent ma obowiązek przedstawić je Sejmowi w ciągu 48 godzin od ich podpisania. Sejm winien niezwłocznie je rozpatrzyć i podjąć uchwałę o ich przyjęciu do wiadomości albo uchyleniu.

Rozporządzenie o wprowadzeniu stanu klęski żywiołowej może być wydane tylko w celu zapobieżenia skutkom katastrof naturalnych lub awarii technicznych noszących znamiona klęski żywiołowej oraz w celu ich usunięcia. Do wydania tego rozporządzenia upoważniona jest Rada Ministrw.

stan wyjątkowy oraz stan klęski można wprowadzić na części lub na całym terytorium państwa i tylko na czas oznaczony; stan wyjątkowy Da czas nie dłuższy niż 90 dni, a stan klęski żywiołowej na czas nie dłuższy niż 30 dni. Przedłużenie stanu wyjątkowego i stanu klęski żywiołowej może nastąpić tylko za zgodą Sejmu; jednak przedłużenie stanu wyjątkowego tylko JaZ i na czas nie dłuższy niż 60 dni.

Rozporządzenia są ogłaszane w Dzienniku Ustaw. ~





Akty prawa miejscowego. Zgodnie z Konstytucją, źrdłami prawa powszechnie obowiązującego są rwnież akty prawa miejscowego. Jak wynika z ich nazwy, zakres obowiązywania tych aktw jest ograniczony do obszaru działania organu, ktry ustanowił taki akt. Z porwnania art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji wynika, iż do ustanawiania takich źrdeł prawa powołane są organy administracji rządowej oglnej i specjalnej oraz organy samorządu terytorialnego. Wszystkie akty prawa miejscowego, jeżeli mają mieć moc powszechnie obowiązującą, muszą być wydane na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach (art. 94 Konstytucji).

==Rodzaje, nazwę, przedmiot i sposb ogłaszania aktw prawa miejscowego określają ustawy o ustroju administracji rządowej w wojewdztwie oraz samorządu terytorialnego, ustawy określającej szczegłowe kompetencje innych organw terenowych do stanowienia aktw prawa miejscowego, a także ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktw normatywnych i innych aktw prawnych. Ustawa z 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w wojewdztwie (Dz. U. nr 91, poz. 577) przewiduje, iż wojewoda i organy administracji niezespolonej stanowią -na podstawie i w granicach upowaŻnień zawartych w ustawach -akty prawa miejsco~ego obowiązujące na obszarze wojewdztwa lub jego części. W zakresie nie uregulowanym w ustawach lub innych przepisach powszechnie obowiązujących wojewoda może wydawać nadto rozporządzenia porządkowe, jeżeli jest to niezbędne do ochrony życia, zdrowia lub mienia oraz do zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego. Rozporządzenia te mogą przewidywać za naruszenie ich przepisw kary grzywny wymierzane na zasadach i w trybie okreŚlonym w prawie o wykroczeniach. Podstawą prawną rozporządzenia porządkowego jest więc wymieniona ustawa, a nie ustawa odrębna, zawierająca szczegłowe upoważnienie do wydania przepisw porządkowych.

==Ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie wojewdztwa (Dz.U. nr 9lj poz. 576) stanowi, iż na podstawie tej ustawy oraz na podstawie upoważnień! udzielonych w innych ustawach i w ich granicach sejmik wojewdztwa stan~iwi akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze wojewdztwa lub jego części. Aktami tymi sejmik w szczeglności reguluje:

a) statut wojewdztwa,

b) zasady gospodarowania mieniem wojewdzkim,

c) zasady i tryb korzystania z wojewdzkich obiektw i urządzeń użyteczności publicznej .

Akty prawa miejscowego ustanowione przez sejmik do 31 grudnia 2000 r . ogłasza się w wojewdzkim dzienniku urzędowym. W chodzą one w życie z dniem ich publikacji w tym dzienniku, chyba że przepisy odrębne lub akty ogłaszane przewidują termin pżniejszy.

Z kolei ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. nr 91, poz. 578) przewiduje, iż rada powiatu stanowi akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze powiatu. Podstawą prawną tych aktw są upoważnienia zawarte w ustawach. Ich przedmiotem są w szczeglności:

a) sprawy wymagające uregulowania w statucie,

b) przepisy porządkowe,

c) szczeglny tryb zarządzania mieniem powiatu,

d) zasady i tryb korzystania z powiatowych obiektw i urządzeń uŻytecz

ności publicznej .

Ustawa nadto wymaga, aby:

[l) przyczyny wydania przepisw porządkowych występowały na obszarzewięcej niż jednej gminy,

2) przyczyny wydania przepisw były na tyle poważne, aby można byłoo nich powiedzieć, że są "przypadkiem szczeglnie uzasadnionym",

3) nie ma przepisw powszechnie obowiązujących, ktre można by zas~sować dla osiągnięcia wymienionych celw.



AKTY STANOWIENIA PRAWA O CHARAKTERZE WEWNĘTRZNYM



Do aktw wewnętrznych należą:

l) uchwały Sejmu, Senatu i Rady Ministrw,

2) zarządzenia Prezydenta RP, Prezesa Rady Ministrw oraz ministrw, 3) akty prawa miejscowego nie mające mocy powszechnie obowiązującej, 4) nieratyfikowane umowy międzynarodowe.



PROBLEM WAŻNOŚCI AKTW NORMATYWNYCH WYDANYCH PRZED WEJŚCIEM W ŻYCIE KONSTYTUCJI



Konstytucja z 1997 r. nie pozbawia a priori mocy powszechnie obowiązującej aktw stanowienia prawa nie odpowiadających wymogom konstytucyjnym, a pochodzących od organw administracji rządowej. Przewiduje, iż w okresie dwch lat Rada Ministrw ustali, ktre z uchwał Rady Ministrw oraz zarządzeń ministrw lub innych organw administracji rządowej -wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji -wymagają zastąpienia przez rozporządzenie wydane na podstawie upoważnienia ustawy, ktrej projektw odpowiednim czasie Rada Ministrw przedstawi Sejmowi. W tym samym okresie Rada Ministrw przedstawi Sejmowi projekt ustawy określającej, ktre rozporządzenia normatywne organw administracji rządowej wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji stają się uchwałami albo zarządzemami w rozumieniu Konstytucji.

W ten sposb Konstytucja z jednej strony stworzyła możliwość przekształcenia dawnych uchwał Rady Ministrw i zarządzeń pozostałych organw administracji rządowej w rozporządzenia nowego typu, a z drugiej zweryfikowania istniejących rozporządzeń, wydanych przed wejściem w życie Konstytucji, i przekształcenia ich w akty wewnętrzne, tj. w uchwały Rady Ministrw albo zarządzenia Prezesa Rady Ministrw, ministrw lub innych organw administracji rządowej.



PROCEDURA I TECHNIKA PRAWODAWCZA



Proces stanowienia ustawy rozpoczyna się z chwilą złożenia przez uprawmony podmiot na tęce Marszałka Sejmu projektu ustawy wraz z pismem wskazującym przedstawiciela wnioskodawcy, upoważnionego do reprezentowania go w pracach nad tym projektem.

Projekt ustawy może wnieść ten, komu przysługuje inicjatywa ustawodawcza. Obecnie jest to:

l) grupa 15 posłw,

2) Senat,

3) Prezydent RP ,

4) Rada Ministrw,

5) przedstawiciele grupy co najmniej 100 tys. obywateli.

Posłowie przy opracowywaniu projektu ustawy mogą korzystać z pomocy Biura Legislacyjnego oraz Biura Studiw i Ekspertyz Kancelarii Sejmu. Do zadań pierwszego Biura należy bowiem między innymi:

l) obsługa prawna prac nad projektami ustaw i uchwał Sejmu, w szczeglnoŚci przygotowanie propozycji poprawek legislacyjnych i redakcyjnych do projektw ustaw, wspłuczestniczenie w redagowaniu projektw aktw prawnych oraz sporządzanie dla Prezydium Sejmu i komisji ocen, uwag i opinii prawnych o wniesionych projektach;

2) sporządzanie materiałw pomocniczych i roboczych do prac nad pro

jektami ustaw i uchwał Sejmu;

3) opracowywanie ocen i wnioskw w zakresie techniki prawodawczej,

procedury legislacyjnej i tworzenia prawa.

Do zadań Biura Studiw i Ekspertyz należy między innymi:

l) prowadzenie badań w zakresie budżetu państwa i przewidywanychskutkw finansowych, społecznych i ekonomicznych projektowanych ustaw;

2) udzielanie konsultacji posłom;

3) sporządzanie przekładw zagranicznych aktw prawnych i ich opracowywame.

===Zasady techniki prawodawczej po raz pierwszy ujęte zostały w jeden akt prawny w 1939 r. W 1960 r. zostały one zaadaptowane do wczesnych warunkw ustrojowych i opublikowane jako załącznik do zarządzenia Prezesa RM z 9 grudnia 1961 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej, z poleceniem ich stosowania przy opracowywaniu projektw ustaw i dekretw oraz aktw wykonawczych: rozporządzeń, normatywnych uchwał Rządu oraz normatywnych zarządzeń Prezesa RM i ministrw.

===Zasady przyjęte w 1991 r. mają być stosowane przez naczelne i centralne organy administracji państwowej oraz inne jednostki podległe Radzie Ministrw i Prezesowi Rady Ministrw przy opracowywaniu i rozpatrywaniu wszystkich projektw aktw normatywnych, z wyjątkiem projektw aktw tzw. prawa miejscowego. Zatem w porwnaniu do poprzednich zasad mają być one wykorzystywane także przy opracowywaniu i rozpatrywaniu projektw aktw wykonawczych centralnych organw administracji państwowej.

Omawiane zasady techniki legislacyjnej mają przede wszystkim zapewnićpoprawną i jednolitą redakcję tekstu ustawy i aktu wykonawczego, a w konsekwencji umożliwić ich odczytanie nawet przez osoby nie przygotowane zawodowo do interpretowania przepisw prawnych. Dlatego też zasady te kładą szczeglny nacisk na strukturę aktu i formę zamieszczonych w niej przepisw, język oraz sposb ustalania znaczenia terminw i pojęć. Zwraca

się więc w szczeglności uwagę na sposb oznaczenia ustawy, podział przepisw merytorycznych na oglne i szczeglne, wyrżnienie i oddzielenie od siebie przepisw o zmianie przepisw obowiązujących, przepisw przejŚciowych i dostosowawczych, przepisw o wejściu w życie ustawy oraz o wygaŚnięciu mocy obowiązującej ustawy.



PODSTAWOWE POJĘCIA TEORETYCZNE W NAUCE PRAWA

ADMINISTRACYJNEGO------- APARAT ADMINISTRACYJNY



Wykonywanie administracji publicznej wymaga istnienia rozbudowanego aparatu administracyjnego. Na aparat ten składają się przede wszystkim organy administracji rządowej, organy samorządowe, zakłady użyteczności publicznej oraz, w znacznie mniejszym stopniu, podmioty wykonujące funkcje administracji publicznej w ograniczonym zakresie, na podstawie specjalnych upoważnień. W tej grupie możemy znaleźć niektre przedsiębiorstwa państwowe, organizacje społeczne czy innego typu korporacje, np. spłki prawa handlowego lub innego typu podmioty prawa (np. fundacje), w zakresie, w jakim przepisy przyznają im prawo wykonywania funkcji administracji publicznej. W tym też zakresie, w jakim organy tych podmiotw wykonują administrację publiczną, możemy je zaliczyć do aparatu administracyjnego państwa. Przez aparat administracyjny rozumiemy bowiem wszystkie jednostki wykonujące funkcje administracji publicznej, niezależnie od tego, czy są one państwowe, samorządowe, czy też nie.

===Przyczyny funkcjonalne -do wykonywania administracji w rżnych dziedzinach wymagane są specjalne kwalifikacje. Przykładowo: administrowanie sprawami zdrowia wymaga odpowiedniej wiedzy medycznej, sprawami obronności kraju zaś -wiedzy wojskowej. Na tym przykładzie widać, że w sprawach administracji zdrowia będą stosowane inne metody administrowania niż w sprawach obronności kraju. Z tych względw muszą istnieć odrębne organy do spraw zdrowia i do spraw obronności kraju. To samo odnosi się do innych dziedzin.

Przyczyny terytorialne -rżne zadania mogą być wykonywane dla rżnego obszaru. Decyzje o pozwoleniu na budowę domw jednorodzinnych, aby były prawidłowe, powinny zapadać na szczeblu lokalnym, tam gdzie organy administracji budownictwa mogą na miejscu bezpośrednio obejrzeć miejsce przyszłej budowy i nadzorować jej przebieg. Natomiast decyzje o budowie autostrady czy nowej linii kolejowej muszą zapadać na znacznie wyższym szczeblu i być podejmowane przez organ, ktry zakresem swojej kompetencji obejmuje cały obszar, na ktrym linia kolejowa ma przebiegać.

Przyczyny organizacyjne -w zależności od zadań organu administrującego rżny musi być stopień jego powiązania organizacyjnego z innymi organami. Przykładowo: organ, ktry zajmuje się sprawami gospodarki komunalnej, powinien być w znacznym stopniu uzależniony od lokalnych społecznoŚci, aby w swej działalności realizować życzenia mieszkańcw. Natomiast organ zajmujący się kontrolą powinien być w znacznym stopniu niezależny od innych organw lokalnych, jeżeli jego kontrola ma być efektywna. Przy tym pewne dziedziny wymagają jednolitego, silnego kierownictwa w skali całego kraju (np. sprawy obronności kraju), inne zaś mogą być w bardzo dużym stopniu, jeżeli nie całkowicie, pozostawione uznaniu władz lokalnych (np. wspomniane sprawy gospodarki komunalnej).

Przyczyny finansowe -każde państwo dąży do minimalizacji kosztw utrzymania aparatu administracyjnego. Dlatego też stosuje się posunięcia koncentrujące kompetencje w jednostkach aparatu administracyjnego, a czasami powierza się wykonanie kompetencji podmiotom niepaństwowym, np. spłkom prawa handlowego, stowarzyszeniom.

====Wymienione, a także i inne przyczyny powodują, że aparat administracyjny stanowi bardzo skomplikowaną strukturę organw i innych podmiotw, ktrej stopień złożoności jest nieporwnywalny ze strukturą np. sądw. Na tle struktury aparatu administracyjnego wyłania się wiele problemw teoretycznych i praktycznych, ktrym poświęcony jest niniejszy rozdział. Jednostki wchodzące w skład aparatu administracyjnego określa się często mianem podmiotw działalności administracyjnej czy podmiotw administracji. Ponieważ w grupie tej dominują jednak organy administracji publicznej, z pewnym uproszczeniem w dalszym ciągu będziemy posługiwać się pojęciem "organu administracji" dla oznaczenia każdego podmiotu administracji.



NADZR, KONTROLA, KOORDYNACJA, KIEROWNICTWO



Pojęcia wymienione w powyższym tytule dotyczą stosunkw wewnątrz aparatu administracyjnego, a niekiedy także stosunkw między tym aparatem a innymi podmiotami. Pojęcia te, choć często używane w tekstach aktw prawnych, są zaczerpnięte z terminologii nauk o organizacji i zarządzaniu.

====Pojęcie kontroli jest używane do określenia funkcji organu polegającej wyłącznie na sprawdzaniu działalności innych jednostek, bez stałych moŻliwości wpływania na działalność jednostek kontrolowanych poprzez wydawanie im nakazw czy poleceń. Organ wyposażony w prawo kontroli ma zazwyczaj prawo wydawania zaleceń jednostkom kontrolowanym, a w przypadkach wyjątkowych, w celu uniknięcia strat -prawo wydawania poleceń (zwanych często zarządzeniami doraźnymi) natychmiastowego usunięcia nieprawidłowości. Zasadniczo jednak organ kontrolujący przedstawia tylko wyniki kontroli wraz z wypływającymi z tego wnioskami. Zamiast terminu "kontrola " przepisy używają czasami pojęcia "lustracja ", " wizytacja " czy



===Natomiast termin nadzr jest używany najczęściej do określenia sytuacji, w ktrej organ nadzorujący jest wyposażony w środki oddziaływania na postępowanie organw czy jednostek nadzorowanych, nie może jednak wyręczaĆ tych organw w ich działalności. Uprawnienia nadzorcze oznaczają tyle, co prawo do kontroli, wraz z możliwością wiążącego wpływania na organy czy instytucje nadzorowane. W niektrych przypadkach termin ten bywa Używany do oznaczenia kierownictwa lub kontroli, co wiąże się z faktem, że nadzorowanie jest jednym z elementw funkcji kierowania. Przepisy nie zawsze zawierają prawidłową terminologię, określając np. uprawnienia kontrolne mianem nadzoru.

SAMORZĄD

Pojęcie samorządu jest jednym z najważniejszych pojęć w nauce prawa administracyjnego. Jak to już wcześniej podnosiliśmy, samorząd jest jedną z form decentralizacji administracji. Jest on zdecydowanie formą najważniejszą, tak że w niektrych systemach prawnych pojęcia decentralizacji i samorządu traktowane są jako synonimy.

Samorząd w ujęciu tradycyjnym. Spośrd wielu definicji samorządu najszerzej akceptowana wydaje się być następująca: samorząd jest formą decentralizacji administracji, albo administracją sprawowaną przez korporacje.

Definicja ta wymaga pewnych wyjaśnień. Chodzi mianowicie o to, że przepisy prawa powierzają wykonywanie administracji nie scentralizowanym organom administracji rządowej, lecz społecznościom lokalnym wyposaŻonym w osobowość prawną. Takie zrzeszenia określane bywają mianem korporacji albo związkw publicznoprawnych. Członkostwo takich grup (gminy, powiatu, regionu; samorządu radcw prawnych lub samorządu adwokackiego itp.) z zasady jest przymusowe i często następuje niejako automatycznie, z chwilą zamieszkania na pewnym terenie lub nabycia uprawnień do wykonywania określonego zawodu.

Wykonywanie administracji publicznej polega tu na tym, że grupa (korporacja) posiada kompetencje władcze, ktrych nie posiada prywatna organizacja. Kompetencje wynikają z przepisw Konstytucji i ustaw dotyczących samorządu (terytorialnego lub zawodowego). Kompetenćje te grupa realizuje ; przede wszystkim wobec swoich członkw, może je też wykonywać w stosun ! ku do innych osb, np. osb przebywających przejazdem na terenie gminy.





Przykadowe prace

Dzieci w obozach koncentracyjnych i obozach aglady

Dzieci w obozach koncentracyjnych i obozach aglady W całym, jakże ogromnym i cennym powojennym dorobku wydawniczym istnieje oddzielny nurt, oddzielny dział, obejmujący książki, ktre dotyczą spraw dziecka, lecz jakże niespotykanej treści ... Są to książki, ktre mwi...

Biografia - Ronald Reagan

Biografia - Ronald Reagan Zawsze będziemy pamiętać. Zawsze będziemy dumni. Zawsze będziemy przygotowani, więc będziemy mogli być zawsze wolni...” Biografia Ronalda Reagana Ronald Wilson Reagan urodził się w Ilinois w 1911 roku. Jego matką była pas...

Trjkąt Bermudzki

Trjkąt Bermudzki Tajemnice Trjkąta Bermudzkiego Zapewne każdy z was słyszał o miejscu zwanym Trjkątem Bermudzkim lub też Diabelskim. Znany on jest z wielkiej liczby niewyjaśnionych katastrof statkw, łodzi oraz samolotw, ktre odnotowywane są już od wielu lat. Je...

Tlen i Siarka

Tlen i Siarka SPIS TREŚCI TLEN 3 tlenki 3 Nazewnictwo tlenkw niemetali 4 Tlenki zasadowe, 4 Tlenki kwasowe, 4 Tlenki amfoteryczne, 4 WODA JAKO PRZYKŁAD JEDNEGO Z TLENKW 4 woda ciężka 5 woda destylowana 5 woda, chlorowanie 5 woda, stopnie twardości 6 woda, uz...

Ocena Edudajmonizmu – filozoficznego poglądu etycznego określającego cel drogi życia człowieka

Ocena Edudajmonizmu – filozoficznego poglądu etycznego określającego cel drogi życia człowieka Celem mojej pracy jest ocena eudajmonizmu, poglądu poruszającego jedną z najczęściej podejmowanych kwestii filozoficznych dotyczących poszukiwań dobra najwyż...

"Bogurodzica polskim symbolem narodowym"

"Bogurodzica polskim symbolem narodowym" Bogurodzica to najstarsza polska pieśń religijna oraz najstarszy polski tekst poetycki, wybitne arcydzieło poezji średniowiecznej. Utwr ten stał się polskim symbolem narodowym. W swojej wypowiedzi postaram się udowodnić zasadność postawio...

Czy jesteś za budową elektorwnii atomowych?

Czy jesteś za budową elektorwnii atomowych? Budowa elektrowni atomowych jest tematem bardzo kontrowersyjnym. Od dłuższego czasu mamy do czynienia z "małą wojną" między naukowcami przedstawiającymi argumenty "za" i ekologami przedstawiającymi argumenty "przeciw". Obydwie strony o...

Romantyczny bunt - "Buntuję się, więc jestem".

Romantyczny bunt - "Buntuję się, więc jestem". Buntuję się, więc jestem – analizując rżnice zachowania wybranych buntownikw przedstaw swoje reflekcje na temat buntu Bunt to odrzucenie celw społecznych danej grupy i zastąpienie ich własnymi ideał...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry