• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Przedstaw...

Nawigacja

Przedstawiciele renesansu.



Przedstawiciele renesansu.




RENESANS

renesans (fr. renaissance ‘odrodzenie, odradzanie się’ od renatre ‘odradzać się’ z łc. renasci) 1. kierunek w kulturze Europy, zapoczątkowany we Włoszech i trwający od XIV do XVI w., odznaczający się fascynacją antykiem, spontanicznym stosunkiem do człowieka i świata go otaczającego, rozwojem humanizmu i laicyzmu, rozkwitem nauki, przyrodoznawstwa, techniki, muzyki, indywidualizmem i docenieniem roli artysty w kształtowaniu kultury; odrodzenie. 2. lit. rozwijający się w tym czasie nurt uwielbienia dla piękna poezji klasycznej, kunsztowności języka i formy. 2. arch., szt. w architekturze – styl nawiązujący do dziedzictwa antyku, tj. idealnych podziałw i proporcji, rwnowagi kompozycyjnej, regularności planw; nowością są centralne budowle kopułowe, rozpowszechnia się schemat łuku płkolistego oraz portyku; w malarstwie – kierunek charakteryzujący się zwrotem ku naturze i wynikający z jej obserwacji, ukazujący trjwymiarowość przedmiotw na płaszczyźnie z zachowaniem naturalnych stosunkw przestrzennych, operujący kontrastowymi barwami i rozproszonym światłem, w zakresie techniki duże znaczenie miało stopniowe wprowadzanie metody olejnej i płtna zamiast dotychczasowej deski jako materiału, na ktrym powstawał obraz.







HOMO DOCTUS

Człowiek renesansu. Wszechstronnie i gruntownie wykształcony, znający swoją wartość. Myśli przede wszystkim o swej ludzkiej naturze, nie martwiąc się przy tym zbytnio o to, że należy bać się Boga. Korzysta z doświadczeń poprzednich epok, a naśladując kulturę antyczną wprowadza ją na nowy poziom. Jest po prostu niepowtarzalny!







WIBITNI AUTORZY RENESANSU

Dante Alighieri (1265-1321)

"Boska komedia"

Obszerny poemat w stu pieśniach i podzielony na trzy części (Piekło, Czyściec, Raj). Dante podrżuje, a jego przewodnikiem jest Wergiliusz, potem przez raj prowadzi go Beatrycze czyli ziemska, doskonała kobieta uosabiająca piękno, dobroć, miłość, doskonała kobieta. Miłość do niej zbliża Dantego do Boga. W piekle widzi przestępcw (rwnież własnych wrogw politycznych), dusze cierpiące za grzechy, najpodlejsze występki, małostkowość, zdradę, fałszerstwo, obłudę, chciwość. Po przez zobrazowanie ludzkich męk chciał przestrzec przed grzeszeniem i ukazać konieczność wyrzeczenia się wojny. W czyśćcu skruszonych pokutnikw (są tu też jego przyjaciele). W raju są zjawy zażywające wiecznego szczęścia. Wędrwka ta jest o charakterze alegorycznym, ukazuje podniesienie się człowieka z grzechu i upadku po przez poznanie swoich win oraz pokutę ku świętości. Utwr napisany w średniowieczu. Pomysł wędrwki po zaświatach, wymowa moralizatorska utworu są zgodne z programem poezji średniowiecznej. Jednocześnie jednak w utworze przejawia się humanistyczna wiara w człowieka, troska o jego ludzkie potrzeby i prawo do szczęścia. Renesansową tendencją jest też to iż utwr napisany jest po włosku, a nie po łacinie. Obecność liczby 3 i wielokrotność liczby 10 (3 księgi i 100 pieśni) to symbole doskonałości w średniowieczu.





Giovanni Boccaccio (1313 - 1375)

"Dekameron"

Zbir stu nowel opowiadanych przez dziesięć dni w grupie siedmiu dam i trzech kawalerw, ktrzy schronili się na wsi uciekając z miasta przez zarazą. Opowiadają sobie historie znane im z autopsji. Głwnym tematem ich historii jest miłość cielesna, zmysłowa i namiętność przedstawiona jako przyjemność i dobro. Nowele Boccaccia ukazują życie we wszystkich jej przejawach, są to humor, ironia, troska, wzruszenie. Jest też erotyzm, zbrodnia, poświęcenie, chciwość, cnota.

Francesco Petrarka (1304 - 1375)

"Sonety do Laury"

Cykl ten składa się z około 317 utworw napisanych po włosku. Prezentuje tu poezję miłosną - erotyki. Są to jej początki. W sonetach tych stara się on opisać miłość, uczucie doczesne, zajmuje się własnymi uczuciami, analizuje swoją psychikę. Jest szczery i spontaniczny. Opisuje kobietę ziemską czyli ideał doskonałości i piękna. Zauważa harmonię jej ciała i ducha. Autor dzieł naukowych, poświęconych kulturze starożytnego Rzymu.



Michel Montaigne (1533 - 1592)

"Prby"

Zbir luźnych przemyśleń o życiu (charakter autobiograficzny). Był inspirowany przez starożytnych filozofw. Dzieło to stanowi głwny dokument literatury renesansowego sceptycyzmu powiązanego z hedonizmem i stoicyzmem. Ma ona charakter antropocentryczny. Występuje tu afirmacja niezależności i swobodnego rozwoju jednostki. Montaigne głosił tolerancję religijną, racjonalizmu i relatywizmu etycznego oraz uznania naturalnego rozumu ludzkiego za instancję rozstrzygającą. Zajmował on postawę laicką.



Francois Rabelais (1494 - 1553)

Francuzki pisarz i humanista, a z zawodu lekarz.

"Gargantua i Pantagruel"

Fantastyczno-satyryczna epopeja. Propagował on swobodny i wszechstronny rozwj człowieka zgodnie z prawami i wymogami natury. W dziele swym zawarł obraz wspłczesnego mu społeczeństwa, ostro wyszydzając przestarzałe instytucje feudalne. Niezwykłe bogactwo wyobraźni, rubaszny humor przechodzący w groteskę i parodię, realizm i często dosadność opisw, wielka swoboda słowotwrcza stanowią o walorach artystycznych dzieła.

Erazm z Rotterdamu [Gerhard Gerhards] (1469 - 1536)

Był to holenderski filolog, filozof, literat, teolog i pedagog. Był też czołowym humanistą renesansu. Piętnował nadużycia duchownych (korupcja, handel relikwiami itp.). Głosił umiłowanie wolności, prostoty i pokoju. Zabiegał o pogłębienie duchowej więzi z Jezusem Chrystusem przez modlitwę i dobre uczynki. Nie przystąpił do reformacji i polemizował z Marcinem Lutrem broniąc wolności woli ludzkiej i wartości uczynkw człowieka. Wywarł duży wpływ na umysły swej epoki (rwnież w Polsce). "Korespondencja Erazma z Polakami", "List do krla Zygmunta I", "Podręcznik żołnierza Chrystusowego".

Thomas More (1478-1535)

"Utopia"

Angielski mąż stanu i pisarz polityczny. Reprezentował idee społeczno-polityczne i filozofie. Przedstawił obraz państwa idealnego i systemu społecznego. Został oskarżony o zdradę i osadzony w więzieniu gdzie pisał listy. Skazany na śmierć. Wyrok wykonano.





William Shakespeare (1564-1616)

Wybitny dramaturg angielski uchodzący za twrcę nowożytnego teatru. Był aktorem, dramaturgiem aż stał się dyrektorem. Gdy się wzbogacił stworzył grupę teatralną "The Globe". Odgrywała ona jego sztuki. Napisał ich około 37.

komedie

"Sen Nocy Letniej",

"Wieczr trzech krli",

"Jak wam się podoba"

kroniki

"Juliusz Cezar",

"Ryszard III"

tragedie

"Romeo i Julia",

"Hamlet",

"Otello",

"Krl Lear",

"Makbet"

W komediach opisywał uroki życia i piękno przyrody. Głosił wiarę w człowieka i jego wartości w zwycięstwo dobra i sprawiedliwości. Podłożem zmiany nastroju w tragediach stała się obserwacja rzeczywistości, ktra ostudziła wiarę w ludzi, tragiczne zawiłości ludzkiego losu, zwątpienie w możliwość urzeczywistnienia pięknych ideałw. Tak więc w wielkich tragediach ukazywał dramatyczne ludzkie przeżycia:

"Makbet" - żądza władzy, ambicje.

"Romeo i Julia" - miłość nieszczęśliwych kochankw

"Hamlet" - tragizm życia człowieka o pięknej niepospolitej duszy

"Otello" - okrutna siła niszczycielskiej namiętności jaką jest zazdrość.

Cechy dramaturgii Szekspira:

mistrzostwo w kreśleniu charakteru człowieka (dramat psychologiczny) i miotających nim sprzecznych uczuć (dramat ludzkich namiętności).

nastrj grozy i niesamowitości (sceny wizyjne i fantastyczne).

zerwanie z trzema jednościami

rezygnacja z chru

sceny zbiorowe

w tle akcji przyroda (zjawiska atmosferyczne potęgujące nastrj)

swobodna i umowna inscenizacja

odejście od zasady decorum

język patetyczny pełen ozdb retorycznych, ale rwnież zindywidualizowany. Dostosowany do postaci. Bogactwo mowy potocznej, regionalizmy, przysłowia, celne powiedzenia.



Miguel Cervantes (1547-1616)

Hiszpański pisarz, twrca nowożytnej powieści europejskiej. Autor "Don Kichota". Napisał około 20 utworw dramatycznych, wystawianych przez trupy aktorskie. Wydał w jednym tomie 8 komedii wzorowanych na dramaturgii Lopego de Vega i tyleż intermediw (scenki obyczajowe) stanowiącą najwartościowszą część jego dzieł.

"Don Kichot"

Parodia średniowiecznej powieści rycerskiej. Krytykuje jednocześnie społeczeństwo hiszpańskie. Don Kichot i jego giermek Sancho Pansa to symboliczne postacie o walorach oglnoludzkich.



















RENESANS W POLSCE



POLACY NIE GĘSI...

Prekursorzy idei humanizmu w Polsce

Konrad Celtes

Niemiec, humanista

znalazł się w Akademii Krakowskiej

założył towarzystwo Humanistyczne

pisał ody, elegie, epigramaty

posługiwał się klasyczną łaciną

Filip Buonaccorsi (Kallimach)

prześladowany przez papiestwo Włoch

wykształcony, znał łacinę i posługiwał się nią

nauczyciel synw Kazimierza Jagielończyka oraz doradca Jana Olbrachta

pisał elegie i epigramaty

Wielcy Polacy i ich wkład w kulturę

Mikołaj Rej

ojciec polskiej literatury pięknej

pisał dzieła oryginalne, ukazujące obraz życia narodu, w renesansie Nard to szlachta i ludzie z wyższych warstw społecznych

pierwszy świecki autor

miał oryginalny styl i pisarski język, ktry przypominał język mwiony

był gawędziarzem

chciał po przez swoje utwory stworzyć dla szlachty szkołę

mwił jak żyć i postępować

realistycznie opisał obyczajowość

pierwszy wprowadził do literatury chłopa i to wypowiadającego i krytykującego wyższe stany

słynne są jego słowa "Polacy nie gęsi i swj język mają"

twrca piszący po polsku, samouk

zostawił po sobie duży dorobek, pisał dużo i szybko bez zbytniej pieczołowitości dlatego jego styl określa się jako mało wypracowany.





Jan Kochanowski

najwybitniejszy twrca renesansowy

dbał o swj styl, formę uprawianych gatunkw, artyzm języka i wszechstronną wiedzę

znał łacinę, grekę, hebrajski

studiował epokę starożytną (filozofię i sztukę)

znał dzieła Erazma z Rotterdamu i innych mu wspłczesnych twrcw

nawiązywał do antyku min. w gatunkach literackich (pieśni, fraszki, dramat klasyczny, elegie)

propagował starożytne filozofie i odwoływał się do twrczości Horacego

podejmował motywy mitologii i literatury greckiej

przetłumaczył psalmy Starego Testamentu (Psałterz Dawidw)

uważał, że świat to jedna harmonia

widział wielkie wartości natury i wsi

wielbi człowieka

głosi epikureizm i stoicyzm

wprowadza zupełnie nowe zwyczaje (w "Trenach" opisuje osobę nikomu wcześniej nie znaną)







Nazwy epoki

Renesans

Nazwę epoce dał pźniejszy włoski malarz, architekt i pisarz, Giorgio Vasari. Nazwa ta miała wyrażać przeciwstawienie nowej epoki czasom średniowiecza. Termin ten oznacza powrt do starożytności, do sztuki i filozofii antycznej oraz odrodzenie człowieka i kultury. Z początku używano tej nazwy w znaczeniu odrodzenia państwa na wzr starorzymski, pźniej dotyczyło to też literatury, filozofii i ideałw antycznych. Pźniej znaczyło to rwnież odnowę i rozwj ludzkości.

Odrodzenie

Z włoskiego renessaince. Odrodzenie literatury antycznej ludzkości (renovatio hominis), przeszłości, odnowienie, podnoszenie się jej na wyższy poziom, odnowienie starożytności (renovatio antiquitais), odrodzenie przeszłości, dawnej wiedzy, kultury i sztuki antyku, programowo zapoczątkowane w XIV w.



"Złoty wiek kultury polskiej"

Nazwa polskiego renesansu. Podobnie jak złoty wiek starożytności, odrodzenie polskie obfitowało w świetne wydarzenia w dziedzinie kultury i sztuki (architektura, malarstwo, muzyka, literatura).









Podstawowe prądy umysłowe i religijne

Humanizm

Prąd światopoglądowy rozwijający tradycje antycznej wiedzy o człowieku jako o jednostce (psychika i wrażliwość). Dążył do rozwoju osobowości uznając wartość jego rozumu. Humaniści głosili potrzebę poznania i kształtowania indywidualnej, silnej jednostki ludzkiej. W myśl humanizmu człowiek jest wielce wartościowy, liczy się jego talent, liczy się każde odrębne istnienie. Poznawano przyrodę, piękno, patriotyzm. Był to antropocentryzm. Usytuowanie człowieka w centrum świata. Hasłem humanistw stało się zdanie Terencjusza: "Człowiekiem jestem i nic co ludzkie nie jest mi obce"





Reformacja

Oderwała ok. 1/3 Europy od kościoła katolickiego. Przyczyniła się ona do rozwoju tolerancji religijnej, rozkwitu kultur, językw i literatur narodowych. Sprzyjała kształtowaniu się stosunkw wczesnokapitalistycznych i republikańskich teorii pochodzenia władzy. Za formalny jej początek uznaję się ogłoszenie 95-u tez Marcina Lutra. Powstały nowe prądy religijne. Reformacja była powodem wybuchu długoletnich wojen religijnych np. wojnę chłopską rozpętano w 1525 roku poprzez nietolerancję religijną. W roku 1529 - protest mniejszości luterańskiej w Spirze na sejmie. Rozbiły one wsplnotę wyznaniową Europy.

Luteranizm

(Niemcy, Skandynawia, Francja, Czechy, Węgry, Polska)

Twrcą był Marcin Luter. Istotne jest podejście wyznawcw do Biblii. Głosili bowiem, że można ją interpretować indywidualnie, że należy tłumaczyć je na języki narodowe, że Kościł nie jest jedynym autorytetem rozumiejącym Biblię. Kościł na ziemi nie może dawać udzielenia rozgrzeszenia czyli uwolnienia ludzi od mąk czyśćcowych czy piekielnych.

Kalwinizm

(Francja, Szwajcaria, Niderlandy)

Twrcą był Jan Kalwin. Kalwiniści głosili teorię predestynacji, czyli wierzyli w przeznaczenie, w to, że każdy człowiek ma swj los zapisany w gwiazdach. Przeznaczone jest mu niebo lub piekło, a życie to realizacja ustalonego scenariusza. Propagowali ideał pracy i gromadzenie dbr. Posiadanie to zasługa, a bezczynność to grzech.



Anglikanizm

Nurt powstały w Anglii. Ruch ten powstał z natury politycznej i prywatnej. Henryk VIII chciał poślubić Annę Boleyn, a kościł katolicki zabraniał mu (odmowa rozwodu). Dlatego krl Anglii sam mianował siebie zwierzchnikiem kościoła anglikańskiego i poślubił ukochaną, ktrą i tak skazał na ścięcie.





Arianie

Znani też jako bracia polscy. Nurt ten rozwinął się w Polsce i był nurtem radykalnym, bo głosił, oprcz założeń religijnych, rwnież hasła społeczne. Arianie potępiali poddaństwo chłopw, głosili potrzebę wyrzeczenia się majątku. W połowie XVII zostali wygnani.





Kanon zasad poetyckich (cechy odrodzenia)

wyzwolenie się z ciemnoty

interesowanie się jednostką ludzką (jako wartość, godne zainteresowania).

powrt do wzorcw kultury (sztuki obyczajw) antycznej - utwory Platona, Horacego itp., a także do starożytnych form poetyckich

afirmacja życia



Podstawowe cechy kultury renesansu

Epoka ta narodziła się we Włoszech w XIV wieku. Bogate mieszczaństwo przejmowało władzę w republikach włoskich. Wielkie rody skupiały w swoich pałacach uczonych, artystw i poetw. Ośrodkiem zainteresowania się uczonych i twrcw stał się człowiek i jego doczesne sprawy. Chciano zjednoczyć kraj i przywrcić Italii rolę dawnego imperium Rzymskiego. Ponownie odkryto piękno starożytnej sztuki. Na rozwj renesansu, jako epoki w dziejach kultury europejskiej, złożyło się wiele czynnikw historycznych. Do głwnych należy kryzys papiestwa i rozwj reformacji, rozbicie jedności cesarsko-papieskiej Europy oraz powstawanie, po okresie rozbicia feudalnego, zjednoczonych państw (m.in. Hiszpania, Francja, Szwajcaria, Polska).






Przykadowe prace

Specyfika poezji Wisławy Szymborskiej. Omw na konkretnych przykładach (także innych poetw wspłczesnych, np. Mirona Białoszewskiego, Stanisława Bara

Specyfika poezji Wisławy Szymborskiej. Omw na konkretnych przykładach (także innych poetw wspłczesnych, np. Mirona Białoszewskiego, Stanisława Bara Poezja Wisławy Szymborskiej koncentruje się wokł problemw egzystencjalnych człowieka - przemijania, stosunku do historii, praw ...

Opis obrazu Bruegla "Upadek Ikara"

Opis obrazu Bruegla "Upadek Ikara" Upadek Ikara jest jednym z najsłynniejszych obrazw flamandzkiego malarza - Petera Breugla. Żył on i tworzył w latach 1528 – 1569. Przedstawiany przeze mnie obraz powstał ok. 1558 roku. Na pierwszy rzut oka, na płtnie widzimy chłopa orzące...

Przemiany stanu skupienia tworzyw sztucznych.

Przemiany stanu skupienia tworzyw sztucznych. Przemiany stanu skupienia W procesie formowania wytworu mamy najczęściej do czynienia z przetwrstwem fizyczno- chemicznym II rodzaju tzn. takim gdzie dominują procesy cieplne reologiczne. Uwaga: 1. Wytwr najczęściej kojarzony jest z postacią c...

Sztuka Renesansu

Sztuka Renesansu Sztuka Renesansu Odrodzenie (inaczej renesans) to okres w sztuce trwający w wieku XVI nawiązujący swą symboliką do czasw starożytnych. Renesans stanowił odzwierciedlenie poglądw idei humanizmu. Kulminacyjnym punktem tej idei był człowiek i jego potrz...

Kreacje matek w literaturze.

Kreacje matek w literaturze. Niewątpliwie najważniejszą rolą, jaką może spełniać kobieta jest rola matki, ktra wychowuje swe dzieci na szlachetnych i uczciwych ludzi, prawych obywateli i szczerych patriotw. To matka w głwnej mierze kształtuje osobowość dziecka...

Związki zawodowe i organizacje pracodawcw.

Związki zawodowe i organizacje pracodawcw. Związki zawodowe Związki zawodowe, masowe organizacje społeczne zrzeszające na zasadzie dobrowolności ludzi wg zawodw lub gałęzi produkcji, powoływane do obrony ich wsplnych interesw społecznych i ekonomicznych. ...

Otworzyć wiersze Mikołaja Sępa–Szarzyńskiego tym słowem – kluczem.

Otworzyć wiersze Mikołaja Sępa–Szarzyńskiego tym słowem – kluczem. Bg pojawia się w każdym utworze Mikołaja Sępa-Szarzyńskiego i jest właśnie owym słowem-kluczem, ktrym można otworzyć jego poezję. We wszystkich jego utworach Bg ...

Artysta jako bohater dzieła literackiego XX wieku.

Artysta jako bohater dzieła literackiego XX wieku. Nowa epoka, jaką było XX-lecie międzywojenne, przyniosła inne spojrzenie na literaturę i na rolę twrcy. Dlatego artyści stają się często bohaterami dzieł literackich zarwno w poezji, jak i w prozie. Jednym z p...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry