• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: PRZEST&#...

Nawigacja

PRZESTĘPSTWA NA SZKODĘ WIERZYCIELI



PRZESTĘPSTWA NA SZKODĘ WIERZYCIELI


Przestępstwa na szkodę wierzycieli



Do tej grupy przestępstw zaliczane są czyny karalne na podstawie art. 300-303 Kodeksu Karnego. W ścisłym związku z nimi pozostaje art. 308 Kodeksu Karnego, ktry rozszerza zakres powtarzających się w tych typach przestępstw nazw dłużnik i wierzyciel.

Ujęte w nich patologiczne zachowania gospodarcze uzasadniły wyodrębnienie z tradycyjnej przestępczości majątkowej nowej kategorii, nazywanej przestępczością gospodarczą. Składały się one na występujące w drugiej połowie XIX w. W Stanach Zjednoczonych zjawisko licznych bankructw firm. Zjawisko to poddane analizie, stało się przedmiotem cyklu wykładw E. C. Hilla, ktremu nadał on znamienny tytuł Kryminalni kapitaliści. Można przypuszczać, iż wywarły one wpływ na pźniejszą koncepcję E. H. Sutherlanda tzw. przestępczości białych kołnierzykw. Zjawisko to uwidoczniło bowiem, że następstwa takich patologicznych zachowań gospodarczych sięgają dale aniżeli straty poniesione przez wierzycieli zbankrutowanych dłużnikw i godzą najdotkliwiej w ponadindywidualne interesy społeczeństwa.

Motywy do KK z 1932 r. charakteryzowały zagrożenie, jakie stwarzają one dla tych interesw: Przestępstwa na szkodę wierzycieli nie są zwykłymi przestępstwami przeciwko mieniu. Przestępstwa te sięgają głębiej w życie gospodarcze całego społeczeństwa. Niewypłacalność wielkiej firmy zatacza bardzo szerokie koła, za jedną upadłością idzie z reguły cały szereg innych, następuje wreszcie wstrząs życia gospodarczego, sięgający aż do licznych rzesz pracownikw umysłowych i fizycznych, ktrzy nagle staja wobec ostateczności bezrobocia i widma nędzy.

W warunkach wspłczesnej gospodarki rynkowej K. Tiedemann upatruje szkodliwość takich czynw już nie tylko w niszczeniu wartości materialnych bankrutujących przedsiębiorstw oraz miejsc pracy, czy milionowych zyskach, jakie z tych bankructw czerpią ich sprawcy, ale co jego zdaniem groźniejsze- konsekwencją takich szerzących się bankructw bywa recesja gospodarcza.

Typy przestępstw na szkodę wierzycieli wprowadził do polskiego prawa karnego KK z 1932 r., ujmując je w odrębnym rozdziale XL o takim tytule. Faktycznie, zawierające te przepisy funkcjonowały w warunkach gospodarki rynkowej, tj. do II wojny. Natomiast w PRL, tj. w warunkach gospodarki nakazowo- rozdzielczej stosowany był tylko art. 282 KK z 1969 r. (udaremnienie egzekucji). Jako nieprzystosowane do wczesnej gospodarki, zostały one uchylone (za wyjątkiem udaremnienia egzekucji) wraz z wejściem w życie KK z 1969 r.

Przywrciła je, ale w zmodyfikowanej nieco postaci, polskiemu prawu karnemu ustawa o ochronie obrotu gospodarczego (art.6-10) skąd, po dokonaniu niewielkich zmian, włączono je do obowiązującego KK.

Niemal we wszystkich typach przestępstw tej grupy (wyjątek art. 303) powtarzają się dwa znamiona: dłużnik i wierzyciel. W większości z nich dłużnik jest sprawcą, a wierzyciel pokrzywdzonym. Ten ostatni jest sprawcą tylko w art. 302 3 KK (sprzedajność wierzyciela), a podmiotem oddziaływania- w art. 302 3 KK (przekupstwo wierzyciela).

Obie te nazwy zachowują sens nadany im w języku prawa cywilnego, w ktrym, zgodnie z art. 353 KC, odnoszą się do podmiotw, elementw stosunku zobowiązaniowego. Dłużnik jest podmiotem zobowiązanym wobec podmiotu uprawnionego, jakim jest wierzyciel.

J. Majewski wyraża pogląd, iż dłużnikiem w rozumieniu tych przepisw może być tylko podmiot gospodarujący, przedsiębiorca, bo tylko taki dłużnik może być, zgodnie z ustawą z 28 lutego 2003 r.- Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535) uznany za upadłego. W argumentacji tego poglądu nawiązuje rwnież do rodzajowego przedmiotu ochrony, tj. gospodarczego, a nie prawnego obrotu. Innym argumentem przytaczanym na rzecz tego stanowiska przez J. Skorupkę jest mniej korzystna oglna pozycja dłużnika nieprofesjonalnego wobec profesjonalnej strony transakcji, jaką w szerzej rozumianym obrocie gospodarczym musi być wierzyciel.

Nie ulega wątpliwości, że do dłużnika, ktry nie jest przedsiębiorcą, nie można odnosić znamienia upadłości, niezależnie od tego, czy w danym typie przestępstwa określa ono sytuację, w jakiej znajduje się sprawca (np. art. 300 1 KK), czy skutek do ktrego on doprowadza (np. art. 301 2 KK). Każdy jednak z tych typw przestępstw może znaleźć zastosowanie do dłużnika nie będącego przedsiębiorstwem wwczas, gdy działa on w sytuacji swojej niewypłacalności lub do niej doprowadza, a ta z reguły poprzedzać może upadłość.

Uzasadnienie szerokiego rozumienia nazwy dłużnik, jako znamienia przestępstw na szkodę wierzycieli, znajduje się także w Motywach z 1932 r., w ktrych ujęto je inaczej, aniżeli w obowiązującym uprzednio prawie karnym państw zaborczych, traktującym te przestępstwa jako tzw. kupieckie. Jego fragment brzmiał: Stanowisko to, odpowiadające stosunkom pierwotnym, nie da się utrzymać w życiu nowożytnym. Życiem handlowym i spekulacja zajmują się ludzie nie będący kupcami. Zaciągają też długi, ktrych nie są w stanie spłacić. Nowożytne ustawodawstwa odrzucają rozrżnienie tego rodzaju i tworzą po prostu jednolite oglne pojęcie działania na szkodę wierzycieli, bez względu na to, czy dłużnik jest kupcem, czy nim nie jest.

Przeciw wykładni ograniczającej w ten sposb pojęcie dłużnika przemawia rwnież okoliczność, iż niejednokrotnie dłużnicy nie uprawiający profesjonalnie takiej działalności pozorują charakter podmiotu gospodarczego dla zdobycia zaufania kontrahenta (potencjalnego wierzyciela).

Znamię wierzyciel jako pokrzywdzony przestępstwem uzupełniane jest w poszczeglnych przepisach znamionami ilościowymi.

Dla bytu przestępstwa z art. 300 1 KK wystarczy, by pokrzywdzonym był chociażby jeden wierzyciel. W art. 301 1-3 KK musi ich być co najmniej kilku, a elementem kreującym typ kwalifikowany przestępstwa z art. 300 KK jest pokrzywdzenie wielu wierzycieli ( 3).

Kolejne powtarzane się w omawianych przepisach znamiona to upadłość i niewypłacalność.

Upadłym, według art. 1 Prawa upadłościowego jest przedsiębiorca, ktrego na skutek niepłacenia długw uznano za upadłego, za wyjątkiem krtkotrwałego wstrzymania ich płacenia na skutek przejściowych trudności.

Niewypłacalność ma charakter fizyczny i oznacza niemożliwość płacenia długw, niemożliwość będąca bądź to skutkiem przerostu pozytyww nad aktywami, bądź niemożliwości zlikwidowania majątku dla pokrycia pozytyww zadłużenia.

Upadłość bądź niewypłacalność jako znamiona sytuacji, w ktrej działa sprawca, nie muszą nastąpić. Wystarczy zagrożenie nimi.

Przepisy art. 300-303 KK zawierają aż 9 podstawowych typw przestępstw, dwa kwalifikowane (art. 300 3 KK i art. 303 2 KK) oraz jeden uprzywilejowany (art. 303 3 KK).

Ich konstrukcje zbliżone są do figurujących w KK z 1932 r. oraz w większości kodeksw karnych państw europejskich. Wprowadzano je kolejno do tych kodeksw. Do najstarszych w tej grupie należy udaremnianie lub uszczuplanie zaspokojenia wierzycieli (art. 300 KK). Jego konstrukcje z reguły nawiązywały do obowiązujących w danym państwie przepisw Prawa upadłościowego.

Sposb udaremniania lub ograniczenia zaspokojenia wierzyciela w art. 301 1 KK rżni się od przewidzianego w dwch poprzedzających ten przepis typach przestępstw. Stanowi go tworzenie w oparciu o przepisy prawa nowej jednostki i przenoszenie na nią składnikw swego majątku. Oznacza to, po pierwsze, że jednostka, o ktrej tu mowa, musi być całkowicie nowa, a nie tylko zmieniona pod względem formy prawnej lub organizacyjnej i jej majątek musi być odrębny od majątku dłużnika. Po drugie- tworzenie nowej jednostki stanowić ma przedsięwzięcie legalne. Musi być możliwe w świetle obowiązującego prawa.

Przenoszenie składnikw swego majątku na tworzona nową jednostkę gospodarczą może wyrazić się w każdej czynności prawnej, rozporządzającej lub tylko stwarzającej pozory rozporządzania majątkiem. Bezwzględna nieważność aktu takiego przeniesienia nie jest w stanie udaremnić lub ograniczyć zaspokojenia wierzycieli w sytuacji, gdy fakt pozorowania zostanie ujawniony. W przeciwnym razie takie działanie może zaspokojenie tych należności co najmniej ograniczyć.

W obu odmianach pogarszania przez dłużnika swojej sytuacji majątkowej upadłość i niewypłacalność stanowią skutek zachowania się sprawcy określonego znamieniem czynnościowo- skutkowym doprowadza.

Jego treść nie jest bliżej określona. Taką oglnikowość objaśniano tym, że ustawa liczy się z najrżniejszymi środkami, ktrych dziś nie znamy, a jutro mogą być praktykowane w nowych formach w obrocie ekonomicznym.

Znamię trwonienie potocznie rozumiane jest jako zużywanie bez korzyści, niewykorzystywane należycie, marnowanie, niszczenie.

Art. 302 KK zawiera 3 typy przestępstw:

- faworyzowanie niektrych wierzycieli,

- ich przekupstwo,

- sprzedajność.

Wprawdzie w żadnym z nich ustawodawca nie posłużył się zwrotem udaremnia lub uszczupla zaspokojenie wierzycieli, to całokształt znamion każdego z nich wskazuje, że i tu przed takim skutkiem zamierza się chronić.

Pozostałe typy przestępstw nawiązują do klasycznych konstrukcji przestępstwa przekupstwa i sprzedajności.

Udzielenie korzyści majątkowej może tu przybierać rżne postacie przekazania jej wierzycielowi, a obietnica polegać na rżnego typu zapewnieniach wierzyciela, że taką korzyść otrzyma.

Udzielenie korzyści majątkowej coraz częściej polega na przysparzaniu jej pod pozorami legalności działania.

W treści obietnicy jej przedmiot może być tylko oglnie określony, lecz zamiar jej udzielenia musi być wyrażony jednoznacznie.

Przyjęcie korzyści nie musi polegać tylko na jej fizycznym odbiorze. Wystarczy zaakceptować wiadomości, że korzyść została już w innej formie przysporzona.

Żądanie powinno być kategoryczne, ale niekoniecznie wyrażone w ostrym tonie. Typy przestępstw ujętych w art. 303 KK, nazywane skrtowo nierzetelna dokumentacją, czy ściślej wyrządzaniem szkody majątkowej przez nierzetelna dokumentację działalności gospodarczej, są tradycjonalnie zaliczane do przestępstw na szkodę wierzycieli, mimo że ich sprawcą nie musi być dłużnik, a jako pokrzywdzonego przepisy te nie wymieniają wierzyciela. Jednakże czyny te, zagrażając uczestnikom obrotu gospodarczego, ewentualnym kontrahentom sprawcy, są niebezpieczne dla nich jako potencjalnych wierzycieli, ktrych roszczenia mogą być w przyszłości niezaspokojone.

Przedmiotem czynności wykonawczej jest w tych typach przestępstw dokumentacja działalności gospodarczej. Zakres jej zbiorczej nazwy obejmuje dokumenty w rozumieniu art. 115 14 KK. Należą do nich np. księgi rachunkowe, dowody księgowe, sprawozdania finansowe itp.

Zachowanie sprawcy polega na nieprowadzeniu dokumentacji działalności gospodarczej lub na prowadzeniu jej w sposb nierzetelny lub niezgodny z prawdą.

Dokumentacja jest prowadzona nierzetelnie, jeżeli nie daje prawdziwego, jasnego i zupełnego obrazu działalności gospodarczej danej jednostki, jej interesw, długw, obrotu wierzytelnościami.

Podrabianiem jest nadawanie jakiemuś przedmiotowi pozoru dokumentacji w całości lub w pewnej jego części.

Z grupą przestępstw na szkodę wierzycieli związany jest jeden z ostatnich przepisw rozdziału zawierającego przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu. Rozszerza on bowiem użyte w tych przestępstwach nazwy dłużnik i wierzyciel na osoby, ktre na podstawie przepisu prawnego, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmują się sprawami majątkowymi innej osoby prawnej, fizycznej, grupy osb bądź podmiotu nieposiadającego osobowości prawnej.



Agnieszka ADAMKIEWICZ

I SAM



Przykadowe prace

Interpretacja "Pieśni V" (Pieśń o spustoszeniu Podola) - J. Kochanowskiego

Interpretacja "Pieśni V" (Pieśń o spustoszeniu Podola) - J. Kochanowskiego Autor w "Pieśni V" odwołuje się do najazdu Tatarw na Podole z 1575r. Najazd ten wiązał się z wzięciem do niewoli ok. 50 tysięcy Polakw oraz ze spaleniem i ograbieniem wielu podolskich wiosek. Ta...

Pojęcie filozofii i twrcy

Pojęcie filozofii i twrcy ANTYFONT, Antyfon (V w. p.n.e.), grecki filozof, sofista; polemizował z relatywizmem i subiektywizmem absolutnym Protagorasa z Abdery i Gorgiasza z Leontinoj; uważał, że wszyscy ludzie są z natury rwni. APOLLONIOS Z TYANY, I Wielki, filozof grecki; neopitagorejczyk...

Istota i funkcje instytucji społ. W zbiorowościach

Istota i funkcje instytucji społ. W zbiorowościach Instytucje społ. są konsekwencją dłużej trwających stos. społ. i stanowią kolejny etap rozwoju więzi. Instytucje umożliwiają człowiekowi zaspokajanie potrzeb, regulują jego działanie, zapewni...

Kształtowanie liderw przyszłości

Kształtowanie liderw przyszłości Według Billa Gates’a zmiany jakie zajdą w zarządzaniu przedsiębiorstwem, w ciągu najbliższych dziesięciu lat, swą głębokością będą dorwnywały zmianom jakie zaszły w tym obszarze w ostatnim p...

Czy zgadzasz się ze stwierdzeniem, że życie człowieka często przedstawiane jest w literaturze jako droga lub podrż? Motyw drogi w literaturze. Topos drogi.

Czy zgadzasz się ze stwierdzeniem, że życie człowieka często przedstawiane jest w literaturze jako droga lub podrż? Motyw drogi w literaturze. Topos drogi. Ilu ludzi, tyle pomysłw. Rwnież tyle pomysłw mieli znani i mniej znani filozofowie na wytłumaczenie sensu ż...

Doping w sporcie

Doping w sporcie DOPING [ang.]: 1) Zachęcanie zawodnikw do aktywniejszej walki sport. oklaskami, okrzykami, śpiewem; 2) podwyższenie wydolności psychofiz. zawodnika za pomocą metod isubstancji farm., uznanych przez Komisję Med. MKOl za dopingowe; formuła definicyjna dopingu pozwala utr...

Ewolucjonizm

Ewolucjonizm Dowodami ewolucji nazywamy fakty z rżnych dziedzin nauk biologicznych, przemawiające za słusznością ewolucji. Dowody bezpośrednie. Są to dowody, ktre świadczą o przebiegu ewolucji bezpośrednio. Takimi dowodami są dane paleontologiczne (skamieniało&#...

Pabli Picasso przedstawiciel kubizmu

Pabli Picasso przedstawiciel kubizmu SYLWETKA PABLA PICASSO Pablo Picasso urodził się w 1881 roku w Hiszpanii. Jego ojciec- Jos Ruiza Blanco- był nauczycielem rysunku, a matka miała na imię Marii Picasso Lopez. Pablo to jednen z największych artystw XX wieku. Jego geniusz objawił się b...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry