• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Przyczyny...

Nawigacja

Przyczyny wybuchu powstania kościuszkowskiego



Przyczyny wybuchu powstania kościuszkowskiego




Przyczyny powstania Kosciuszkowskiego:

- utrata suwerenności Polski po 2 rozbiorze

- sprzyjajaca sytuacja miedzynarodowa

- dążenie do uzyskania pomocy Francji

- kryzys gospodarczy w RP

- działalnośc konspiracyjna

- działalnośc emigracji politycznej

- wpływ ideologi liberalizmu

- konserwatywne nastawienie szlachty

- walka z Prusami i Rosją

24.III.1794 - ogłoszenia powstania miedzynar.

Kosynierzy - żołnierze walczący w powstaniu

Deficyt- wiecej wydatkow niż przychodw

Tomasz Wawrzecki - nast.dowodca powstania

4.IV.1794 - bitwa pod Racławicami

16.IV.1794 - powstanie na Litwie (J.Jasiński)

21-23.IV - powstanie w Warszawie

7-9.V.1794 - uniwersał połaniecki - zachęcał chłopw do powstania

6.VI-bitwa pod Szczękocinami

10.X.-bitwa pod Maciejowicami

(Kościuszko w niewoli)

Rada Najwyższa narodowa - stworzona przez Kościuszkę (bicie monet itp...)

Październik 1795 - układ rozbiorczy (3 rozbir).

Drugi rozbir Polski stał się nie tylko końcem państwowości, ale i gospodarki. Wprowadzona przez zaborcw rabunkowa eksploatacja wczesnego przemysłu i obciążenie wsi wysokimi kontrybucjami spowodowało upadek polskich manufaktur i bankw. Szybko rosły ceny żywności. Warszawa stała się wkrtce najdroższym miastem w Europie. Ludność popadała w coraz większą nędzę. Nie było czym opłacać urzędnikw, wojska i dostawcw. Nastroje pogarszało rozkradanie majątku narodowego przez dygnitarzy targowicko-grodzieńskich. Ich pysznienie się bogactwem powodowało rosnącą nienawiść uzewnętrznianą w pieśniach rewolucyjnych, plakatach i żądaniach ukarania targowiczan. Szczeglnie wrzenie powstało w szeregach wojska polskiego. Rządy targowiczan przywrciły władzę hetmanw, co postawiło młodych oficerw w opozycji, a tym samym skłoniło do udziału w spiskach powstańczych. Szczeglnie aktywni byli ci, ktrych pozbawiono orderu Virtuti Militari i nabytego w wojnie 1792 r. stopnia. W lutym 1793 r. lud Warszawy uniemożliwił zajęcie Arsenału przez wojska carskie. Na miejsce Sieversa ,opowiadającego się za zachowaniem okrojonej Polski, mianowany został nowy ambasador rosyjski gen. Josif A. Igelstrom, ktry w swoich działaniach oparł się na targowiczanach. On to zażądał po wykryciu spisku w wojsku i aresztowaniu przywdcw od wznowionej Rady Nieustającej redukcji wojska do połowy i wcielenia go do armii carskiej.

Część działaczy Sejmu Czteroletniego i oficerw przebywających na emigracji w Saksonii przygotowywała walkę zbrojną w kraju. Na terenie wszystkich zaborw powstawały organizacje spiskowe. Podniecające wieści napływające z rewolucyjnej Francji i z bliskiego Śląska, gdzie w 1793 r. doszło do wystąpień społecznych rwnież zachęcały do podjęcia działań. W maju 1793 r. zawiązano sprzysiężenie powstańcze.

Obz powstańczy był zrżnicowany politycznie. Umiarkowana prawica to stronnictwo patriotyczne z okresu Sejmu Czteroletniego z krlem Stanisławem Augustem na czele. Tej grupie nie udało się uzyskać większych wpływw. Największe znaczenie w powstaniu mieli przedstawiciele centrum, nie wychodzący poza Konstytucję 3 Maja, liczący na sprzyjającą sytuację międzynarodową i nie chcący ograniczyć praw szlachty. Byli to między innymi Ignacy Potocki, Ignacy Wyssogota Zakrzewski, Jzef Wybicki, Andrzej Kapostas. Do lewicy powstania tzn. do grupy tzw. polskich jakobinw należeli między innymi: Tomasz Maruszewski, Jan Alojzy Orchowski, Hugo Kołłątaj i Jakub Jasiński. Jakobini głosili hasła walki powstańczej z udziałem możliwie szerokich mas społeczeństwa, ukarania zdrajcw, demokratycznych władz i realizacji postanowień w sprawie chłopskiej. Tworzyli oni rewolucyjną atmosferę powstania.

Podejmowano zabiegi o uzyskanie pomocy zewnętrznej. Sprzysiężeni liczyli na Francję. Mimo misji Kościuszki do Paryża, Francja nie zamierzała angażować się po stronie Polski traktując powstanie jako szlacheckie. Tym większe znaczenie miały przygotowania w kraju. Wybuch powstania planowano na jesień 1793 r.. Po dokonaniu inspekcji powstańczych sił Kościuszko, ktry we wrześniu 1793 r. został wyznaczony na naczelnego wodza i dyktatora powstania odroczył termin do wiosny następnego roku.

Dwunastego marca 1794 r. brygadier Antoni Jzef Madaliński odmwił przeprowadzenia redukcji swojego oddziału kawalerii i rozpoczął marsz w kierunku Krakowa na czele 1200 ludzi. Był to faktyczny wybuch powstania. Ogłoszenie powstania przez Kościuszkę nastąpiło 24 marca na rynku w Krakowie. Złożył przysięgę na wierność narodowi jako Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej , a następnie ogłosił w ratuszu “ Akt powstania obywatelw, mieszkańcw wojewdztwa krakowskiego “.Kościuszko powołał pod broń mężczyzn w wieku od 18 do 28 roku życia i zapowiedział uzbrojenie wszystkich miast i wsi. Zgromadziwszy wokł siebie po nadejściu Madalińskiego ponad 4 tys. żołnierzy i 2 tys. kosynierw wyruszył na Warszawę. Wojsko carskie ścigające Madalińskiego zastąpiło mu drogę .Siłami rosyjskimi dowodził generał Teodor Denisow (otrzymał nieco wcześniej od Stanisława Augusta Order Orła Białego). Generał rozdzielił swoje wojska i 4 kwietnia Kościuszko spotkał się pod Racłwicami ze słabszą kolumną generała Tormasowa. Dowdzca wojsk rosyjskich nie zaczekał na Denisowa i sam zaatakował umocnioną linię Kościuszki. Na lewym skrzydle gdzie dowodził generał Jzef Zajączek odnisł powodzenie - atak prowadził pułkownik Pustowałow , uczestnik bitew pod Zieleńcami i Dubienką na czele batalionu pułku jegrw Jekaterynosławskich. O zwycięstwie rozstrzygneło uderzenie w centrum , na głwną kolumnę Tormasowa. Pierwszy dopadł działa i zdobył je Wojciech Bartos , chłop z Rzędowic (następnego dnia wynagrodzony rangą chorążego i nazwiskiem Głowacki). W bitwie zginął rwnież Pustowałowi niemal wszyscy jegrzy . W bitwie tej zdobyto 12 dział , mnstwo broni ręcznej , sztandar kawalerii ,

zabito i poraniono około 1000 żołnierzy a do niewoli wzięto tylko 22 - chłopi nie znajac słowa pardon na śmierć bili. U schytłku dnia ukazały się pułki Denisowa - nie odważył się on jednak zaatakować. Denisow cofnął się ku Kazimierzy a Kościuszko ku Słomnikom. Pomimo zwycięstwa w polu droga do Warszawy została zamknięta.



Tymczasem w Warszawie - mimo osłabienia pod Racławicami załogi carskiej - Igelstrom zamierzał opanować Arsenał i rozbić garnizon polski. Nie doszło jednak do tego, ponieważ wysłannik Kościuszki Tomasz Maruszewski rozwinął działalność agitacyjną mobilizując lud.

W ciągu dwch dni 17 i 18 kwietnia toczyły się w Warszawie walki, w ktrych decydującą rolę odegrały biedniejsze warstwy ludności: rzemieślnicy, służba, czeladź z Janem Kilińskim na czele. Igelstrom musiał wycofać się z Warszawy tracąc 60 % garnizonu. Władzę prezydenta Warszawy z polecenia krla objął Ignacy Zakrzewski, a komendantem wojskowym został gen. Stanisław Mokronowski.

Zakrzewski ogłosił akces do powstania krakowskiego i przeprowadził wybory do Rady Zastępczej Tymczasowej. Umiarkowany charakter władzy nie zadowolił ludu a szczeglnie powstałego 24 kwietnia radykalnego klubu jakobinw.



Powstanie rozszerzało się. W dniach 22-23 kwietnia Jakub Jasiński stojąc na czele radykalnego sprzysiężenia opanował Wilno. Rosły siły powstańcze skupione wokł Kościuszki w Małopolsce. Obok radykalizacji ludności miejskiej widoczne były zmiany nastrojw wśrd chłopw. Domagali się oni reform . Kościuszko 7 maja w obozie pod Połańcem wydał Uniwersał połaniecki, w ktrym przyznano chłopom wolność osobistą, zagwarantowano nieusuwalność z ziemi, zmniejszono pańszczyznę, chłopw służących w wojsku zwolniono z niej całkowicie. Radykalny odłam powstania , jakobini z Hugo Kołłątajem na czele wysuwał program uwłaszczenia chłopw. Ważnym krokiem było ustanowienie dozorcw dbających, aby postanowienia w stosunku do chłopw były realizowane przez panw. Uniwersał połaniecki tylko w małym zakresie wszedł w życie. Szlachta nie chciała zrezygnować z przywilejw. Kościuszko nie chcąc pozbawiać

się poparcia szlachty ( bez niej nie można było wwczas myśleć o walce o niepodległość ) musiał mimo subiektywnego przekonania o konieczności bardziej radykalnych rozwiązań szukać kompromisw.



W Warszawie polityka Rady Zastępczej Tymczasowej spotkała się z krytyką zarwno jakobinw jak i zbliżającego się Kościuszki. W nocy z 8 na 9 maja jakobini postawili szubienice dla targowiczan. W obliczu żądań ludu Rada Zastępcza rozszerzyła kompetencje sądu kryminalnego, ktry skazał na śmierć hetmanw Ożarowskiego, Zabiełłę, marszałka Rady Nieustającej Ankwicza i biskupa Kossakowskiego.



Kościuszko rozwiązał Radę Zastępczą Tymczasową , a także powstałą w Wilnie Radę Najwyższą Litewską i powołał zapowiedzianą w Akcie powstania Radę Najwyższą Narodową, w skład ktrej weszli i jakobini i moderaci.



Prasa i propaganda, ktra podlegała Dmochowskiemu wpłynęła na wzrost nastrojw rewolucyjnych. Kołłątaj, ktry objął Wydział Skarbu wprowadził progresywne podatki,zastosował rekwizycje , np.sreber kościelnych na bicie monet, wprowadził do obiegu pierwsze bilety skarbowe budując podstawy finansowe powstania. Przejmowano zakłady przemysłowe, egzekwowano dostawy zabezpieczając zaopatrzenie nie tylko dla wojska ale i cywilnej ludności Warszawy.



Jakobini wzmogli swoją działalność ideologiczną. Doprowadziło to do nowych wystąpień ludu warszawskiego (28 czerwiec). Teraz już bez sądu wyciągnięto przemocą z więzień targowiczan oraz ludzi podejrzanych o sprzyjanie im i powieszono ich (biskup Massalski, kasztelan Czetwertyński). Ten krok przerażonych francuskim radykalizmem odsunął od jakobinw wielu zwolennikw.



Tymczasem sytuacja militarna powstania uległa pogorszeniu. Dziesiątego maja 1794 r. armia pruska w sile 17 tys. ludzi przekroczyła granice Polski. Nie mogąc się przeciwstawić połączonym siłom rosyjsko-pruskim Kościuszko ponisł klęskę pod Szczekocinami (6 czerwiec) - na polu bitwy obecny był i sprawował komendę krl pruski Fryderyk Wilhelm 2 . Pmieważ na polu znajdował się krl należało przedefilowac przed Jego Krlewską Mością - kroczenie oddziałw według starszeństwa generałw. Ale to nie było powodem przegranej - Kościuszko miał 12 tys. wojska przeciw 24 , 29 dział przeciw 122 . Mimo tej przewagi centrum lini wytrzymało szarżę 14 szwadronw jazdy carskiej (centrum tworzyli kosynierzy wsparci przez piechotę. Kościuszko cofnął się pod Kielce , bitwa była przegrana . Polegli w niej gen. Jan Grochowski i Jzef Wodzicki, Wojciech - Bartos Głowacki odnisł ciężką ranę i zmarł , pochowany został w kolegiacie w Kielcach. Następnie przyszła klęska generała Zajączka pod Chełmem (8 czerwiec) gdzie pospolite ruszenie, kosynierzy i pikinierzy rozbiegli się w panice - nie wytrzymali prby ze świeżo przybyłym z Rosji korpusem gen. Ottona Wilhelma

Derfeldena , oraz kapitulacja bez walki Krakowa (20 sierpnia). Armia powstańcza zaczęła się wycofywać w kierunku Warszawy. Powstał plan przeniesienia powstania do Wielkopolski. Już w pierwszej fazie przygotowań insurekcyjnych w kraju i na emigracji liczono na szeroki udział Wielkopolan. Wskazywały na to ich kontakty z wysłannikami Kościuszki oraz powiązania z Towarzystwem Patriotycznym w Warszawie.



Wybuch powstania spowodował na tych ziemiach wzmocnienie pruskich garnizonw i liczne aresztowania wśrd osb podejrzanych o działalność spiskową. Publikowano patenty krlewskie nakazujące polskim poddanym pod groźbą konfiskaty dbr powrt w granice pruskich posiadłości. Pomimo tych grźb formowano na terenach objętych powstaniem Wielkopolskie Odziały Strzelcw, a w czerwcu 1794 r. Rada Najwyższa Narodowa wydała odezwę "Do obywatelw prowincji Wielkopolskiej" wzywającą do powstania.



Nastąpiło to jednak dopiero w sierpniu w chwili gdy większość oddziałw pruskich i rosyjskich oblegała Warszawę bronioną przez 23 tys. wojska i całą zdolną do walki ludność.



Z pomocą wielkopolskim powstańcom miały przyjść regularne oddziały wojska z Warszawy. Prby przedarcia się jakie podejmowano skończyły się niepowodzeniami.



Wybuch powstania w Wielkopolsce na tyłach armii pruskiej oblegającej Warszawę spowodował, że krl pruski po niepowodzeniach szturmw, obawiając się odcięcia armii od reszty kraju, zdecydował się na przerwanie oblężenia.



Druga faza działań powstańczych w Wielkopolsce rozpoczęła się w chwili przybycia na te ziemie regularnego wojska pod wodzą Henryka Dąbrowskiego w sile 2300 osb. Wraz z nim na te ziemie przybył Jzef Wybicki przystępując do organizowania władz powstańczych.



Wojska powstańcze wkroczyły w granice pierwszego pruskiego zaboru i 2 października zajęły Bydgoszcz.



Tymczasem w okresie oblężenia Warszawy sytuacja na wschodzie uległa pogorszeniu. Na Litwie mimo krtkotrwałych sukcesw powstańcy musieli się w sierpniu wycofać pod naporem przeważających sił rosyjskich i oddać Wilno. Jednocześnie wobec pokojowych deklaracji Turcji stojący dotychczas ze swoją armią na Ukrainie generał Suworow przeprawił się przez Polesie i rozbił słaby korpus powstańczy broniący przeprawy przez Bug. Walczący już w Polsce gen.Iwan Fersen dążył do połączenia się z Suworowem. Wystąpienie Kościuszki przeciw Fernsenowi skończyło się klęską pod Maciejowicami (10 października) , siły rosyjskie liczyły około 12

tys. , polskie około 8 tys.bitwa trwała około 7 godzin - popis wielkiego męstwa artylerii i piechoty polskiej . Fernsen całkowicie oskrzydlił słabszego przeciwnika, ktremu rozlewisko rzeki Okrzejki utrudniały odwrt . Kościuszko przecenił własna przewagę moralną , ostatni broniący się czyli Działyńczycy i fizylierzy zajęli pozycję w dworze maciejowickim, wystrzelawszy ładunki, wepchnięci do piwnicy walczyli do końca bagnetami.



Klęska ta w zasadzie niewielka miała negatywne znaczenie moralne, oznaczała bowiem utratę dla powstania Kościuszki, ktry po upadku z konia , ranny został wzięty do niewoli, do niewoli dostali się rwnież trzej generałowie Sierakowski, Kamiński i Kniaziewicz, ranny Niemcewicz.



Nowym naczelnikiem został 11 października Tomasz Wawrzecki. Sytuacja wojskowa powstania stawała się coraz trudniejsza. Nie potrafił on zorganizować skutecznej obrony Warszawy.



Dnia 4 listopada Suworow zaatakował szturmem Pragę. Po kilku godzinach Praga została zdobyta. Obrońcom, a także ludności cywilnej zgotowano krwawą zemstę- rzeź Pragi. Wawrzecki opuścił Warszawę wraz z wojskiem.Jakobini okazali się niezdolni do przejęcia władzy. Ostatecznie armia uległa rozproszeniu pod Radoszycami 16 listopada.Był to koniec powstania. Przywdcw osadzono w więzieniach rosyjskich, pruskich i austriackich. Insurekcję kościuszkowską uznano za jeden z najbardziej przełomowych zdarzeń w historii społeczeństwa, narodu i państwa Polskiego. Powstanie kościuszkowskie objęło wszystkie dzielnice porozbiorowego państwa i skierowane było przeciwko dwm zaborcom Rosji i Prusom. Miało charakter wojny rewolucyjnej .Trwało prawie osiem miesięcy od 12 marca do 16 listopada. Brało w nim udział prawie 300 tys. ludzi z czego połowa to regularne formacje, reszta to pospolite ruszenie. Kościuszko organizował powszechny system rekrutacji do armii, kadrę oficerską stanowili uczniowie Szkoły Rycerskiej. Powstanie kościuszkowskie zapoczątkowało demokratyczne przemiany w społeczeństwie polskim i stanowiło ważny krok w rozwązaniu sprawy chłopskiej.



Po drugim rozbiorze likwidacja państwa polskiego była przesądzona. Powstanie 1794 r. było jedyną szansą ratowania Polski. Udział w walce o niepodległość stał się ważnym elementem wzmacniającym poczucie narodowe najszerszych warstw społecznych. Racławickie kosy pozostały trwałym symbolem męstwa i ofiarności chłopw. Rwnocześnie perspektywa przemian społecznych deklarowana w uniwersałach kościuszkowskich odstręczała część szlachty od całkowitego zaangażowania się w walkę co było jedną z przyczyn klęski.



Upadek powstania był przede wszystkim wynikiem znacznej przewagi militarnej zaborcw.



Polska była w swojej walce całkowicie osamotniona. Za to Francja skorzystała na oporze Polski. Powstanie skłoniło Prusy do wycofania się z wojny na zachodzie i zawarcia separatystycznego pokoju z rewolucyjną Francją. Powstanie kościuszkowskie uratowało rewolucję






Przykadowe prace

Ściąga z ekonomii.

Ściąga z ekonomii. Fazy działalności produkcyjnej Produkcja-proces wytwarzania dbr materialnych nazywanych produktami lub wyrobami gotowymi Fazy działalności: planowanie marketingowe, zaopatrzenie i materiałka, proces produkcji, zbyt wyrobw Technologia-szczegłowy opis wszystkich opera...

Zagadnienia - gramatyka

Zagadnienia - gramatyka 1. Porownaj dwa poniższe teksty. Określ ich funkcje, wyodrebnij i nazwij środki językowe dominujące w obydwu. a). W nocy i w ciągu dnia była spora burza, ale prz. wieczorem ucichła i morze się uspokoiło b). Morze w nocy - łamało...

"Kordian" - elementy werteryzmu i hamletyzmu.

"Kordian" - elementy werteryzmu i hamletyzmu. WERTERYZM Kiedy przyjrzymy się wczesnej biografii Kordiana odnajdziemy w niej typowe dla wczesnego romantyzmu elementy: miłość ktra nie daje spełnienia (miłość do Laury), lecz staje się źrdłem rozterek a nawet...

Widz bierny obserwator, czy widz - wspłuczestnik scenicznych wydarzeń??

Widz bierny obserwator, czy widz - wspłuczestnik scenicznych wydarzeń?? Zarwno sytuacja, w ktrej widz jest jedynie biernym obserwatorem jak i sytuacja, w ktrej jest aktywnym uczestnikiem wydarzeń scenicznych wydaje mi się ciekawa. Oczywiście rwnież bardzo ważny jest poziom samej sztuki or...

Zmiany stanu skupienia ciał

Zmiany stanu skupienia ciał Topnienie - przemiana fazowa, polegająca na przejściu substancji ze stanu stałego w stan ciekły Energia dostarczana do ciała stałego powoduje pokonanie sił wiążących między cząsteczkami ciała stałego. Zjawisko topnienia ...

Wpływ procesu globalizacji na gospodarkę

Wpływ procesu globalizacji na gospodarkę Temat: Wpływ procesu globalizacji na gospodarkę. Co to jest globalizacja? Stały wzrost bezrobocia, zniszczenie środowiska, zatruta żywność, choroby cywilizacyjne, wzrost motoryzacji, ilości śmieci, pogłębiająca się ...

Udowodnij, że epoka Średniowiecza nie jest epoką zaślepienia, ciemnoty i zabobonw.

Udowodnij, że epoka Średniowiecza nie jest epoką zaślepienia, ciemnoty i zabobonw. Nazwa średniowiecze pochodzi z XVII w. Oznacza czas średni między starożytnością a renesansem. Jest to epoka spod znaku krzyża i miecza, bowiem jego rozwj torowali duchowni i rycerze. Te dwa...

Charakterystyka Tezeusza

Charakterystyka Tezeusza Tezeusz to bohater jednego z mitw, w ktrym przedstawiony jest jako najsłynniejszy bohater i wojownik ateński. Nie wiadomo jakie miał on pochodzenie, wiadomo tylko, że jego matka – Ajtra była krlewną z Trojzeny, a ojciec krlem Attyki. Pewnego dnia Teze...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry