• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Przyczyny...

Nawigacja

Przyczyny wybuchu powstania kościuszkowskiego



Przyczyny wybuchu powstania kościuszkowskiego




Przyczyny powstania Kosciuszkowskiego:

- utrata suwerenności Polski po 2 rozbiorze

- sprzyjajaca sytuacja miedzynarodowa

- dążenie do uzyskania pomocy Francji

- kryzys gospodarczy w RP

- działalnośc konspiracyjna

- działalnośc emigracji politycznej

- wpływ ideologi liberalizmu

- konserwatywne nastawienie szlachty

- walka z Prusami i Rosją

24.III.1794 - ogłoszenia powstania miedzynar.

Kosynierzy - żołnierze walczący w powstaniu

Deficyt- wiecej wydatkow niż przychodw

Tomasz Wawrzecki - nast.dowodca powstania

4.IV.1794 - bitwa pod Racławicami

16.IV.1794 - powstanie na Litwie (J.Jasiński)

21-23.IV - powstanie w Warszawie

7-9.V.1794 - uniwersał połaniecki - zachęcał chłopw do powstania

6.VI-bitwa pod Szczękocinami

10.X.-bitwa pod Maciejowicami

(Kościuszko w niewoli)

Rada Najwyższa narodowa - stworzona przez Kościuszkę (bicie monet itp...)

Październik 1795 - układ rozbiorczy (3 rozbir).

Drugi rozbir Polski stał się nie tylko końcem państwowości, ale i gospodarki. Wprowadzona przez zaborcw rabunkowa eksploatacja wczesnego przemysłu i obciążenie wsi wysokimi kontrybucjami spowodowało upadek polskich manufaktur i bankw. Szybko rosły ceny żywności. Warszawa stała się wkrtce najdroższym miastem w Europie. Ludność popadała w coraz większą nędzę. Nie było czym opłacać urzędnikw, wojska i dostawcw. Nastroje pogarszało rozkradanie majątku narodowego przez dygnitarzy targowicko-grodzieńskich. Ich pysznienie się bogactwem powodowało rosnącą nienawiść uzewnętrznianą w pieśniach rewolucyjnych, plakatach i żądaniach ukarania targowiczan. Szczeglnie wrzenie powstało w szeregach wojska polskiego. Rządy targowiczan przywrciły władzę hetmanw, co postawiło młodych oficerw w opozycji, a tym samym skłoniło do udziału w spiskach powstańczych. Szczeglnie aktywni byli ci, ktrych pozbawiono orderu Virtuti Militari i nabytego w wojnie 1792 r. stopnia. W lutym 1793 r. lud Warszawy uniemożliwił zajęcie Arsenału przez wojska carskie. Na miejsce Sieversa ,opowiadającego się za zachowaniem okrojonej Polski, mianowany został nowy ambasador rosyjski gen. Josif A. Igelstrom, ktry w swoich działaniach oparł się na targowiczanach. On to zażądał po wykryciu spisku w wojsku i aresztowaniu przywdcw od wznowionej Rady Nieustającej redukcji wojska do połowy i wcielenia go do armii carskiej.

Część działaczy Sejmu Czteroletniego i oficerw przebywających na emigracji w Saksonii przygotowywała walkę zbrojną w kraju. Na terenie wszystkich zaborw powstawały organizacje spiskowe. Podniecające wieści napływające z rewolucyjnej Francji i z bliskiego Śląska, gdzie w 1793 r. doszło do wystąpień społecznych rwnież zachęcały do podjęcia działań. W maju 1793 r. zawiązano sprzysiężenie powstańcze.

Obz powstańczy był zrżnicowany politycznie. Umiarkowana prawica to stronnictwo patriotyczne z okresu Sejmu Czteroletniego z krlem Stanisławem Augustem na czele. Tej grupie nie udało się uzyskać większych wpływw. Największe znaczenie w powstaniu mieli przedstawiciele centrum, nie wychodzący poza Konstytucję 3 Maja, liczący na sprzyjającą sytuację międzynarodową i nie chcący ograniczyć praw szlachty. Byli to między innymi Ignacy Potocki, Ignacy Wyssogota Zakrzewski, Jzef Wybicki, Andrzej Kapostas. Do lewicy powstania tzn. do grupy tzw. polskich jakobinw należeli między innymi: Tomasz Maruszewski, Jan Alojzy Orchowski, Hugo Kołłątaj i Jakub Jasiński. Jakobini głosili hasła walki powstańczej z udziałem możliwie szerokich mas społeczeństwa, ukarania zdrajcw, demokratycznych władz i realizacji postanowień w sprawie chłopskiej. Tworzyli oni rewolucyjną atmosferę powstania.

Podejmowano zabiegi o uzyskanie pomocy zewnętrznej. Sprzysiężeni liczyli na Francję. Mimo misji Kościuszki do Paryża, Francja nie zamierzała angażować się po stronie Polski traktując powstanie jako szlacheckie. Tym większe znaczenie miały przygotowania w kraju. Wybuch powstania planowano na jesień 1793 r.. Po dokonaniu inspekcji powstańczych sił Kościuszko, ktry we wrześniu 1793 r. został wyznaczony na naczelnego wodza i dyktatora powstania odroczył termin do wiosny następnego roku.

Dwunastego marca 1794 r. brygadier Antoni Jzef Madaliński odmwił przeprowadzenia redukcji swojego oddziału kawalerii i rozpoczął marsz w kierunku Krakowa na czele 1200 ludzi. Był to faktyczny wybuch powstania. Ogłoszenie powstania przez Kościuszkę nastąpiło 24 marca na rynku w Krakowie. Złożył przysięgę na wierność narodowi jako Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej , a następnie ogłosił w ratuszu “ Akt powstania obywatelw, mieszkańcw wojewdztwa krakowskiego “.Kościuszko powołał pod broń mężczyzn w wieku od 18 do 28 roku życia i zapowiedział uzbrojenie wszystkich miast i wsi. Zgromadziwszy wokł siebie po nadejściu Madalińskiego ponad 4 tys. żołnierzy i 2 tys. kosynierw wyruszył na Warszawę. Wojsko carskie ścigające Madalińskiego zastąpiło mu drogę .Siłami rosyjskimi dowodził generał Teodor Denisow (otrzymał nieco wcześniej od Stanisława Augusta Order Orła Białego). Generał rozdzielił swoje wojska i 4 kwietnia Kościuszko spotkał się pod Racłwicami ze słabszą kolumną generała Tormasowa. Dowdzca wojsk rosyjskich nie zaczekał na Denisowa i sam zaatakował umocnioną linię Kościuszki. Na lewym skrzydle gdzie dowodził generał Jzef Zajączek odnisł powodzenie - atak prowadził pułkownik Pustowałow , uczestnik bitew pod Zieleńcami i Dubienką na czele batalionu pułku jegrw Jekaterynosławskich. O zwycięstwie rozstrzygneło uderzenie w centrum , na głwną kolumnę Tormasowa. Pierwszy dopadł działa i zdobył je Wojciech Bartos , chłop z Rzędowic (następnego dnia wynagrodzony rangą chorążego i nazwiskiem Głowacki). W bitwie zginął rwnież Pustowałowi niemal wszyscy jegrzy . W bitwie tej zdobyto 12 dział , mnstwo broni ręcznej , sztandar kawalerii ,

zabito i poraniono około 1000 żołnierzy a do niewoli wzięto tylko 22 - chłopi nie znajac słowa pardon na śmierć bili. U schytłku dnia ukazały się pułki Denisowa - nie odważył się on jednak zaatakować. Denisow cofnął się ku Kazimierzy a Kościuszko ku Słomnikom. Pomimo zwycięstwa w polu droga do Warszawy została zamknięta.



Tymczasem w Warszawie - mimo osłabienia pod Racławicami załogi carskiej - Igelstrom zamierzał opanować Arsenał i rozbić garnizon polski. Nie doszło jednak do tego, ponieważ wysłannik Kościuszki Tomasz Maruszewski rozwinął działalność agitacyjną mobilizując lud.

W ciągu dwch dni 17 i 18 kwietnia toczyły się w Warszawie walki, w ktrych decydującą rolę odegrały biedniejsze warstwy ludności: rzemieślnicy, służba, czeladź z Janem Kilińskim na czele. Igelstrom musiał wycofać się z Warszawy tracąc 60 % garnizonu. Władzę prezydenta Warszawy z polecenia krla objął Ignacy Zakrzewski, a komendantem wojskowym został gen. Stanisław Mokronowski.

Zakrzewski ogłosił akces do powstania krakowskiego i przeprowadził wybory do Rady Zastępczej Tymczasowej. Umiarkowany charakter władzy nie zadowolił ludu a szczeglnie powstałego 24 kwietnia radykalnego klubu jakobinw.



Powstanie rozszerzało się. W dniach 22-23 kwietnia Jakub Jasiński stojąc na czele radykalnego sprzysiężenia opanował Wilno. Rosły siły powstańcze skupione wokł Kościuszki w Małopolsce. Obok radykalizacji ludności miejskiej widoczne były zmiany nastrojw wśrd chłopw. Domagali się oni reform . Kościuszko 7 maja w obozie pod Połańcem wydał Uniwersał połaniecki, w ktrym przyznano chłopom wolność osobistą, zagwarantowano nieusuwalność z ziemi, zmniejszono pańszczyznę, chłopw służących w wojsku zwolniono z niej całkowicie. Radykalny odłam powstania , jakobini z Hugo Kołłątajem na czele wysuwał program uwłaszczenia chłopw. Ważnym krokiem było ustanowienie dozorcw dbających, aby postanowienia w stosunku do chłopw były realizowane przez panw. Uniwersał połaniecki tylko w małym zakresie wszedł w życie. Szlachta nie chciała zrezygnować z przywilejw. Kościuszko nie chcąc pozbawiać

się poparcia szlachty ( bez niej nie można było wwczas myśleć o walce o niepodległość ) musiał mimo subiektywnego przekonania o konieczności bardziej radykalnych rozwiązań szukać kompromisw.



W Warszawie polityka Rady Zastępczej Tymczasowej spotkała się z krytyką zarwno jakobinw jak i zbliżającego się Kościuszki. W nocy z 8 na 9 maja jakobini postawili szubienice dla targowiczan. W obliczu żądań ludu Rada Zastępcza rozszerzyła kompetencje sądu kryminalnego, ktry skazał na śmierć hetmanw Ożarowskiego, Zabiełłę, marszałka Rady Nieustającej Ankwicza i biskupa Kossakowskiego.



Kościuszko rozwiązał Radę Zastępczą Tymczasową , a także powstałą w Wilnie Radę Najwyższą Litewską i powołał zapowiedzianą w Akcie powstania Radę Najwyższą Narodową, w skład ktrej weszli i jakobini i moderaci.



Prasa i propaganda, ktra podlegała Dmochowskiemu wpłynęła na wzrost nastrojw rewolucyjnych. Kołłątaj, ktry objął Wydział Skarbu wprowadził progresywne podatki,zastosował rekwizycje , np.sreber kościelnych na bicie monet, wprowadził do obiegu pierwsze bilety skarbowe budując podstawy finansowe powstania. Przejmowano zakłady przemysłowe, egzekwowano dostawy zabezpieczając zaopatrzenie nie tylko dla wojska ale i cywilnej ludności Warszawy.



Jakobini wzmogli swoją działalność ideologiczną. Doprowadziło to do nowych wystąpień ludu warszawskiego (28 czerwiec). Teraz już bez sądu wyciągnięto przemocą z więzień targowiczan oraz ludzi podejrzanych o sprzyjanie im i powieszono ich (biskup Massalski, kasztelan Czetwertyński). Ten krok przerażonych francuskim radykalizmem odsunął od jakobinw wielu zwolennikw.



Tymczasem sytuacja militarna powstania uległa pogorszeniu. Dziesiątego maja 1794 r. armia pruska w sile 17 tys. ludzi przekroczyła granice Polski. Nie mogąc się przeciwstawić połączonym siłom rosyjsko-pruskim Kościuszko ponisł klęskę pod Szczekocinami (6 czerwiec) - na polu bitwy obecny był i sprawował komendę krl pruski Fryderyk Wilhelm 2 . Pmieważ na polu znajdował się krl należało przedefilowac przed Jego Krlewską Mością - kroczenie oddziałw według starszeństwa generałw. Ale to nie było powodem przegranej - Kościuszko miał 12 tys. wojska przeciw 24 , 29 dział przeciw 122 . Mimo tej przewagi centrum lini wytrzymało szarżę 14 szwadronw jazdy carskiej (centrum tworzyli kosynierzy wsparci przez piechotę. Kościuszko cofnął się pod Kielce , bitwa była przegrana . Polegli w niej gen. Jan Grochowski i Jzef Wodzicki, Wojciech - Bartos Głowacki odnisł ciężką ranę i zmarł , pochowany został w kolegiacie w Kielcach. Następnie przyszła klęska generała Zajączka pod Chełmem (8 czerwiec) gdzie pospolite ruszenie, kosynierzy i pikinierzy rozbiegli się w panice - nie wytrzymali prby ze świeżo przybyłym z Rosji korpusem gen. Ottona Wilhelma

Derfeldena , oraz kapitulacja bez walki Krakowa (20 sierpnia). Armia powstańcza zaczęła się wycofywać w kierunku Warszawy. Powstał plan przeniesienia powstania do Wielkopolski. Już w pierwszej fazie przygotowań insurekcyjnych w kraju i na emigracji liczono na szeroki udział Wielkopolan. Wskazywały na to ich kontakty z wysłannikami Kościuszki oraz powiązania z Towarzystwem Patriotycznym w Warszawie.



Wybuch powstania spowodował na tych ziemiach wzmocnienie pruskich garnizonw i liczne aresztowania wśrd osb podejrzanych o działalność spiskową. Publikowano patenty krlewskie nakazujące polskim poddanym pod groźbą konfiskaty dbr powrt w granice pruskich posiadłości. Pomimo tych grźb formowano na terenach objętych powstaniem Wielkopolskie Odziały Strzelcw, a w czerwcu 1794 r. Rada Najwyższa Narodowa wydała odezwę "Do obywatelw prowincji Wielkopolskiej" wzywającą do powstania.



Nastąpiło to jednak dopiero w sierpniu w chwili gdy większość oddziałw pruskich i rosyjskich oblegała Warszawę bronioną przez 23 tys. wojska i całą zdolną do walki ludność.



Z pomocą wielkopolskim powstańcom miały przyjść regularne oddziały wojska z Warszawy. Prby przedarcia się jakie podejmowano skończyły się niepowodzeniami.



Wybuch powstania w Wielkopolsce na tyłach armii pruskiej oblegającej Warszawę spowodował, że krl pruski po niepowodzeniach szturmw, obawiając się odcięcia armii od reszty kraju, zdecydował się na przerwanie oblężenia.



Druga faza działań powstańczych w Wielkopolsce rozpoczęła się w chwili przybycia na te ziemie regularnego wojska pod wodzą Henryka Dąbrowskiego w sile 2300 osb. Wraz z nim na te ziemie przybył Jzef Wybicki przystępując do organizowania władz powstańczych.



Wojska powstańcze wkroczyły w granice pierwszego pruskiego zaboru i 2 października zajęły Bydgoszcz.



Tymczasem w okresie oblężenia Warszawy sytuacja na wschodzie uległa pogorszeniu. Na Litwie mimo krtkotrwałych sukcesw powstańcy musieli się w sierpniu wycofać pod naporem przeważających sił rosyjskich i oddać Wilno. Jednocześnie wobec pokojowych deklaracji Turcji stojący dotychczas ze swoją armią na Ukrainie generał Suworow przeprawił się przez Polesie i rozbił słaby korpus powstańczy broniący przeprawy przez Bug. Walczący już w Polsce gen.Iwan Fersen dążył do połączenia się z Suworowem. Wystąpienie Kościuszki przeciw Fernsenowi skończyło się klęską pod Maciejowicami (10 października) , siły rosyjskie liczyły około 12

tys. , polskie około 8 tys.bitwa trwała około 7 godzin - popis wielkiego męstwa artylerii i piechoty polskiej . Fernsen całkowicie oskrzydlił słabszego przeciwnika, ktremu rozlewisko rzeki Okrzejki utrudniały odwrt . Kościuszko przecenił własna przewagę moralną , ostatni broniący się czyli Działyńczycy i fizylierzy zajęli pozycję w dworze maciejowickim, wystrzelawszy ładunki, wepchnięci do piwnicy walczyli do końca bagnetami.



Klęska ta w zasadzie niewielka miała negatywne znaczenie moralne, oznaczała bowiem utratę dla powstania Kościuszki, ktry po upadku z konia , ranny został wzięty do niewoli, do niewoli dostali się rwnież trzej generałowie Sierakowski, Kamiński i Kniaziewicz, ranny Niemcewicz.



Nowym naczelnikiem został 11 października Tomasz Wawrzecki. Sytuacja wojskowa powstania stawała się coraz trudniejsza. Nie potrafił on zorganizować skutecznej obrony Warszawy.



Dnia 4 listopada Suworow zaatakował szturmem Pragę. Po kilku godzinach Praga została zdobyta. Obrońcom, a także ludności cywilnej zgotowano krwawą zemstę- rzeź Pragi. Wawrzecki opuścił Warszawę wraz z wojskiem.Jakobini okazali się niezdolni do przejęcia władzy. Ostatecznie armia uległa rozproszeniu pod Radoszycami 16 listopada.Był to koniec powstania. Przywdcw osadzono w więzieniach rosyjskich, pruskich i austriackich. Insurekcję kościuszkowską uznano za jeden z najbardziej przełomowych zdarzeń w historii społeczeństwa, narodu i państwa Polskiego. Powstanie kościuszkowskie objęło wszystkie dzielnice porozbiorowego państwa i skierowane było przeciwko dwm zaborcom Rosji i Prusom. Miało charakter wojny rewolucyjnej .Trwało prawie osiem miesięcy od 12 marca do 16 listopada. Brało w nim udział prawie 300 tys. ludzi z czego połowa to regularne formacje, reszta to pospolite ruszenie. Kościuszko organizował powszechny system rekrutacji do armii, kadrę oficerską stanowili uczniowie Szkoły Rycerskiej. Powstanie kościuszkowskie zapoczątkowało demokratyczne przemiany w społeczeństwie polskim i stanowiło ważny krok w rozwązaniu sprawy chłopskiej.



Po drugim rozbiorze likwidacja państwa polskiego była przesądzona. Powstanie 1794 r. było jedyną szansą ratowania Polski. Udział w walce o niepodległość stał się ważnym elementem wzmacniającym poczucie narodowe najszerszych warstw społecznych. Racławickie kosy pozostały trwałym symbolem męstwa i ofiarności chłopw. Rwnocześnie perspektywa przemian społecznych deklarowana w uniwersałach kościuszkowskich odstręczała część szlachty od całkowitego zaangażowania się w walkę co było jedną z przyczyn klęski.



Upadek powstania był przede wszystkim wynikiem znacznej przewagi militarnej zaborcw.



Polska była w swojej walce całkowicie osamotniona. Za to Francja skorzystała na oporze Polski. Powstanie skłoniło Prusy do wycofania się z wojny na zachodzie i zawarcia separatystycznego pokoju z rewolucyjną Francją. Powstanie kościuszkowskie uratowało rewolucję






Przykadowe prace

Tuwim czołowym przedstawicielem Skamandra.

Tuwim czołowym przedstawicielem Skamandra. W Wierszach Tuwim zmieniło się dotychczas nam znane podejście do funkcji poety (, ktry był wieszczem, nauczycielem i rozumiały go wąski grupy ludzi), miłości (do tej pory nieszczęśliwej, wręcz tragicznej) oraz życia (odej...

Biografia - Arystoteles - biografia, twierdzeniai cytaty

Biografia - Arystoteles - biografia, twierdzeniai cytaty Arystoteles, gr. ???????????, Aristoteles (ur. 384, zm. 322 p.n.e.) – Urodził się w greckiej kolonii Stagirus u wybrzeży Tracji. Jego ojciec był nadwornym lekarzem macedońskiego krla Amynasa. W wieku 17 lat Arystoteles został wysł...

Konsekwencje buntu człowieka wobec zasad moralności chrześcijańskiej.

Konsekwencje buntu człowieka wobec zasad moralności chrześcijańskiej. Od wiekw żyje człowiek w świecie, gdzie zasady moralne i etyka determinują wszelkie działanie. Zbrodnia i kara Fiodora Dostojewskiego odsłania konsekwencje wystąpienia przeciw zasadom moralności chrz...

Gospodarka woda energia

Gospodarka woda energia 1. Energia pierwotna- energia w postaci nie przerobionej, energia zawarta w zasobach energetycznych: ropa naftowa, węgiel kamienny, gaz ziemny, energia słoneczna, energia potencjalna, woda, wiatr Energia wtrna- energia zawarta w produktach energetycznych, powstaje w wyniku działania cz...

Chrześcijaństwo Islam Buddyzm

Chrześcijaństwo Islam Buddyzm Chrześcijaństwo podobnie jak Islam jest religią monoteistyczną, czyli wiarą w Jednego Boga, tylko, że chrześcijanie wierzą w Boga w Trzech osobach Boskich (Bg Ojciec, Syn Boży, Duch Święty), a muzułmanie tylko w jednego Bo...

Pierwsza pomoc tonącym

Pierwsza pomoc tonącym 1.Co to jest utonięcie? 2. Co to jest przytopienie? 3. Pierwsza pomoc w tonięciu. 4.Przyczyny utonięć. AD1 Utonięcie - rodzaj uduszenia gwałtownego, do ktrego dochodzi na skutek zablokowania drg oddechowych płynem, najczęściej wod...

Wojna trzydziestoletnia 1618-1648

Wojna trzydziestoletnia 1618-1648 Wojna trzydziestoletnia 1618-1648 1. Ożyły ponownie konflikty francusko-habsburskie oraz charakter religii jaką wyznawało dane państwo europejskie stały się głwnymi przyczynami wojny 2. Sytuacja w Rzeszy. Katolicy i protestanci obawiali się...

Mistrz i Małgorzata jako powieść filozoficzno - etyczna.

Mistrz i Małgorzata jako powieść filozoficzno - etyczna. Mistrz i Małgorzata to powieść skłaniająca czytelnika do refleksji nad życiem i wartościami etycznymi. Przedstawiając stosunki społeczne panujące w Rosji, Bułhakow sprzeciwia się systemowi totalitar...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry