• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Rewulucj...

Nawigacja

Rewulucja 1956



Rewulucja 1956


Rewolucja, powstanie, zryw... Słowa ktrymi wczesne media, określały wydarzenia roku 1956 w całym bloku wschodnim. Bunt przeciwko niewoli, bunt przeciwko stagnacji, i wreszcie bunt przeciw zmowie milczenia. Co trzeba wiedzieć, by zrozumieć? By zobaczyć i przede wszystkim pamiętać?



W związku z wydarzeniami radio warszawskie nadało komunikat następującej treści: W dniu dzisiejszym doszło do poważnych zaburzeń na terenie miasta Poznania. Od pewnego czasu agentura imperialistyczna i reakcyjne podziemie starały się wykorzystać trudności ekonomiczne i bolączki w niektrych zakładach Poznania dla sprowokowania wystąpień przeciwko władzy ludowej. Wrg nieprzypadkowo obrał sobie jako teren prowokacji właśnie Poznań w chwili, gdy odbywają się tam Międzynarodowe Targi. Chodziło o to, aby rzucić cień na dobre imię Polski Ludowej, utrudnić rozwijanie naszej pokojowej wspłpracy międzynarodowej. W dniu dzisiejszym agentom wroga udało się sprowokować zamieszki uliczne. Doszło do napadw na niektre gmachy publiczne, co pociągnęło ofiary w ludziach.

Wydarzenia poznańskie z czerwca 1956 roku określano w krajowych środkach masowej informacji mianem zajść lub imperialistycznego spisku. Środowiska emigracyjne na Zachodzie, z Radiem Wolna Europa na czele, mwiły o powstaniu, a Jan Nowak-Jezioranski, dyrektor Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa, nazywał wydarzenia poznańskie krwawym czwartkiem. Z czasem utrwaliło się określenie Poznański Czerwiec. Był to pierwszy liczący się zryw wolnościowy robotnikw przeciwko władzom Polski Ludowej.

28 czerwca 1956 roku pracownicy Zakładw Hipolita Cegielskiego zastrajkowali, a następnie wyszli na ulice. Bezpośrednią przyczyną demonstracji były pogarszające się warunki płacy i pracy, nazywane niekiedy krzywdami ekonomicznymi. Ale podłoże miało charakter polityczny i polityczne były jego konsekwencje. Podczas manifestacji padały przeważnie okrzyki: Żądamy chleba!. W trakcie następujących po sobie wydarzeń radykalizowały się postulaty. Do robotnikw przyłączali się mieszkańcy Poznania. Na transparentach widniały napisy: Żądamy wolności słowa!. Po wyprowadzeniu z koszar wojska i skierowaniu go przeciwko demonstrantom, rozległy się okrzyki: Precz z komunistyczną dyktaturą!. W szczeglny sposb demonstranci zareagowali na widok czołgw. Ten wrogi gest władzy uznano jako przejaw arogancji i buty rządzących wobec pracujących, zwłaszcza zaś robotnikw.

Przechowywane w Archiwum Dokumentacji Mechanicznej w Warszawie materiały Radia Wolna Europa, szczeglnie nagrania dźwiękowe, obrazują z jednej strony faktyczny przebieg tego, co działo się na ulicach miasta, z drugiej zaś oddają klimat miejsca i czasu. Ważne są opinie zagranicznych komentatorw o wydarzeniach, w tym relacje bezpośrednich świadkw zajść w poszczeglnych dzielnicach miasta. Agencje Prasowe krzyczały o prowokacji imperialistycznej, media zaś opierały swoją wiedzę w głwnej mierze na słynnej wypowiedzi premiera Jzefa Cyrankiewicza: Kto odważy się podnieść rękę przeciwko władzy ludowej, może być pewien, że mu tę rękę władza odrąbie Czerwiec to czas dla Poznania szczeglny, odbywały się bowiem Międzynarodowe Targi, impreza skupiająca nie tylko handlowcw i wystawcw, ale rwnież dziennikarzy z rżnych krajw. Mimo woli stali się oni bezpośrednimi obserwatorami robotniczego buntu, krwawo stłumionego przez robotniczą władzę - buntu objawiającego się po raz pierwszy w kraju demokracji ludowej, buntu na tak wielką, niespotykaną wcześniej skalę.

Korespondenci zachodniej prasy, radia i telewizji informowali w depeszach o tym, co widzieli naocznie i co usłyszeli od poznaniakw. Do Monachium trafiali z wiadomościami uciekinierzy z Polski. Zdaniem dziennikarzy rozgłośni RWE Poznań utorował drogę do Października, a Gomułce drogę do władzy. Ale czy tylko?

Historia odzyskania niepodległości przez Węgry podobnie jak historia Polski, zakończyła się po roku 1989, ale rozpoczęła się w latach 1848-1849 kiedy miały miejsce rewolucyjne wystąpienia narodowowyzwoleńcze w czasie Wiosny Ludw. W 1867 r. (po klęsce Austrii w wojnie z Prusami) utworzono Austro-Węgry. Po zakończeniu I wojny światowej, z ktrej monarchia Habsburgw wyszła przegrana, powstała Republika Węgierska. Na podstawie układu z Trianon w 1920 r. terytorium Węgier zostało okrojone do rdzennie węgierskich ziem. W okresie międzywojennym kraj znajdował się pod rządami dyktatora Miklosa Horthy'ego. jako sprzymierzeniec hitlerowskich Niemiec, Węgry zajęły w latach 1938-1940 południową Słowację, Ukrainę Zakarpacką (wcześniej należącą do Czechosłowacji), część Siedmiogrodu. W 1941 r. Węgry brały udział w wojnie światowej (walcząc m.in. na froncie wschodnim). W 1944 r. kraj został zajęty przez Niemcw, wypartych przez Armię Czerwoną w 1945 r. W 1946 r. powstała zależna od ZSRR Węgierska Republika Ludowa. W 1956 r. w kraju wybuchła krwawo stłumiona rewolucja przeciwko stalinowskim rządom.

Pod wpływem opisanych już, wydarzeń, 27 czerwca w klubie im. Petofiego pisarze Tibor Dery i Tibor Tardos zażądali likwidacji cenzury i ustąpienia Rakosiego.

Demonstracja rozpoczęła się zgodnie z planem. O godzinie smej wieczorem zebrane tłumy usłyszały radiowe przemwienie premiera Erno Gero, ktre dowiodło jego całkowitego niezrozumienia sytuacji. Premier mwił, że głwnym celem wrogw ludu jest rozluźnienie więzw między chłopami i robotnikami oraz zachwianie wiary w partię. Potępił wszystkich, ktrzy w szeregach młodzieży usiłowali rozsiewać truciznę szowinizmu i wykorzystywać demonstracje do podważenia kierowniczej roli partii, jak rwnież zapewnił, że partia nie przestraszy się manifestacji. Dodał też: Będziemy dalej podążać po drodze socjalistycznego rozwoju. Jesteśmy przekonani, że w rolnictwie droga socjalistyczna jest jedyną słuszną drogą. Przede wszystkim musimy chronić nasze spłdzielnie. (...) Niezachwianym postanowieniem naszej partii jest dalsze podążanie po drodze socjalistycznej demokracji, na przekr wszystkim przeciwnościom.



25 października do Budapesztu przybyła delegacja z Moskwy złożona z osb Anastasa Mikojana i Michaiła Susłowa. Gdy prowadzili rozmowy z kierownictwem WPP, demonstrujący pod gmachem Parlamentu i żądający odejścia premiera Gero zostali ostrzelani przez oddziały AVH. Zginęło 200 osb, zaś zdarzenie na tyle zradykalizowało społeczne żądania, że samo ustąpienie Gero i zastąpienie go na tym stanowisku przez Kdra nie uspokoiło sytuacji. Rewolucja obejmowała coraz to nowe obszary kraju - powstawały komitety rewolucyjne, ktre niszczyły emblematy władzy radzieckiej i obalały pomniki, rozwiązywano spłdzielnie produkcyjne, większość zakładw strajkowała.

Jeden z uczestnikw wydarzeń pisze w swoim pamiętniku:

Ponure budapeszteńskie październikowe popołudnie skwierczało podnieceniem, gdy tramwaj zatrzymał się przy małym placu, na ktrym stał pomnik polskiego bohatera, generała Bema. Młode dziewczyny przypinały czerwono-biało-zielone kokardy młodzieży gromadzącej się na demonstrację organizowaną przez studentw uniwersytetu. Wielu z nich przyszło spod pomnika Petofiego, gdzie ta demonstracja się zaczęła. Działo się coś wielkiego. Moi przyjaciele i ja planowaliśmy tego wieczoru iść na wykład z historii. Zamiast słuchać o historii - skomentowałem - być może będziemy ją tworzyć.

Oskarżenia wobec wczesnego rządu przekształciły się wkrtce w postulaty wzywające do skończenia z sowiecką dominacją w Europie Wschodniej. Węgry powinny być niepodległe tak samo, jak Austria - ogłosili.

Wśrd Szesnastu Postulatw były:

- Natychmiastowe wycofanie wojsk sowieckich.

- Nowy rząd pod przywdztwem Imrego Nagy'a, popularnego przywdcy komunistycznego, dobrze znanego i szanowanego jako syn biednej chłopskiej rodziny.

- Usunięcie i osądzenie przestępczego kierownictwa.

- Wolne wielopartyjne wybory.

- Całkowita restrukturyzacja gospodarki.

- Całkowita wolność przekonań, słowa i druku.

- Przywrcenie kossuthowskiego godła (w miejsce godła typu sowieckiego) oraz święta narodowego 15 marca.

Głwne walki toczyły się w Budapeszcie. Ten sam uczestnik wspomina: ...rządowa policja polityczna, otworzyła ogień do demonstrantw żądających ogłoszenia w radiu ich szesnastu postulatw; zginęła młoda dziewczyna tuż obok mnie. Okryto ją węgierską flagą, ludzie z AVH zostali rozpędzeni przez demonstrantw, ktrym udało się zdobyć ich broń, reszta jest historią. Wraz z oblężeniem radia rozpoczęła się Rewolucja. Z pobliskich obiektw wojskowych zdobyto spakowaną, wysmarowaną broń i amunicję, i ci, ktrzy nie strzelali, spędzili noc na czyszczeniu karabinw i rozdawaniu ich bojownikom. Z pobliskiego mieszkania zadzwoniłem do rodzicw. Nie wiem, czy rano będziemy jeszcze żywi, ale jestem z bojownikami o wolność - powiedziałem ojcu. - Musimy walczyć, bo to nie może tak dłużej trwać. Dwanaście lat okupacji sowieckich wyzwolicieli to było więcej, niż mogliśmy tolerować.



Żołnierze radzieccy starali się unikać potyczek z mieszkańcami stolicy, ci zaś przede wszystkim atakowali znienawidzonych funkcjonariuszy AVH. Na stronę rewolucji przechodzili już nawet najwyżsi funkcjonariusze milicji. Pźniejsze dochodzenia obaliły teorię komunistw, że zajścia w dużej mierze prowokowane były przez byłych oficerw Horthy'ego - zatrzymywani byli w większości studenci i robotnicy. Na Węgrzech nikt już nie chciał komunizmu.

Wydarzenia rozgrywające się w stolicy miały olbrzymi wpływ na życie polityczne kraju. Reaktywowano Partię Socjaldemokratyczną (PSD) i Narodową Partię Chłopską tym razem pod nazwą Partii Petfi'ego (PP), Niezależną Partię Drobnych Rolnikw (NPDR) i Chrześcijańską Partię Ludową (ChPL). Powstawały nowe komitety, zrzeszenia i stowarzyszenia, a wokł Imre Nagy'a skupiali się opozycyjni działacze polityczni. Premier obiecał uznanie rewolucyjnych samorządw, rozpoczęcie negocjacji z ZSRR w sprawie wyprowadzenia wojsk radzieckich z terytorium państwa, zastąpienie wojska i policji demokratyczną Gwardią Narodową oraz rozwiązanie AVH, także przywrcenie tradycyjnych świąt i emblematw państwowości węgierskiej.

27 października do rządu madziarskiego weszli pierwsi przedstawiciele opozycji z NPDR (Zoltan Tildy, Bla Kovcs i Gyrgy Lukcs), a dzień pźniej premier spełnił obietnicę rozwiązania znienawidzonej służby bezpieczeństwa. KC rozwiązało natomiast swoje Biuro Polityczne i Sekretariat, a Gero i Kdr odlecieli do Moskwy. Kolejne wielkie nadzieje przynisł ze sobą dzień 30 października, kiedy to w stolicy Rosji ogłoszono dokument zapowiadający umacnianie przyjaźni między oboma państwami i ułożenie stosunkw na rwnoprawnych zasadach z możliwością wycofania Armii Czerwonej z Węgier, jeśli rząd węgierski uzna to za konieczne. Jeszcze tego samego dnia kierownictwo WPP podjęło decyzję o przekształceniu się w Węgierską Socjalistyczną Partię Robotniczą (WSPR), a nowa partia nie miała rządzić samodzielnie. Nagy oficjalnie ogłosił o powrocie do systemu partyjnego z 1945 r.

Życie na Węgrzech powoli wracało do normy i wydawało się, że rewolucja zwyciężyła. Było to jednak bardzo złudne uczucie - Chruszczow jeszcze tego dnia, w ktrym wydał dekret o wzajemnej przyjaźni, podjął rwnież decyzję o kolejnej interwencji wojsk radzieckich. Jej datę wyznaczono na 4 listopada. Zdawał sobie sprawę, że zezwolenie odłączenia się jednego państwa zagrozi stabilności całego bloku i że wyjście Węgier spod strefy wpływw Moskwy spowoduje reakcję domina i w państwach ościennych.

Informacja o napływie nowych wojsk doszła do premiera paradoksalnie w czasie prowadzenia negocjacji na temat opuszczenia kraju przez dywizje radzieckie. Ambasador ZSRR tłumaczył, że mają być to jedynie zmiennicy wyczerpanych interwencją sołdatw, ale w miarę nadchodzenia coraz bardziej niepokojących wieści rsł też niepokj Nagya. 1 listopada poinformował Rosję o wypowiedzeniu przez Węgry członkostwa w Układzie Warszawskim ze skutkiem natychmiastowym i ogłosił neutralność kraju, zwrcił się także do sekretarza ONZ o poinformowanie o tym fakcie wszystkich członkw organizacji.

Następnego dnia nastąpiła rekonstrukcja gabinetu, ktry stał się znacznie bardziej reprezentatywny i... skory do podjęcia aktywnych działań. W jego skład weszli między innymi: Imre Nagy (premier), Pl Malter (min. obrony), J. Kdr, G.Lasoncsy, A.Kthly, J. Fischer, G.Kelemen, Z.Tildy i F.Farkas i inni. Nowy rząd nigdy jednak nie zebrał się w tym składzie - w tym czasie Kdr przebywał już bowiem w Moskwie, zaś wydarzenia toczyły się w zawrotnym tempie.

W dniu 3 listopada Chruszczow uzyskał zgodę wszystkich państw układu na interwencję zbrojną w Budapeszcie, a wojska otoczyły stolicę i czekały na rozkaz w

983e

ejścia do miasta. Ponieważ nie obserwowano ich dalszych ruchw, Nagy uwierzył ambasadorowi Andropowowi w informację o rychłym przybyciu delegacji moskiewskiej, ktra negocjować miała warunki jego wycofania. W tym samym czasie uspokojona notami dyplomatycznymi Rada Bezpieczeństwa ONZ odroczyła debatę nad kwestią węgierską.

3 listopada faktycznie przeprowadzono rozmowy i wstępnie ustalono ostateczny termin wycofania wojsk radzieckich do dnia 15 stycznie 1957 r. Wszelkie szczegły miano jednak omwić wieczorem. Przybyłych na wieczorne spotkanie Pla Maltera, szefa sztabu Ferenca Erdei i Istvna Kovcsa po 10 minutach serdecznej rozmowy aresztowano. Rankiem 4 listopada siedemnaście radzieckich dywizji wkroczyło do Budapesztu.



1 listopada walki niemalże ustały i robotnicy byli przygotowani na powrt do fabryk 5 listopada. Rząd Tymczasowy przygotowywał wolne, wielopartyjne wybory i ogłosił wycofanie się z Układu Warszawskiego oraz neutralność Węgier, ale 4 listopada sprawy przybrały zły obrt. Zachęcony uwikłaniem się Zachodu w kryzys sueski i ponaglany przez Titę oraz Mao, Chruszczow zaatakował Węgry. Zdecydował się zgnieść Węgrw. Węgierskie Siły Obrony dowodzone przez bohaterskiego Pala Maletera, w tym cywilne oddziały Bojownikw o Wolność, uzbrojone w broń z demobilu z czasw II wojny światowej, granaty, butelki z benzyną i gołe ręce, stawiły czoła nowoczesnej potędze sowieckiej armii. Jednak w ciągu niecałych dwch tygodni Sowieci opanowali kraj przeważającymi siłami. Straty były olbrzymie. Zginęło około 3000 sowieckich żołnierzy i około 15000 Węgrw, w większości młodych ludzi w wieku od piętnastu do trzydziestu lat .

Po porozumieniu się z Titą, Sowieci przywrcili swj marionetkowy rząd pod kierownictwem Janosa Kadara, ktry złamał swe słowo dane narodowi i zwrcił się przeciwko rządowi Nagy'a i zdobyczom rewolucji. Nowo utworzony komunistyczny rząd ogłosił powszechny stan wyjątkowy, przywrcił AVH pod nazwą Straży Robotniczej, ogłosił to, co się wydarzyło kontrrewolucją i rozpoczął masowe aresztowania wszystkich, o ktrych wiedziano, że byli w to zamieszani. Nastąpiły masowe egzekucje, w tym zabjstwa Imrego Nagy'a, Pala Maletera i innych urzędnikw Rządu Tymczasowego. Wszystkich ich pochowano w nieoznaczonych masowych grobach. Dodatkowo dziesiątki tysięcy ludzi zamknięto w więzieniach.

Dwadzieścia tysięcy uchodźcw zdołało uciec na Zachd, wielu przez dziesiątki lat nie widziało swoich rodzin. Wielu, z perspektywy lat, zrozumiało, jaką tragedią było powstrzymanie rewolucyjnego ruchu w Europie Wschodniej czterdzieści lat temu. Do momentu, gdy przyszedł czas zmian, kilka pokoleń Rosjan i całe pokolenie Węgrw, Polakw, Czechw, Rumunw itd. wyrosło nie wiedząc nic o takich rzeczach, jak autonomia jednostki, wolna przedsiębiorczość czy kontrolowanie swego rządu i pokazywanie ludziom z tego rządu, kto jest panem. Czterdzieści lat temu byłoby trochę inaczej. W 1956 roku oficerowie sowieccy wyrażali swą sympatię dla Rewolucji i upierali się, że albo w ich kraju nastąpią duże zmiany, albo wybuchnie tam wojna domowa. Ich rząd uniknął wojny domowej wysyłając swą młodzież do walki w Afganistanie, ale odmwił zmian dopty, dopki na scenie nie pojawił się Gorbaczow - o około trzydzieści lat za pźno. Mamy teraz niepodległość, możemy kierować swym własnym przeznaczeniem. Niepodległość nie Wolność jest czymś, o co ludzie muszą wciąż walczyć - bo zawsze będą politycy i biurokraci, ktrzy będą prbowali objąć nad nimi władzę i z powrotem zmienić ich w niewolnikw. Jak powiedział wielki szermierz sprawy wolności, Thomas Jefferson, ceną wolności jest wieczna czujność.





Przykadowe prace

"Gloria vistis" E. Orzeszkowej - bardzo krtkie opracowanie.

"Gloria vistis" E. Orzeszkowej - bardzo krtkie opracowanie. "Gloria victis" to opowiadanie relacjonujące przebieg jednego z epizodw powstania styczniowego. Autorka składa hołd poległym i wyraża przekonanie, że poniesione ofiary nie były daremne, a przyszłość doceni ich wielko&#...

Zalety i wady demokracji szlacheckiej

Zalety i wady demokracji szlacheckiej Demokracja szlachecka jak każdy ustrj miała swoje zalety i wady. Jednak trzeba zaznaczyć, że Rzeczpospolita Polska za czasw demokracji szlacheckiej nie funkcjonowała tak jak powinna, gdyż szlachta w ogromnej większości nie zgłaszała się...

Streszczenie - Ania z Zielonego Wzgrza

Streszczenie - Ania z Zielonego Wzgrza "Ania z Zielonego Wzgrza" - streszczenie. Pewnego ciepłego czerwcowego popołudnia na Zielone Wzgrze zamieszkiwane przez Marylę i Mateusza Cuthbertw przyjechała mała sierota, ktra nazywała się Ania Shirley. Po przyjeździe Mateusza, Maryla...

Streszczenie - Jerzy Pilch Tysic spokojnych miast

Streszczenie - Jerzy Pilch Tysic spokojnych miast Recenzja z lektury: Jerzy Pilch Tysic spokojnych miast Jerzy Pilch jest autorem takich powieci jak Tez o gupocie, piciu i umieraniu czy Spisu cudzoonic. Laureat literackiej nagrody NIKE w roku 2001 za powie Pod Mocnym Anioem. Jedn z jego ksiek jest wa...

Gospodarka rynkowa i planowa (nakazowa) w Polsce

Gospodarka rynkowa i planowa (nakazowa) w Polsce Przeprowadając porwnanie gospodarki planowej i rynkowej musimy sobie zdefiniować te pojęcia. Gospodarka planowa w założeniach stanowiła podstawę funkcjonowania państwa budującego porządek swego działania w oparciu o plan centra...

DOM konspekt i pełny wstęp

DOM konspekt i pełny wstęp I. WSTĘP: Czym jest tak naprawdę dom? Co oznacza to krtkie, aczkolwiek bardzo tajemnicze słowo? Wielu z nas, ludzi XXI wieku uważa, że jest to po prostu budynek mieszkalny. Czy oni mają rację? Rzeczywiście "dom" to cztery ściany, w ktrych mie...

Język polskiej polityki

Język polskiej polityki Język polityki i politykw Język jest jednym z narzędzi służącym do uprawiania polityki, jest także opisem polityki. Poświęca mu się wiele tekstw od emocjonalnych wypowiedzi potocznych, przez wyraźnie perswazyjnie nacechowaną publ...

Bibliografia książek z fizyki

Bibliografia książek z fizyki Bibliografia podręcznikw z fizyki: 1. F.S. Crowford, Fale, PWN, Warszawa, 1975. 2. R.P. Feynman, R.B. Leighton, M. Sands, Feynmana wykładu z fizyki, t. I--II, PWN, Warszawa 1971--74; t. III, Mechanika kwantowa, PWN, Warszawa 1972. 3. D. Halliday, R. Resnick, Fizyka, PWN...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry