• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Rozwj d...

Nawigacja

Rozwj demograficzny.



Rozwj demograficzny.




- dynamika i rozmieszczenie ludności świata

- przyrost naturalny i przyrost rzeczywisty

- migracje ludności

- struktura ludności





Dynamika i rozmieszczenie ludności świata



Problemy gospodarcze i społeczne wspłczesnego świata wynikają głwnie z dynamicznego wzrostu liczby ludności. Dotyczy to zwłaszcza krajw Azji, Afryki i Ameryki Łacińskiej. W latach 1971-1993 liczba ludności świata zwiększyła się o 51%. Dynamika jej zmian na poszczeglnych kontynentach była jednak bardzo zrżnicowana.

Liczba ludności Afryki, Ameryki Łacińskiej i Azji rosła bardzo szybko, podczas gdy w Europie, Ameryce Płnocnej i Oceanii obserwowano wyraźną stagnację rozwoju demograficznego. W rezultacie odsetek ludności zamieszkałej na tych trzech kontynentach obniżył się z 19% do niecałych 15%.



Skala problemw demograficznych jest szczeglnie odczuwalna w krajach najludniejszych, charakteryzujących się rwnież wysokim przyrostem naturalnym. W 1993r. w 5-ciu krajach Azji (Chiny, Indie, Indonezja, Bangladesz i Pakistan) mieszkało 76% ludności całego kontynentu. W Afryce 44% ogłu jej ludności koncentrowało się w Nigerii, Egipcie, Etiopii, Zairze i Tanzanii. Wreszcie 68%obłu mieszkańcw Ameryki Łacińskiej przypadało na 4 kraje: Brazylię, Meksyk, Kolumbię i Argentynę. W sumie w wyżej wymienionych 14-stu krajach zamieszkiwało 3,1 mld ludności, tj. ok. 56% ogłu mieszkańcw globu.



Przeważająca część ludności świata koncentruje się na trzech wielkich obszarach: w Azji Południowo-Wschodniej, Europie Zachodniej i Środkowej oraz w rejonie Wielkich Jezior i Wybrzeża Atlantyku w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Szacuje się, że w sumie zamieszkuje tam około 70% ogłu ludności. W związku z absolutną dominacją liczby ludności Azji Południowo-Wschodniej można powiedzieć, że osadnictwo wiąże się przede wszystkim z obszarami klimatu monsunowego strefy zwrotnikowej, podzwrotnikowej i umiarkowanej. W Europie, Ameryce Płnocnej, Ameryce Południowej i Oceanii ludność zasiedliła głwnie obszary strefy podzwrotnikowej i umiarkowanej. Szczeglnie duże koncentracje ludności na wymienionych o0bszarach występują na Nizinie Chińskiej, w delcie Gangesu i Brahmaputry, południowej części Honsiu, krajach Beneluxu, Zagłębiu Ruhry, na Nizinie Padańskiej oraz w okręgach Przyjeziornym i Płnocno-Wschodnim w Stanach Zjednoczonych. W Krajach słabo rozwiniętych największe koncentracje są nadal związane ze szczeglnie dogodnymi warunkami dla rozwoju rolnictwa (Nizina Chińska, Jawa, delta Gangesu, delta Nilu), podczas gdy w krajach wysoko rozwiniętych np. w Stanach Zjednoczonych, Japonii i Europie Zachodniej z kształtowanymi przez niemal dwa wieki okręgami przemysłowymi.



W skali całego świata przeważają koncentracje ludności w rejonach nadmorskich. Jest to zrozumiałe. Występują tam bowiem rozległe niziny akumulacyjne, z dobrymi glebami i sprzyjającym rolnictwu wilgotnym klimatem morskim. Na tego typu obszarach można łatwo prowadzić szlaki komunikacyjne oraz poprzez porty morskie obsługiwać kontakty gospodarcze rozległego zaplecza z innymi krajami. Po części też ludność zbliża się do morza z chęci pozyskania jego zasobw biologicznych i mineralnych.

Najmniejszą gęstość zaludnienia obserwuje się na obszarach o skrajnie niekorzystnych warunkach naturalnych, gdzie rozwj gdzie rozwj biomasy pierwotnej (roślin) i życie zwierząt – a zatem rwnież biologiczna egzystencja człowieka – natrafiają na trudne do przezwyciężenia bariery: termiczną (ciepła i światła), wodną i grawitacyjną. Są to przede wszystkim obszary lasw rwnikowych, pustyń i płpustyń, jak rwnież tereny wysokogrskie oraz leżące w sferach klimatw subpolarnych i polarnych, gdzie jedynie w szczeglnych przypadkach rozwinęło się osadnictwo.

W większości są to jednak obszary anekumeny i subekumeny.

Przyrost naturalny i przyrost rzeczywisty



Zmiany liczby ludności w poszczeglnych krajach (regionach) są rezultatem dynamiki przyrostu naturalnego oraz skali migracji (emigracji i imigracji).



Przyrost naturalny w danym okresie jest rżnicą pomiędzy liczbą urodzeń a liczbą zgonw. W celu osiągnięcia porwnywalności z innymi krajami, rżnica ta jest przeliczana na 1000 mieszkańcw, co daje stopę przyrostu naturalnego, wyrażaną w promilach. Przyrost naturalny skorygowany o saldo migracji w danym okresie stanowi przyrost rzeczywisty ludności.



Przyrost rzeczywisty jest podstawową kategorią demograficzną, uwzględnianą w analizach dynamiki i zmian strukturalnych danej zbiorowości (populacji). Saldo migracji ma w zasadzie marginalny wpływ na skalę przyrostu rzeczywistego, pomijając sytuacje szczeglne, np. wzmożone migracje w czasie wojen. Na ogł przyrost rzeczywisty jest determinowany przez przyrost naturalny.



Wskaźniki przyrostu naturalnego w poszczeglnych krajach są bardzo zrżnicowane. Generalnie obserwuje się ich silną korelację z poziomem rozwoju kraju, chociaż tenże nie jest jedynym czynnikiem determinującym. W krajach słabo rozwiniętych rozwj demograficzny jest bardzo dynamiczny. W wielu z nich mamy do czynienia z prawdziwą eksplozją demograficzną, w wyniku ktrej wskaźniki przyrostu naturalnego w ciągu roku przekraczają – często znacznie – 20%o. Eksplozja demograficzna, czyli skokowy wzrost przyrostu naturalnego, ma miejsce w krajach, ktre weszły w II fazę transformacji demograficznej (Nigeria, Egipt).

Gwałtowny spadek stopy zgonw jest tam – konsekwencją poprawy szeroko rozumianych warunkw życia ludności, jak rwnież korzystnych zmian w strukturze wieku społeczeństwa, zachodzących pod wpływem długotrwałego utrzymywania się wysokiej stopy urodzeń. W rezultacie w wielu krajach słabo rozwiniętych wskaźniki umieralności kształtują się na znacznie niższym poziomie niż w krajach zamożnych.



Poprawę warunkw życia ludności w krajach słabo rozwiniętych można przypisać efektom profilaktyki i upowszechniania szczepień ochronnych oraz osiągnięciom zielonej rewolucji , ktra spowodowała przewrt w rolnictwie początkowo krajw Azji, a następnie Afryki i Ameryki Łacińskiej.

W latach 60-tych i 70-tych podejmowano tam wysiłki na rzecz rozbudowy systemw melioracji i nawadniania, zwiększenia zużycia nawozw sztucznych oraz upowszechnienia nowych odmian zbż i innych roślin alimentacyjnych. W rezultacie osiągnięto poważny wzrost produkcji żywności, umożliwiający poprawę wyżywienia. Stało się to wszakże – niemal od razu – akceleratorem przyrostu naturalnego, wywierając znaczny wpływ na spadek stopy zgonw, przy utrzymującej się wysokiej stopie urodzeń Spektakularne efekty zielonej rewolucji zostały więc szybko zneutralizowane. W wielu krajach słabo rozwiniętych wystąpiły ponownie niedobory żywności, często poważniejsze niż uprzednio, gdyż dotyczące o wiele większej liczby ludności. Poprawa warunkw życia okazała się więc zbyt krtkotrwała, by mogła wpłynąć w większym stopniu na zmianę tradycyjnego podejścia społeczeństw tych krajw do problematyki rozwoju demograficznego.



Utrzymywanie się wysokiej stopy urodzeń w krajach słabo rozwiniętych wynika ze względw demograficznych i kulturowych, a w szczeglności:

- z dużej prężności rozrodczej przeciętnie bardzo młodej ludności (stosunkowo dużo kobiet w wieku rozrodczym);

- z powszechnej akceptacji modelu rodziny wielodzietnej w społeczeństwie tradycyjnym, pozostającym pod silnymi wpływami religii i kościoła, ktre zazwyczaj propagują wielodzietność jako wartość nadrzędną ;

- z braku dostępu do środkw antykoncepcyjnych, ograniczonych możliwości aborcji i oglnie słabej znajomości specyfiki cyklu rozrodczego u kobiet;

- z niskiego standardu życia i związanego z tym niskiego poziomu kultury społeczeństwa.

Z powyższego wynika, że możliwości skutecznego przeciwdziałania eksplozji demograficznej w krajach słabo rozwiniętych są poważnie ograniczone. W tym celu należałoby działać na rzecz obniżenia stopy urodzeń, a to oznacza konieczność przełamania wielu stereotypw kulturowych.

Można tego dokonać poprzez rozwj oświaty i kultury, odpowiednio skorelowany z poprawą materialnych warunkw życia, ale jest to proces długotrwały i kosztowny. W omawianej grupie krajw tylko Chinom udało się osiągnąć zadowalające rezultaty w polityce kontroli ruchu naturalnego ludności. Odbywało się to jednak przy zastosowaniu radykalnych środkw administracyjnych, skutecznych jedynie w warunkach totalitarnego komunizmu. W innych krajach (Nigeria, Egipt, Indie) działania na rzecz ograniczenia stopy urodzeń przyniosły niewielkie rezultaty.



Skutki eksplozji demograficznej w krajach słabo rozwiniętych są powszechnie odczuwane w sferze ekonomii, polityki i życia społecznego

Na płaszczyźnie ekonomicznej można rozpatrywać jej wpływ na konsumpcję i możliwości rozwojowe. Przyrost liczby ludności w tempie rwnym bądź niewiele tylko mniejszym niż przyrost dochodu narodowego powoduje stagnacje stopy życiowej społeczeństwa. W prawdzie w niektrych krajach obserwuje się jej poprawę, ale zazwyczaj ma ona charakter koniunkturalny, spowodowany lepszymi urodzajami w rolnictwie. Fundusz konsumpcji w tych krajach nie przekracza często 150-250 dolarw na mieszkańca, co wystarcza na zakup dbr wyższego rzędu , w rezultacie czego popyt na produkty przemysłowe oraz rżnego rodzaju usługi jest znikomy. Uznaje się to za jedną z głwnych przyczyn niedorozwoju tych gałęzi gospodarki w krajach słabo rozwiniętych.

Przy niskim dochodzie narodowym na mieszkańca, nawet ta niezbyt wyszukana konsumpcja musi pochłaniać jego większość (w 1992r. w Etiopii- 98%, Egipcie-83%, Indiach-75%, Nigerii-69%). Na cele rozwojowe pozostaje zatem niewielki odsetek środkw, co tłumaczy niską dynamikę rozwoju krajw słabo rozwiniętych i ciągle odczuwany przez nie niedostatek kapitałw. Trzeba dodać że te skromne środki pochłania w znacznej mierze rozwj rolnictwa, konieczny dla zwiększenia produkcji żywności w stałej presji demograficznej. Gospodarka utrwala więc swoją nieracjonalną strukturę produkcji, powiększając proporcjonalnie tradycyjne działy ( rozwj wszerz ).



Na płaszczyźnie społecznej skutki eksplozji demograficznej sprowadzają się głwnie do:

- przeludnienia wsi, gdzie przyrost naturalny jest stosunkowo wysoki, a zatem rwnież wzmożonych migracji do miast;

- wzrostu bezrobocia, głwnie na wsi

- niemożności zaspokojenia elementarnych potrzeb w zakresie oświaty i służby zdrowia, co prowadzi do utrzymywania się analfabetyzmu, niedoboru kadr kwalifikowanych oraz szerzenia się groźnych chorb;

- rozwoju rżnych form patologii społecznej.



Skutki eksplozji demograficznej można rwnież widzieć szerzej, w kontekście pogłębiania się przepaści cywilizacyjnej między krajami słabo rozwiniętymi, a krajami rozwiniętymi oraz powstawania napięć politycznych i społecznych w układach regionalnych, a nawet w skali globalnej.



W krajach rozwiniętych i wysoko rozwiniętych przyrost naturalny jest stosunkowo niewielki, w niektrych(Niemcy, Węgry) osiąga nawet wartości ujemne. Niska stopa urodzeń wynika tam z uznanego przez większość społeczeństwa modelu małej rodziny, powszechnej znajomości cyklu rozrodczego i metod planowania rodziny, łatwego dostępu do środkw antykoncepcyjnych, usankcjonowanej możliwości przerywania ciąży oraz ze świeckiego charakteru ogłu społeczeństwa. Niebagatelne znaczenie ma też spadek przeciętnej rozrodczości w miarę postępowania procesw starzenia się ludności. Procesy te wpływają rwnocześnie na ukształtowanie relatywnie wysokiej stopy zgonw, poważnie hamującej dynamikę przyrostu naturalnego.



Generalnie stagnację demograficzną w tej grupie krajw należy widzieć jako jedną z konsekwencji pomyślnej od wielu lat koniunktury gospodarczej i związanej z tym systematycznej poprawy warunkw życia ludności. Niski od dłuższego czasu przyrost naturalny skłania kraje zamożne do podejmowania działań stymulujących rozwj demograficzny. Są one skierowane na pobudzanie stopy urodzeń i mają przede wszystkim charakter bodźcw ekonomicznych (wysokie zasiłki dla rodzin wielodzietnych, tanie kredyty dla młodych małżeństw itp.). W wielu krajach działania te zaowocowały już odczuwalnym wzrostem stopy urodzeń (Austria, Dania, Szwecja).



Migracje ludności polegają na zamianie miejsca zamieszkania na stałe lub na pewien tylko okres (czasowe, sezonowe). Te ostatnie mogą być związane z pracą (dojazdy do pracy), nauką oraz rekreacją ( wyjazdy turystyczne ). Migracje mogą odbywać się w granicach danego kraju lub regionu – migracje wewnętrzne – lub pomiędzy rżnymi krajami (regionami) – migracje zewnętrzne. Przyczyny migracji sprowadzają się zazwyczaj do:

- chęci poprawy bytu materialnego (ekonomiczne);

- repatriacji oraz wysiedleń ludności w czasie i po zakończeniu wojen (polityczne);

- pielgrzymek do miejsc kultu religijnego (religijne);

- wyjazdw turystycznych i służbowych.



Wspłczesne migracje ludności na świecie wynikają głwnie z przyczyn ekonomicznych. Pogłębiające się rżnice w poziomie rozwoju gospodarczego i warunkw życia, szczeglnie pomiędzy krajami wysoko rozwiniętymi a krajami słabo rozwiniętymi, wpływają silnie na skłonności do migracji ludności tych ostatnich. Skala migracji z regionw mniej rozwiniętych nie jest dokładnie znana, gdyż w wielu z nich nie prowadzi się na bieżąco statystyk ruchu ludności, zaś okresowe jej spisy są przeprowadzane rzadko i nie mają charakteru powszechnego. Rwnież w krajach rozwiniętych liczba obcokrajowcw jest określana w przybliżeniu, gdyż znaczna część przyjazdw ma charakter nielegalny, zaś pobyty osb, ktrych wyjazd został zarejestrowany, są często samowolnie przedłużane. Opierając się jednak na statystykach krajw Europy Zachodniej, liczbę obcokrajowcw przebywających tam stale i czasowo można oszacować na ok.15 milionw.



Konsekwencje migracji ludności są odmienne dla obszarw wychodźstwa i obszarw docelowych. W krajach słabo rozwiniętych odpływ migracyjny wpływa na zmniejszenie rzeczywistej liczby ludności i osłabienie presji na lokalny rynek pracy. Z drugiej strony jednak migracje oznaczają dla tych krajw poważne straty kwalifikowanej siły roboczej i specjalistw. W krajach rozwiniętych dodatnie saldo migracji wpływa natomiast korzystnie na przyrost rzeczywisty ludności. W wielu z nich (np. w RFN) napływ gastarbeiterw łagodził jeszcze do niedawna deficyt siły roboczej i był przez władze tolerowany. W miarę narastania skali zjawiska, przy wzroście bezrobocia wywołanego zmianami struktury produkcji i jej automatyzacją, cudzoziemcy przestali być jednak mile widziani. Społeczeństwom tych krajw zaczęły przeszkadzać dzielnice obcych w miastach, odrębność kulturowa ich mieszkańcw oraz konieczność konkurowania z nimi na lokalnych rynkach pracy.

Struktura ludności





Pod pojęciem struktury ludności rozumie się rozkład w całej populacji charakterystycznych jej elementw – grup wieku, płci, stanu cywilnego, wykonywanych zawodw, wykształcenia, miejsca zamieszkania itp. Skoncentrujemy się tutaj na strukturze wieku ludności, mającej kluczowe znaczenie dla określania zasobw pracy oraz zapotrzebowania na usługi oświatowe i socjalne.



W krajach słabo rozwiniętych w porwnaniu z krajami wysoko rozwiniętymi, grupa wiekowa 0-19 lat jest bardzo liczna, zaś grupa wiekowa 65 i więcej lat – mało liczna. Jest to konsekwencją długotrwałej eksplozji demograficznej, zasilającej społeczeństwa tych krajw młodymi rocznikami, a także niskiej przeciętnej trwania życia (Indie – 55 lat mężczyźni, 56 lat kobiety). W rezultacie ludności w wieku produkcyjnym jest tam stosunkowo mało, niewiele więcej niż dzieci i młodzieży. W krajach średnio rozwiniętych oraz w krajach wysoko rozwiniętych odsetek ludności jest dominujący. Ponadto obserwuje się tam systematyczny wzrost udziału ludności w wieku poprodukcyjnym, będący rezultatem długotrwałej stagnacji niskiej stopy urodzeń i osiągania wysokiej przeciętnej trwania życia (Szwecja – 75 lat mężczyźni, 80 lat kobiety).



Badając strukturę ludności według płci, obserwujemy w krajach słabo rozwiniętych nadwyżkę liczby mężczyzn nad liczbą kobiet, zwłaszcza w starszych grupach wiekowych (w 1991 r. w Indiach na 100 mężczyzn przypadały 93 kobiety), podczas gdy w krajach wysoko rozwiniętych odwrotnie – nadwyżkę liczby kobiet nad liczbą mężczyzn, wyraźnie widoczną w przedziałach wieku powyżej 45 lat (w 1992 r. we Francji na 100 mężczyzn, przypadało 105 kobiet).



Literatura: Geografia ekonomiczna, Geografia - społeczno ekonomiczna Władysław Skrzypczak.






Przykadowe prace

Moechtest du auswandern?

Moechtest du auswandern? Es gibt viele Grnde, aus den die Leute aus ihren Heimatlnder auswandern. Die einen machen es, weil sie die Hoffnung haben im Ausland eine bessere Arbeit zu finden. Diese Gruppe wird meistens von Erwachsenen gebildet, die in ihrem Land kein Erfolg in der Arbeitssuche hatten. Eine andere Gruppe bilden Abi...

Have you ever known a leader who had to win at any cost? Describe the impact on you? What are some of the differences between having power and being a leader? What kinds of behaviour do I wish to chan

Have you ever known a leader who had to win at any cost? Describe the impact on you? What are some of the differences between having power and being a leader? What kinds of behaviour do I wish to change in myself to better understand others? 1. Introduction Power is a very important thing when we talk about leadership ...

Streszczenie - Plan wydarzeń do ballady A.Mickiewicza Świteź

Streszczenie - Plan wydarzeń do ballady A.Mickiewicza Świteź 1.Strachy nad jeziorem "Świteź" 2.Postanowienie wyjaśnienia tajemnicy jeziora 3.Przygotowania do wyprawy i wypłynięcie na jezioro 4.Wyłowienie topielicy 5.Opowieść dziewczyny: a) Wydanie rozkazu wojsku b) R...

Wyobraź sobie, że jesteś uczniem Epikura i masz wygłosić mowę na temat życia szczęśliwego

Wyobraź sobie, że jesteś uczniem Epikura i masz wygłosić mowę na temat życia szczęśliwego Szczęście polega na doznawaniu przyjemności. Nie chodzi jednak tu o ciągłą przyjemność. Mj mistrz twierdzi, bowiem, że do szczęścia wysta...

Europejski Fundusz Społeczny

Europejski Fundusz Społeczny ęEuropejski Fundusz Społeczny to najwcześniej utworzony fundusz strukturalny UE. Powstał na podstawie art. 123 Traktatu Rzymskiego w 1957 r. jako narzędzie realizacji wsplnotowej polityki społecznej. Finansuje on działania państw członkowskich w zakresi...

Program wycieczki 3 dniowej do Warszawy dla pracownikw firmy " X "

Program wycieczki 3 dniowej do Warszawy dla pracownikw firmy " X " Termin: 14, 15, 16 listopad 2006 Transport: autokar Dzień 1: Zbirka godzina 7 przed budynkiem Dworca PKP od strony placu Andrzeja w Katowicach Wyjazd do Warszawy godzina 7.15 Zwiedzanie Starwki : Zamek Krlewski, kolumna Zygmunta, kated...

Lekarz - zawd czy posłannictwo? Analizując fragment Ludzi bezdomnych, przedstaw poglądy uczestnikw dyskusji i, odwołując się do kreacji doktora Judyma w powieści,

Lekarz - zawd czy posłannictwo? Analizując fragment Ludzi bezdomnych, przedstaw poglądy uczestnikw dyskusji i, odwołując się do kreacji doktora Judyma w powieści, oceń, w jakim stopniu udało mu się zachować wierność swoim ideałom. W powieści "Ludzie bez...

"Mała apokalipsa" - dlaczego autor właśnie tak zatytułował swoje dzieło.

"Mała apokalipsa" - dlaczego autor właśnie tak zatytułował swoje dzieło. Powieść Tadeusza Konwickiego została osadzona w czasie trzydziestej piątej rocznicy wprowadzenia w Polsce komunizmu. Nie wiemy do końca, dlaczego autor nadał właśnie taki...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry