• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Ruch soc...

Nawigacja

Ruch socjalistyczny



Ruch socjalistyczny




Z ideami socjalizmu spotykała się polska młodzież studiując na uniwersytetach rosyjskich. Poznawała tam ruch narodnicki, a także czytywała pierwsze broszury socjalistyczne, będące tłumaczeniami tekstw Marksa i Engelsa. Pierwsi polscy socjaliści, jako głwne zadanie wyznaczyli sobie przekazanie idei socjalizmu robotnikom oraz nauczenie ich zorganizowanego działania. Pionierem polskiego socjalizmu był Ludwik Waryński. Pracował on w fabryce Lilpopa. Z jego inicjatywy powstały tam pierwsze kolka robotnicze. Na zebraniach omawiano i czytano pisma socjalistyczne oraz tłumaczono w przystępny sposb idee marksizmu. Formą organizowania stały się Kasy Oporu, w ktrych robotnicy gromadzili fundusze na potrzeby ewentualnego strajku. Jednocześnie ukształtowało się środowisko emigracji politycznej w Szwajcarii. Tam powstało pierwsze polskie pismo socjalistyczne "Rwność". Redagowali je: Kazimierz Dłuski, Bolesław Limanowski, Stanisław Mendelson i Waryński (ktry uciekł z kraju). Wspłpracowali z nimi: Zygmunt Balicki (pźniejszy działacz ruchu narodowego), Bolesław Wysłouch (pźniejszy założyciel ruchu ludowego).



Właśnie w Genewie (1880 - zjazd polskich socjalistw) rozpoczął się spr, ktry towarzyszył polskiemu socjalizmowi przez wiele lat, a ostatecznie doprowadził do jego rozłamu. Dotyczył on stosunku socjalistw do kwestii niepodległości. Jedni, z Waryńskim na czele ("międzynarodowy"), twierdzili, ze hasło niepodległości Polski powinno zniknąć. Pogląd ten argumentowali faktem, iż hasła patriotyczne, oglnonarodowe zagrażają rodzącej się świadomości klasy robotniczej, gdyż wytwarzają wrogość wobec proletariatw innych państw. Uważali oni, ze nadchodząca rewolucja, w ktra wierzyli, rozwiąże sama przez się kwestie narodowa. Drudzy natomiast, pod przywdztwem Limanowskiego ("niepodległościowcy"), głosili jedność patriotyzmu i socjalizmu. Uznawali, ze nie wolno odrzucać ideologii niepodległościowej, bo robotnik jest przecież członkiem narodu, a ideał niepodległości jest tez bliski klasie robotniczej.



W 1881 r. zaczęło wychodzić w Szwajcarii nowe pismo "Przedświt", ktre redagowali "miedzy narodowcy". Limanowski natomiast założył organizacje Lud Polski skupiającą "niepodległościowcw".



W 1882 r. Waryński wrcił do Warszawy i zaczął budować w konspiracji pierwsza polska partie robotnicza, czyli Socjalno-Rewolucyjna Partia Proletariat. Program Proletariatu mwił o rwności i własności środkw produkcji. Partia miała walczyć o ustawodawstwo socjalne i swobody demokratyczne. Za metodę walki uznawano strajki, manifestacje i prace propagandowo-organizacyjna. Program wyraźnie potępiał dążenia niepodległościowe, postulował natomiast "rwnouprawnienie narodowości". Działacze Proletariatu potrafili dotrzeć do większości ośrodkw przemysłowych, toteż ich wpływy w niedługim czasie stały się naprawdę rozlegle. Jednakże cały czas trwały aresztowania członkw partii. W 1883 r. został uwięziony Waryński. Umarł on w 1889 r. w Szlisselburgu. W połowie lat osiemdziesiątych działalność partii zamarła.

Ale nie wszyscy działacze socjalistyczni zostali aresztowani, a sam socjalizm zdążył się już upowszechnić, gdyż stal się motywacja działań klasy robotniczej. Dlatego właśnie ruch nie został przerwany. W 1888 r. Marcin Kasprzak i Ludwik Kulczycki założyli II Proletariat. Natomiast w roku 1889 Julian Marchlewski stworzył Związek Robotnikw Polskich. Jego celem było wspomaganie robotnikw w walce o prawa socjalne i poprawa warunkw materialnych.

Polscy socjaliści uczestniczyli w obu zjazdach paryskich w 1889 r., z ktrych wyłoniła się II Międzynarodwka, ale "niepodległościowcy" i "miedzynarodowcy" wystąpili osobno.



W 1892 r. odbył się w Paryżu zjazd polskich socjalistw, ktry miał doprowadzić do powstania jednolitej partii. Na zjeździe tym spotkali się Mendelson, Limanowski, Felix Perl, Stanisław Wojciechowski (pźniejszy prezydent RP) i Stanisław Grabski (pźniejszy działacz ruchu narodowego). Uczestnicy zjazdu Związek Zagraniczny Socjalistw Polskich i zapowiedzieli utworzenie Polskie Partii Socjalistycznej (PPS).



Program partii przekazano środowiskom socjalistycznym w Polsce. Zaakceptował go m.in. Jzef Pilsudski, ktry w latach 1895-1900 stal się jednym z przywdcw PPS. W marcu 1893 r. zawiązano już pierwsze koła PPS. Ale już w lipcu tego roku grupa działaczy z Marchlewskim i Rżą Luxemburg na czele uznali program paryski za odstępstwo od socjalizmu. Stworzyli oni Socjaldemokrację Krlestwa Polskiego (SDKP).



Luxemburg sformułowała teorie, ze poszczeglne zabory są ściśle połączone ze swymi państwami zaborczymi, dlatego walki klasy robotniczej Niemiec i Rosji nie można rozpatrywać w kontekście narodowym. Rozwj gospodarczy wskazuje według niej na to, iż ruchy narodowe, dążące do niepodległości, są anachronizmem.

Rok 1893 uważa się za datę wyraźnego i trwałego rozłamu w polskim ruchu socjalistycznym.



Na przełomie wiekw PPS ogromnie rozszerzyła swoja działalność. Pismo PPS "Robotnik" redagowane w latach 1894-1900 przez Pilsudskiego docierało do wielu środowisk i rozchodziło się w ogromnych nakładach.

W okresie tym zaostrzył się tez spr miedzy "miedzynarodowcami" i "niepodległościowcami".



W 1896 r. na kongresie II Międzynarodwki pojawiły się dwie delegacje polskich socjalistw. Przedstawiciele PPS postulowali, żeby Międzynarodwka włączyła do swojego programu zadanie przywrcenia Polsce niepodległości. Reprezentanci SDKP chcieli natomiast uznania dążeń niepodległościowych za szkodliwe dla międzynarodowego ruchu robotniczego. W rezultacie kongres odrzucił oba projekty i ogłosił deklaracje o prawie narodw do samostanowienia.

Pod koniec wieku Felix Dzierżyński i Adolf Warski-Warszawski ożywili działalność SDKP i rozciągnęli jej wpływy na Litwę. Z tego względu w 1900 r. partia zmieniła nazwę na Socjaldemokracja Krlestwa Polskiego i Litwy (SDKPiL).



W pozostałych zaborach ruch socjalistyczny miał mniejsze znaczenie i przybierał inne formy. W Galicji nie było przemysłowej klasy robotniczej, hasła socjalistyczne docierały jednak do rzemieślnikw, drobnomieszczaństwa i inteligencji. W latach siedemdziesiątych działał tu Limanowski. Inicjował on tworzenie kolek oswiatowo-propagandowych. Działalność taka, w przeciwieństwie do Krlestwa Polskiego, była w Galicji całkowicie legalna.



W 1892 r. powstała Galicyjska Partia Socjaldemokratyczna. W tymże roku zaczęła ona wydawać pismo "Naprzd". Wkrtce zmieniła jednak nazwę na Polska Partia Socjaldemokratyczna Galicji i Śląska Cieszyńskiego (PPSD). PPSD od początku była partia legalna, parlamentarna; kartkę wyborczą traktowano jako jedno z głwnych narzędzi walki. Jej głowni działacze to: Ignacy Daszyński, Herman Liebermann, Zygmunt Marek, Jędrzej Moraczewski.



W 1893 r. powstała PPS zaboru pruskiego, nie odegrała ona jednak większej roli, pozostając partia bardzo nieliczną






Przykadowe prace

Charakterystyka Balladyny

Charakterystyka Balladyny Balladyna to tytułowa bohaterka utworu Juliusza Słowackiego. Była crką wdowy i siostrą Aliny. Po wygraniu 'malinowego konkursu' została żoną Kirkora. Balladyna to szczupła brunetka. Jej jasna karnacja i alabastrowa cera idealnie wspłgra&#...

Wspłpraca międzynarodowa wojewdztwa podkarpackiego.

Wspłpraca międzynarodowa wojewdztwa podkarpackiego. Kierunki, w jakich się rozwija wspłpraca międzynarodowa Wojewdztwa Podkarpackiego wynikają z uchwalonych przez Sejmik priorytetw wspłpracy z zagranicą Wojewdztwa Podkarpackiego (uchwała Sejmiku nr XVII/170/2000) oraz z wypra...

Biografia - Epikur z Samos

Biografia - Epikur z Samos Epikur urodzony w 341 roku p.n.e. na Samos. W wieku 19 lat został wysłany przez rodzinę do Aten, aby tam służyć w armii ateńskiej jak i studiować w Akademii Platona jak i Gimnazjum Arystotelesa. Stronił od polityki. Jego poszukiwaniem było...

Kształtowanie cen w punkcie sprzedaży detalicznej

Kształtowanie cen w punkcie sprzedaży detalicznej Kształtowanie cen w punktach sprzedaży detalicznej powinno zapewnić im osiągnięcie zysku i jednocześnie utrzymanie dotychczasowego lub zwiększenie udziału przedsiębiorstw handlowego w rynku. Ustalanie cen jest trudnym zadaniem, ...

Polska muzyka popularna

Polska muzyka popularna Początki polskiej muzyki popularnej sięgają połowy ubiegłego stulecia. W teatrzykach ogrdkowych występowali wwczas wędrujący piosenkarze będący jednocześnie autorami wykonywanych przez siebie utworw. Prawdziwy rozwj piosenkarstwa nastąpi ...

Lalka, o Dyziu

Lalka, o Dyziu Gdy Judym z Dyziem wrcili do powozu, matka rzekła słabym głosem: -Dyziu, to nieładnie tak robić. Zobacz, jak pana doktora zdenerwowałeś. Nie rb tak więcej, bo będę musiała się za ciebie wstydzić. Judym uśmiechnął się pod ...

W demokratycznym państwie prawa, jakim jest Rzeczpospolita, powinien być powołany Rzecznik Praw Obywatelskich - przemwienie

W demokratycznym państwie prawa, jakim jest Rzeczpospolita, powinien być powołany Rzecznik Praw Obywatelskich - przemwienie Szanowni słuchacze, pragnę państwu dzisiaj przybliżyć działalność Rzecznika Praw Obywatelskich i udowodnić jak niezwykle ważna rolę p...

Sejm Czteroletni i Uchwały

Sejm Czteroletni i Uchwały STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE W DOBIE SEJMU Schyłek lat osiemdziesiątych przynisł nowy układ sił politycznych i gospodarczych w Europie. W 1787r. wybuchła wojna między Rosją i Austrią z jednej a Turcją z drugiej strony, a ponadto wojna R...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry