• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Ruch soc...

Nawigacja

Ruch socjalistyczny



Ruch socjalistyczny




Z ideami socjalizmu spotykała się polska młodzież studiując na uniwersytetach rosyjskich. Poznawała tam ruch narodnicki, a także czytywała pierwsze broszury socjalistyczne, będące tłumaczeniami tekstw Marksa i Engelsa. Pierwsi polscy socjaliści, jako głwne zadanie wyznaczyli sobie przekazanie idei socjalizmu robotnikom oraz nauczenie ich zorganizowanego działania. Pionierem polskiego socjalizmu był Ludwik Waryński. Pracował on w fabryce Lilpopa. Z jego inicjatywy powstały tam pierwsze kolka robotnicze. Na zebraniach omawiano i czytano pisma socjalistyczne oraz tłumaczono w przystępny sposb idee marksizmu. Formą organizowania stały się Kasy Oporu, w ktrych robotnicy gromadzili fundusze na potrzeby ewentualnego strajku. Jednocześnie ukształtowało się środowisko emigracji politycznej w Szwajcarii. Tam powstało pierwsze polskie pismo socjalistyczne "Rwność". Redagowali je: Kazimierz Dłuski, Bolesław Limanowski, Stanisław Mendelson i Waryński (ktry uciekł z kraju). Wspłpracowali z nimi: Zygmunt Balicki (pźniejszy działacz ruchu narodowego), Bolesław Wysłouch (pźniejszy założyciel ruchu ludowego).



Właśnie w Genewie (1880 - zjazd polskich socjalistw) rozpoczął się spr, ktry towarzyszył polskiemu socjalizmowi przez wiele lat, a ostatecznie doprowadził do jego rozłamu. Dotyczył on stosunku socjalistw do kwestii niepodległości. Jedni, z Waryńskim na czele ("międzynarodowy"), twierdzili, ze hasło niepodległości Polski powinno zniknąć. Pogląd ten argumentowali faktem, iż hasła patriotyczne, oglnonarodowe zagrażają rodzącej się świadomości klasy robotniczej, gdyż wytwarzają wrogość wobec proletariatw innych państw. Uważali oni, ze nadchodząca rewolucja, w ktra wierzyli, rozwiąże sama przez się kwestie narodowa. Drudzy natomiast, pod przywdztwem Limanowskiego ("niepodległościowcy"), głosili jedność patriotyzmu i socjalizmu. Uznawali, ze nie wolno odrzucać ideologii niepodległościowej, bo robotnik jest przecież członkiem narodu, a ideał niepodległości jest tez bliski klasie robotniczej.



W 1881 r. zaczęło wychodzić w Szwajcarii nowe pismo "Przedświt", ktre redagowali "miedzy narodowcy". Limanowski natomiast założył organizacje Lud Polski skupiającą "niepodległościowcw".



W 1882 r. Waryński wrcił do Warszawy i zaczął budować w konspiracji pierwsza polska partie robotnicza, czyli Socjalno-Rewolucyjna Partia Proletariat. Program Proletariatu mwił o rwności i własności środkw produkcji. Partia miała walczyć o ustawodawstwo socjalne i swobody demokratyczne. Za metodę walki uznawano strajki, manifestacje i prace propagandowo-organizacyjna. Program wyraźnie potępiał dążenia niepodległościowe, postulował natomiast "rwnouprawnienie narodowości". Działacze Proletariatu potrafili dotrzeć do większości ośrodkw przemysłowych, toteż ich wpływy w niedługim czasie stały się naprawdę rozlegle. Jednakże cały czas trwały aresztowania członkw partii. W 1883 r. został uwięziony Waryński. Umarł on w 1889 r. w Szlisselburgu. W połowie lat osiemdziesiątych działalność partii zamarła.

Ale nie wszyscy działacze socjalistyczni zostali aresztowani, a sam socjalizm zdążył się już upowszechnić, gdyż stal się motywacja działań klasy robotniczej. Dlatego właśnie ruch nie został przerwany. W 1888 r. Marcin Kasprzak i Ludwik Kulczycki założyli II Proletariat. Natomiast w roku 1889 Julian Marchlewski stworzył Związek Robotnikw Polskich. Jego celem było wspomaganie robotnikw w walce o prawa socjalne i poprawa warunkw materialnych.

Polscy socjaliści uczestniczyli w obu zjazdach paryskich w 1889 r., z ktrych wyłoniła się II Międzynarodwka, ale "niepodległościowcy" i "miedzynarodowcy" wystąpili osobno.



W 1892 r. odbył się w Paryżu zjazd polskich socjalistw, ktry miał doprowadzić do powstania jednolitej partii. Na zjeździe tym spotkali się Mendelson, Limanowski, Felix Perl, Stanisław Wojciechowski (pźniejszy prezydent RP) i Stanisław Grabski (pźniejszy działacz ruchu narodowego). Uczestnicy zjazdu Związek Zagraniczny Socjalistw Polskich i zapowiedzieli utworzenie Polskie Partii Socjalistycznej (PPS).



Program partii przekazano środowiskom socjalistycznym w Polsce. Zaakceptował go m.in. Jzef Pilsudski, ktry w latach 1895-1900 stal się jednym z przywdcw PPS. W marcu 1893 r. zawiązano już pierwsze koła PPS. Ale już w lipcu tego roku grupa działaczy z Marchlewskim i Rżą Luxemburg na czele uznali program paryski za odstępstwo od socjalizmu. Stworzyli oni Socjaldemokrację Krlestwa Polskiego (SDKP).



Luxemburg sformułowała teorie, ze poszczeglne zabory są ściśle połączone ze swymi państwami zaborczymi, dlatego walki klasy robotniczej Niemiec i Rosji nie można rozpatrywać w kontekście narodowym. Rozwj gospodarczy wskazuje według niej na to, iż ruchy narodowe, dążące do niepodległości, są anachronizmem.

Rok 1893 uważa się za datę wyraźnego i trwałego rozłamu w polskim ruchu socjalistycznym.



Na przełomie wiekw PPS ogromnie rozszerzyła swoja działalność. Pismo PPS "Robotnik" redagowane w latach 1894-1900 przez Pilsudskiego docierało do wielu środowisk i rozchodziło się w ogromnych nakładach.

W okresie tym zaostrzył się tez spr miedzy "miedzynarodowcami" i "niepodległościowcami".



W 1896 r. na kongresie II Międzynarodwki pojawiły się dwie delegacje polskich socjalistw. Przedstawiciele PPS postulowali, żeby Międzynarodwka włączyła do swojego programu zadanie przywrcenia Polsce niepodległości. Reprezentanci SDKP chcieli natomiast uznania dążeń niepodległościowych za szkodliwe dla międzynarodowego ruchu robotniczego. W rezultacie kongres odrzucił oba projekty i ogłosił deklaracje o prawie narodw do samostanowienia.

Pod koniec wieku Felix Dzierżyński i Adolf Warski-Warszawski ożywili działalność SDKP i rozciągnęli jej wpływy na Litwę. Z tego względu w 1900 r. partia zmieniła nazwę na Socjaldemokracja Krlestwa Polskiego i Litwy (SDKPiL).



W pozostałych zaborach ruch socjalistyczny miał mniejsze znaczenie i przybierał inne formy. W Galicji nie było przemysłowej klasy robotniczej, hasła socjalistyczne docierały jednak do rzemieślnikw, drobnomieszczaństwa i inteligencji. W latach siedemdziesiątych działał tu Limanowski. Inicjował on tworzenie kolek oswiatowo-propagandowych. Działalność taka, w przeciwieństwie do Krlestwa Polskiego, była w Galicji całkowicie legalna.



W 1892 r. powstała Galicyjska Partia Socjaldemokratyczna. W tymże roku zaczęła ona wydawać pismo "Naprzd". Wkrtce zmieniła jednak nazwę na Polska Partia Socjaldemokratyczna Galicji i Śląska Cieszyńskiego (PPSD). PPSD od początku była partia legalna, parlamentarna; kartkę wyborczą traktowano jako jedno z głwnych narzędzi walki. Jej głowni działacze to: Ignacy Daszyński, Herman Liebermann, Zygmunt Marek, Jędrzej Moraczewski.



W 1893 r. powstała PPS zaboru pruskiego, nie odegrała ona jednak większej roli, pozostając partia bardzo nieliczną






Przykadowe prace

Koncentracja

Koncentracja Koncentracja przedsiębiorstw występuje wtedy gdy partnerzy związku przedsiębiorstw tracą swą samodzielność gospodarczą na rzecz centralnego kierownictwa, ktremu są podporządkowani. Często rezygnują oni przy tym ze swej odrębności prawnej wś...

Rżne rodzaje fal elektromagnetycznych ( promieniowanie gamme, ultrafioletowe itp)

Rżne rodzaje fal elektromagnetycznych ( promieniowanie gamme, ultrafioletowe itp) Fale elektromagnetyczne fala elektromagnetyczna W XIX wieku okazało się, że zmienne pole elektrycznie i zmienne magnetyczne są od siebie zależnie i takie powiązane ze sobą zmienne pole elektryczne i m...

Decyzja administracyjna

Decyzja administracyjna Decyzja jest aktem administracyjnym rozstrzygającym sprawę. Kończy ona więc postępowanie w danej instancji. Decyzja powinna mieć formę pisemną. Jest to zrozumiałe jeśli się zważy, że stanowi ona trwałą postawę uzyski...

Księga Koheleta

Księga Koheleta Księga Koheleta, czyli Eklezjastesa należy do ksiąg pouczających (dydaktycznych) ST. Autor przedstawił się jako Kohelet, co w języku hebrajskim oznacza zgromadzenie. Nazwa ta oznacza urząd mędrca przemawiającego na zgromadzeniach. Treścią Księg...

Metody w pracy socjalnej

Metody w pracy socjalnej SPIS TREŚCI Wstęp Rozdział I Wieki Średnie- charakterystyka wybranego okresu historycznego w Pedagogice Socjalnej I.1 Święty Franciszek- buntownik i miłośnik Boga I.2 Święty Tomasz- wielki rycerz i obrońca Kośc...

Władza w Polsce

Władza w Polsce BYLI PREZYDENCI RP ? Wojciech Jaruzelski (ur. 1923, prezydent PRL i RP w latach 1989-1990, uprzednio Przewodniczący Rady Państwa) ? Ryszard Kaczorowski (ur. 1919, prezydent RP na uchodźstwie w latach 1989-1990, rwnolegle z Jaruzelskim) ? Lech Wałęsa (ur. 1943, prezydent RP w la...

Funkcjonowanie polskiej kancelarii krlewskiej w XV w.

Funkcjonowanie polskiej kancelarii krlewskiej w XV w. Funkcjonowanie polskiej kancelarii krlewskiej w XV w. I. CHARAKTERYSTYKA CENTRALNEGO ZARZĄDU PAŃSTWEM W XIV I XV W. Proces jednoczenia ziem polskich, zapoczątkowany przez Przemysla II w r. 1295 trwał do poł. XIV w. ...

Literatura polska

Literatura polska Literatura polska – romantyzm Literatura polska okresu romantyzmu – epoka w historii polskiej literatury zawarta w ramach czasowych 1822-1863. Literatura w latach 1822-1830 Decyzją Kongresu wiedeńskiego z 1815 roku z części terytorium Księstwa Warszawskiego ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry