• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Rynek pa...

Nawigacja

Rynek papierw wartościowych w Polsce



Rynek papierw wartościowych w Polsce




Praca Dyplomowa napisana pod kierownictwem

mgr. W.Kozakiewicz





Słupca, dnia: ...................







I. Pojęcie i rodzaje papierw wartościowych

1. Rynek papierw wartościowych

a. Rynek kapitałowy

II. Charakterystyka instrumentw rynku papierw wartościowych

1. Czeki

2. Weksle

3. Obligacje

4. Akcje

5. Bony skarbowe

III. Giełda Papierw Wartościowych

1. Rodzaje giełd

2. Maklerzy

3. Nadzr nad rynkiem papierw wartościowych

4. Komisja







Papiery wartościowe



Papierami wartościowymi nazywamy dokumenty stwierdzające przysługujące ich właścicielom prawa majątkowe, ktrych realizacja jest możliwa tylko po ich okazaniu lub zwrocie. Pojęciem tym najczęściej obejmuje się dokumenty o charakterze finansowym, potwierdzające:

a. należności pieniężne (czeki, weksle, obligacje),

b. uprawnienia do wspłwłasności majątkowej ( akcje)

Z punktu widzenia zadań, jakie mają spełniać papiery wartościowe, dzielimy je na :

a. spełniające funkcje rozliczeniowe : czek, będący instrumentem uruchamiającym pieniądz bezgotwkowy, weksel, będący środkiem udzielenia kredytu

b. przynoszące dochd od kapitału: obligacja, gwarantująca uzyskanie odsetek, akcja, dająca prawo do dywidendy

c. pełniące funkcje zastawnicze; weksle, obligacje i akcje przekazywane wierzycielom, mogą stanowić zabezpieczenie zaciągniętego długu

Wymienione dokumenty mogą być wystawione jako:

a. bezimienne ( na okaziciela), ktrych właścicielem jest osoba aktualnie będąca w ich posiadaniu

b. imienne, będące własnością osoby na nich wymienionej ( przeniesienia własności na inną osobę wymaga w tym przypadku odrębnego pisemnego zrzeczenia się uprawnień przez pierwotnego ich właściciela)

c. na zlecenie, ktrych właścicielem także jest osoba na nich wymieniona, z tym, że przeniesienie własności może być dokonane przez zapis na dokumencie lub tylko sam podpis poprzedniego właściciela.



Rynek kapitałowy



Istotnym składnikiem gospodarki rynkowej jest rynek kapitałowy. Na rynku tym zawiera się transakcje instrumentami finansowymi, ktrych termin realizacji jest dłuższy niż jeden rok i jednocześnie charakteryzującymi się wysoką płynnością oraz dużym stopniem bezpieczeństwa ulokowanych w nich kapitałw.

Instrumenty finansowe rynku kapitałowego nie są jednolite pod względem uosabianych przez siebie praw majątkowych. Wyrżnić wśrd nich można papiery wartościowe mające charakter wierzytelności, ktre reprezentują obligacje, oraz walory przenoszące prawa własności, tak jak w wypadku aukcji.

Rynek kapitałowy pełni następujące funkcje:

- transfer wolnych środkw finansowych od osb i instytucji, ktre mini dysponują, do podmiotw gospodarczych potrzebujących zasilenia kapitałowego;

- wartościowanie majątku przedsiębiorstwa, emitenta danego waloru, przez rynkową wycenę jego papierw wartościowych;

- możliwość zwiększenia majątku, a przez to możliwość dalszego rozwoju podmiotu emitujący papiery wartościowe.

Rynek kapitałowy w Polsce jest zinstytucjonalizowany. Oznacza to, że handel

papierami wartościowymi występuje w zorganizowanej i kontrolowanej przez państwo formie.

Transakcje, ktrych przedmiotem są papiery wartościowe, realizowane są głwnie za pośrednictwem giełdy i w tym zakresie stosuje się przepisy dotyczące publicznego obrotu papierami wartościowymi. Obrt ten jest pod ścisłą kontrolą organw administracji państwowej. Do podstawowych podmiotw powołanych do organizowania i sprawowania nadzoru nad jego prawidłowym przebiegiem zaliczamy: Komisję Papierw Wartościowych, Giełdę Papierw Wartościowych w Warszawie oraz Krajowy Depozyt Papierw Wartościowych.

Rynek kapitałowy tworzą także przedsiębiorstwa maklerskie, tj. wydzielone prawnie podmioty gospodarcze obsługujące transakcje papierami wartościowymi. Dla bezpieczeństwa obrotu utworzono Fundusz Gwarancyjny w ramach Warszawskiej Giełdy.

Jest pierwotny i wtrny rynek papierw wartościowych.

Pierwotny rynek papierw wartościowych dotyczy tylko sprzedaży tylko nowych emisji papierw wartościowych przez emitenta lub jego pośrednika pierwszym właścicielom, ktry ocenili, że papiery te są korzystną lokatą oszczędności. Celem firmy emitującej papiery wartościowe jest powiększenie swojego kapitału.

Na rynku wtrnym uprzednio wyemitowane papiery wartościowe są nabywane i sprzedawane za pośrednictwem maklerw. Papiery wartościowe dopuszczone na rynek muszę spełniać wymogi ustalone przez Komisję Papierw Wartościowych. Obrt akcjami na wtrnym rynku papierw wartościowych nie powiększa kapitału emitenta. Zakup i sprzedaż papierw wartościowych dokonuje się tylko między inwestorami, ktrzy powiększaj lub zmniejszają stan posiadanych akcji.

Mimo że na rynku wtrnym spłki akcyjne nie powiększaj swoich kapitałw, to ma on dla nich znaczenie w rozeznaniu perspektyw rozwoju. Sytuacja na giełdzie jest podstawą do podejmowania decyzji dotyczących nowych serii akcji, ktre bezpośrednio zwiększają kapitał firmy i pozwalają na jej rozwj. Firma uprawniona do emisji akcji może je emitować wielokrotnie.

Rynek kapitałowy jest częścią rynku finansowego. Można go podzielić na rynek giełdowy i pozagiełdowy. Rżnice pomiędzy jednym a drugim rynkiem to sposb dokonywania transakcji. Rynek pozagiełdowy nie ma ustalonego miejsca transakcji, najczęściej transakcje odbywają się za pośrednictwem środkw telekomunikacyjnych między biurami maklerskimi, ktre są pośrednikami inwestorw. Regulowany rynek pozagiełdowy akcji i obligacji w Polsce stanowi Centralna Tabela Ofert (CTO). Rynek ten organizowany jest przez spłkę CeTO S.A. założoną w 1996 roku przez kilkadziesiąt domw maklerskich i innych instytucji. Jej zadaniem jest organizowanie regulowanego pozagiełdowego publicznego obrotu papierami wartościowymi oraz przedstawianie i udostępnianie informacji o ofertach i transakcjach zawartych na tym rynku. Transakcje na rynku giełdowym odbywają się na giełdzie. Giełda to miejsce gdzie kupuje się papiery wartościowe po cenach odpowiadających sytuacji rynkowej. Jako instytucja finansowa giełda podlega szczeglnym regulacjom. Jej działanie jest starannie określone i podlega ścisłej kontroli. Zarwno rynek giełdowy jak i pozagiełdowy są segmentami rynku wtrnego, czyli takiego na ktrym instrumenty finansowe po emisji i sprzedaży pierwszemu właścicielowi są następnie sprzedawane na rynku.



Czeki



Załżmy, wypisujemy czek dla mamy, wiemy, że w wyniku tej operacji saldo na naszym rachunku bankowym obniży się, a na jej rachunku wzrośnie. W rzeczywistości nic konkretnego nie ulega przesunięciu. Jedynie liczby umieszczone na księgach banku ulegną zmianie po uwzględnieniu zapisw umieszczonych na naszym czeku.

Aby zrozumieć, jak odbywa się taki proces, należy spojrzeć na pewne uproszczone zapisy określane rachunkami teowymi ( nazywane są tak, ponieważ przypominają swym wyglądem dużą literę T). Każda strona litery T reprezentuje połowę wyciągu z rachunku bankowego, lub konta bilansowego, wymieniającego aktywa i pasywa banku. Strona aktyww wymienia wszystkie pozycje, ktre znajdują się w posiadaniu banku. Strona pasyww (zobowiązań) wymienia wszystkie roszczenia, ktre podmioty, nie będące właścicielami banku, zgłaszają wobec banku. Aktywa zapisywane są po lewej stronie litery T, zobowiązania po jej prawej stronie. Jak wynika z nazwy konta bilansowego, obie strony T musza się rwnoważyć. Zgodnie ze standardowymi zasadami rachunkowości na każde zobowiązanie istnieje rwna co do wielkości pozycja aktyww.

Gdy tylko dokonane zostaną odpowiednie zapisy w księgowości Banku Rezerwy Federalnej, czek wraca do swojego banku. Dopiero wtedy, gdy trafi on do twego banku, przypuszczalnie po trzech- czterech dniach od daty wystawienia go, saldo konta rachunku oszczędnościowo- rozliczeniowego zostanie odpowiednio zmniejszone.

Powyższe transakcje należy skomentować następująco:

1. Czek powoduje, że saldo naszego rachunku w banku spada, a saldo rachunku w księgarni rośnie.

2. Czek wywołuje reakcję dostosowawczą w depozytach rezerwowych Banku Rezerwy Federalnej. Depozyty rezerwowe naszego banku w Banku Rezerwy Federalnej zmniejsza się, depozyty drugiego banku zwiększa się.

3. Depozyty rezerwowe Banku Rezerwy Federalnej nie są tym samym, co depozyty, ktre my i nasze księgarnia utrzymują w swoich bankach lokalnych. Są to zapisy księgowe oparte o rachunki na żądanie bankw członkowskich. Tak więc depozyty rezerwowe nie są pieniędzmi. Nie są one bezpośrednio wykorzystywane w handlu , gdzie wykorzystuje się depozyty płatne na żądanie.

4. Depozyty rezerwowe stanowią aktywa bankw członkowskich, ktre je utrzymują. Tak więc każdy czek, ktry zostanie wystawiony, powoduje, że aktywa danego banku w Banku Rezerwy Federalnej spadają, a aktywa innego banku zwiększają się.

5. Największe jest to, że gdy ktokolwiek wystawia czek, wielkość zasobw pieniężnych kraju pozostaje bez zmiany. Pieniądze po prostu przechodzą z jednego rachunku na drugi.



Tworzenie pieniądza



Gdy złoto było wykorzystywane w charakterze środka cyrkulacji, tworzenie pieniądza przypominało wyrb biżuterii. Rudę złota wydobywano z ziemi, topiono ją, a z czystego metalu odlewano monety. Ilość tworzonego pieniądza zależała od ilości złota w ziemi i kosztu wydobycia. Obecnie w krajach przemysłowych (takich jak Stany Zjednoczone) pieniądz tworzony jest głwnie przez system bankw komercyjnych. Banki tworzą pieniądz, tworzą one go w każdym momencie udzielania pożyczki.

Proste pożyczanie pieniędzy będących własnością kogoś innego polegałoby po prostu na przekazywaniu istniejących pieniędzy jednej osoby drugiej. Gdy banki tworzą pieniądz czynią to wystawiając czeki lub też podnosząc wysokość sald na kontach pożyczających.

Właśnie ta oglna akceptowalność pieniędzy w transakcjach handlowych umożliwia bankowi tworzenie pieniądza z powietrza . Dopki sprzedawca jest skłonny akceptować czek banku, a inni ludzie są skłonni akceptować czek, ktry wystawia sprzedawca, tworzone jest coś, co jest powszechnie akceptowane: pieniądz.



Rezerwy obowiązkowe



Banki nie maja prawa tworzenia nieograniczonych zasobw pieniądza. W sensie prawnym ilość pieniądza, ktrą bank może tworzyć zależy od poziomu wysokości depozytw złożonych w nim przez jego klientw. Im więcej depozytw swoich klientw ma dany bank, tym więcej pożyczek może on udzielić i tym więcej pieniądza może stworzyć. Nawet, gdyby nie było żadnych restrykcji wymaganych prawem, bank musiałby utrzymywać odpowiedni poziom płynności dla zaspokojenia potrzeb klientw. Jeśli klienci banku nie mieliby pewności co do jego wypłacalności, mgłby wystąpić run na bank, podczas ktrego znaczną część jego klientw chciałby w krtkim czasie wycofać swoje depozyty.

Zdolność bankw do tworzenia pieniędzy jest ponadto ograniczona przez System Rezerwy Federalnej, ktry nakłada wymogi posiadania rezerw obowiązkowych, ogranicza tworzenie filii, nakłada ograniczenia prowadzenia działalności w innych stanach, etc. Najważniejszym ograniczeniem jest obowiązek posiadania rezerw obowiązkowych. Gdy bank otrzymuje depozyt klienta, wzrastają jego depozyty rezerwowe w Banku Rezerwy Federalnej. Bank nie może jednakże wystawiać czekw obciążających jego rezerwy w nieskończoność. Musi on utrzymywać minimalny poziom depozytw określany mianem rezerw obowiązkowych w swym rejonowym Banku Rezerwy Federalnej, w formie gotwki w sejfach. W każdym przypadku fundusze pozostają bezczynnie w tym sensie, że nie mogą być wykorzystywane w charakterze przynoszących bezczynne w tym sensie, że nie mogą być wykorzystywane w charakterze przynoszących odsetki pożyczek lub inwestycji. Wskaźniki rezerw obowiązkowych to ta część rezerw instytucji depozytowej, ktra nie może być legalnie wykorzystywana do tworzenia pieniądza. Całkowite wymagane prawem rezerwy to wszystkie aktywa, trzymane przez bank, ktre mogą być zgodne z prawem użyte w charakterze rezerw obowiązkowych.

Wskaźniki rezerw obowiązkowych jest wyrażony w postaci procentu całkowitych depozytw instytucji depozytowej płatnych na żądanie. Tak więc, przy pomocy pożyczek bank jest w stanie tworzyć pieniądz warty 85 procentom złożonych weń depozytw płatnych na żądanie. A więc ilość pieniądza, ktrą bank może stworzyć zależy od jego rezerw nadwyżkowych. Rezerwy nadwyżkowe są to zasoby pieniądza, ktre stanowią nadwyżkę nad poziomem rezerw obowiązkowych instytucji depozytowej.



Rezerwy nadwyżkowe = całkowite rezerwy – rezerwy obowiązkowe.



Rezerwy nadwyżkowe to wszelkie rezerwy posiadane przez bank ponad minimum wymagane prawem.

Bank może bezpiecznie udzielać pożyczek ze swych rezerw nadwyżkowych, nawet wwczas, gdy zdolność przyciągania nowych pożyczek wynosi zero i wszystkie środki idą do innych bankw. Jeśli jednakże zatrzymałby część swoich nowo utworzonych depozytw, byłby wwczas w stanie udzielić pożyczek na kwotę nieznacznie przekraczającą tę wielkość. W systemie bankowym, ktry funkcjonuje z niezależnie działającymi bankami może powstawać sytuacja, w ktrej udzielają one pożyczek na kwotę kilka razy przekraczającą sumę rezerw nadwyżkowych, nawet wwczas, gdyby każdy bank udzielał kredytu wyłącznie w wysokości swych rezerw nadwyżkowych. Rezerwy nadwyżkowe banku zależą od wskaźnika rezerw obowiązkowych i od jego całkowitych legalnych rezerw lub funduszy, ktre zgodnie z prawem ma być liczone jako część rezerw, ktre bank musi trzymać w odniesieniu do złożonych w nim depozytw. Obniżenie poziomu wskaźnika rezerw obowiązkowych podnosi poziom rezerw nadwyżkowych i zdolność bankw do tworzenia pieniędzy. Gdy poziom rezerw obowiązkowych zostanie podniesiony, rezerwy nadwyżkowe i zdolność do tworzenia pieniądza ulęgną obniżeniu.

Chociaż wiele ludzi uważa, że rezerwy obowiązkowe stanowią sposb zapewnienia bankom możliwości wypłacenia klientom wycofywanych przez nich środkw, jednak w rzeczywistości prawo nie zezwala na wykorzystanie rezerw do zabezpieczenia realizacji nieprzewidzialnych zaleceń wypłat gotwki. Wymg posiadania rezerw obowiązkowych nie jest stosowany z myślą o realizacji tego celu, ani tez w celu utrzymania finansowej wiarygodności systemu bankowego. Celem stosowania tego wymogu jest po prostu ograniczenie ilości pieniądza, ktra banki mogą stworzyć. Banki w rzeczywistości nie pożyczają pieniędzy innych ludzi w momencie udzielania kredytw. Chociaż depozyty rezerwowe obliczane są na podstawie wysokości depozytw płatnych na żądanie złożonych w banku, nie są one z nimi tożsame. Gdyby były, banki nie byłyby zdolne do tworzenia pieniędzy. Pożyczki polegałyby wyłącznie na przekazywaniu pieniędzy od depozytariuszy od pożyczkobiorcw. Banku tworzą pieniądz pożyczając swe rezerwy nadwyżkowe.



Fluktuacje zasobw pieniądza.



Kreacja pieniądza nie przebiega tak gładko, jak sugeruje to model teoretyczny. Codziennie zmiany sytuacji gospodarczej wywołują przejściowe fluktuacje zasobw pieniądza. Na przykład banki codziennie otrzymują spłaty pożyczek. W związku z tym, że uzyskują inne dochd z tej działalności, będą one dążyć do ponownego wypożyczenia spłat w jak najkrtszym czasie. Banki często wypożyczają swoje rezerwy nadwyżkowe innym bankom na okres jednego dnia lub nawet na krcej pobierając oprocentowanie według stawki określanej mianem stopy funduszy federalnej. Stopa funduszy federalnych jest to stopa procentowa, ktrą pobierają od siebie instytucji depozytowe za (krtkoterminowe) sobie w oparciu o nieczynne salda w bankach Rezerwy Federalnej. Wysokość spłat otrzymywanych przez bank nie zawsze koresponduje z wysokością otrzymywanych przez nie wnioskw kredytowych; czasami spłaty przewyższają sumę kwot wnioskw kredytowych. Jeśli wszystkie banki będą miały problemy tego rodzaju, całkowity zasb pieniądza nie będzie taki duży jak mgłby być.

Nie wszystkie pożyczki bankowe stają się depozytami płatnymi na żądanie w innych bankach. Część pieniądza stworzonego przez bank może stać się gotwką znajdująca się w portfelach poszczeglnych osb. Choć gotwka jest pieniądzem, nie jest to taki rodzaj pieniądza, ktry umożliwia bankom tworzenie depozytw rezerwowych. O tyle, o ile pożyczki bankowe staja się gotwka w obiegu, zdolność bankw do udzielania pożyczek i zwiększenia zasobw pieniądza ulega zmniejszeniu.

W ostatecznym rachunku, skłonność poszczeglnych osb do posiadania pieniądza w formie gotwki i depozytw płatnych na żądanie będzie miała wpływ na wielkość zasobw pieniądza. Jeżeli ludność zmniejszy wartość swoich depozytw płatnych na żądanie i zwiększy zasoby posiadanej gotwki, banki będą dysponowały niższym poziomem rezerw i nie będą w stanie udzielać pożyczek w takiej wysokości. Jeśli nie zajdą zmiany kompensujące to zjawisko wielkość zasobw pieniądza ulegnie zmniejszeniu. Podobnie, jeśli ludność zmniejszy wielkość posiadanych zasobw gotwkowych przez złożenie pieniędzy na rachunkach oszczędnościowych, rezerwy bankowe wzrosną. Banki zwiększą akcje kredytowa, powiększając zasobu pieniężne.

Prosty wzr zakłada, że wszystkie banki funkcjonują w ramach tych samych przepisw i że stosuje się wobec nich taki sam wskaźnik rezerw obowiązkowych. Bank udzielając pożyczki zwykle zatrzymuje część utworzonych w ten sposb depozytw, może on, ceteris paribus, wypożyczyć nieznacznie więcej niż wynoszą jego rezerwy nadwyżkowe. Ważne jest rwnież, by pamiętać, że banki nie podporządkowują się ślepo mechanicznie pojmowanemu wzorowi. Bankowcy postępują w sposb, ktry uważają za najlepszy dla maksymalizacji długoterminowymi zyskw swego banku, w ramach prawnych i rynkowych ograniczeń swej działalności, bez względu na kształt jakichkolwiek wzorw.



Weksel



Weksel jest dokumentem, w ktrym ktoś zobowiązuje się do zapłaty pewnej kwoty pieniędzy innej osobie. Treść i formę tego dokumentu dokładnie opisuje ustawa. Zazwyczaj jest on wręczany przez dłużnika swojemu kontrahentowi w związku z umową. Należy jednak pamiętać, że weksel jest zobowiązaniem samodzielnym i niezależnym od umowy. Oznacza to, że jeżeli znajdzie się on w rękach osoby innej niż kontrahent dłużnika ( a tak się dzieje zazwyczaj), dłużnik będzie musiał tej osobie zapłacić bez względu na to, czy umowa, ktrą zabezpieczył wekslem, została prawidłowo zawarta albo czy kontrahent jej dotrzymał.

Aby zobowiązanie do zapłaty w formie weksla było ważne (tzn., aby można było ądać zapłaty od dłużnika), w dokumencie muszą się znaleźć wszystkie konieczne elementy formalne. Są one rżne dla rżnych rodzajw weksli. Możemy wyrżnić :

weksel własny

weksel trasowany

Ten, kto podpisuje weksel (wystawca), w przypadku weksla własnego, zobowiązuje się do zapłacenia wymienionej w nim sumy, oznaczonej osobie.

Drugi rodzaj weksla - weksel trasowany - rżni się tym, że wystawca poleca zapłacić sumę wekslową innej osobie (trasatowi), ktra zazwyczaj jest jego dłużnikiem. Aby od trasata można było żądać zapłaty za weksel, musi on wiedzieć o jego istnieniu i zgodzić się na zapłacenie w terminie wskazanej sumy. Zgodę wyraża przez podpis na przedniej stronie weksla (akcept).

W wekslu musi być wyraźnie wskazana kwota, jakiej można we wskazanym terminie żądać od dłużnika (suma wekslowa). Nie można jej określić inaczej jak tylko w pieniądzach, a inne należności (np. odsetki) powinny być w zasadzie wliczone w sumę wekslową.

Osoba uprawniona do uzyskania sumy wekslowej (wierzyciel wekslowy) może przenieść prawa z weksla na inną osobę.

Jak weksel może zabezpieczyć płatność?

Jedną z ważnych funkcji weksla w gospodarce jest funkcja zabezpieczająca. Weksel stanowi dodatkowe zabezpieczenie szybkiego i zupełnego wykonania zobowiązania pieniężnego wynikającego z umowy (np. gdy ktoś pożycza pieniądze jakiejś osobie, co do ktrej nie jest pewny, że je odda na czas). Weksel nadaje się do tego celu doskonale z kilku powodw.

1. Jeśli osoba będąca w posiadaniu weksla nie chce czekać na odzyskanie sumy wekslowej do dnia, w ktrym ma być ona zapłacona przez dłużnika, może przenieść prawa z weksla, uzyskując natychmiast (a nie w dacie, w ktrej weksel ma być zapłacony) niemal całą należność (z odliczeniem odsetek za czas, ktry pozostał do zapłacenia weksla przez dłużnika). Specyficznym dla weksla sposobem przenoszenia praw jest indos. Indos jest dokonywany przez umieszczenie przynajmniej podpisu osoby dotychczas uprawnionej z weksla, na jego odwrotnej stronie, ale najczęściej w postaci zapisu : "ustępuję na zlecenie X " wraz z podpisem osoby dotychczas uprawnionej. Dla przejścia tych praw niezbędne jest przekazanie dokumentu weksla. Przekazywanie weksla i uprawnień z niego wynikających za pomocą indosu sprawia, że dochodzenie należności możliwe jest wobec wszystkich dotychczasowych jego posiadaczy, ktrzy są na nim podpisani. Możliwość taka istnieje tylko w sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie zapłaci w terminie, a posiadacz weksla dopełni niezbędnych czynności (protest).

2. Praw z weksla dochodzi się w sądzie w specjalnym postępowaniu nakazowym. Jest ono bardzo szybkie, tanie i uproszczone w stosunku do zwykłego postępowania w sprawach cywilnych. Prowadzi je sąd cywilny lub sąd gospodarczy (gdy weksel ma związek z działalnością gospodarczą obu stron). Może być prowadzone w przypadku, gdy sądowi zostanie przedstawiony weksel, ktry jest prawidłowo wypełniony i nie budzi wątpliwości jego autentyczność. Sąd wydaje nakaz tylko na podstawie przedstawionego dokumentu weksla, a zarzuty, ktre może powoływać dłużnik wekslowy, żeby zwolnić się od obowiązku zapłaty są ograniczone i muszą być potwierdzone dokumentem. Wydany w tym trybie nakaz zapłaty może być egzekwowany natychmiast po upływie czasu wyznaczonego na dobrowolną zapłatę.

3. Dodatkowym sposobem zabezpieczenia płatności samego weksla jest poręczenie wekslowe. Poręczyciel jest zobowiązany do zapłaty sumy wekslowej nawet wtedy, gdy wystawca nie był do tego, z rżnych przyczyn, zobowiązany (np. był niepełnoletni i podpisał weksel bez zgody opiekuna).

Sposobem zabezpieczenia płatności jest wystawienie weksla własnego lub weksla in blanco. Weksel własny wystawia się, gdy znana jest wysokość zobowiązania i termin płatności, natomiast weksel in blanco - gdy ktryś z tych elementw nie może być od razu wpisany na wekslu. Dzieje się tak w sytuacji, gdy np. strony stale ze sobą wspłpracują sprzedając i kupując nawzajem swoje towary, płacąc za nie częściowo, a rozliczają swoje należności co jakiś czas. Przed zakończeniem tego czasu nie wiedzą jakie będzie saldo ich wzajemnych zobowiązań, dlatego jako zabezpieczenie mogą wręczyć sobie weksle in blanco, ktre w razie odmowy zapłaty zostają uzupełnione według stanu ze wskazanego dnia.

Weksel in blanco powinien być uzupełniony zgodnie z zawartym przez strony porozumieniem (deklaracja wekslowa), w ktrym określa się sposb jego wypełnienia przez wierzyciela. Jeżeli jednak weksel zostanie wypełniony inaczej niż przewidywała to umowa, a potem zbyty innej osobie, dłużnik musi jej zapłacić wskazaną w wekslu sumę. Należności może wprawdzie dochodzić od wierzyciela, ale lepiej wręczać weksle in blanco tylko osobie, do ktrej mamy zaufanie.

Należy pamiętać, że:

Zapłaty przyrzeczonej kwoty można żądać od zobowiązanego tylko za okazaniem dokumentu weksla, inaczej dłużnik ma prawo (a nawet powinien ) odmwić zapłaty, a ta odmowa nie powoduje dla niego żadnych ujemnych skutkw. Po wykonaniu zobowiązania z weksla należy żądać od wierzyciela zwrotu dokumentu.

Opłata skarbowa od weksla wynosi:

1. wymieniającego sumę wekslową

od każdych pełnych lub rozpoczętych 100 zł sumy wekslowej - 10gr

2. nie wymieniającego sumy wekslowej

od każdych pełnych lub rozpoczętych 100 zł kwoty zobowiązania pieniężnego zabezpieczonego wekslem - 10gr

3. w wypadku gdy kwoty zobowiązania zabezpieczonego wekslem nie da się ustalić - 15 zł

Aby zabezpieczyć się przed koniecznością zapłaty weksla in blanco, ktry został wypełniony niezgodnie z deklaracją, umieszcza się na nim klauzulę - "nie na zlecenie"

Obligacje

Obligacja jest to instrument finansowy (papier wartościowy), w ktrym jedna strona, zwana emitentem obligacji, stwierdza, że jest dłużnikiem drugiej strony, zwanej obligatariuszem (jest to właściciel obligacji) i zobowiązuje się wobec niego do wykupu obligacji. Emisja obligacji jest formą zaciągnięcia kredytu. Kredytodawcą jest obligatariusz, czyli właściciel obligacji. Kredytobiorcą jest emitent obligacji.



Cechy charakterystyczne obligacji



Najważniejsze to:





termin wykupu - jest to termin, po upływie ktrego emitent zobowiązany jest dokonać wykupu, tzn. zwrcić zaciągnięty kredyt właścicielowi obligacji;

wartość (cena) nominalna - jest to wartość, ktrą emitent zwraca w dniu wykupu;

cena emisyjna - jest to cena, po ktrej obligacja jest sprzedawana w momencie emisji pierwszemu właścicielowi;

oprocentowanie - określa wielkość odsetek od zaciągniętego kredytu; wyrażone jest w procentach wartości nominalnej; zwykle odsetki płacone są regularnie, np. co rok, co pł roku, co kwartał.



Obligacje skarbowe



Obecnie sierpień `02 w Polsce dostępnych jest pięć rodzajw obligacji skarbowych:

jednoroczne

dwuletnie

trzyletnie

pięcioletnie

dziesięcioletnie



Obligacje jednoroczne



Są to obligacje indeksowane. Termin wykupu tych obligacji wynosi 1 rok, wartość nominalna - 100 PLN. Odsetki płacone są po roku w momencie wykupu. Oprocentowanie tych obligacji zależy od stopy inflacji.



Podział obligacji ze względu na rżne kryteria



Kryterium emitenta



Najważniejsze rodzaje obligacji:



obligacje skarbowe, emitowane przez Skarb Państwa;

obligacje przedsiębiorstw;

obligacje komunalne (emitowane przez gminy, związki gmin).



Kryterium oprocentowania



Wyrżnia się:



obligacje o stałym oprocentowaniu

obligacje o zmiennym oprocentowaniu

obligacje zerokuponowe



Obligacje o stałym oprocentowaniu



Obligacje o stałym oprocentowaniu to takie obligacje, ktrych oprocentowanie jest znane i nie zmienia się przez cały czas do terminu wykupu. Strukturę przepływw pieniężnych dla obligacji o stałym oprocentowaniu przedstawia poniższy przykład.



Przykład:



Obligacja o stałym oprocentowaniu, z terminem wykupu za 3 lata, wartość nominalna 100, cena emisyjna po jakiej emitent oferuje obligacje 98, oprocentowanie 10%, odsetki płacone co pł roku.



Struktura przepływw pieniężnych dla tej obligacji



Obligacje o zmiennym oprocentowaniu



Obligacje o zmiennym oprocentowaniu to takie obligacje, ktrych oprocentowanie zmienia się w okresach odpowiadających płatnościom odsetek. Oprocentowanie to zależy od ustalonego wskaźnika, ktrym może być np. stopa rentowności bonw skarbowych (w okresie poprzedzającym płatność odsetek). Strukturę przepływw pieniężnych dla obligacji o zmiennym oprocentowaniu przedstawia poniższy przykład.



Przykład:



Obligacja o zmiennym oprocentowaniu, z terminem wykupu za 3 lata, wartość nominalna 100, cena emisyjna 103, odsetki płacone co pł roku. Oprocentowanie w skali rocznej jest o 1 punkt procentowy wyższe od stopy rentowności 26-tygodniowych bonw skarbowych. W kolejnych okresach (było ich sześć) poprzedzających płatności odsetek, roczna stopa wynosiła: 19%, 20%, 21%, 17%, 17%, 21%. Odsetki zatem, liczone dla okresw płrocznych, po uwzględnieniu podwyżki o 1 punkt procentowy, wynoszą kolejno: 10, 10, 5, 11, 9, 9, 11.



Do obligacji o zmiennym oprocentowaniu można (upraszczając) zaliczyć rwnież obligacje indeksowane, ktrych oprocentowanie zależy od stopy inflacji.



Obligacje zerokuponowe



Obligacje zerokuponowe (inaczej: obligacje z kuponem zerowym) to takie obligacje, od ktrych nie są płacone odsetki, ale cena obligacji jest zawsze niższa niż wartość nominalna. Strukturę przepływw pieniężnych dla obligacji zerokuponowej przedstawia poniższy przykład.



Przykład:



Obligacja o stałym oprocentowaniu, z terminem wykupu za 3 lata, wartość nominalna 100, cena emisyjna po jakiej emitent oferuje obligacje 98, oprocentowanie 10%, odsetki płacone co pł roku.

Do obligacji o zmiennym oprocentowaniu można (upraszczając) zaliczyć rwnież obligacje indeksowane, ktrych oprocentowanie zależy od stopy inflacji.



Bardziej złożone obligacje



Ostatnio na świecie pojawia się wiele bardziej złożonych rodzajw obligacji, np.:



obligacje zamienne - w tym przypadku właściciel ma prawo do zamiany obligacji na inny instrument finansowy, np. zamiana obligacji pewnej spłki na jej akcje;

obligacje z opcją wykupu na żądanie emitenta (call) - emitent ma prawo zażądać wykupu przed ustalonym terminem;

obligacje z opcją sprzedaży na żądanie właściciela (put) - właściciel ma prawo zażądać wykupu przed ustalonym terminem.

Obligacje mogą być sprzedawane w innym kraju niż kraj emitenta. Nazywa się je wwczas euroobligacjami.



Cena obligacji na rynku



Cena obligacji na rynku jest sumą dwch składnikw:



tzw. ceny czystej, ktrą jest kurs obligacji, wyrażony w procentach wartości nominalnej



odsetek, ktre narosły od momentu ostatniej płatności.



Oczywiście w przypadku obligacji zerokuponowej odsetki rwne są zeru.



Wartość obligacji



Wartość obligacji na rynku (a zatem jej cena) kształtuje się w wyniku popytu i podaży, ktre z kolei zależą od rżnych czynnikw. Najważniejszym czynnikiem kształtującym wartość obligacji jest poziom stp procentowych. Inwestorzy często dokonują wyceny obligacji.

Wycena obligacji polega na określeniu tzw. sprawiedliwej ceny obligacji, ktra powinna odzwierciedlać wartość obligacji. Najczęściej stosowaną metodą przy wycenie obligacji Jest metoda dochodowa, inaczej metoda zdyskontowanych przepływw pieniężnych.



Według tej metody:



Wartość obligacji jest sumą dochodw, ktre inwestor otrzyma w okresie posiadania obligacji, przy czym dochody te są zdyskontowane, czyli "przeliczone na moment dokonywania wyceny".

Wymagana stopa dochodu określana jest przez inwestora na podstawie stp dochodu obligacji podobnego typu jak wyceniana obligacja. Informacje na ten temat podawane są w dziennikach finansowych.



Wartość obligacji a cena obligacji



Inwestor porwnuje wartość obligacji uzyskaną w wyniku wyceny z ceną obligacji na rynku.



Możliwe są tu trzy przypadki:



wartość wyceniona jest wyższa od ceny rynkowej - inwestor ocenia, że obligacja jest warta więcej niż kosztuje na rynku - jest to tzw. niedowartościowanie obligacji; w takiej sytuacji należałoby kupić obligację;



wartość wyceniona jest niższa od ceny rynkowej - inwestor ocenia, że obligacja jest warta mniej niż kosztuje na rynku - jest to tzw. przewartościowanie obligacji; w takiej sytuacji należałoby sprzedać obligację;



wartość wyceniona jest r

8980

wna cenie rynkowej - inwestor ocenia, że obligacja jest warta dokładnie tyle, ile kosztuje na rynku.



Wartość obligacji o stałym oprocentowaniu



Wzr na wartość obligacji można stosować rwnież dla obligacji o stałym oprocentowaniu. Ilustrują to dwa przykłady.



Wartość obligacji zerokuponowej



Najprościej dokonuje się wyceny w przypadku obligacji zerokuponowej. Ilustruje to poniższy przykład.



Wartość obligacji a stopy procentowe



Podstawowym czynnikiem, ktry decyduje o wartości, a w konsekwencji rwnież o cenie obligacji, jest stopa procentowa. Zmiany stp procentowych powodują zmiany wymaganych stp dochodu inwestorw, co z kolei powoduje zmianę wartości obligacji. Ilustruje to następująca reguła:



Wzrost stp procentowych powoduje spadek wartości obligacji o stałym oprocentowaniu i obligacji zerokuponowych, a spadek stp procentowych powoduje wzrost wartości obligacji o stałym oprocentowaniu i obligacji zerokuponowych.



Na wykresie na osi odciętych zaznaczony jest poziom stp procentowych, a na osi rzędnych wartość obligacji. Jak widać, zmiany wartości obligacji w wyniku zmian stp procentowych nie są proporcjonalne.



Dochd z obligacji



Dochd z obligacji określony jest poprzez stopę dochodu obligacji, nazywaną rwnież stopą dochodu w okresie do wykupu obligacji. Zwykle oznacza się ją przez YTM (ang. Yield To Maturity).

Stopa YTM określa, jaką stopę dochodu (w skali roku) uzyska inwestor, ktry kupi obligację po cenie P, przetrzyma ją do terminu wykupu, a także będzie reinwestował odsetki (na okres do terminu wykupu).



Określanie stopy dochodu obligacji - przykłady



Najłatwiej określa się stopę dochodu obligacji zerokuponowej.



Akcje



Akcja jest dokumentem stwierdzającym udział w majątku spłki akcyjnej, z tytułu czego jej właściciel ma prawo do uczestnictwa w podziale zyskw spłki oraz, w zależności od rodzaju akcji, prawo do uczestnictwa w kierowaniu spłką i podziale jej majątku w razie likwidacji.

Z definicji wynika, że akcja stanowi odpowiednik części kapitału spłki, ktry jest podstawą działalności spłki akcyjnej. Dlatego dochody, ktre przynoszą te walory, są powiązane z rentownością spłki, ktra je wyemitowała. W wypadku osiągnięcia przez spłkę złych wynikw finansowych kursy akcji mogą spadać, a także może zostać wstrzymana wypłata dywidendy.

Wyrżniamy rżne akcje. Biorąc za podstawę uprawnienia właścicieli wyrżnia się akcje zwyczajne i uprzywilejowane.

Akcje uprzywilejowane zawierają szersze prawa niż zwyczajne, a dotyczy to m.in.: rozszerzonego prawa głosu na walnym zebraniu, podziału dywidendy lub majątku w razie likwidacji spłki. Akcje uprzywilejowane są najczęściej akcjami imiennymi.

Rżnice między akcją imienną a akcją na okaziciela polega na tym, że akcje imienne powinny zawierać nazwisko akcjonariusza, prawnego właściciela papieru wartościowego. Odmienny może być też sposb pokrywania wartości akcji przez obejmującego walory. Akcje imienne mogą być wydawane przed pełną wpłatą pieniędzy za nie, czyli kupujący uzyskuje formę kredytu przy ich zakupie, akcje na okaziciela muszą być opłacone w całości przed ich wydaniem. Rżny jest sposb zbywania papierw wartościowych. Przy zbywaniu akcji imiennych obowiązuje przelew połączony z wręczeniem dokumentu. Akcje imienne i na okaziciela rżnią się jeszcze tym, że tylko posiadaczy akcji imiennych wpisuje się do księgi akcjonariuszy spłki.



Bony skarbowe



Zysk



Dzięki płynnemu obrotowi bonami skarbowymi na rynku wtrnym, można uzyskać wyższe oprocentowanie niż w przypadku bankowych lokat długoterminowych.





Bezpieczeństwo



Bony skarbowe są papierami wartościowymi, emitowanymi przez Skarb Państwa na okres od 1 do 52 tygodni. Występują wyłącznie w postaci zdematerializowanej, to znaczy w postaci zapisu elektronicznego. Wartość nominalna jednego bonu wynosi 10 000 złotych.

Bony skarbowe mają charakter dyskontowy , co oznacza, że są emitowane po cenie niższej od ich wartości nominalnej. W dniu zapadalności następuje wykup bonw według wartości nominalnej. Rżnica między zdyskontowaną ceną, a wartością nominalną bonu stanowi dochd z inwestycji.



Zalety bonw skarbowych

wysoka rentowność - uzależniona od sytuacji na rynku pieniężnym

doskonała płynność - zakupione bony skarbowe można sprzedać w dowolnym czasie, przed terminem wykupu

bezpieczeństwo - papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa uważa się za instrumenty finansowe pozbawione ryzyka, zdematerializowany obrt nimi chroni przed ryzykiem kradzieży lub fałszerstwa

Obrt bonami skarbowymi na rynku pierwotnym



Za pośrednictwem Kredyt Banku, można brać udział w przetargach bonw skarbowych organizowanych przez Narodowy Bank Polski.





Odkup bonw skarbowych przez Ministra Finansw



Kredyt Bank uczestniczy w imieniu Klienta w przetargach bonw skarbowych organizowanych przez Ministerstwo Finansw.

Minimalna wartość bonw skarbowych będących przedmiotem odkupu przez emitenta wynosi 100 000 złotych.



Obrt bonami skarbowymi na rynku wtrnym



Klient, ktry nabył bony skarbowe, może je pozostawić w swoim portfelu inwestycyjnym do dnia wykupu.

Może je rwnież sprzedać innemu inwestorowi. Transakcje zawierane pomiędzy inwestorami tworzą rynek wtrny bonw skarbowych. Na rynku wtrnym oferowane są bony o rżnych terminach wykupu, dzięki temu Klient może dostosować okres inwestycji do własnych potrzeb.

Minimalna kwota transakcji realizowanej przez Bank na rynku wtrnym

wynosi 10 000 złotych.



Giełda Papierw Wartościowych



Giełda papierw wartościowych to miejsce w ktrym odbywają się transakcje papierami wartościowymi zorganizowane w taki sposb, że przy kojarzeniu ofert sprzedaży i kupna wszyscy jej uczestnicy są rwni i mają jednakowy dostęp do informacji. Giełda jest, więc formą rynku, a powszechnie stosowane stwierdzenie "instytucjonalna forma rynku kapitałowego" najlepiej odzwierciedla jej naturę.



Zadania giełdy:



Giełda jest jedną z najważniejszych instytucji w wspłczesnej gospodarce. Dobrze funkcjonującą giełda powinna spełniać następujące kryteria :



a. wypełniać ustawowe wymagania stawiane giełdom,

b. posiadać wewnętrzny, precyzyjny regulamin określający sposb jej funkcjonowania i kryteria doboru instytucji pośredniczących w handlu, np. biura maklerskie, zapewniać powszechny i rwny dostęp do informacji,

c. dbać o przejrzystość rynku,

d. zapewniać bezpieczne rozliczenia,

e. organizować regularne sesje,

f. posiadać szybki i bezawaryjny system informatyczny zapewniający szybkość transakcji,

g. dbać o to, żeby spłki nie opuszczały w sposb nagły giełdy wycofując swoje akcje z obrotu.



Funkcje giełdy:



W kapitalizmie giełda odgrywa bardzo ważną rolę, gdyż sama w sobie jest spełnia rolę rynku podlegającego prawom popytu i podaży. Dlatego też giełdę "nie interesuje" czy występuje na niej tendencja spadkowa czy wzrostowa, lecz zapewnienie uczestnikom możliwości sprawnego zawarcia transakcji. Giełda pełni następujące funkcje w gospodarce :



alokacyjna - umożliwia przepływ kapitału w kierunku ich najefektywniejszego wykorzystania - np. środki finansowe otrzyma ta spłka, ktra ma najlepsze perspektywy ich wykorzystania i przyniesie największe potencjalne zyski jej akcjonariuszom,

wartościująca - ta funkcja giełdy umożliwia dokonanie rynkowej wyceny przewidywanych decyzji ekonomicznych przez podmioty gospodarcze, możemy więc ocenić jak dana spłka gospodaruje w porwnaniu z innymi,

kontrolna - tworzy pośredni mechanizm kontroli przez akcjonariuszy efektw działań spłki i pracy zatrudnionych managerw



Giełda ponadto daje możliwość :



- pomnożenia kapitału zarwno podmiotom gospodarczym jak i gospodarstwom domowym,

- wywoływania we wszystkich podmiotach skłonności do oszczędzania.

Organizacja giełdy papierw wartościowych



Organizacja giełdy papierw wartościowych wymaga:



a. regulaminu giełdy

b. organw giełdowych

c. wyposażenia materialnego giełdy



Regulamin giełdy określa:



a. skład i zadania organw giełdy

b. warunki dopuszczania uczestnikw giełdy

c. warunki dopuszczania papierw wartościowych do obrotu giełdowego

d. zasady ustalania kursw podczas giełdy

e. zasady działania sądu honorowego i rozjemczego



Organy giełdy to;



a. zarząd giełdy - reguluje handle giełdowy

b. komisja do spraw dopuszczeń papierw wartościowych do obrotu giełdowego

c. izba maklerw

d. sąd honorowy i rozjemczy

e. izba rozliczeń



Wyposażenie materialne giełdy to:



a. pomieszczenia głwne - duża hala w centrum, ktrej znajduje się tzw. parkiet (ring oraz świetlna tablica)

b. pomieszczenia pomocnicze - służące pracownikom giełdy oraz uczestnikom giełdy



Historia giełd na świecie



Instytucja giełdy kapitałowej ukształtowała się w XIX wieku, czyli wieku rozwoju kapitalizmu. Wyrosła bezpośrednio z giełd towarowych, ktre miały znacznie dłuższą historię. Początek funkcjonowania giełd kapitałowych miał miejsce w państwach gdzie dominowała religia protestancka, co jest charakterystyczne z popularnym w tych regionach etosem pracy i handlu. I tak, pierwsze giełdy kapitałowe powstały w holenderskiej Antwerpii i Amsterdamie. Jednak prawdziwy rozkwit tych instytucji wystąpił w Anglii i Stanach Zjednoczonych. Na przełomie wiekw XIX i XX rajem dla inwestorw były giełdy w Londynie i Nowym Yorku.



Najważniejsze giełdy kapitałowe:



Wspłcześnie największą rolę odgrywają giełdy :



- New York Stock Exchange (NYSE) - tzw. stara giełda nowojorska, notowane są tam głwnie spłki "starej ekonomii",

- National Assocation of Securities Dealers Automated Quotations System (NASDAQ) - amerykańska giełda elektroniczna notująca głwnie spłki internetowe,

- London Stock Exchange - giełda londyńska,

- Giełda w Frankfurcie nad Menem,

- Giełda w Paryżu,

- Giełda w Tokio,

- Giełda w Hong Kongu.



Modele funkcjonowania giełd:



Każda giełda powinna mieć swj wewnętrzny regulamin. Tak więc każda giełda może sama określić sposb, w jaki zostanie zorganizowana (czasami określa to państwo). Na świecie wyrżnia się dwa podstawowe modele giełd :



- amerykański - gdzie giełda jest instytucją prywatno-prawną, jest zrzeszeniem kupcw, przemysłowcw, pośrednikw i bankierw. Ma charakter spłki akcyjnej. Celem działania udziałowcw jest nabycie członkostwa giełdy. Liczba członkw jest ograniczona. Członkostwo na giełdzie jest przedmiotem obrotu giełdowego. Tylko członkowie giełdy uprawnieni są do zawierania transakcji. Oczywiście członek giełdy to nie pojedynczy inwestor (ich liczba jest nieograniczona) , tylko np. biuro maklerskie uprawnione do składania zleceń. Ich liczba jest ograniczona, więc tylko udziałowiec ma prawo do świadczenia usług maklerskich. Ten model giełdy jest szczeglnie popularny w anglosaskim kręgu kulturowym,

- niemiecki - w nim giełda jest instytucją publiczno-prawną, a jej powstanie uzależnione jest od zgody właściwego organu administracji państwowej (np. zgoda Ministra Finansw). Liczba członkw giełdy nie jest w modelu niemieckim ograniczona, a członkostwo w giełdzie nie jest rwnoznaczne z prawem do przeprowadzania transakcji na giełdzie tzn. można być wspłwłaścicielem giełdy ale można nie mieć zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej. Oczywiście także w tym modelu indywidualny inwestor może składać zlecenia, bez ograniczeń poprzez biura maklerskie. Ten model giełdy, gdzie ingerencja państwa jest większa jest charakterystyczny dla Europy kontynentalnej (rwnież Giełda Papierw Wartościowych w Warszawie jest skonstruowana na bazie modelu niemieckiego).



Polska Giełda



Pierwsze giełdy papierw wartościowych na terenie Polski powstały w XIX wieku, tak, więc w okresie zaborw. Po raz pierwszy instytucje giełdy przewidział Kodeks Handlowy Księstwa Warszawskiego w czasach napoleońskich. Jednak dopiero w 1817r. , a więc pod panowaniem rosyjskim w Krlestwie Polskim powstała Giełda Warszawska. Początkowe notowane na niej były jedynie weksle. Obok nich raz w tygodniu odbywała się sesja mająca charakter giełdy towarowej. W XIX wieku na polskich giełdach akcje nie zdobyły dużej reprezentacji, notowano na nich głwnie weksle a pźniej także obligacje.



Okres międzywojenny



Po odzyskaniu niepodległości podwaliny pod rozwj giełd dało Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej o organizacji giełd. Nastąpił rozdział giełd towarowych i pieniężnych. Nadzr nad giełdami pieniężnymi objął Minister Skarbu, a nad towarowymi Minister Przemysłu i Handlu. Ministrowie ci wykonywali swj urząd poprzez komisarzy rządowych. Władzami giełdy w tym czasie były oglne zebranie członkw giełdy, rada giełdy, sądy rozjemcze, komisja dyscyplinarna i komisje przewidziane przez statuty poszczeglnych giełd.

Transakcje mogli przeprowadzać jedynie zaprzysiężeni maklerzy, zatwierdzani przez odpowiedniego ministra. Osoba chcąca zostać maklerem musiała spełniać wiele warunkw. Istniał przedział wiekowy (30-70 lat), potencjalny makler musiał mieć doświadczenie w prowadzeniu działalności gospodarczej lub zajmować kierownicze stanowisko, ponadto musiał zdać egzamin przed komisją. Duży wpływ na działalność giełd miał odpowiedni minister, mgł on m. in. regulować sposb zawierania transakcji, zawieszać radę giełdy i zawieszać notowania giełdowe. W okresie międzywojennym powstało kilka giełd, ale najmocniejszą pozycję wypracowała sobie warszawska giełda pieniężna. Giełda spełniała ważną rolę w II Rzeczpospolitej, ale jej rozwj zakłcił światowy kryzys ekonomiczny, ktry w Polsce trwał wyjątkowo długo i był bardzo głęboki.



Sytuacja po II Wojnie Światowej



Po wojnie wraz z przejęciem władzy przez komunistw, giełda papierw wartościowych nie miała racji bytu jako instytucja wybitnie kapitalistyczna. Dopiero wraz z przemianą ustrojową i reformami gospodarczymi jej powstanie stało się wręcz koniecznością.



Rynki giełdowe



1. Giełda papierw wartościowych w Warszawie powstała w kwietniu 1991r. Przy jej tworzeniu jako wzr przyjęto giełdę w Lyonie. Giełda Papierw Wartościowych w Warszawie jest spłką akcyjną, ktrej akcjonariuszami są banki, domy maklerskie i Skarb Państwa.

2. Na Giełdzie Papierw Wartościowych w Warszawie funkcjonują następujące rynki:

Rynek podstawowy - jest przeznaczony dla spłek, ktrych kapitał akcyjny wynosi co najmniej 7 mln zł.



a) papiery wartościowe notowane na tym rynku muszą być dopuszczone do obrotu publicznego

b) zbywalność papierw wartościowych musi być nieograniczona

c) musi wystąpić rozproszenie własności

d) wartość emisji akcji wynosi co najmniej 24 mln zł (innych papierw - 12 mln)

e) co najmniej 20% musi być przedmiotem oferty publicznej

f) muszą być udostępnione informacje o sytuacji finansowej i perspektywach rozwoju

emitenta, prospekt emisyjny

g) emitent musi ogłosić zweryfikowane sprawozdania finansowe za ostatnie 3 lata.



Rynek rwnoległy jest przeznaczony dla spłek ktrych kapitał akcyjny wynosi co najmniej 3 mln (a,b,c - z punktu nr.2)



d) na rynku są notowane spłki, ktre nie spełniają standardu rynku podstawowego

e) wartość emisji wynosi co najmniej 12 mln zł (innych papierw - 6 mln)

f) emitent ogłosił zweryfikowane sprawozdanie za rok ostatni.



Rynek wolny - jest przeznaczony dla spłek ktrych kapitał akcyjny wynosi co najmniej 1,5 mln zł



a) notowane są spłki ktre nie spełniają standardu rynku podstawowego i rwnoległego

b) charakteryzuje się niższymi poziomami warunkw np. wartość emisji 4 mln zł

c) emitent musi ogłosić zweryfikowane sprawozdania finansowe za ostatni rok.

Rynek blokowy - na nim odbywają się transakcje obligacjami, przedmiotem transakcji są pakiety obligacji po 100szt. lub wielokrotność tej liczby.



Indeksy giełdowe



Indeks giełdowy służy do syntetycznego przedstawienia stanu rynku giełdowego lub jego wybranych elementw.



1. Indeksy stosowane na GPW w Warszawie:



a) WIG (Warszawski Indeks Giełdowy) - jest oficjalnym indeksem dla akcji notowanych na giełdzie; odzwierciedla on dochodowość inwestycji we wszystkie akcje znajdujące się w obrocie giełdowym



b) WIG 20 - jest obliczany na podstawie cen akcji 20 spłek rynku podstawowego charakteryzujących się największą wartością rynkową i największym obrotem



c) MIDWIG - indeks tzw. “średniakw , listę uczestnikw indeksu podaje giełda; do indeksu nie mogą wejść spłki WIG 20, NFI i spłki mające siedzibę zagraniczną



d) WIR (Warszawski Indeks Rynku Rwnoległego) - jest obliczany dla akcji wszystkich spłek rynku rwnoległego



e) Indeks NFI - obliczany jest na podstawie kursw akcji Narodowych Funduszy Inwestycyjnych



Formuła obliczania indeksw giełdowych polega na porwnywaniu wartości rynkowej wszystkich spłek notowanych na giełdzie z ich wartością na sesji poprzedniej lub w dniu bazowym.



2. Indeksy giełdowe na świecie.



a) wskaźnik giełdowy w Nowym Jorku Dow Johnsa - jest średnim notowaniem papierw wartościowych 30 największych przedsiębiorstw amerykańskich.

b) w odniesieniu do giełd niemieckich mamy do czynienia ze wskaźnikiem DAT, ktry dotyczy 30 największych przedsiębiorstw niemieckich.

c) indeks giełdowy Finansal Tennes s na giełdzie w Londynie.





Zlecenia giełdowe



Zlecenie giełdowe to polecenie dokonania transakcji kupna lub sprzedaży papierw wartościowych w trakcie trwania sesji giełdowej:



- zlecenia są składane przez inwestorw w biurze maklerskim, w ktrym posiadają rachunek papierw wartościowych



- zlecenia zawierają następujące informacje: typ oferty, czyli kupno lub sprzedaż; rodzaj, liczbę papierw wartościowych, termin realizacji, limit ceny



Rodzaje zleceń giełdowych:



a) po kursie dnia (PKD) - inwestor godzi się na cenę ustaloną w trakcie sesji

b) z limitem - inwestor określa maksymalną cenę zakupu lub minimalną cenę sprzedaży

c) wszystko albo nic (WAN) - inwestor chce, aby zlecenie wykonać w całości albo wcale

d) warunkowe - są realizowane po ustalonej wcześniej cenie, najczęściej w dogrywkach.







Praca dyplomowa na technika rachunkowosci , ale praca z dziedziny ekonomia






Przykadowe prace

Studium przypadku dotyczące zaburzeń emocji i zachowania społecznego.

Studium przypadku dotyczące zaburzeń emocji i zachowania społecznego. STUDIUM PRZYPADKU DOTYCZĄCE ZABURZEŃ EMOCJI I ZACHOWANIA SPOŁECZNEGO. DIAGNOSTYKA PSYCHOLOGICZNO – PEDAGOGICZNA (ĆWICZENIA) MGR M. WABIA SPIS TREŚCI: 1.IDENTYFIKACJA PROBLEMU. PRZEDSTA...

Wojna Chocimska

Wojna Chocimska Geneza tego utworu związana jest z sytuacją polityczną , w jakiej znajdowała się Polska w wczesnym czasie. Wacław Potocki ukończył ten utwr w 1670r. Wykorzystał pamiętniki Jakuba Sobieskiego. Służyły mu one jako głwne żrodło wiedzy...

Ogłne pojęcia prawne

Ogłne pojęcia prawne Klasyfikacja państw ze względu na formę i typ: Niewolnictwo, feudalizm ,kapitalizm i socjalizm. Charakterystyka elementw składowych państwa: -państwo to organizacja polityczna gdyż ich zainteresowania koncentrują się na rządzeniu ...

Alkohol i alkoholizm

Alkohol i alkoholizm Alkohol Napoje zawierające alkohol towarzyszą nam prawie od początku naszego istnienia. Były obecne, gdy powstała nasza cywilizacja - już człowiek ery neolitycznej używał napojw alkoholowych przy okazji obrzędw rytualnych, a w najstarszych zapisach histo...

Dokonaj analizy hymnu "Czego chcesz od nas, Panie" i wiersza Juliana Tuwima "Rzecz Czarnoleska" i przedstaw, w jaki sposb obaj poeci przywołują poetykę klasycyzmu.

Dokonaj analizy hymnu "Czego chcesz od nas, Panie" i wiersza Juliana Tuwima "Rzecz Czarnoleska" i przedstaw, w jaki sposb obaj poeci przywołują poetykę klasycyzmu. W okresie trwającym od XIV do XVI w. rozwinęło się w Europie wiele prądw literackich, w tym klasycyzm. K...

Godność człowieka

Godność człowieka Słowo "godność wskazuje na cechę wyrażającą wielkość , wyjątkowość. Godnosc jest cechą nie tylko człowieka : chociaz określa sie nią wszystko , co wyszło z rąk Boga, co zostało przez Niego powo ...

Stosunki międzynarodowe- konflikty

Stosunki międzynarodowe- konflikty KONFLIKT=> sa to pewne działania polityczne ,ekonomiczne i militarne mające na celu narzucenie drugiej stronie swoich racji, przekonań, a ktre są definitywnie odrzucane. Wśrd konfliktw najczęściej wyrżnia się: o werbalne (protest, sprz...

Przesłanie utworw Jana Kochanowskiego-na podstawie fraszek i pieśni

Przesłanie utworw Jana Kochanowskiego-na podstawie fraszek i pieśni Jan Kochanowski był poetą renesansu żyjącym w latach 1530-84. Należał do wybitnych twrcw w dziejach Polski, a jego dzieła zapamiętane są przez wiele pokoleń, a i następne pokolenia o nich nie za...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry