• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Są...

Nawigacja

Są dwie czynności roztropne: słuchać i drzemać . Czujność i wigor – sprawy techniczne obowiązujące na filozofii.



Są dwie czynności roztropne: słuchać i drzemać . Czujność i wigor – sprawy techniczne obowiązujące na filozofii.




FILOZOFIA



Są dwie czynności roztropne: słuchać i drzemać

Czujność i wigor – sprawy techniczne obowiązujące na filozofii.



Sophos – mędrzec Sophia – mądrość Sophoi – całościowo Phileo – miłuję

Philosophia – umiłowanie mądrości – twrca nazwy Pitagoras

Philosophos – ten, ktry umiłował mądrość

Pitagoras: Tylko Bg jest mądry, a człowiek może tylko miłować mądrość.



Nauki rżnią się: przedmiotem dociekań (aspektem) oraz metodologią badawczą:

- Jak badamy świat?

- Sposb badania twierdzeń

- Sposb weryfikacji twierdzeń

- Procedura sprawdzania prawdziwości tezy (twierdzeń)

Z filozofii oddzieliły się inne odłamy zajmujące się szczegłowo rżnymi dziedzinami (nauki szczegłowe)



Socjologia oddzieliła się od filozofii w XIX w

Psychologia – badanie duszy



Mądrość – całościowe ujęcie wiedzy, poprzez jej zasady; posiadanie adekwatnego poglądu; umiejętności odrżnienia prawdy i fałszu, dobra i zła; znajomość słusznych norm postępowania, przy czym wszystkie te uposażenia muszą się wyrażać w myśli i czynie.



Kwalifikacja czynu według:

Słuszności – kwalifikacja czynu według skutkw

Intencji – kwalifikacja czynu według moralności (szlachetności)



Czyn godziwy – łączy moralność i słuszność – dobre intencje i dobre skutki (godziwy)

Czyn niegodziwy – złe intencje i złe skutki (niegodziwiec)

Czyn nie jest godziwy – brakuje słuszności lub intencji – czyn nie jest niegodziwy

Czyn może być: moralny, ale niesłuszny lub niemoralny, ale słuszny



Platon ustalił 4 cnoty: mądrość, męstwo, sprawiedliwość, rozwaga



Cnota roztropności – aplikacja mądrości do sytuacji praktycznych; umiejętność znajdowania właściwych środkw do realizacji czynw godziwych. Jest to cnota intelektualna, kierująca postępowaniem człowieka, przez uwzględnienie całokształtu czynnikw znaczących i ustalenie, co w danej sytuacji jest słuszne, zgodne z normami moralności i regułą umiaru.



Świadomość moralna – domniemanie słuszności czynw przez przewidywanie ich skutkw

Reguła umiaru – złoty środek

W roztropności ważnym elementem jest empatia – rozumienie i przeżywanie stanw drugiego człowieka (czynnik serca)

Formalista nie jest człowiekiem roztropnym, bo brak mu empatii. Mieć nadmiar serca też jest nie roztropne.



Przeszkody w dążeniu do mądrości i roztropności:



Indyferentyzm – postawa deklarowanej obojętności w stosunku do refleksji światopoglądowej (religii itp.)



Motywacja indyferentyzmu:

-płytko utylitarna postawa (brak użyteczności). Refleksja światopoglądowa jest bezużyteczna dla życia.

-sceptyczna motywacja – postawa wątpiąca – powątpiewanie w możliwość rozstrzygnięć jednoznacznych, niewątpliwych, prawdziwych. Cel jest wątpliwy.

Argument: istnieje bardzo wiele rozstrzygnięć, ich wielość wskazuje na nieistnienie prawdy.

Jego błąd: Nie ma logicznego przejścia, pomiędzy wielością odpowiedzi a odpowiedzią prawdziwą.

Jeżeli wszystko jest wątpliwe, jego zdanie też jest wątpliwe – wewnętrzna sprzeczność!!

Wątpliwe jest np.: istnienie przepaści. Wszystko jest wątpliwe – skrajny sceptyk popada w absurd.

-scientyzm – scienta- nauka, wiedza



Krytycyzm – postawa refleksji, analizy – nie jest indyferentna

Bez krytycyzmu – odrzucenie tez bez zbadania problemu, bez namysłu



Motywacja płytko utylitarna.

Istnieje postawa, pogląd: deklarowany i realizowany.

Postawa deklarowana – to coś, do czego się przyznaje, indentyfikuje werbalnie (słownie).

Postawa realizowana – daje się świadectwo swoim życiem.

Między nimi najczęściej istnieje sprzeczność np.: Chrześcijanin a nie chodzi do kościoła.



Prawie 100% indyferentystw w realizacji (praktyce) jest materialistami.



Materializm – postawa, przyjęcie takich wartości, na szczycie, ktrych stoją pieniądze, władza, awans itp. Inne wartości mają charakter służalczy, instrumentalny.



Materializm społeczny – ożywia rynek, zwiększa popyt, wskaźniki ekonomiczne rosną – pozytywne



Konsumpcjonizm, konsumeryzm - postawa, ktra za wyznacznik wartości życia, jakość życia, uważa wielkość osiągnięcia pozycji konsumpcji, zgromadzenia dbr materialnych.



Scientyzm

Prąd filozoficzny XIX-XX w, według ktrego jedyną drogą prawidłowego poznania świata, jest uprawianie nauk szczegłowych, przede wszystkim nauk przyrodniczych.

Te problemy są sensowne, ktre mieszczą się w obrębie nauk szczegłowych, bądź dadzą się wyrazić w tym języku. Wszystkie inne pytania są pozorne, bezsensowne, nierozstrzygalne, źle postawione. Pytania nierozstrzygalne trzeba przekształcić.

Uznali, że wszystkie poglądy światopoglądowe, filozoficzne są bezsensu np.: nie ma prawdy, Boga, sprawiedliwości, dobra-zła.

Scientyzm jest postawą antyfilozoficzną i postawą idyferentną.,(Ale nie głupią: fizycy, biologowie). Większość scjentystw szła drogą ateizmu i materializmu. Ateizm ma poparcie w rozumie. Nie można być człowiekiem wykształconym i wierzącym rwnocześnie

Scientyzm obecnie funkcjonuje jedynie w warunkach salonowych, bo naukowcy posiadają jakieś poglądy religijne.

Uczony zwolniony jest ze wszelkich zakazw moralnych, etycznych itp., jeżeli pracuje dla dobra nauki, np.: odcinanie kilku głwek

scientia – nauka, sapientia - mądrość.



Przekonanie o radykalnej sprzeczności między rozumem i naukami szczegłowymi.



Agnostycyzm – oznacza pogląd, że świat jest poza poznaniem. W wersji słabszej, że kwestie światopoglądowe są nierozstrzygalne i rozum nie jest w stanie rozwiązać kwestii światopoglądw. Agnostyk wznosi się ponad spr i nie rozstrzyga o istnieniu, czy nie istnieniu Boga..



Fideizm – fides – wiara – (XIXw) wiara jest dziedziną autonomiczną dającą odpowiedzi na pytania dla rozumu niedostępne i w związku z tym, nie należy wkraczać w dziedzinę wiary, rozumem. Wiara odrzuca rozum i nauki szczegłowe, jest samowystarczalna.

Fideistw i scjentystw łączy sprzeczność rozumu i nauki. Fideista nie może być katolikiem, bo on przyjmuje rozum.

Do fideizmu zaliczamy wszelkie sekty.



Poglądy światopoglądowe przełożone na język nauki:

- religia jest faktem – bada się kult nauki

- geneza pojęcia Boga – geneza religii

- Jakie funkcje spełnia religia w życiu psychicznym człowieka, jakie potrzeby zaspokaja?

- Jaką funkcję społeczną spełnia religia?

Scjentyści odrzucili teologię, lecz przyjęli religioznawstwo oraz psychologię religii (socjologia religii).

Według scientystw, religia bierze się z niedostatkw wiedzy. Religia spełnia funkcje psychologiczne: wyimaginowana prawdziwa miłość i dobro. Religia jest rodzajem więzi społecznej.

- Dobro – jako pojęcie: Co to znaczy dobro w pojęciu psychologii? Co ludzie rozumieją przez dobro?



Naturalizm – pogląd, według ktrego człowiek jest częścią przyrody. Nie ma rżnic jakościowych między człowiekiem a przyrodą.



Asocjacjonizm – twierdzenie, że ludzką świadomość, można wyrazić za pomocą odruchw wrodzonych lub nabytych. Odruch: bodziec, reakcja, skojarzenie



Między człowiekiem a zwierzęciem nie ma rżnicy w odruchach, a w ich ilości.



Emotywizm – pogląd, według ktrego normy i wartości moralne są bezprzedmiotowe. Dobro i zło jest jedynie wyrazem uczuć skojarzonych z danym rodzajem czynu przez wychowanie.



August Conte [czytaj Kompt] - (1798-1857) prekursor, twrca scientyzmu. Był zwolennikiem idei postępu – umysł ludzki doskonali się w ciągu dziejw. Dostrzegał to, iż rozwinęły się nauki techniczne i szczegłowe.

Ujął dzieje ludzkości w 3 etapach. Kryteria, jakie przyjął, to: stopień poznania i opanowania przyrody, poziom umysłowy ludzi, rozwj intelektu.



Pozytywny - praktyczny - warto zajmować się tylko rzeczami przydatnymi, pożytecznymi, praktycznymi; dobro, miejsce religii, filozofii przy wyjaśnianiu świata przejmują nauki szczegłowe

Metafizyczny (filozoficzny) - ludzie nie potrzebują Boga, religii, magii na rzecz rozumu. Rozum się udoskonalił.

Teologiczny:

- rozwj pierwotny (magiczny) – niski poziom intelektualny

- dziecięcy (wiedza) – natura jest obca, tajemnicza, groźna; tracą się wierzenia w bstwa, siły natury – brały się z lęku, myślenie magiczne – prba opanowania przyrody przy braku wiedzy, inteligencji





Libertynizm – libertyn fr. - uważali że uwolnili się z pod wpływu władzy, moralności religii. Naczelne hasło Robta co chceta .



Utopia – O Topos – miejsce ktrego nie ma (doskonałe)



Utopijne myślenie – oderwane od realiw



Utopia (filozoficzna, scjentystyczna) (Conte) –żeby człowiek był szczęśliwy, musi swoje życie-los oddać w ręce naukowcw.

Według niego w tej utopi, będzie miejsce na miłość. Jego poglądy są niepoprawne, niedobre – utopijne – przesadne znaczenie nauk szczegłowych



W społeczeństwie brakuje inżynierii społecznej – ładu, schematu działania



Inżynieria społeczna – dziedzina poznania i kierowania społeczeństwem. Pragnienie dobra przez powołanie sztabu naukowcw, uczonych.

Naukowe kierowanie społecznością – pźniej stało się manipulacją ludźmi



Socjotechnika – ma być z założenia neutralna aksjologicznie, obojętna na wartości. Zespł procedur pozwalających manipulować świadomością, nastrojami społeczeństwa w sposb dla niego niezauważalny, za pomocą psychologii, socjologii itp. (neutralność do wynajęcia) np.: w TV : mądry i przygłupek



Cybernetyka społeczna – socjomasa – problemy sterowania socjomasy – ludzi, ujednoliconych jednostek o tych samych poglądach, potrzebach (brak człowieka i społeczeństwa)



Człowiek zewnątrz sterowny – człowiek, ktry bez swojej świadomości, jest sterowany, manipulowany



Kompetencje merytoryczne – zakres w ktrym można stawiać pytania dotyczące nauki



Regres nauki scjentycznej - dotyczy metodologii i zawężenia zakresu specjalizacji



Redukcjonizm – pogląd, według ktrego zjawiska złożone (wyższego rzędu) dadzą się co do swojej istoty, sprowadzić do zjawisk prostszych. Wszystkie teorie złożone, dadzą się wyrazić w języku teorii wyjaśniającej zjawiska prostsze.

Nastąpi redukcja np.: biologii, chemii do zjawisk prostych i prostych teorii.

Skrajnym poglądem redukcjonistycznym jest pogląd, że świat jest wielkim mechanizmem, jak wszystko co w nim występuje. (myślenie – ruch atomw w głowie)



Mechanicyzm – wszystkie teorie i zjawiska, da się sprowadzić do poziomu mechanicznego i mechaniki. (mechanika - krlowa nauk)



J. La Hettne – napisał Człowiek maszyna – opisał człowieka jako maszynę: zawory, przeguby

Człowiek nie ma znaczenia – mechanizm mniej, czy więcej?...?



Mechanika Newtonowska – umożliwia sprowadzenie wszystkiego do mechaniki np.: prąd płynie



Fizykalizm – bogatsza forma redukcjonizmu – odmiana redukcjonizmu, według ktrej całą rzeczywistość da się sprowadzić do poziomu fizyki (fizyka – krlowa nauk)

Człowiek jest jedynie zespołem zjawisk fizycznych np.: uciąć rękę - podłączyć bateryjkę - skacze ;-)

Psychika – zjawisko fizyczne np.: podłączyć wariata do prądu – i mu od razu lepiej

Biologia---redukcja---Chemia---redukcja---Fizyka

Koło wiedeńskie 1920r – apogeum fizykalizmu

Tezy fizykalizmu nie można udowodnić naukowo – sprzeczne ze scientyzmem. Nie da się fizycznie udowodnić, czy istnieją zjawiska fizyczne – błąd dotyczy tu metodologii stosowanej przez fizykalistw.



Redukcjonizm jest błędem metodologicznym, scientyzm też. Są pytania, ktrych nie można zadać żadnej z nauk na raz.

Nie można łączyć teologii z nauką bo ich zagadnienia obracają się w zupełnie innych warstwach – ich łączenie powoduje powstawanie błędw metodologicznych.



Nauka szczegłowa – każda z nauk wybiera z całej rzeczywistości jeden szczegł (kawałek) dla badania.



Metafizyka - outologia – teoria bytu – wszystko co istnieje (najszerszy dział filozofii)

Pytania: Czy byt jest odwieczny, czy nie? Czy byt jest samoistny, czy nie? Jak istnieje? Czy istnieje Bg? Jaka jest natura

rzeczywistości? Jak świat istnieje w swojej naturze? Czy istnieje czas? Czy istnieje dusza i jak?



Arystoteles 4 w pne zajmował się filozofią bytu.



Epistemologia – gnoseologia – teoria poznania procesu poznawczego i wiedzy

Źrdła i drogi poznania: Skąd człowiek czerpie wiedze? Wartości i drogi poznania? Co to jest prawda? Kryterium prawdy?

Jest epistemologia : biologii, matematyki itd. : Kryterium myślenia matematyka? Co to jest liczba np.:7? Co to jest przestrzeń

matematyczna i czy istnieje? Co to jest wiązanie chemiczne?



Aksjologia – neutralne – teoria wartości. Neutralność aksjologiczna – cel manipulacji jest obojętny. Nie wartościuje się celu manipulacji w kategoriach dobra czy zła, a skuteczności (kasa). Głwne pytanie: Co to jest wartość i jak istnieje? Czy wartości są absolutne, czy względne? Co ma wartość? Czy można poznać hierarchię wartości? Co to znaczy, że coś nie ma wartości?



Etyka – filozofia moralna – pyta: o dobro, czy wartości obiektywne są względne?



Estetyka – filozofia sztuki i piękna – pyta: Na czym polega sztuka? Co to jest piękno?

Jest to filozofia normatywna – kształtuje normy.



Antropologia filozoficzna – filozofia człowieka – pyta: Kim jest człowiek? Czym się wyrżnia od innych bytw? Wartość człowieka? Godność? Miejsce w przyrodzie? Jednostka w społeczeństwie? Problem sensu i wartości życia ?



Historiozofia - filozofia dziejw – bada mechanizmy przemian dziejowych, dlaczego w dziejach wszystko jest płynne, co jest u podstaw zmian dziejowych. Czy dzieje są dziełem przypadkowym, czy jest w tym jakiś cel, porządek. Ku czemu zmierzają dzieje.

O dziełach decydują wybitne jednostki. Historiozofia umożliwia klasyfikację dziejw.



Historia - nauka o dziejach



Fakt dziejowy – fakt znany historykom



Fakty historyczne - fakty poznane przez historykw (podzbir faktw dziejowych)



Drobniejsze działy filozofii: prawa, przyrody, dialogu, pracy



Logika – jest nauką szczegłową, była podstawą dla myślenia filozoficznego.



Analiza rozstrzygnięć metafizycznych:



Spr materializmu (filozoficznego, nie praktycznego) i spirytualizmu.



Materializm – pogląd według ktrego istnieje tylko materia w bycie. Wszystkie zjawiska w świecie mają charakter materialny

np.: życie, świadomość. Nie ma żadnej formy duchowej. Jest to pogląd ateistyczny.



Spirytualizm – spirytualis – znaczy duchowy – pogląd afirmujący istnienie substancji duchowej i uznający jej wiodącą rolę w życiu.

Uznaje istnienie duszy i Boga. Spirytualista nie neguje istnienia materii z wyjątkiem, skrajnego spirytualizmu, ktry

neguje istnienie materii.



Analiza struktury bytu:



Monizm – pogląd według ktrego w bycie występuje tylko jedna substancja. Nie każdy monista jest materialistą, ale każdy

materialista jest monistą. Jest monizm spirytualistyczny i materialistyczny.

E. Mach – fizyk XIX/XX w – według niego materia nie istnieje (to nie jest absurdalne)



Pytanie o materię jest pytaniem metafizycznym.



Dualizm - pogląd według ktrego w bycie występują dwie substancje rżnego typu, rżnej natury.

Chrześcijański spirytualizm ą dualizmu (pogląd niechrześcijański)

Platon – klasyczny dualista IV/V w pne – istnieje ciało i dusza

Pitagoras – jest źrdło dobre: światło, kosmos i złe źrdło: chaos, kobieta



Chrześcijanizm wykreował kobietę na człowieka. Tam gdzie nie ma chrześcijaństwa, nie ma feministek



Pluralizm – pogląd według ktrego w bycie istnieje wiele substancji rżnej natury np.: żywioły



Pluralizm stanowisk – wielość stanowisk



Pluralizm społeczny – społeczeństwo z wieloma poglądami rwnoprawnymi i rwnouprawnionymi.

(teoria) (praktyka)



Problem początku świata:



Nauki potwierdzają odwieczność świata – materialiści. Badania teleskopem Habla potwierdziły że świat rozszerza się.



Osobliwość kosmiczna – punkt w ktrym zatracają się prawa fizyki, tego punktu nie można przekroczyć - granica rozszerzalności

świata



Teologia – stworzenie świata – kreacjonizm świata



Kreacjonizm – pogląd według ktrego świat jest stworzony przez Boga (nie dotyczy ich osobliwość kosmiczna).

Dotyczy wyłącznie Chrześcijan i Judaistw. W religiach innych bogowie budują świat z czegoś.

Creatio ex nihilo – stworzenie z niczego

Pogląd ten obejmuje stwrczą moc Boga oraz osobową jego formę (teizm). Istnieje relacja między Bogiem a światem.



Deizm – odmiana kreacjonizmu – Bg świat stworzył i tchnął go w ruch, ale nie wtrąca się w jego losy. Nie ma relacji między Bogiem a światem. Bg nie ma charakteru osobowego, jest umysłem kosmicznym.

Znaczna część mechanistw była deistami.



Fizyko-teologiczny argument na istnienie Boga – Newton – Bg jest konstruktorem (rozumna istotą). Bg nie jest Bogiem wiary a mechaniki (budowniczy itp.)



Panteizm – wyznają wszelkie religie idealistyczne (sekty, Kriszna itp.)



Monizm panteistyczny – rżnorodność świata jest ułudą, świat jest jednorodny w Bogu. W azjatyckich religiach –niebyt jest lepszy od bytu. U nas byt jest lepszy od niebytu.



Realizm metafizyczny – pogląd afirmujący byt obiektywny świata. Świat jest realnym bytem, ktry możemy studiować.



Determinizm – determinare –ograniczać, wyznaczać - pogląd według ktrego w bycie występują prawidłowości. Istnieje regularność w przyrodzie, istnieje następstwo zdarzeń.

Kosmos – porządek, ład – możemy go badać

Chaos – nie ma praw – nie możemy go badać



Bez realizmu metafizycznego i determinizmu nie moglibyśmy badać świata i nie powstały by nauki (szczegłowe i inne)

Domeną Europy jest nauka. Domeną Azji jest religia.

Odbiciem prawa w świecie, jest prawidłowość. Świat nie jest chaosem, świat jest kosmosem – idea starożytna.

W determinizmie są prawidłowości a nie związki przyczyna – skutek.



Kauzalizm – causa-przyczyna – odmiana determinizmu - pogląd według ktrego w bycie występują związki przyczynowo skutkowe.

Jeśli chcemy wyjaśniać skutek, musimy podać przyczynę. Nic nie dzieje się bez przyczyny i wszystko ma swj skutek.

Według tego poglądu człowiek nie ma woli, a podlega związkowi przyczynowo-skutkowemu oraz nie ma odpowiedzialności.



Homeostaza - utrzymywanie stałej rwnowagi



Teleologizm – finalizm - odmiana determinizmu - pogląd, według ktrego w bycie występuje celowość. Byt jest uporządkowany w sposb celowy. Czemu służy? Dlaczego? Motyw? – Złożony świadomy cel działania

Mechanizm obrony jest pojęciem teleologicznym – dąży do homeostazy.

Świadomość powstała bezcelowo, ale ma jakąś przyczynę. Jest jakaś celowość, że powstał człowiek.

Teleologizm ma problem z dobrem i złem. Jaki jest cel zła, cierpienia? Czy zło nie zakłca celowości świata?

Nie wszystko jest celowe!!

Odbierając człowiekowi celowość, nie mgł by odpoczywać J

To wszystko jest sporem teleologizmu z kauzalizmem.



Spr między empiryzmem i racjonalizmem o źrdła poznania:



Empiryka – doświadczenie, treść rozumu pochodzi z doświadczenia



Sensualizm – zawężona postać empiryzmu - pogląd według ktrego tylko doświadczenie zmysłowe się liczy (zewnętrzne).

Na początku tabula karta, a potem wszystko chłonie się z zewnątrz. Negacja doświadczeń wewnętrznych, stanw świadomości.



Introspekcja – to sposb poznawania swoich stanw świadomości. Mieć świadomość samego siebie.



Introwertyk – człowiek ktry skupia się na swoim życiu duchowym, refleksji, stanach świadomości. Mało czynny zewnętrznie.



Ekstrawertyk – człowiek ciekawy świata zewnętrznego, chłonie świat zewnętrzny. Ciągle by cos robił.



Empiryk – człowiek ktry żyje doświadczeniem, nie teorią.



Empirysta – człowiek ktry uznaje empiryzm



A posterion – stwierdzenie czegoś po doświadczeniu



Aposterioryzm – postulat, pogląd metodologiczny, oparty na empiryzmie, świat należy badać wyłącznie przez doświadczenie oraz weryfikować świat doświadczalnie.



Nauki aposterioryczne – czerpią doświadczenia, weryfikujące naukę doświadczeniem (biologia, fizyka). Można dojść do czegoś rozumowo, ale trzeba to potem udowodnić doświadczalnie.



Racjonalizm - ratio – świat można poznać na drodze rozumowej bez udziału doświadczenia.



A priori - stwierdzenie czegoś bez udziału doświadczenia, tylko na drodze rozumu.



Aprioryzm - postulat, pogląd według ktrego wiedzę czerpie się w oparciu o prawa rozumu i wiedze weryfikuje się rozumowo.



Nauki aprioryczne – weryfikują swoja wiedzę bez udziału doświadczenia (logika, algebra, geometria).

Twierdzenie że 2+2=4 jest bardzo trudne. ( To jest trudne jak 2+2 J)



Racjonaliści aprioryści – odmiana racjonalizmu – nie byli ateistami ani materialistami



Spr o drogi poznania : racjonalizm przeciw irracjonalizmowi:



Racjonalizm – jedynymi drogami do poznania prawdy są rozum i doświadczenie (nauki i filozofie) z odrzuceniem miłości, wiary, intuicji jako drg poznania (filozofia oświecenia)



Irracjonalizm – pogląd według ktrego najwyższe prawdy nie są osiągalne rozumem ani doświadczeniem. Można je tylko poznać za pomocą miłości, wiary, intuicji (romantycy) z wykluczeniem rozumu

Nie patrz oczami, szepnął wiatr. Chcesz coś zobaczyć, sercem patrz.



Ideologie irracjonalne, opierają się na uczuciach np.: Hitleryzm, Stalinizm itp.



Irracjonalista nie musi być wierzący, często jest fideistą (wygłasza dziwaczne teorie nie rozumowe)

Nie zamieniaj głowy w pusty kask

Zastrzelić Araba z powodu Słońca



Analiaza pierwszych szkł filozoficznych:



- 6 w pne – Kultura intelektualna Europy wyrosła z kolonii Greckiej ( leżała na płwyspie Azji mniejszej, dziś Turcja ) – Jonia.

Milet i Efes - głwne ośrodki intelektualne Jonii. Tam powstała:



Jońska szkoła filozofii przyrody - nie w pojęciu instytucji, a grona ludzi posiadających wsplnotę myślową, intelektualną, duchową. Interesowali się przyrodą w ujęciu filozoficznym a nie mitologicznym Przedstawiciele:



Tales z Miletu – zmierzył Egipcjanom piramidy, badał zaćmienie słońca, stworzył pierwsza manufakturę – podział pracy. Zrobił super interes na oliwkach a pieniądze przeznaczył na podrże po świecie. Szukał arche.



Arche – słowo starożytne oznaczające zasadę, początek – z czego pochodzi przyroda (materiał ).



U Talesa Arche była woda jako początek wszechrzeczy. U innych filozofw 4 żywioły.



Anaksymander – uczeń i następca Talesa - Stwierdził że : żaden z widzialnych, postrzegalnych pierwiastkw nie może być Arche. Widzialne pierwiastki są skończone a Arche musi być nieskończony. Istnieje w aperion. Żadna z rzeczy tego świata nie wyjaśnia istnienia świata. Wynalazł: zegar słoneczny



Aperion – nieograniczony, nieskończony – po za światem, poza postrzeganiem empirycznym



Anaksymenes – uczeń, następca Anaksymandra – Uważał za aperion powietrze, lecz jest to odejście od filozofii Anaksymandra



Heraklit z Efezu – Miał duży wpływ na dzieje filozofii. Pierwszy uważał, że to co jest najważniejsze w bycie, to jego zmienność.

Uznał wojnę za koncepcję wszechrzeczy, jako ścieranie się sprzeczności: gorąco-zimno, mokro-sucho itp. Dziwił się czemu świat mimo sprzeczności wewnętrznych istnieje.



Logos – istnieje nad światem – słowo, rozum, ponadświatowy byt doskonały ( Biblia – Na początku było Słowo )



Panta rhei – wszystko płynie, przemija, rzeka zdarzeń, strumień świadomości



Dialego – dyskutować, rozprawiać, prowadzić spr



Dialektyka - część logiki – sztuka prowadzenia sporu, jest dialektyczną wizją bytu.



Hegel – XVIIIw – nawiązanie do dialektycznej wizji bytu. Jego uczniami byli twrcy marksizmu: Marks i Engels – dialektyczny materializm Był skrajnym dialektykiem, według niego nawet Logos jest sprzeczny.



Wariabilizm – wszystko się zmienia – osnową świata jest zmienność. Jego konsekwencją jest niepoznawalność świata – agnostycyzm.

Rozum sprzeczny z rzeczywistością – nie ma stałości w świecie i poznaniu, wiedza jest chwilowa.

Dialektycy uznają wariabilizm i w pewnej części agnostycyzm.



Kratylos – hiraklitejczyk – Rozważał nad absurdalnością świata – uznał że nie warto nic mwić, bo jest to rzucanie słw na wiatr. Według niego świat jest: zmienny, absurdalny a rozum bezsilny



Szkoła Elea-ci – w miasteczku Elea – klasyczna szkoła racjonalistyczna – aprioryzm. Świat można i należy badać rozumem, bez udziału doświadczenia. Przedstawiciele:



Permenides z Elei i Zenon z Elei – byli wybitnymi apriorystami. Pierwsi użyli słowa BYT, uznawali rozum jako jedyne źrdło poznania . W świecie może istnieć tylko to co jest logiczne. Co jest sprzeczne wewnętrznie (absurdalne) nie może istnieć: bezdzietna matka; nieważka materia; a i nie a; kwadratowe koło.



Tezy Permenidesa: Tylko to może istnieć, co może być pomyślane



- Jest tylko byt, niebytu nie ma (sprzeczność) – nie ma nicości, nie da się pomyśleć nicości.

- Nie ma powstawania i ginięcia. Przechodzenia z niebytu do bytu i z bytu do niebytu.

- Byt jest jeden, wieczny doskonały, niepodzielny, nieruchomy. ( Miał na myśli prawdopodobnie Boga)



Zenon z Elei – odnisł te tezy do świata zewnętrznego.

Według niego ruch jest absurdem (nie istnieje), jest nielogiczny i sprzeczny wewnętrznie.



Argumenty na nieistnienie ruchu:

- Stadio – paradox - Nie da się odszukać prędkości względem przestrzeni i każdego obserwatora. Np.: prędkość Ziemi w kosmosie? – absurd. Prędkość względna – absurd. Trzy rydwany pędzą lecz między nimi prędkość rwna jest zeru – są w bezruchu.

- Dychotomia – dychotomiczny podział na dwie części – dwudzielność – jest to paradox logiczny. Załżmy że ktoś ma przejść z drogę z A do B. Dojdzie do 1 AB, potem do połowy tego odcinka itd. – nie do się tego przejść – wniosek ruch jest absurdalny

Paradox ten usunął innym paradoxem ( sztuczka, wybieg ) B.Bolzomo, ktry wymyślił paradox nieskończony.



Paradox nieskończony – zbir nieskończony. Każda część zbioru jest rwna całemu konkretnemu zbiorowi.



Przechodząc z A do B przechodzimy wszechświat.





Demokryt z Abdery – uważał że odczucia są obiektywne. Odczucia subiektywne – jakości subiektywne, nie istnieją w świecie np.: dla jednej osoby coś jest gorzkie, a dla drugiej słodkie. Odcinał się od przenoszenia subiektywności na rozum.



Protagoras z Abdery – uczeń i następca Demokryta – 5w pne Ateny Złoty okres czyli szczytowy rozwj filozofii, szkolnictwa – Człowiek jest miarą wszechrzeczy. Nie ma obiektywnej prawdy, dobra, są one subiektywne. Dobro – Dla kogo? To zależy?



Relatywizm – pogląd według ktrego prawda i wartości są względne.



U Protagorasa relatywizm przyjął postać subiektywizmu. Dobro zależy od jednostki. Nie ma praw ponad jednostkowych, ile prawd tyle poglądw - każdy ma swoje.



Kontekst społeczny sytuacji relatywistycznej.

W społeczeństwie są hierarchie (rządzący i rządzeni). Przed demokracją istniały społeczeństwa hierarchiczne jak chodzi o sytuację jednostki. Sytuacja jednostki zależy od urodzenia (warstwa: chłopska, szlachecka itd.). Nie ma możliwości awansu społecznego (ruchliwość pionowa). Wyjątkowe awansy np.: Krl nadaje szlachectwo, ale tylko dożywotnio, bez prawa dziedziczenia. Społeczeństwo hierarchiczne: monarchia, arystokracja.



Perykles – Ateny –ogłosił że istnieje teraz społeczeństwo hierarchiczne, ale istnieje możliwość awansu (sytuacja społeczna jednostki nie zależy od urodzenia, a od walorw indywidualnych). Powstaje wybieralność najlepszych na urzędy. Najlepsi mają sprawować władzę. Perykles ustalił, że jak ktoś niezamożny obejmie urząd, dostanie pensję – płatne urzędy.

Istnieje obowiązek uczestnictwa w wyborach demokratycznych. Demokracja jest pojęciem pźniejszym, Perykles nazywał go izonomią, Według niego życie jest idealne.



Izonomia – system rwnoprawności obywateli co do prawa (stałość prawa). Kobiety i przyjezdni nie mieli praw rwności jak męższczyzna.



Niewolnik był mwiącym narzędziem. Za jego zniszczenie (zabicie) trzeba było zapłacić. Niewolnik mgł sam lub przez kogoś zostać wykupionym i wwczas stawał się obywatelem. Kobieta mogła być obrażona w osobie męża, brata, itp. i w tedy on komuś ucina głweczkę.



Walory jednostki – pięknie mwić, przemawiać; umieć przekonywać , zjednywać ludzi; sztuka dowodzenia; ogłada; spryt itp.



Sofiści – założyciel Protagoras – sofia-mądrość – uczyli mądrości praktycznej: logika, retoryka, poetyka, mimika, robienie interesw, autoprezentacja, muzyka, ogłada. Przygotowywali kandydatw (sztaby wyborcze), broni w sądach (w sądach trzeba było dowieść niewinności, dzisiaj należy dowieść winy)- stosowali sztuczki socjotechniczne, opłacali klakierw, urabiali opinię społeczną.

Badali rzeczywistość społeczną –izonomia w praktyce.



Dzisiaj:

Sofistyka jałowa – pokrętne gadanie, kręcenie

Sofizmat – o pozorach prawdy np.: Ktoś chce obalić ewidentną prawdę sztuczkami. Robi to tak dobrze iż ciężko go zgiąć.



Głwne tezy społeczeństwa demokratycznego w Europie – jak wygląda społeczeństwo demokratyczne?

- istotnym czynnikiem jest SIŁA (jako: intelekt, znajomości, pieniądze) – kult siły – osnowa życia społecznego

- społeczeństwo dzieli się na silnych i słabych ( elitę i masę ). Nie ma pojęcia mądry, zły; a silny i słaby. Np.: Ktoś załapał się na statek, bo jest silny a nie mądry. Za pieniądze można wszystko.



Przedstawiciele sofizmu: Trazymach, Kalikles – silni robią co chcą. Silniejszy zwycięża słabszego



Wszyscy garną do elity, bo tam jest fajnie. ( Elita to sami krętacze, kłamcy, oszuści itp.)



Konwencjonalizm – pogląd według kt

6af7

rego, prawda wartości, normy i instytucje mają pogląd umowny i nie odzwierciedlają istoty życia społecznego. Wszystko jest względne, realna jest tylko siła. Słabi cierpią bo muszą, są sobie sami winni ( np.: że siedzą )

Np.: Dwch delikwentw ma spłkę. Jeden wykiwa drugiego, to jest to normalne (silny pokonał słabego). Jak ten pierwszy pjdzie za to do więzienia, to jest to wbrew naturze; ale jak siedzi, to też jest słaby –niedołęga.



John Locke – ur. 1704 – prekursor liberalizmu



Liberalizm – postawa skierowana przeciw tyranii (totalitaryzmowi)



Libertas – wolność (religii, własności itp.)



Charle Monteqiueu ( Monteskiusz ) – rozpowszechnił liberalizm, podzielił wadze na 3 klasy (4 władza –media). Wykluczył demokrację – jako demagogię. Był zwolennikiem monarchii konstytucyjnej.



Granica prawa państwowego są prawa podmiotowe.



Prawo podmiotowe – wolność. Co zakłca wolność? Wszystko co ingeruje w wolność jednostki!



de iure – zgodnie z prawem

de facto – zgodnie z faktami



Indywidualizm – J.Rosseau – Jedynym rzeczywistym bytem jest jednostka. Życie społeczne nie wynika z życia człowieka i ma tylko czemuś służyć. Życie społeczne jest czymś sztucznym.



Państwo jako teorie umowy społecznej:

A) Społeczeństwo – pierwsze społeczeństwa były wynikiem umowy, a państwo jest jej wynikiem. Państwo chroni prawa jednostki do: życia, wolności (liberalizm). Ktoś umiera z głodu, czemu?! Jego wina. Czemu nie je?! – państwo nie zajmuje się tym. Państwo jest obojętne aksjologicznie.

Granicą wolności człowieka, jest wolność drugiego człowieka.

Państwo chroni wolności ludzkie i spokj społeczny. W społeczeństwie ma nie być stresu. Na zewnątrz broni niepodległości.



B) Tomasz Hobes – zwolennik silnej władzy (opozycja do liberalizmu). Według niego stanem naturalnym człowieka jest wojna. Człowiek, człowiekowi jest wilkiem – somo homini. Dzikość jest naturą człowieka.

Bellum omnium contra omnes – walka wszystkich ze wszystkimi

Państwo jest taką umową, by jako instytucja silna , chroniła człowieka przed drugim człowiekiem. Ludzie oddali wszystkie swoje prawa władzy za cenę spokoju.

Cel państwa: Siłą zachować porządek (państwo jest batem).



Spr liberalizmu i totalitaryzmu rozpoczął się w starożytności ( w sensie eksperymentu demokracji ).



Referendum – ustala normy na jakiś czas.



Socjologia – nauka o społeczeństwie.



Socjologizm – pogląd według ktrego, poglądy i wartości kreują grupy społeczna na swj użytek. Nie ma prawd ponad grupowych. Jednostka w socjologizmie jest wytworem mechanicznym tej grupy, jej przejawem (epitofenomen).



Epitofenomen jednostki w grupie – swoim zachowaniem, postępowaniem, sposobem myślenia i wartościowania, odzwierciedla grupę w ktrej wyrosła. Nie jest samodzielna, wszystko co wie, jest wtłoczone przez te grupę.



E. Durlchiem – socjologista klasyczny



Anton Makarenko - Rusek -stworzył teorie kolektywistyczne – wychowanie kolektywne.



Wychowanie kolektywne – zespł cech, ktre mają ujednolicać.



Kolektyw – decyduje o wszystkim, a jednostka to tylko mały trybik.



Komunizm itp. – jeżeli jednostka kształtuje się w grupie, to czemu nie kształtuje się ona, tak jak my tego chcemy. Kolektyw decyduje (tak jak chcemy) i na niego spada odpowiedzialność.



Gebels – Anton Makarenko był jego mistrzem – Gebels udoskonalił teorie Makarenki.

Zawodowcy z Gestapo, byli zafascynowani skutecznością NKWD. Niemcw ograniczały przepisy.



Moralność i prawo to socjologizm – ktoś je upowszechnił – ktoś silny.

Słabi nie mają żadnej obrony przeciw silnym i dlatego tworzą prawo i moralność i podstępnie wiążą silnych (dziarskich).

Prawo jest wbrew naturze np.: słaby pośle do więzienia silnego. Nie kradnij ! – prawo dla słabych, żeby ich nie okradli.



Kallikles – silni robią co chcą, słabi cierpią bo muszą. Jeżeli ktoś ma być silny, ma odrzucić prawo, moralność i ciupać wszystkich, oraz nie dać się złapać (zwyciężyć). Moralność ma wartość instrumentalną – ma spętać silnych.



F.Castro – Nikt nie będzie sądził zwycięzcw!



Friderich Nietzche – był następcą Kalliklesa – kult nadczłowieka – pogardzał Sokratesem i Chrześcijanami (i całą tą masą). Krytykował Chrześcijaństwo jako ideę ktra krępuje ludzką wolę.



Trazymach – Silny załatwia słabego, ale elity jest nie wiele i musi używać: podstępu, siły, strachu, kłamstwa, przemocy. Masa jest groźna i może załatwić elitę, dlatego elita wprowadza moralności i prawo, ktre wtłacza w masę żeby ją skrępować – krępowanie dziarskiej mas. Teraz prawo i moralność służy elicie, a masa jest całkowicie pogrążona.



Rewolucjoniści – naciupać elicie i stworzyć niebo dla ludu. Stworzyli wroga ludu , a potem gilotynka J



Bolszewicy – poszli na całość – uważali że Francuzi nie byli konsekwentni. W marksizmie nie było kompletnie etyki, moralności – brak pętw. Moralność jest pętami ludu, należy je zrzucić (i jest rewolucja).



Vifredo Pareto – stworzył (pierwotną) teorię krążenia elit – w dziejach odbywa się zmiana elit krwawo i bezkrwawo.



Jeśli elita kosi dziarskie jednostki masy, to ma spokj.

Jak elita żyje w izolacji, dziarscy robią rewolucję (w imię sprawiedliwości) i stają się elitą.



Demokracja – krążenie bezkrwawe elit – wybory.

.

Działacze związkowi – dziarscy z masy, ktrych trzeba przytłumić lub przekabacić.



Tempos – czas



Temporalizm – odmian relatywizmu – pogląd według ktrego, poglądy zmieniają się w czasie. Nie ma prawd i wartości ponad czasowych. Co było złe, teraz jest dobre – czas zmienił wartości. Czas relatywizuje wartości moralne.

Mamusiu to nie te czasy! , Kości zostały rzucone! Powiedział mąż rzucając o ścianę żonę.



Historyzm – odmian temporyzmu i relatywizmu – pogląd według ktrego, poglądy i wartości tworzy epoka na jej użytek i nie nabierają walorw absolutyzmu w żadnym momencie procesu dziejowego. Nie pa praw ponad historycznych.

Historyzm zwalnia z polemiki Co pan! To było dobre w średniowieczu!



New Age – deklarują odchodzenie rzeczy w przeszłość i zastępowanie ich nowymi.



Sytuacjonizm – ma pozory prawdziwości – odmiana relatywizmu – pogląd według ktrego, prawdę i wartości kreuje ludzkie sumienie w konkretnej sytuacji. Ten sam czyn może być raz dobry, a raz zły, zależnie od sytuacji np.: Janosik bogatego zaciupał, kasę biednym rozdał. – było to dobre? Czy zbrodnia? To zależy!



Pacyfizm – błędnie broni poglądu nie zabijaj. Przed napadem na kraj, wpuszcza się pacyfistw, żeby osłabić obronność kraju.



Fruktualizm – skrajni wegetarianie – nie jedzą nic żywego np.: roślin, zwierząt.

Jabłko można zjeść dopiero jak spadnie – nie denerwować jabłka.



Antibios – antybiotyk – przeciw życiu. Nie bądź zabjcą własnych bakterii!



Takie głupoty powstają przy prbie obrony przeciw relatywizmowi.



Sokrates – przeciwnik relatywizmu – jest intelektualistą. Według niego, relatywizm wynika z deletantyzmu.



Deletantyzm – ktoś gada jak mu się wydaje.



Zło płynie z braku rozeznania intelektualnego i niewiedzy np.: gdyby złodziej wiedział, że kradzież jest zła, to by nie kradł; ostateczne wpuszczenie substancji na śmietniku.



Błąd aksjologiczny – sytuacja w ktrej człowiek uważa zło za dobro, a dobro za zło. Wartość wyższą za niższą, a niższą za wyższą. Pod wpływem tego błędu, czyni zło. Człowiek robi ostateczne wpuszczenie, bo uważa to za dobro – błąd aksjologiczny.





Sataniści – wynaturzenie intelektualne liżą krew



Wola idzie tylko za rozumem. Człowiek rozumny nie czyni zła. Gdy się rozezna dobro i zło, to zło zniknie.

Chrześcijaństwie błędem aksjologicznym jest 7 grzechw głwnych. W ujęciu woluntarystycznym, fajnie jest se golnąć .



Sokrates ustalił błędy aksjologiczne i je krytykował. Wygłosił je Platon:

- praktyczny materializm – dobra mające niską wartość, wywyższa się na samą grę.

- płytko utylitarny sposb myślenia – utilitas – użyteczność – życie w kategoriach wyłącznie pożytku z pominięciem dobra i zła np.: nie wszyscy Niemcy byli hitlerowcami z przekonania, a z pożytku.

- Eudajmonizm – pogląd według ktrego, najwyższą wartością jest szczęście. Co to jest szczęście? Odpowiedzi wiele!



Najgorszy jest eudajmonizm Hedonistyczny – hedemon – przyjemność – pogląd według ktrego, najważniejsza jest przyjemność, a szczęście to suma chwil przyjemnych. Jest to błąd ponieważ, jeśli szczęście jest najwyższą wartością, to każda droga do szczęścia jest dobra. Według Sokratesa nie ma wartości szczęście Szczęście jest niedefiniowalne. Szukanie go, to szukanie guza. Nie ma prawa do szczęścia, jest obowiązek prawdy i dobra. Jak ktoś najdzie znajdzie prawdę i realizuje dobro, to znajdzie szczęście. Tylko człowiek mądry jest szczęśliwy, inni są zadowoleni.



- Woluntaryzm – volutas – wola – w antropologii filozoficznej, pogląd według ktrego, osnową człowieczeństwa są akty woli: uczucia, pragnienia, marzenia, niechęci, pożądania. Bogactwem człowieka jest szeroki zakres akcji wolincjonarnych.



Wolność polega na możliwości realizacji wszelakich aktw wolincjonarnych be oporw wewnętrznych i bez przeszkd zewnętrznych. Rodzice są po to aby pętać wolność. Rozum, intelekt, prawo, rwnież pętają wolność, np.: ktoś ma smak, ale się zastanawia. Być wolnym, to dać se LUZ, czyli rbta co chceta!



Jest to paradox woluntaryzmu – człowiek ten jest kierowany aktami woli, a jest to brak wolności. W wolutaryźmie człowiek jest zewnątrz sterowny i wpada w sidła socjotechnikw. Jest rwnież wewnątrz sterowny, bo wybiera silniejsze akty woli – i nie panuje nad nimi. Fajna pasta – Fajna kobietka z reklamy.



Tylko ten jest wolny, kto wybiera akty woli w sposb godziwy i roztropny.



- kult siły

- relatywizm i konwencjonalizm – wszystko jest względne i umowne. Pojęcie inaczej – tak samo, ale jakoś inaczej.



Gdyby nie te błędy, było by mnie zła, a demokracja nie utrzymała by się.

Starcie poglądw: Kallikles: silni robią co chcą, słabi cierpią bo muszą. Co jest użyteczne jest w porząsiu.

Sokrates: Lepiej być słabym niż silnym. Ważne jest myślenie – pogląd aksjologiczny.



Sokrates: Głd jest najlepszym kucharzem. , Nie żyje po to aby jeść, jem po to aby żyć

Uczciwość nie popłaca w kategoriach utylitarnych.

Filozofia uczy znosić udręki.



Immoralizm – odrzucenie rangi i znaczenia moralności. Radośnie jest sieknąć kogoś szabelką .



Człowiek zewnątrz sterowny uważa, że sam o czegoś doszedł, a na serio go wykolegowali.



Pedagogika – z rozumem Socjotechnika – wyłącza rozum



Asocjacjonizm – według tego poglądu, wychowanie, pedagogia jest tresura i ogranicza wolność.

Jeśli wychowanie ogranicza wolność, to trzeba powołać Rzecznika Praw Dziecka.






Przykadowe prace

Jzef Haydn

Jzef Haydn Urodził się 31 marca 1732 roku. Pochodził z małej wioski Roharu, znajdującej się w Austrii. Jako ośmioletni chłopiec został przyjęty do chru przy katedrze Św. Stefana w Wiedniu, gdzie uczył się grać na klawesynie i skrzypcach. Posiadał cudow...

Infradźwięki

Infradźwięki 1. Podstawy fizyczne dźwięku Dźwięk jest wytwarzany przez ciała drgające, ktre wywołują fale akustyczna. Docierająca fala powoduje wrażenia dźwiękowe powstające w uchu człowieka. Najprostszym rodzajem drgań są drgania sinu...

Etyka w biznesie.

Etyka w biznesie. ETYKA W BIZNESIE WYKŁAD I – 27.10.02r. ETYKA – dział filozofii, to nauka o tym, co dobre, a co złe, pochodzi z gr ethos – zwyczaj, obyczaj moralny. VI p.n.e. w Grecji powszechna, myśli filozoficzne, HEDONIZM- życie wykorzystujące pełnie przyjemn...

Założenia programu kodyfikacji prawa karnego.

Założenia programu kodyfikacji prawa karnego. ZAŁOŻENIA PROGRAMU KODYFIKACJI PRAWA KARNEGO: 1. powstanie humanitarnej doktryny prawa karnego był inspirowany oglnymi hasłami ideologii oświeceniowej,jak i hasłami i postulatami wysuwanymi przez wielkich myslicieli pod...

Rżne rodzaje bezdomności w powieści Ludzie Bezdomni Stefana Żeromskiego.

Rżne rodzaje bezdomności w powieści Ludzie Bezdomni Stefana Żeromskiego. Powieść Stefana Żeromskiego Ludzie Bezdomni jest dziełem epickim należącym do gatunku powieści. Dokładniej jest to powieść modernistyczna. Powstała w schyłku XIX w. Można ...

Imiesłowy (ściąga)

Imiesłowy (ściąga) Imiesłw przymiotnikowy jest nieosobową formą czasownika. Ma znaczenie zbliżone do przymiotnika i odmienia się podobnie jak przymiotnik przez przypadki, liczby i rodzaje. Imiesłowy przymiotnikowe dzielimy na: imiesłowy przymiotnikowy czynne- nazywają...

Ocena sposobu i poziomu obsługi klienta w logistyce.

Ocena sposobu i poziomu obsługi klienta w logistyce. Obsługa klienta w logistyce to możliwości procesu logistycznego firmy do zaspokajania oczekiwań nabywcw odnośnie terminu, sprawności, porozumiewania i komfortu. Do obsługi klienta systemu logistycznego wchodzą następuj&...

"Księgi narodu i pielgrzymstwa polskiego" Adama Mickiewicza.

"Księgi narodu i pielgrzymstwa polskiego" Adama Mickiewicza. Jak widać z tytułu, dzieło to składa się z dwch części : "Ksiąg narodu polskiego" i "Ksiąg pielgrzymstwa polskiego". Obie stanowią jednak całość pod względem ideowym i pod względem artysty...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry