• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Samorz&#...

Nawigacja

Samorząd terytorialny - procedura powstawanie budżetu gminy



Samorząd terytorialny - procedura powstawanie budżetu gminy


System budżetowy państwa stwarza prawne, organizacyjne i planistyczne ramy dla gospodarki budżetowej. Pojęciem gospodarka budżetowa określa się wszystkie czynności podejmowane przez naczelne organy władzy państwowej oraz centralne i terenowe organy administracji rządowej wraz z podporządkowanymi im jednostkami organizacyjnymi – w zakresie planowania dochodw i wydatkw oraz gromadzenia i wykorzystania środkw budżetu państwa – zgodnie z wyznaczonymi tym organom ustawowo zadaniami podlegającymi finansowaniu budżetowemu.



Definiując system budżetowy należy koncentrować uwagę na czterech podstawowych jego elementach.

1) na ramach prawnych. Określających za pomocą odpowiednich przepisw ustawowych – zarwno ustawy o podstawowym legislacyjnie znaczeniu, jaką jest ustawa konstytucyjna, jak i innych ustaw oraz aktw prawnych niższego rzędu – organizację i sposb funkcjonowania gospodarki budżetowej;

2) na strukturze organw władzy państwowej oraz organw administracji rządowej, kierujących i zarządzających gospodarką budżetową zgodnie z przyznanymi im ustawowo kompetencjami;

3) na dochodach i wydatkach budżetowych, ktrych konstrukcja i dobr powinny być dostosowane do funkcji budżetu, a szczeglnie do celw formułowanych w ramach polityki budżetowej państwa, ktra jest ściśle powiązana z polityką finansową, gospodarczą i społeczną państwa;

4) na urządzeniach planistycznych, a szczeglnie na corocznie ustalanym – w formie ustawy – planie dochodw i wydatkw budżetowych, odnoszących się do ogłu organw państwowych i innych podmiotw gospodarki budżetowej, o obligatoryjny dla tych pomiotw charakterze – zapewniającym z jednej strony nie mniejsze od ustawowo ustalonej wysokości wpłaty do budżetu, a z drugiej strony nie większe od ustawowo ustalonej wysokości wydatki budżetowe(wydatkw tych nie można zwiększać bez odpowiedniego ku temu uprawnieniu ustawowego nawet w przypadku osiągnięcia dochodw większych od zaplanowanych), stanowiąc podstawę dosyć sztywnych rygorw gospodarki budżetowej.



Wraz z ewolucją systemu budżetowego wystąpiło rozszczepienie gospodarki publicznej poza samą gospodarkę budżetową. System budżetowy stał się jednym z ogniw, zresztą najważniejszym, funkcjonującym obok innych ogniw finansw publicznych – jak budżety samorządowe , fundusze pozabudżetowe, ubezpieczenia społeczne i inne. Funkcjonowanie systemw finansowych odnoszących się do każdego z tych pozabudżetowych ogniw finansw publicznych wyrżnia: pochodzenie i formy występowania dochodw oraz przeznaczenie i formy występowania wydatkw.Inny może być tym samym charakter każdego z pozabudżetowych systemw finansw publicznych poszczeglnych systemw, i inne znaczenie polityczno-ustrojowe oraz społeczno-ekonomiczne tych systemw.Stanowi to o zasadności – przy znacznej rozmaitości zadań nowoczesnego państwa – wielości systemw obejmujących finansami publicznymi.W każdym razie poszczeglne pozabudżetowe systemy finansw publicznych obejmują te same co system budżetowy, elementy: każdy z tych systemw musi się opierać na odrębnej podstawie prawnej i odrębnych zestawieniach każdego z tych systemw funduszw redystrybucyjnych, zarządzanych przez określone ustawowo organy państwa lub inne podmioty gospodarki publicznej.



W nauce finansw oraz w nauce prawa finansowego formułowane są zasady budżetowe, ktre wyrażają postulaty reprezentantw tych nauk wobec praktyki legislacyjnej zajmującą się konstrukcją systemu budżetowego.Zasady budżetowe dotyczą w szczeglności tych cech gospodarki budżetowej – w znaczeniu ogłu czynności związanych z gromadzeniem i rozdzielaniem środkw budżetowych, ktre są uważane za najważniejsze dla właściwej realizacji funkcji budżetu.



Zasady dotyczące wspłczesnej gospodarki budżetowej wywodzą się w większości z zasad sformułowanych jeszcze w XIX-wiecznym państwie liberalnym, w ktrym przywiązywano największe znaczenie do funkcji politycznej budżetu, tzn.kontroli ze strony władzy ustawodawczej(parlamentu) gospodarki finansowej władzy wykonawczej(rządu). Treść tych zasad podlegała modyfikacjom zarwno ze względu na rozwj poglądw wyrażanych w nauce na temat cech wyrażających budżet państwa wraz z wzrastającym, w warunkach rozmijającego się wciągu XIX i XX wieku interwencjonizmu państwowego, znaczeniem funkcji społeczno-ekonomicznych budżetu, jak i ze względu na zmienność warunkw społeczno-gospodarczych, w ktrych budżet funkcjonuje.



Mimo związanej z tym rozmaitości i zmienności zasad budżetowych można zestawiać listę typowych zasad odnoszących się do gospodarki budżetowej wszystkich wspłczesnych państw, reprezentując zarazem najczęściej zdarzające się w praktyce odchylenia od tych zasad , uzasadnione odmiennością społeczno-gospodarczych warunkw funkcjonowania budżetu, a często także szczeglnym znaczeniem przywiązywanym do rozmaitych jego funkcji, treści i form w poszczeglnych krajach.Zalicza się do nich – przy odpowiednim oczywiście przystosowaniu poszczeglnych zasad do ustrojowych i społeczno-ekonomicznych warunkw funkcjonowania budżetu w rozmaitych państwach – następujących zasad:

Jedność budżetu,

Powszechność (zupełność) budżetu,

Zrwnoważenie dochodw i wydatkw budżetowych,

Roczność planowania budżetu.

Są one traktowane na ogł jako podstawowe zasady gospodarki budżetowej i uzupełnia się je zasadami: szczegłowości, przejrzystości, jawności i operatywności oraz innymi, stanowiącymi rozwinięcie zasad podstawowych.



Podstawowe zasady gospodarki budżetowej mogą być traktowane jako zasady wyrażające reguły ograniczające swobodę działania ogłu podmiotw gospodarki budżetowej. Zasady te zostają potwierdzone przepisami prawnymi, ktre muszą być przestrzegane przez wszystkie podmioty, wraz z podporządkowanymi im jednostkami organizacyjnymi gospodarki budżetowej, dla zapewnienia skutecznej realizacji funkcji budżetu.Może to stwarzać czasem pewne trudności przy prbach konsekwentnego opierania na tych zasadach planowania budżetowego oraz realizacji zaaprobowanych przez parlament planw budżetowych, poszczeglnie zasady nie muszą bowiem zawsze odpowiadać realiom społeczno-gospodarczym, w ktrych te podmioty funkcjonują. Nie uniknione w praktyce staje się w związku z tym przystosowanie w przepisach budżetowych zasad gospodarki budżetowej do warunkw miejsca i czasu. Można to traktować jako metodę łagodzenia rygoryzmu właściwego finansowaniu budżetowemu.

W organizowaniu budżetowych przepływw redystrybucyjnych w celu realizacji zadań obejmowanych ustawami budżetowymi zalicza się państwowe organy gospodarki budżetowej i inne jednostki czynne lub bierne.



Czynnymi (aktywnymi)podmiotami gospodarki budżetowej są te organy władzy państwowej i administracji rządowej lub także inne jednostko gospodarki państwowej, ktre mogą w ustawowo określonym trybie stanowić o wielkości dochodw i wydatkw obejmowanych projektem ustawy budżetowej oraz o wprowadzanych do tej ustawy zmianach w trakcie wykonywania uchwalonej ustawy.Jednostki nie mające tych kompetencji są zobowiązane do przekazywania organom, ktrym są organizacyjnie podporządkowane informacji potrzebnych tym organom dla właściwego wypełnienia funkcji czynnych podmiotw gospodarki budżetowej.



Biernymi podmiotami gospodarki budżetowej są wszelakie podmioty działalności gospodarczej(w szerokim tego pojęcia znaczeniu)- bez względu na ich formę własnościową – obciążone świadczeniami na rzecz budżetu państwa oraz korzystające ze świadczeń budżetowych.Oznacza to, że mogą być nimi zarwno organy państwowe, będące czynnymi podmiotami gospodarki budżetowej, jak i podporządkowane tym organom jednostki organizacyjne, nie mające kompetencji czynnych podmiotw gospodarki budżetowej, ktre są realizatorami dochodw i wydatkw budżetowych, czyli inaczej mwiąc te wszystkie państwowe jednostki działalności gospodarczej, ktre dokonują wpłat do budżetu z tytułu prowadzonej działalności. Biernymi podmiotami gospodarki budżetowej są rwnież wszelkie niepaństwowe podmioty działalności gospodarczej w szerokim tego pojęcia znaczeniu (przedsiębiorstwa prywatne i spłdzielcze, gospodarstwa konsumenckie itp.)obciążone świadczeniami na rzecz budżetu lub korzystające ze świadczeń budżetowych w wysokości wynikającej z ustawowego unormowania tych świadczeń.



Jednym z licznych organw prowadzących procedurę tworzenia budżetu jest Gmina. Gmina realizuje zadania publiczne(o znaczeniu lokalnym), a więc do zakresu działania gminy należą sprawy związane z zaspokojeniem zbiorowych potrzeb społeczności lokalnych.Zaspokojenie tych potrzeb przestaje być domeną państwa.Gmina wykonuje te zadania w imieniu własnym, a nie w imieniu państwa, czyni to na własną odpowiedzialność, co z kolei oznacza, że staje się ona samodzielnym podmiotem, a państwo(rząd)- poza przypadkami określonymi w przepisach – nie może wkraczać w sferę jej działalności.

Gmina uzyskuje osobowość prawną, co w konsekwencji oznacza, że staje się ona uczestnikiem obrotu gospodarczego. Może posiadać własny majątek samodzielnie nim zarządzać, zaciągać zobowiązania.



Do zakresu działania gminy należą wszystkie zadania publiczne o znaczeniu lokalnym, nie zastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotw. Zadania własne obejmują w szczeglności następujące dziedziny:

Ład przestrzenny, gospodarkę terenu i ochronę środowiska,

Gminne drogi, ulice, mosty, place

Wodociągi zaopatrzenie w wodę, kanalizację, oczyszczalnie, energię elektryczną i cieplną,

Lokalny transport zbiorowy

Ochronę zdrowia

Pomoc społeczną

Oświatę, w tym szkoły podstawowe, przedszkola itp.

Kulturę fizyczną

Targowiska i hale targowe itp.



Gmina ma prawo do podejmowania każdej sprawy o charakterze publicznym i znaczeniu lokalnym.Oprcz zadań własnych, gmina na podstawie art.8 ustawy o samorządzie terytorialnym realizuje także zadania zlecone, na ktrych realizację gmina uzyskuje środki od państwa.Gminy mogą prowadzić działalność gospodarczą, przy czym działalność ta powinna być ukierunkowna przede wszystkim na zadania o charakterze użyteczności publicznej, czyli na zaspokojenie zbiorowych potrzeb ludności. Jeżeli wymagają tego potrzeby społeczne, gmina może prowadzić także działalność nastawianą na zysk w celu pozyskania dodatkowych dochodw.



Gmina samodzielnie prowadzi gospodarkę finansową. Samodzielność w tym zakresie powinna oznaczać, iż gmina związana jest tylko i wyłącznie przepisami prawa.Plan dochodw i wydatkw gminy uchwalony jest z mocy prawa na okres jednego roku kalendarzowego.Projekt budżetu opracowuje zarząd na podstawie prawa budżetowego oraz wskazwek rady gminy, uchwala natomiast rada gminy.Projekt budżetu powinien być przedłożony radzie15 listopada, natomiast uchwala się go do końca roku poprzedzającego rok budżetowy, tzn. do 31 grudnia. Ustawa dopuszcza możliwość nie uchwalenia budżetu w wymienionym wyżej terminie i wwczas podstawą gospodarki budżetowej jest projekt budżetu.Sytuacja taka trwać może jednak nie dłużej niż do 31 marca roku budżetowego. Jeżeli rada gminy nie uchwali w tym trybie budżetu(do końca roku budżetowego) dotyczy tylko obligatoryjnych zadań własnych i zadań zleconych gminie.



Dochodami gminy są:

Podatki, opłaty inne wpływy określone w odrębnych ustawach jako dochody gminy;

Dochody z majątku gminy;

Subwencja oglna z budżetu centralnego;

Subwencja oświatowa;

Ponadto dochodami gminy mogą być:

Nadwyżki budżetowe z lat ubiegłych

Dotacje celowe na dofinansowanie zadań własnych gmin oraz na realizację zadań zleconych przez administrację rządową

Spadki, darowizny

Inne dochody



Biorąc po uwagę sposb, w jaki ustawa wymienia dochody gmin, i ich oglność, należy stwierdzić, iż to wyliczanie nie stanowi jeszcze bezpośredniej podstawy do ich uzyskania. Konkretyzację tych dochodw oraz określenie warunkw ich uzyskania stanowi ustawa z 10 grudnia 1993r. O finansowaniu gmin(dz, u nr, 129 poz 600; z 1994., nr 105, poz. 509; z 1995r. , nr 124, poz. 601; nr154, pz.794; z 1996r., nr 149, poz.704; nr156, poz.774)

W myśl art.4 tejże ustawy dochodami gmin są:

1) wpływy z następujących podatkw ustalonych i pobieranych na podstawie odrębnych ustaw:

a) podatku rolnego

b) od nieruchomości

c) leśnego

d) od środkw transportu

e) od działalności gospodarczej osb fizycznych, opłacone w formie kary podatkowej

f) od spadkw i darowizn

g) od posiadania psw

2) wpływy z opłat

a) skarbowej

b) eksploatacyjnej, uiszczanej przez podmioty gospodarcze na podstawie ustawy z 4 lutego 1994r. – Prawo geologiczne i grnicze (Dz.U. nr7,poz.96).

c) lokalnych;

d) innych pobieranych na podstawie odrębnych przepisw;

3) udziały w podatkach stanowiących dochd budżetu państwa w wysokości:

a)16% wpływw z podatku dochodowego od osb fizycznych zamieszkałych na terenie gminy, od 1997r. – 17%;

b)5% wpływw z podatku dochodowego od osb prawnych i jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, mających siedzibę na terenie gminy;

4) dochody uzyskiwane przez jednostki budżetowe gmin, w tym dochody z kar i odsetek oraz wpłaty od jednostek gospodarki pozabudżetowej gmin;

5) dochody z majątku gminy;

6) subwencja oglna

7) subwencja oświatowa

Ponadto dochodami gminy w myśl art.5 ustawy o finansowaniu gmin są:

8) dotacje celowe budżetu państwa na dofinansowanie zadań własnych gmin;

9) wpływy z samoopodatkowania;

10) spadki, zapisy, darowizny;

11) odsetki od środkw finansowych gmin gromadzonych na rachunkach bankowych i odsetki od pożyczek udzielanych przez gminy;

12) odsetki nieterminowo regulowanych należności z tytułu podatkw, opłat, subwencji oglnej oraz subwencji oświatowej;

13) dotacje z funduszw celowych;

14) dotacje celowe z budżetu państwa na zadania z zakresu administracji rządowej zlecone gminom;

15) wpłaty z zysku od przedsiębiorstw państwowych, ktre stały się przedsiębiorstwami komunalnymi;

16) inne wpływy należne gminom na podstawie odrębnych przepisw



W odniesieniu do podatkw i opłat stanowiących dochody gminy i wpłacanych bezpośrednio na rachunek gminy, wjt lub burmistrz posiada kompetencje udzielania w tym zakresie ulg. Odroczeń, umorzeń oraz stosowania zaniechania poboru. Natomiast w zakresie podatkw i opłat stanowiących dochody gmin, a realizowanych przez urzędy skarbowe, uprawnienia te może realizować wyłącznie na wniosek lub za zgodą zarządu gminy. Przy tym istotne jest to, że w obu przypadkach skutki podjętych decyzji nie stanowią podstawy do zwiększenia subwencji oglnej z budżetu państwa.



Wykonany przegląd systemu zasilania budżetu gminy skłania nas do wniosku, że w systemie zasilania budżetu gmin zaszły istotne zmiany. Pojawiły się nowe źrdła zasilania, a przede wszystkim:

Możliwość korzystania z pożyczek i kredytw;

Możliwość emitowania papierw wartościowych;

Zasilanie wpływami z samoopodatkowania mieszkańcw gminy;

Pozyskiwanie odsetek od środkw finansowych na rachunkach bankowych;



W myśl art..22 ustawy o finansowaniu gmin, gminy mogą zaciągać kredyty i pożyczki na:

Pokrycie występującego w ciągu roku niedoboru budżetu gminy;

Finansowanie wydatkw nie znajdujących pokrycia w planowanych dochodach gminy; z tym, że kredyty i pożyczki przeznaczone na finansowanie wydatkw, nie znajdują pokrycia w planowanych dochodach gminy, mogą być zaciągnięte do wysokości określonej w budżecie gminy.



Łączna kwota przypadająca do spłaty w danym roku rat kredytw i pożyczek przeznaczonych na finansowanie wydatkw, nie znajdujących pokrycia w planowanych dochodach gminy, oraz potencjalnych spłat kwot wynikających z udzielonych przez gminę poręczeń wraz z należnymi w danym roku papierw wartościowych, wyemitowanych przez gminę, pomniejszone o kwotę zaciągniętych przez gminę kredytw i pożyczek, dla ktrych ustawiono zabezpieczenie na mieniu gminy, nie może przekroczyć 15% planowanych dochodw budżetu gminy.



Gmina ma prawo emitowania papierw wartościowych, ale o zamiarze emisji zarząd gminy informuje właściwą regionalną izbę obrachunkową, ktra podaje do publicznej wiadomości swoją opinię. Ponadto zasady emisji papierw wartościowych przez gminy oraz zasady dopuszczenia ich do publicznego obrotu określają odrębne przepisy.



Istotne znaczenie ma zasilanie budżetu gminy dochodami z majątku. Stanowią je m.in. wpływy ze sprzedaży majątku , jego dzierżawy, wynajmu.



Gminy mogą prowadzić działalność gospodarczą w zakresie użyteczności publicznej, wchodzić raportem rzeczowym w rżnego rodzaju spłki, angażować kapitały pieniężne.



W tym przypadku gdy gmina podejmuję się – w drodze umowy lub poro

zumienia – realizacji wsplnych zadań z inną gminą bądź z innym podmiotem , środki przekazywane przez tę gminę lub inny podmiot zalicza się do dochodw gminy realizującej zadanie.



Gminy mają też uprawnienia do zasilania budżetu poprzez saoopodatkowanie. Decyzję o samoopodatkowaniu gmina podejmuje po przeprowadzeniu referendum. Jednak – jak dotychczas- gminy nie uzyskały pełnego władztwa podatkowego dotyczącego prawa do nakładania podatkw, określenia w pełni ich wysokości, byłoby to istotne uprawnienie w zakresie podatkw i opłat lokalnych, jak rwnież uzyskanie refundacji z budżetu państwa w przypadku zwolnienia od podatki, np. nieruchomości , na mocy przepisw prawa.



Mimo, iż gmina jest zasilana z wielu źrdeł, środki te są na ogł niewystarczające, stąd potrzeba ich rwnoważenia poprzez system subwencji.

Ustawa o finansowaniu gmin przewiduje dwa typy subwencji. Oświatową oraz oglną.



Z łącznej kwoty subwencji oglnej wydziela się subwencje za zadania oświatowe(tj. na prowadzenie publicznych szkł podstawowych oraz udzielanie dotacji szkołom podstawowym prowadzonym przez osoby prawne i fizyczne) w wysokości nie mniejszej niż 6.6% planowanych dochodw budżetu państwa.



Z kwoty subwencji oświatowej wydziela się rezerwę w wysokości 0.5%, pozostałą część rozdziela się między gminy według reguł określonych przez Ministra Edukacji Narodowej.



Pozostałą część subwencji oglnej(po wydzieleniu jej części na cele oświatowe) dzieli się następująco: odlicza się 1% od pozostałej kwoty subwencji oglnej na rezerwę subwencji. Pozostał część rozdziela się miedzy wszystkie gminy proporcjonalnie do przeliczanej liczby mieszkańcw w poszczeglnych(wskaźniki przeliczeniowe dotyczące wielkości gminy pod względem liczby mieszkańcw określa ustawa).



Rezerwą subwencji dysponuje – w porozumieniu z oglnopolską reprezentacją gmin -– Minister Finansw i przeznacza ją na pomoc gminom w przypadkach losowych, z tym że oglna kwota tych środkw nie może przekroczyć 10%.



Z subwencji wyrwnawczej mogą korzystać te gminy, ktrych wskaźnik podstawowych dochodw podatkowych na 1 mieszkańca jest mniejszy od 85% analogicznego średniego wskaźnika dla wszystkich gmin.



Wysokość należnej gminie subwencji wyrwnawczej oblicza się mnożąc liczbę stanowiącą 90% rżnicy 85% wskaźnika podstawowych dochodw podatkowych na 1 mieszkańca w kraju i wskaźnika podstawowych dochodw podatkowych na 1 mieszkańca w gminie przez liczbę mieszkańcw gminy i przez wskaźnik określający dla roku kalendarzowego relacje planowanych dochodw budżetu państwa do tych dochodw zrealizowanych w I płroczu.



Gminy, w ktrych wskaźnik podstawowych dochodw podatkowych na 1 mieszkańca w gminie jest wyższy niż 150% wskaźnika dochodw podatkowych w kraju, zobowiązane są do wpłat na rachunek subwencji oglnej krajowej.



Wpłaty te są tym wyższe, im wskaźnik dochodw na 1 mieszkańca w gminie jest wyższy od średniej krajowej i waha się od 10% do 30% nadwyżki.



Ustawa o finansowaniu gmin przewiduje rwnież możliwość uzupełnienia dochodw gmin poprzez dotacje celowe. W myśl art19, gminom wykonującym zadania z zakresu administracji rządowej przyznawane są z budżetu państwa dotacje celowe na realizację tych zadań.

Dotacje te powinny być przekazywane w trybie umożliwiającym pełne i terminowe wypełnienie zleconych zadań . Dotacje te podlegają zwrotom do budżetu państwa w części, w jakiej zadanie nie zostało zrealizowane.



Ponadto z budżetu państwa mogą być udzielone dotacje celowe na dofinansowanie następujących zadań własnych gmin.

Inwestycji realizowanych [przez gminy

Zadań z zakresu pomocy społecznej

Prowadzenia szkł ponadpodstawowych i placwek oświatowych przekazywanych gminom na ich wniosek jako zadanie własne



Dotacje na dofinansowanie inwestycji szkł i placwek oświatowych oraz dotacje na szkoły ponadpodstawowe są udzielane przez kuratorw oświaty. Natomiast pozostałe dotacje są udzielane przez wojewodw.



Łączna wysokość dotacji przyznawanych w kolejnych latach na dofinansowanie inwestycji realizowanej przez gminę nie może przekroczyć 50% wartości kosztowej inwestycji, z tym że wysokość dotacji w danym roku – z wyjątkiem inwestycji szkł placwek oświatowych – nie może przekroczyć:

W pierwszym roku realizacji inwestycji –80% kwoty środkw planowanych na budżecie gminy na finansowanie tej inwestycji;

W kolejnych latach 120% kwoty środkw planowanych z budżetu gminy w danym roku na finansowanie inwestycji.



Gmina , ktra nie przeznaczy w danym roku na finansowanie dotowanej inwestycji(z wyjątkiem oświatowych)środkw z budżetu gminy na kwocie wymaganej, jest zobowiązana do zwrotu dotacji przyznanej w danym roku, w terminie uzgodnionym z wojewodą. Nie pźniej jednak niż do końca roku następującego po roku, w ktrym otrzymała tę dotację.



Obok ustawy o samorządzie terytorialnym oraz o finansowaniu gmin trzecim podstawowym aktem prawnym regulującym zasady gospodarki finansowej jest ustawa z 5 stycznia 1991r. Prawo budżetowe(Dz. U. Z 1993, nr72, poz. 344 zpźn. Zm.)



Dochody budżetu gminy planuje się i uchwala co najmniej w podziale według ważniejszych źrdeł, natomiast wydatki – w układzie klasyfikacji budżetowej (art.37 prawa budżetowego). Z mocy ustawy w toku wykonywania budżetu obowiązują następujące zasady:

Pełna realizacja zadań następuje w terminach określonych przepisami;

Realizacja dochodw budżetowych następuje na zasadach i w terminach wynikających z obowiązujących przepisw;

Dokonywanie wydatkw budżetowych występuje w granicach kwot określonych w budżecie zgodnie z planowanym ich przeznaczeniem w sposb celowy i oszczędny;

Zlecanie zadań powinno występować na zasadzie wyboru najbardziej korzystnej oferty wykonania;

Wydatki nieprzewidziane, ktrych obowiązkowe płatności wynikają z tytułw egzekucyjnych, mogą być pokrywane z budżetu bez względu na poziom środkw finansowych zaplanowanych na ten cel, powinny one być zrefundowane w trybie przemieszczeń;

Zwiększenie wydatkw może odbywać się w granicach planowanych rezerw;

Dotacje celowe przyznane gminom na realizację zadań zleconych nie wykorzystane w danym roku, podlegają zwrotowi do budżetu państwa w części, w jakiej zadanie nie zostało wykonane(art..45 prawa budżetowego).



W przypadku stwierdzenia niegospodarności w określonych jednostkach, opźnień w realizacji zadań, nadmiarem środkw , jak rwnież naruszeniem zasad gospodarki finansowej winno nastąpić blokowanie planowych wydatkw. Decyzję w zakresie całego budżetu gminy powinna podjąć rada gminy.



Wykonanie budżetu gminy podlega kontroli rady gminy, przy czym roczne sprawozdanie z wykonania budżetu opracowuje zarząd gminy, a rada rozpatruje go do 30 kwietnia po roku sprawozdawczym. Wjt lub burmistrz sprawozdanie to przesyła regionalnej izbie obrachunkowej oraz właściwemu urzędowi statystycznemu.



Rozwiązania szczegłowe wymienionych ustaw wskazuje, że w zasadzie gminy nie mają bezpośredniego wpływu na zwiększenie zasobności i stabilności źrdeł dochodw. Bezpośrednie oddziaływanie miałoby wtedy miejsce, gdyby gminy mogły kształtować (oczywiście w pewnym zakresie) elementy struktury podatkowej. Takich uprawnień gminy jedna nie mają- poza marginalnymi w podatkach lokalnych. Nie mają wpływu bowiem na kształtowanie zbioru podatkw, przedmiotw opodatkowania, z wyjątkiem niewielkiego wpływu na wysokość stawek podstawowych w podatkach lokalnych. Na przykład wysokość stawek podatku rolnego określona jest ustawowo i rola gminy ogranicza się tylko do poboru oraz obligatoryjnego udzielania określonych rodzajw ulg.



Podobna sytuacja występuje w podatku od środkw transportowych, gdzie stawki określane są przez Ministerstwo Finansw, natomiast rady gminy posiadają jedynie uprawnienia do ich ewentualnej obniżki. Rady gmin mają upoważnienia do określenia stawek w podatku od nieruchomości i podatku od posiadanych psw oraz we wszystkich rodzajach opłat, ale jedynie do ograniczonej przez ustawodawcę wysokości. Tak więc rola gmin w poszukiwaniu określonych prawem dochodw jest w zasadzie bierna. Znikomy jest e też ich wpływ na wysokość pozyskiwanych środkw, dotyczy to rwnież rozliczanej przez Ministra Finansw dotacji wyrwnawczej, ktra wynika raczej z możliwości finansowych państwa, a nie z potrzeb gmin. Aktywna rola gminy głwnie występować więc może w zakresie dochodw z majątku gminy, choć z drugiej strony majątek ten, ze względu na spełnione funkcje, z reguły jest mało produktywny.



Projekt założeń polityki gospodarczo-społecznej i budżetu są budowane w zgodności z sobą. Podstawowa konstrukcja budżetu jest oparta na zasadzie jedności materialnej. Według tej zasady ze wszystkich wpłat dokonywanych do budżetu jest tworzony jeden fundusz budżetowy. Tym samym zasada ta nie pozwala na łączenie poszczeglnych rodzajw dochodw budżetowych z konkretnymi wydatkami.

Całość procedury budżetowej obejmuje cztery etapy:

1) opracowanie projektu budżetu;

2) uchwalenie budżetu;

3) wykonanie budżetu;

4) sprawozdawczość i kontrolę wykonania budżetu



W pierwszym etapie – opracowania projektu budżetowego – można wyrżnić kilka podetapw. Poszczeglne etapy zaś, związane z opracowaniem budżetu państwa, zostały zastrzeżone do kompetencji ściśle określonych w przepisach organw administracji rządowej. Do organw centralnych, ktre zajmują się opracowaniem budżetu państwa , zalicza się: Radę Ministrw, Ministerstwo Finansw i poszczeglne ministerstwa branżowe, wraz z podległymi im jednostkami.



We wstępnym podetapie prowadzone są prace przygotowawcze. Rada Ministrw ustala wytyczne i zasady założeń polityki społeczno-gospodarczej i budżetu państwa. Wytyczne te określają podstawowe założenia oraz określają terminy opracowania planu budżetowego. Na podstawie tych wytycznych Minister Finansw opracowuje i wydaje wytyczne szczegłowe, tzw. notę budżetową , dotyczące trybu i formy sporządzenia projektu budżetu państwa. Oprcz zagadnień natury formalnej, w nocie budżetowej są zawarte rwnież postulaty merytoryczne w postaci zaleceń i wskaźnikw dotyczących kształtowania się ważniejszych dochodw i wydatkw, w tym środkw wyrwnawczych dla gmin.

Rada Ministrw przedstawia Sejmowi i Senatowi:

1) roczne założenia polityki społeczno-gospodarczej

2) roczne i wieloletnie programy koniunktury gospodarczej oraz długookresowe programy działań gospodarczych państwa( w tym sektorze)

3) z własnej inicjatywy lub na wniosek sejmu – informacje analizy i oceny sytuacji społeczno gospodarczej.



Horyzont czasowy oraz zakres programw określa Rada Ministrw w zależności od stanu gospodarki i warunkw międzynarodowych. Następnie są prowadzone prace w poszczeglnych ministerstwach i urzędach centralnych wstępne wersje projektw budżetw resortowych są one przekazywane do Ministerstwa Finansw.

Projekt budżetu pod obrady Rady Ministrw uchwala projekt ustawy budżetowej wraz z uzasadnieniem i przedstawia Sejmowi i Senatowi w terminie do 15 listopada roku poprzedzającego rok budżetowy. Na jesiennej sesji Sejmowi Minister Finansw przedstawia expose` budżetowe, czyli referat określający głwne założenia projektu budżetu państwa i polityki finansowej rządu w roku planowanym. Do prac Sejmowej komisji Polityki Gospodarczej, Budżetu i Finansw włączają się też inne komisje sejmowe. Po zakończeniu prac komisji odbywa się debata sejmowa nad projektem budżetu. Sprawozdania i wnioski komisji stanowią podstawę oglnej debaty budżetowej, przy czym posłowie mają prawo zgłaszania poprawek zarwno do projektu budżetu , jak też do wniosku Komisji.



Uchwalana przez Sejm ustawa jest przedstawiona senatowi, ktry może zgłosić swe uwagi i poprawki. Następnie ustawa wraca do sejmu i odbywa się głosowanie nad budżetem, z uwzględnieniem wniesionych poprawek. Sejm może te poprawki odrzucić , z tym ze wymagana jest wtedy kwalifikowana większość głosw. Uchwalenie budżetu następuje w formie ustawy budżetowej, ktra jest ogłoszona w Dzienniku Ustaw. Najpierw jednak ustawa musi być podpisana przez prezydenta.



Charakterystyczną cechą wykonania budżetu jest jego zdekoncentrowanie, z tym że odbywa się ono pod nadzorem i kierunkiem organw wyższego stopnia. Organy wykonujące budżet można podzielić na cztery grupy:

1) organy ustalające zasady prawne wykonania budżetu(sejm senat rada ministrw minister finansw ministrowie resortowi)

2) organy sprawujące nadzr nad wykonywaniem budżetu (Rada Ministrw, Minister Finansw wraz z izbami skarbowymi i urzędami skarbowymi);

3) organy wykonujące kasową obsługę budżetu(Narodowy Bank Polski)

4) organy bezpośrednio realizujące wydatki

Istotne zasady przy wykonywaniu budżetu:

1) Terminowość realizacji dochodw określonych w budżecie: planach finansowych poszczeglnych podmiotw gospodarki budżetowej.

2) Dyscyplina finansowa dokonywania wydatkw budżetowych tzn. dokonywania ich zgodnie z ich planowym przeznaczeniem oraz w ramach kwot określonych w budżecie ważny jest fakt , iż w trakcie wykonywania budżetu nie można zwiększać wydatkw(gdyż kwoty te stanowią ich grna granicę), określonych stosownymi przedziałami klasyfikacji budżetowej, wprowadzenie natomiast poprawek do istniejącego podziału dochodw: wydatkw budżetowych wymaga przestrzegania określonej procedury. Zasada ta nie dotyczy dochodw budżetowych, ktre są planowane w wielkościach minimalnych.

3) Rwnowaga budżetowa , ktra wymaga , aby wydatki budżetu państwa miały pokrycie w jego dochodach tzn. aby plan budżetowy był zbilansowany.



Deficyt bieżący jest finansowany przez zakup przez system bankowy oprocentowanych krtkoterminowych weksli skarbowych. Natomiast strukturalny niedobr budżetowy jest finansowany z kredytu bankowego oraz przez emisje obligacji.



Istotne funkcje przy wykonywaniu budżetu ma Rada Ministrw, ktra posiada uprawnienia do wykonania wytycznych dla organw administracji państwowej w sprawie zasad legalizacji budżetu państwa. Natomiast oglną kontrolę nad realizacją dochodw i wydatkw budżetowych sprawuje Minister Finansw.



Dysponenci części budżetu(ministrowie wojewodowie) sprawują nadzr i kontrolę nad całością gospodarki finansowej podległych im jednostek.



Banki wykonują kasowa obsługę budżetu państwa pod kątem zachowania dyscypliny budżetowej, prawidłowości otwierania rachunkw bankowych prze zainteresowane pomioty(jednostki i zakłady budżetowe) i dokonywania wypłat z rachunkw bankowych pod względem nie przekraczania granic otwartych kredytw bankowych. Banki te nie dokonują natomiast oceny wydatkw po względem celności.



Dokonywanie wydatkw budżetowych uzależnione jest od udzielenia przez właściwe instytucje upoważnienie do wydatkowania środkw budżetowych. Udzielenie takiego upoważnienie nosi nazwę otwarcia środkw budżetowych.



Jednostki organizacyjne upoważnione do gospodarowania środkami budżetowymi noszą nazwę dysponentw. Wyrżnia się trzy stopnie dysponentw. Dysponentami głwnymi (I Stopnia ) są ministrowie i wojewodowie, kierownicy urzędw centralnych. Dysponowanie środkami budżetowymi podlega określonym rygorom. W przypadku stwierdzenia niegospodarności w jednostkach i zakładach budżetowych mogą być zastosowane ograniczenia w zakresie wykorzystania środkw budżetowych.

Ograniczenia te polegają na:

Zmniejszeniu środkw budżetowych

Zablokowaniu środkw budżetowych

Zamknięciu środkw budżetowych



Środki budżetowe wygasają w końcu roku budżetowego. W trakcie wykonywania budżetu mogą zachodzić sytuacje , powodujące konieczność zmian w zaplanowanych dochodach lub wydatkach zakresu zmian oraz uprawnienia do przeprowadzenia zmian w budżecie w toku jego wykonywania są określone w prawie budżetowym i corocznej ustawie budżetowej.

Zmiany w budżecie w toku jego wykonywania mogą być dokonane w formie:

Przenoszenia wydatkw budżetowych

Dodatkowych wydatkw budżetowych

Dysponowania rezerwą





Przeniesienie wydatkw budżetowych(viremeut) jest rwnoznaczne ze zwiększeniem środkw na wykonanie danego zadania i jednoczesnym zmniejszeniem środkw dla innego zadania. Tym samym viremeut nie powoduje zwiększenie oglnej kwoty wydatkw, tylko inny uch podział. Viremeut jest możliwy wwczas, gdy nie spowoduje zmniejszenia zakresu zadań finansowych, nie będzie oznaczać powiększenia ustalonej w planie kwoty wydatkw budżetowych.



Uprawnienia do dokonywania viremeut są ściśle uregulowane przepisami prawa.



Uprawnienia do przeniesień między częściami i działami budżetu ma Minister Finansw, natomiast upoważnienia ,ale tylko w toku wykonywanych ustaw, do dokonywania przeniesień między rozdziałami i paragrafami są inni ministrowie i wojewodowie.



Oczywiście zasady te nie mają zastosowania wydatkw budżetowych w części dotyczącej Sejmu, Senatu, Urzędu prezydenta i NIK. Do dokonywania viremeut w tym zakresie są bowiem upoważnieni: Prezydium Sejmu, Senatu Prezydent i Prezes Najwyższej Izby Kontroli.



Drugim podstawowym rodzajem zmian w toku wykonywania budżetu jest uruchomienie dodatkowych wydatkw, ktre oznaczają zwiększenie kwoty wydatkw budżetu. Wykonanie tych zmian jest uzależnione od istnienia źrdeł pokrycia tych wydatkw. Do źrdeł pokrycia wydatkw dodatkowego zalicza się rezerwę budżetową, nadwyżkę budżetową lub nowo wprowadzone dochody na rzecz budżetu.



Budżet państwa zamienia rezerwę budżetową w wysokości do 1% wydatkw tego budżetu. Rezerwy te są środkami przeznaczonymi na pokrycie nieprzewidzianych wydatkw, związanych głwnie z usuwaniem zakłceń występujących w toku wykonywania budżetu. Uprawnienia do dysponowania rezerwą oglną ma Rada Ministrw lub jej upoważnienia Minister Finansw. Oprcz tego mogą być tworzone rezerwy celowe. Rezerwa celowa może być przeznaczona między innymi na pomoc w spłacie części oprocentowania należnego bankom od kredytw na cele mieszkaniowe i uliczne oraz subwencje oglne dla gmin. Rezerwą celową dysponuje Minister Finansw.



Podobnie budżety gmin przewidują rezerwę budżetową w wysokości określonej przez zarząd gminy. Rezerwa ta jest przewidziana na pokrycie nieprzewidzianych wydatkw.



W wypadku pojawienia się znacznej nierwnowagi w budżecie(zagrożenia planowanego stanu rwnowagi budżetowej)może być stosowane blokowanie na czas oznaczony planowanych wydatkw podejmuje Rada Ministrw po uzyskaniu pozytywnej opinii Komisji Sejmowej Polityki Gospodarczej, Budżetu i Finansw. Blokowanie planowanych wydatkw budżetowych powinno być stosowane w razie stwierdzenia niegospodarności w określonych jednostkach opźnienia i realizacji zadań , nadzoru posiadanych środkw lub naruszania gospodarki finansowej.



Decyzję o blokowaniu planowych wydatkw podejmują:

1)ministrowie w zakresie ich części budżetu państwa,

2)wojewodowie w zakresie ich wydatkw i wydatkw organw im podległych oraz Minister Finansw w zakresie budżetu państwa, a rada gminy w zakresie całego budżetu gminy



Kontrolę wykonania budżetu państwa sprawują bardzo liczne organy, m.in. Sejm i zarząd gmin. Ponadto nad wykonaniem budżetu czuwa na bieżąco Minister Finansw, ktry przedstawia Radzie Ministrw okresowe sprawozdania z przebiegu jego wykonania.



Nadzr i kontrolę nad budżetem gmin sprawują samorządy gmin i wydziały finansowe, ktre okresowo składają sprawozdania dotyczące przebiegu wykonania budżetu.



Naczelnym organem kontroli państwa jest Najwyższa Izba Kontroli(NIK), do ktrej kompetencji należy kontrola całokształtu działalności organw administracji rządowej wszystkich jednostek działających na rozrachunku gospodarczym oraz jednostek budżetowych. NIK przeprowadza kontrolę wykonania budżetu pod kątem legalności, celności i gospodarności działalności jednostek wykonujących budżety. Opiniuje ona sprawozdania Ministra Finansw z wykonania budżetu i przekłada je Sejmowi, co stanowi podstawę udzielenia rządowi absolutorium.



Wykonanie budżetu gmin podlega kontroli prze radę gmin. Zarząd gmin opracowuje roczne sprawozdanie z wykonywania budżetu gminy, no podstawie ktrego rada gminy podejmuje decyzję o udzieleniu absolutorium zarządowi. Burmistrzowie (wjtowie) gminy przesyłają ponadto sprawozdanie z wykonania budżetu gminy regionalnym izbom obrachunkowym, ktre sprawują kontrolę gospodarki finansowej gmin.







LITERATURA

1. FINASE I PRAWO PUBLICZNE MAJCHRZYCKA A.

2. FINANSE PUBLICZNE DANEK EMILIA

3. INFORMACJE UDZIELONE PRZEZ PRACOWNIKA URZĘDU MIASTA I GMINY MIASTKO





Przykadowe prace

Czym jest dla mnie miłość?

Czym jest dla mnie miłość? Miłość jest siłą, ktra zmienia ludzi. Filozofowie poświęcali jej zawsze wiele przemyśleń, ale czy dzisiaj bliżej jesteśmy odpowiedzi na pytanie, czym jest? Miłość to słowo, ktre każdy zna, mało kto po...

Mumie egipskie

Mumie egipskie Mumie w starożytnym Egipcie Na samym początku należy zadać sobie pytanie, po co Egipcjanie mumifikowali swoich zmarłych, a nie zakopywali ich lub nie palili zwłok. Wierzyli oni w życie pozagrobowe, a szczeglnie te wierzenia rozwinęły się w epoce Starego Pa...

Inspiracje filozoficzne w poezji Młodej Polski

Inspiracje filozoficzne w poezji Młodej Polski Filozofię zdominowały trzy koncepcje filozoficzne, ktre, jak się pźniej okazało, miały ogromny wpływ na sposb myślenia ludzi, literaturę i sztukę, a nawet historię. Pierwsza koncepcja to schopenhaueryzm. Jej twr...

Co wiemy o snach i o czym śnimy?

Co wiemy o snach i o czym śnimy? CO WIEMY O SNACH I O CZYM ŚNIMY? Zważ przecie, jak wyborną rzeczą jest sen: klejnot to tak bezcenny, że nie kupi go tyran, choć oddałby krlestwo za godzinę drzemki; kształty ma tak piękne, że mężczyzna ...

Wie gehe ich mit Heimat um?

Wie gehe ich mit Heimat um? Wie gehe ich mit Heimat um? Das Wort Heimat klingt fr mich sehr ernst, rundweg pathetisch. Ich verbinde es mit der Epoche der Romantik und mit dem Kampf um die Unabhngigkeit. Es ist mir sehr schwer mein Heimatgefhl zu bestimmen. Bei Heimat fllt mir das Geburtsland ein. Aber ich knpfe s...

Pojęcie sportu

Pojęcie sportu "Pojęcie sportu" stanowi rozdział pracy magisterskiej, ktrej tematem jest "Ryzyko sportowe". Traktuje ona o karnoprawnym charakterze reguł sprtowych i odpowiedzialności karnej uczestnikw dysyplin za wypadki mające miejsce w trakcie ich uprawiania. Definicje, klasyfikacje o...

Zazdrość i Medycyna Choroańskiego

Zazdrość i Medycyna Choroańskiego Zazdrość i Medycyna, Michał Choromański, 1933, Polska Powieść Zazdrość i medycyna powstała w 1932 roku. Pierwsza wersja drukowana była we fragmentach w Kulturze i Wiadomościach Literackich wydawanych w Warszawie. Micha&...

Biografia - Albert Einstein.

Biografia - Albert Einstein. Albert Einstein 1879 - 1955 Albert Einstein, największy uczony XX w. i jeden z najwybitniejszych umysłw w historii, znany jest przede wszystkim jako twrca teorii względności. Nazwa ta obejmuje właściwie dwie teorie; pierwsza to szczeglna teoria względno&...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry