• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: SKUTKI R...

Nawigacja

SKUTKI REFORM GRABSKIEGO I BALCEROWICZA.



SKUTKI REFORM GRABSKIEGO I BALCEROWICZA.




Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku państwo polskie borykało się z wieloma trudnościami, ktre były spowodowane przede wszystkim spuścizną zaborw. Należało ziemie polskie połączyć w jeden organizm państwowy, a nie było to łatwe biorąc pod uwagę fakt, że miały one odmienne systemy prawne, podział administracyjny, walutę. Do tego dochodziły dysproporcje w rozwoju poszczeglnych części państwa. Potwierdza to m.in. nierwnomierny rozwj sieci komunikacyjnej, czy kolejowej. Nie można pominąć faktu, że centrum państwa polskiego stanowiły ziemie, ktre zajmowały peryferyjne położenie w stosunku do metropolii zaborczych.

Na początku XX wieku Polska była typowym krajem rolniczym ze słabo rozwiniętym przemysłem. Aż 2/3 ludności utrzymywało się z rolnictwa. Dodatkowym utrudnieniem gospodarczym były zniszczenia wojenne oraz rekwizycje i rabunek mienia polskiego przez rżne armie. Działania wojenne podczas I wojny światowej objęły swoim zasięgiem 90% powierzchni państwa i pochłonęły ok. 30% polskiego majątku. W połączeniu z kosztami walki o granice i budowy aparatu państwowego w latach 1918-1922, nie powinno dziwić, że głwnym problemem gospodarczym Polski w tym okresie stała się inflacja, ktra w roku 1923 przybrała rozmiary hiperinflacji (za 1 dolara płacono ponad 6 milionw marek polskich). Groźba katastrofy ekonomicznej zmusiła władze do podjęcia zdecydowanych przeciwdziałań.

Osobą, ktra podjęła się prby naprawienia kwestii finansowej państwa polskiego był Władysław Grabski. W 1920 roku ogłosił on Projekt programu polityki finansowej i ekonomicznej Polski po wojnie . Jego realizacją zajął się w 1923 roku, kiedy to został mianowany na premiera rządu, a także ministra skarbu. Musiał przeto powstać rząd bezpartyjny zdecydowany na przeprowadzenie reformy walutowej i użycie w tym celu wszystkich rozporządzalnych środkw naszego społeczeństwa i dający jednocześnie gwarancję, że uchroni nawę państwową od wstrząśnień społecznych i politycznych. Zadanie takie przypadło mnie w udziale.

Uzyskał on od sejmu nadzwyczajne pełnomocnictwa (prawo wydawania dekretw z mocą ustawy) potrzebne mu do realizacji programu proponowanego rządowi Witosa pł roku wcześniej. Pierwszym jego zadaniem było zrwnoważenie budżetu i zastąpienie marki polskiej pełnowartościowym złotym. Cele te zamierzał Grabski osiągnąć przez przyspieszenie wpłat nadzwyczajnego podatku majątkowego (od ziemi fabryk, nieruchomości), waloryzację podatkw i redukcję wydatkw państwowych.

Dnia 11.01.1924 r. Sejm przyjął ustawę o naprawie skarbu i reformie walutowej, przy czym rząd uzyskał nadzwyczajne uprawnienia na 6 miesięcy. Rząd błyskawicznie przystąpił do działania. Przyspieszono płatności nadzwyczajnej daniny majątkowej, skrcono terminy wpłat zwaloryzowanych podatkw i podniesiono niektre stawki podatkowe. Dla zlikwidowania deficytu Polskich Kolei Państwowych (PKP), ktry obciążał budżet, podniesiono taryfy kolejowe. Ostry reżim oszczędnościowy narzucono administracji państwowej (np. zredukowano wydatki państwowe oraz liczbę pracownikw, wprowadzono nadzwyczajne oszczędności administracyjne, zlikwidowano część urzędw państwowych, zniesiono dotacje). Sprzedaż walut o stałym kursie zahamowała spadek kursu marki polskiej. Gdy zarysowała się perspektywa zrwnoważenia budżetu, rząd zaprzestał emisji marek. Utrwaliło to stabilność ich kursu. Zapoczątkowane zmiany odnosiły się rwnież do struktury polskiego eksportu i produkcji przemysłowej. Stworzono państwowy monopol spirytusowy, tytoniowy. Utworzono zasiłki dla bezrobotnych. Należy pamiętać, iż Grabski Walcząc o rwnowagę budżetową nie zapomniał o najbiedniejszych. Starał się kosztami reform obarczyć tych, ktrzy wzbogacili się na inflacji (podatek majątkowy). Chronił interesy szerokich rzesz konsumentw poprzez państwową interwencję na rynku żywnościowym.

Dochody państwa po raz pierwszy od zakończenia wojny przewyższyły wydatki. Grabski rozpoczął przygotowania do powołania nowej instytucji emisyjnej – Banku Polskiego – oraz do zastąpienia zdewaluowanej marki przez nową jednostkę monetarną – złoty polski. Na mocy ustawy O naprawie skarbu państwa i reformie walutowej nowo powołany prywatny Bank Polski, ktry zastąpił dotychczasową centralną instytucję emisyjną – państwową Polską Krajową Kasę Pożyczkową, rozpoczął działalność wymieniając 1,8 mln marek polskich za 1 złotego. Złoty miał ustawowe pokrycie w zapasach kruszcowo-dewizowych Banku Polskiego.

Obok banknotw Banku Polskiego dopuszczono do obiegu bilon emitowany przez skarb państwa. Ustanowienie nowej instytucji emisyjnej jako banku prywatnego z niewielkim udziałem państwa miało zapobiec korzystaniu przez rząd z kredytu opartego na inflacyjnym druku banknotw. Pierwszy etap reformy skarbowo- walutowej Grabskiego zakończył się sukcesem.

Nastąpił okres dewaluacji złotego, zahamowany dopiero w czerwcu 1926. Od lipca 1926 rozpoczął się okres faktycznej stabilizacji złotego na poziomie kursu dolara (8,92 zł.), następnie też okres gromadzenia rezerw budżetowych i walutowych. W jesieni 1927 Polska otrzymała pożyczkę stabilizacyjną na sumę 62 milionw dolarw i 2 milionw funtw szterlingw. Rwnocześnie Bank Polski otrzymał kredyt rezerwowy do 20 milionw dolarw w 14 bankach emisyjnych. To pozwoliło rządowi na ogłoszenie w październiku 1927 planu stabilizacyjnego i przeprowadzenie drugiej reformy walutowej.

Stabilizacja złotego od 13 października 1927 opierała się na zasadach waluty dewizowo złotej , na zasadzie pokrycia obiegu biletw i zobowiązań w wysokości 40%, z czego 30% w złocie, na obowiązku wymiany złotego przez Bank Polski na monety złote, względnie sztaby złote w stosunku 5924,44 za kg czystego złota, względnie na czeki zagraniczne w walucie wymienialnej na złoto (obowiązek wymiany istniał jednak tylko w centrali banku i tylko wwczas, gdy kwota do wymiany przekraczała 20.000 zł.), oraz na autonomii Banku Polskiego. Druga reforma walutowa zalegalizowała faktyczny kurs złotego, stabilizując go na poziomie 8,9141 za dolara, co oznaczało stosunek do poprzedniego kursu złotego 172:100. Po wpłynięciu pożyczki stabilizacyjnej Bank Polski posiadał najwyższy poziom rezerw kruszcowo-walutowych.

Obok kluczowych reform mających na celu poprawę sytuacji finansowej państwa polskiego, niezwykle ważne były rwnież reformy odnoszące się do kwestii uzdrowienia sytuacji w rolnictwie. W połowie 1924 r. miał miejsce nieurodzaj w rolnictwie, spadły ceny głwnych dbr eksportowanych, takich jak węgla, cukru, stopniowo opr zaczęli stawiać przemysłowcy skupieni w Centralnym Związku Polskiego Przemysłu, Grnictwa, Handlu i Finansw Lewiatan, ktrzy zaczęli wstrzymywać się od płacenia podatku majątkowego, w wyniku czego zmniejszyły się wpływy do budżetu i rsł deficyt. Dlatego też Grabski postulował przeprowadzenie reformy rolnej, redukującej wielką własność na rzecz drobnej. Rząd zmuszony był odłożyć sprawę reformy rolnej do chwili osiągnięcia stabilizacji finansowej. Był to bowiem jeden z najbardziej spornych problemw mogący doprowadzić do upadku rządu. W czerwcu 1925 r. rząd Grabskiego złożył w Sejmie projekt kompromisowy, oparty na pakcie lanckorońskim. Ustawa została uchwalona w dniu 28 grudnia 1925 r., już po dymisji gabinetu Grabskiego. Według ustawy, dobrowolnej parcelacji miały podlegać majątki (prywatne, kościelne, państwowe) powyżej 180 ha, w okręgach podmiejskich i przemysłowych 60 ha, na Kresach ponad 300 ha, a w przypadku majątkw przemysłowych ponad 700 ha. Odszkodowanie miało rwnać się cenie rynkowej ziemi. Jeśli w ciągu roku nie wykonano by kontyngentu parcelacji dobrowolnej 200 tys. ha, to rząd miał prawo przystąpić do parcelacji z urzędu wytypowanych majątkw. Za przejętą ziemię trzeba było płacić pełną cenę rynkową. Proces ten sprzyjał powstawaniu efektywnych gospodarstw średnich i dużych, ograniczając jednocześnie liczbę nieracjonalnych i ekstensywnych gospodarstw wielkich. Reforma bez wątpienia była korzystna dla średnio zamożnych oraz bogatych chłopw, ale nie rozwiązywała kwestii małorolnych i bezrolnych, ktrzy nie mieli środkw na wykup ziemi. Nie likwidowała więc ogromnej liczby gospodarstw małych, a rozwijający się przemysł nie był w stanie wchłonąć masy bezrolnych. W rezultacie niekorzystna struktura własnościowa polskiego rolnictwa pozostała nie zmieniona, a rzesze małorolnych i bezrolnych nadal domagały się ziemi. Na szczęście w 1926 r. nastąpiła znaczna poprawa w gospodarce, polepszyła się koniunktura (m.in. dzięki wcześniejszemu ożywieniu w gospodarce światowej). W ciągu kolejnych lat poprawę wykazało rolnictwo, w wyniku wzrostu cen zwiększyły się dochody gospodarstw rolnych, gospodarstwa zaciągały kredyty inwestycyjne, rosły wydatki inwestycyjne na zakup maszyn, nawozw i ziemi, dzięki czemu zwiększył się obszar gospodarstw.

Podsumowując, reformy Grabskiego wywarły ogromny wpływ na polepszenie sytuacji w kraju. Uchroniły one kraj przed totalną katastrofą gospodarczą. Państwo miało szansę wyjść z kryzysu.

Reforma monetarna i skarbowa była trwałym osiągnięciem. Wymienialny złoty mający pokrycie w kruszcu, stał się jedną z najbardziej ustabilizowanych walut ułatwiających racjonalne gospodarowanie źrdłami pieniężnymi.

? Po przeprowadzeniu reformy wzrsł eksport w kraju oraz wzrosła produkcja o ponad 20 %.

? Podjęto budowę fabryki nawozw w Mościcach pod Tarnowem oraz służącej eksportowi węgla magistrali kolejowej łączącej Grny Śląsk z Gdynią

? Zaczęto wykorzystywać nową technologię w przemyśle.

? W 1926 r. została uruchomiona produkcja polskiego samochodu na licencji włoskiego Fiata.

? Zaczęto budowę przemysłu zbrojeniowego, powstała fabryka ciągnikw URSUS.

? W większym stopniu zaczęto stosować intensywne metody zwiększające wydajność pracy, wprowadzone były nowe metody organizacji pracy (tzw. System Taylora), ktre przyczyniły się do zmniejszenia zapotrzebowania na pracownikw.

? Dzięki reformie polegającej na likwidacji deficytu PKP, dwch ministerstw i interwencji giełdowej zrwnoważono budżet.

? Sukcesy Grabskiego spowodowały pozytywne nastawienie obywateli do rządu.

? Rozbudowano i powołano nowe banki- powstał prywatny Bank Polski i dokonano wymiany starej waluty marki polskiej na złotego.

? Ceny przestały rosnąć, płace wzrosły i stopniowo opanowano recesje.

? Przy pomocy kapitału państwowego i francuskiego w 1925 r. zbudowano stocznię w Gdyni. Port w Gdyni był największym portem na Bałtyku i uniezależnił Polskę od portu gdańskiego.

? Wzrost i produkcja zatrudnienia ożywiły gospodarkę. Rosły płace sfery przemysłowej kraju.

? Inwestycje przyczyniły się do tego, że w latach 1926-1929 bezrobocie było najniższe w całym okresie międzywojennym.

? Utworzono zasiłki dla bezrobotnych.

? Wprowadzono ustawy o ochronie młodocianych i kobiet.

? Poprawiono struktury zasieww.

? Korzystnie ceny płodw rolnych i przemysłowych a także wzrost produkcji rolnej sprawiły, że rosły dochody rolnikw, dzięki czemu rosła chłonność na rynku na produkcję przemysłu i podniosła się zasobność wsi.

? Wprowadzono obowiązkowe ubezpieczenia od wypadkw w rolnictwie.

? Zbudowano ponad 300 km odcinkw drg kolejowych i lotniczych.

? Sukcesy Władysława Grabskiego zachęciły kapitał zagraniczny do inwestowania w Polsce.

? Doszło do emisji trzech pożyczek gotwkowych: włoskiej w wysokości 0.5 mln dolarw z 24% rocznym oprocentowaniem, gilonowskiej 21 mln z 17% oprocentowaniem i wreszcie szwedzkiego koncernu Izwara Krjgera 6 mln aż na 30 % rocznie. Pożyczka amerykańska oprocentowana na 9,7% uratowała kraj w okresie nieurodzaju i umożliwiła bankowi polskiemu udzielanie kredytw.

? Minusem było obciążenie kapitału prywatnego, a w efekcie poprzez wzrost podatkw spadek koniunktury gospodarczej i wzrost bezrobocia. Było to przyczyną nawrotu inflacji i ustąpienia rządu Grabskiego.

LITERATURA:

1. Historia gospodarcza Polski XIX i XX wieku - Z. Landau, I. Kostrowicka, J. Tomaszewski

2. Historia Polski 1914-1990 - W. Roszkowski

3. Polska i świat w XX wieku – W. Pronobis

4. Pamiętniki – W. Grabski

5. Historia – Dzieje nowożytne i najnowsze 1870 – 1939 – G. Szelągowska

6. Dwa lata pracy u podstaw państwowości naszej – W. Grabski

7. Zarys historii gospodarczej (XIX i XX w.) J. Kociszewski












Przykadowe prace

Doktryny ekonomiczne XX wieku.

Doktryny ekonomiczne XX wieku. Obszerna i zrżnicowana problematyka ekonomiczna XX w. sprawiła, że dokonano zasadniczej selekcji prezentowanego materiału. Zrezygnowano z przedstawienia wielu kierunkw, ktre mają już mniejsze znaczenie w obecnej rzeczywistości. Niewątpliwie punktem wyj&...

List do przyjaciela (Dlaczego warto zamieszkać na wsi)

List do przyjaciela (Dlaczego warto zamieszkać na wsi) Drogi Przemku! Bardzo dziękuję za list. Ucieszyłem się, kiedy przeczytałem o Twoich licznych sukcesach. Pisałeś też, że nie rozumiesz, dlaczego zamieszkałem na wsi. W tym liście pragnę Ci to wytłum...

Sprawozdanie z koncertu organowego

Sprawozdanie z koncertu organowego Dnia 23.V.2004 roku w kościele św. Piotra i Pawła o godzinie 1930 odbył się koncert organowy z cyklu In Regenerationem pod patronatem KOK-u. Głwnymi aktorami spektaklu byli Tomasz Głuchowski i Agnieszka Gorejska-Łyszczan. Koncert zł...

Reklama i jej wpływ na człowieka

Reklama i jej wpływ na człowieka Na samym początku powinniśmy zadać sobie pytanie co to jest reklama. Po co została wymyślona? Dlaczego jest taka ważna i ma tak dużą siłę perswazji? Przed XX wiekiem swoiste pojęcie reklamy nie istniało. Jednak samo zjawisk...

Znaczenie wody oraz powietrza w zyciu człowieka i innych organizmw żywych

Znaczenie wody oraz powietrza w zyciu człowieka i innych organizmw żywych ...:::WODA:::... Woda jest potrzebna wszystkim żywym organizmom. Bez wody nie byłoby życia. Dla niektrych zwierząt jest środowiskiem życia. Woda jest podstawowym składnikiem każdej żywej kom...

Czynność prawna

Czynność prawna 3. CZYNNOŚĆ PRAWNA Czynność prawna polega na zaciąganiu zobowiązań lub nabywaniu uprawnień za pomocą oświadczeń woli. Podstawą każdej takiej czynności jest więc oświadczenie woli. Osoba posiadająca pełn&#...

Recenzja rozdziału książki Tadeusza Filipkowskiego Oświata na Warmii i Mazurach w latach 1945-1960

Recenzja rozdziału książki Tadeusza Filipkowskiego Oświata na Warmii i Mazurach w latach 1945-1960 W monografii naukowej zatytułowanej Oświata na Warmii i Mazurach w latach 1945 - 1960 autor, Tadeusz Filipkowski, podejmuje problem szkolnictwa na ziemiach odzyskanych. Praca ta to studium his...

"Dziady" część III - jako dramat romantyczny

"Dziady" część III - jako dramat romantyczny Pojęcie dramat romantyczny w literaturze polskiej kojarzy się przede wszystkim z III częścią Dziadw Adama Mickiewicza. Charakterystyczną cechą tego gatunku jest luźna kompozycja epizodw, odrębne sceny, z ktrych ka&...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry