• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Streszcze...

Nawigacja

Streszczenie - Inny świat



Streszczenie - Inny świat


INNY ŚWIAT" - GUSTAW HERLING-GRUDZIŃSKI:

Autobiograficzna powieść o latach spędzonych w łagrze w Jercewie wykracza poza danie świadectwa zbrodni sowieckiej. Przedstawia "inny świat" odgrodzony drutami od tego normalnego, ale w tym odizolowanym świecie funkcjonują ludzie przemocą przeniesieni ze zwykłego. Prawo innego świata to prawo siły, reguły, jakie tam panują oparte są o donos, ciągłe zagrożenie życia, strach, bl.

Jest to wielki sprawdzian ludzkich wartości, charakteru i wierności zasadom. Społeczność więźniw odzwierciedla pewne prawdy o całej społeczności ludzkiej, zmienione warunki odwracają hierarchię wartości, wydobywają z człowieka najgorsze instynkty. W przypadku tej powieści także kompozycja odgrywa swoją rolę.

Przeżycia własne (warstwa autobiografii), ułożone są blokami tematycznymi, ktre razem dają panoramę ludzkiego życia. Z kolei łagier w Jercewie "reprezentuje" cały rosyjski świat łagrw - a dokładniej "maszynę", ktra przerabia materię ludzką, docierając do wszelkich stref życia.



Książka ta, nosząca podtytuł Zapiski sowieckie, jest zapisem doświadczeń, przeżyć i przemyśleń autora z okresu jego pobytu w więzieniach w Grodnie, Witebsku i Leningradzie oraz w obozie w Jercewie, aż do uwolnienia i wstąpienia do armii polskiej. Była to pierwsza tego typu relacja, powstała na wiele lat przed prozą Sołżenicyna, nic więc dziwnego, że wywołała tak wielkie zainteresowanie.

Ale waga Innego Świata nie polega tylko na wartościach czysto reportażowych, dokumentalnych, bo choć książka oparta została na autobiograficznym materiale, reportażem nie jest. Jej wartość poznawcza jest skoncentrowana i uoglniona na zasadzie ? pars pro toto: przykładu w opisie pewnych , ważnych sytuacji obozowych, typowych dla jego istnienia i funkcjonowania.

Poszczeglne rozdziały przynoszą więc nie bezpośrednie zapiski z tego, co się dnia tego a tego wydarzyło, lecz przede wszystkim ułożone są w pewne bloki tematyczne bądź anegdotyczne. Takie jak opis codziennej rzeczywistości obozu, jak analiza organizacji pracy przymusowej więźniw i jej wykorzystanie w rżnych porach roku, jak charakterystyki wspłwięźniw rżnych narodowości, stanu psychiki , poziomu wykształcenia i wiedzy o świecie, jak prby dotarcia do mentalności strażnikw i naczalstwa obozowego, wśrd ktrych nie brakowało łajdakw skorumpowanych sytuacją, jak opisy chronicznego głodu i niedożywienia panującego powszechnie i stale towarzyszącego katorżniczej egzystencji, jak rozważania o rozwarstwieniu socjalnym i jego przejawach w społeczności zamkniętej, jak wreszcie okrucieństwo życia erotycznego, a także wiele innych spraw i tematw, ktre autor star się zawsze poddawać trzeźwemu, racjonalnemu sądowi i prbie socjologizującego uoglnienia ? bez nieznośnego rezonerstwa czy ckliwego sentymentalizmu.

Nieprzypadkowy to autokomentarz do własnych obozowych zapiskw, ktrych humanistyczna wymowa oglna i generalne przesłanie polega właśnie na fundamencie głębokiej wiary w nie dającą się niczym przekreślić niezbywalność elementarnych praw moralnych, niezależnie od narzuconych mu przez okoliczności życiowe załamań i klęsk. Inny Świat jest nie tylko cennym świadectwem swoich czasw, ale i co się rzadko w takich przypadkach zdarza, znakomitym utworem literackim, co podkreślali już przed laty tacy ludzie jak wybitny filozof angielski Bertrand Russell.



Obozowa rzeczywistość w "Innym świecie" :

W kręgu piśmiennictwa rosyjskiego powstało wiele bardzo wybitnych utworw o rzeczywistości stalinowskich obozw ? wspomnijmy tylko "Opowiadania kołymskie" Szałamowa czy utwory Sołżenicyna. Ta proza odznacza się bezcennymi walorami dokumentalnymi i jest zarazem znakomitą, pod względem artystycznym, literaturą. W twrczości polskiej, siłą rzeczy, nie ma podobnie bogatego nurtu pisarstwa. Wprawdzie ostatnio wydano sporo rżnych wspomnień obozowych, jednak nadal najistotniejszym zapisem polskich losw w krlestwie GUŁAG pozostaje "Inny świat" Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. Przede wszystkim ze względu na znaczenie poznawcze tej książki, ktrej język, narracja oczywiście nie osiąga poziomu pisarstwa najwybitniejszych polskich prozaikw.

Gustaw Herling-Grudziński był więźniem rżnych łagrw przez kilkanaście miesięcy. Miał więc możliwość poznania niemal wszystkich aspektw obozowego życia: od śledztwa, etapw i etapowych więzień, poprzez wielotygodniowe podrże, po same miejsca pracy. W swej książce dał opis porządku obozowego dnia, warunkw pracy, żywienia i leczenia skazanych, systemu kar i nagrd. Ukazał szereg typowych sytuacji reprezentatywnych dla bodaj całego państwa w państwie zbudowanego przez NKWD między Workutą i Kołymą.

Rytm dnia w łagrach wyznaczała praca. Zawsze katorżnicza, ponad siły więźniw: przy wyrębie lasw, w kopalniach, na budowach kanałw, linii komunikacyjnych. Praca w skrajnie trudnych warunkach, na Dalekiej Płnocy, gdzie przez zasadniczą część roku panowały silne mrozy. Dni wolne zdarzały się niezwykle rzadko. Topory, piły, taczki, łopaty ? tymi narzędziami wykonywano nawet najcięższe prace fizyczne. Nie było zarazem mowy o jakimkolwiek stosownym do klimatu ubraniu, solidnych butach, rękawicach. Przerwanie pracy, ruchu często groziło zamarznięciem. Tragiczne wypadki były jeszcze częstsze od samookaleczeń. Ciała pokrywały się ranami, odmrożeniami, brud, wszy sprzyjały infekcjom.

Obozowy system przymusowej pracy był jakby karykaturą, karykaturalnym odbiciem systemu ekonomicznego ZSRR. W łagrach podobnie jak na wolności, budowano kult "uderzeniowej pracy", ogłaszano jej przewodnikw, wyznaczano normy, fałszowano wyniki. Plan narzucony obozowi stawał się czymś świętym, realizowano go nawet kosztem życia więźniw. Teoretycznie pracującym przysługiwało wynagrodzenie ? w rzeczywistości praktycznie nigdy nie widzieli nawet tych wręcz symbolicznych rubli, ktre miały pozostać po potrąceniu kosztw pobytu w obozie. Stawały się one łupem obozowej administracji.

Owe koszty utrzymania, obozy przynosiły NKWD gigantyczne zyski, to dach nad głową, strzępy odzieży i pożywienie. W barakach więźniowie mieszkali w niebywałym brudzie, zaduchu, ciasnocie, bywało w nich bardzo zimno. Natomiast głd stał się zasadniczą częścią obozowego losu. Skazani dostawali minimalne racje żywnościowe, zapominali smaku mięsa, cukru, jarzyn ? przejmująco wspomina to Szałamow.

Tak wyglądała rzeczywistość więźniw politycznych. "Elitę" obozw stanowili więźniowie kryminalni. Dawano im lżejszą pracę, zawsze mieli więcej żywności, papierosw, zabierali innym ciepłe ubrania. Łączyły ich wsplne interesy z obozowymi strażnikami, wśrd ktrych trudno było o ludzi uczciwych. Mogli więc terroryzować "wrogw ludu", uprawiać samosądy, bezkarnie gwałcić, nawet zabijać.

Obozowy dzień wypełniała praca i rozmyślania: jak oszukać głd, zdobyć wyższą rację żywnościową, co dzieje się z bliskimi, jak uchronić się przed strażnikami, nie trafić do obozu karnego lub "trupiarni", w ktrej dożywali swych dni szczeglnie słabsi. Wielu marzyło też o pobycie w szpitalu. Wprawdzie praktycznie niczego tam nie leczono, ale było za to ciepło, nie wypędzano do pracy.

Wiele wysiłku wkładano w sprowadzenie życia człowieka do jedynie biologicznej egzystencji. NKWD nie lekceważyło także psychicznych form upodlenia człowieka. W łagrach rządził strach: przed głodem, zimnem, blem, powolnym konaniem. Przed wspłwięźniami mogącymi okazać się donosicielami. Szczątkowe "przywileje" więźniw rwnież stawały się formą psychicznych tortur. Można było skazanemu odebrać prawo do korespondencji, zmusić rodzinę do odcięcia się od "wroga ludu". Można było pozbawić dnia wolnego, na ktry zawsze czekano z wielką nadzieją. Podobnie jak na filmy, będące czymś na kształt bajki, przypomnieniem świata, o ktrym powoli zapominano.



Sposoby upadlania człowieka w sowieckich obozach w świetle książki Gustawa Herlinga - Grudzińskiego "Inny świat"

Dzieje prześladowania i uśmiercania ludzi niewygodnych ze względw narodowościowych i ideologicznych są bardzo stare. Zesłania i przymusowe roboty stosowane były przez wszystkie państwa europejskie posiadające kolonie, zaś zesłania na Syberię rozpoczęły się już w XVI wieku. W stosunku do Polakw represje takie stosowano od końca XVII w. Obozy koncentracyjne w Rosji Radzieckiej powstały w 1918 r. a twrcami ich byli: Lenin, Dzierżyński, Trocki. Na pobyt w obozach skazywano wrogw rewolucji w celu odbycia kary i tzw. reedukacji przez przymusową pracę. Po wkroczeniu Rosjan do Polski w 1939 r. deportowano ok. 1,7 mln. Polakw, a sieć obozw koncentracyjnych nazwano Archipelagiem Gułag (A. Sołżenicyn). Niemcy przejęli od Rosjan pomysł tworzenia takich obozw już w 1921 r. , najwięcej ich powstało w latach 1933 - 1934. Celem obozw było szybkie unicestwienie więźniw, rżne były tylko sposoby: w niemieckich obozach stosowano palenie w piecach krematoryjnych, w radzieckich - wycieńczającą, katorżniczą pracę w temperaturze -30, -50 stopni. Źrdłem ludobjstwa były zwyrodniałe ideologie monopolistyczne. W Niemczech uprzywilejowana była rasa, w Rosji - klasa społeczna. Dramatyczne losy więźniw radzieckich obozw (łagrw) zostały opisane w książkach: Beaty Obertyńskiej, Jzefa Czapskiego, Melchiora Wańkowicza, Gustawa Herlinga - Grudzińskiego.

Droga G. Herlinga - Grudzińskiego do obozu rozpoczęła się w Grodnie, dokąd trafił on z falą uciekinierw po wkroczeniu Niemcw do Polski. Stamtąd chciał przedostać się na Zachd, ale jeden z przemytnikw (noszący nazwisko: Mickiewicz!) był agentem NKWD i oddał pisarza w ręce swoich zwierzchnikw. Z więzienia w Grodnie, z wyrokiem 5 lat pobytu w obozach przeszedł przez kilka więzień i trafił do obozu w Jercewie pod Archangielskiem. Przebywał tam blisko 2 lata, zwolniono go na mocy amnestii dla Polakw. Wycieńczony dotarł do Kazachstanu, aby wstąpić do armii gen. Andersa. Brał udział pod Monte Cassino, zostając odznaczony krzyżem Wirtuti Militari. Po wojnie zdecydował się na pozostanie na emigracji i przebywał w Londynie, Monachium , Neapolu. Nadal żyje i tworzy na emigracji. "Inny świat" jest dokumentem, gdyż autor przytacza fakty znane z autopsji. Sposoby upadlania człowieka w łagrach radzieckich podobne były do faszystowskich, o czym świadczą relacje pisarza zebrane w opowiadaniach - esejach zawartych w tomie "Inny świat". Śledztwo prowadzone było bezpodstawnie, stawiane zarzuty graniczyły z absurdem. Grudzińskiemu na przykład zarzucono, że był oficerem polskim ("dowd": w chwili aresztowania na nogach miał wysokie buty) na usługach wrogiego wywiadu niemieckiego ("dowd": niemieckie brzmienie pierwszej części nazwiska). W czasie śledztwa bito, wybijano zęby, wyrywano ze sny, świecono w oczy żarwką o niesamowitej mocy. Każdy przesłuchiwany więzień przechodził przez trzy etapy stanu wewnętrznego: przekonanie o niewinności, załamanie, ugoda. Bohater fragmentu "Ręka w ogniu", Kostylew był od dzieciństwa wychowywany w atmosferze kultu dla komunizmu. Zapisał się do partii, ufał politycznym broszurom krytykującym niesprawiedliwy ustrj państw zachodnich. W czasie studiw w Akademi Morskiej czytał książki francuskie, wypożyczane z prywatnej biblioteki. Zachłysnął się tym nieznanym światem, tęsknił do niego. W czasie Wielkiej Czystki aresztowano właściciela prywatnej wypożyczalni książek i od niego dowiedziano się kto czytał zakazane utwory. Aresztowany Kostylew uparcie nie przyznawał się do winy mimo bicia, dręczących wielogodzinnych przesłuchań, wybitych zębw. Władze NKWD postanowiły zmienić taktykę: przestano bić więźnia, dyskutowano z nim, uprzejmie słuchano jego argumentw. nagle zmieniono znw taktykę: budzono w nocy, wywoływano na badania w czasie posiłkw lub godzin przeznaczonych na załatwianie potrzeb fizjologicznych, odmawiano zgody na mycie się i spacery. Zmęczony wielogodzinnymi przesłuchaniami, śpiący, oszołomiony, z głową obolałą od świeżych ran, gotw był do przyznania się do każdego zarzutu. Bez szczeglnego powodu śledztwo przekształciło się w nieomal przyjacielskie dyskusje. Przedmiotem rzadkich wwczas rozmw stał się dla odmiany "rzeczywisty obraz życia na zachodzie Europy". Sędzia śledczy mwił o tym życzliwie, ciekawie, powoływał się na fakty, cyfry, książki. Kostylew był już ostatecznie przekonany, wierzył święcie, że Zachd jest siedliskiem niesprawiedliwości i zakłamania. Wwczas sędzia podsunął mu do podpisania zeznanie, w ktrym przyznawał się do działalności mającej na celu "obalić z pomocą obcych mocarstw ustrj Związku Sowieckiego". Kostylew podpisał dokument wierząc, że "koszmar bezsennych nocy i dni pełnych męczącego napięcia nerwowego dobiegł końca". Tak łamano psychicznie więźniw. Po rocznym dręczącym śledztwie człowiek chciał nareszcie pracować i wrcić między ludzi. Cele więźniw były przepełnione, w 20 osobowej celi znajdowało się aż 70 osb. Ludzie ci leżeli na cementowej podłodze, stłoczeni, zmarznięci, głodni, trawieni blem fizycznym i psychicznym. Zapadały na nich bardzo wysokie wyroki, od ktrych nie było odwołania. Po pobycie w wiezieniu i po zakończonym wreszcie śledztwie, ludzie marzyli o jak najszybszym przejściu do obozu, tam natomiast w stosunku do więźniw prowadzono tzw. reedukację, czyli zmuszano do pracy, ktra stawała się narzędziem ich tortur. Często było to praca przy wyrębie lasu na Dalekim Wschodzie. Więźniowie szli do niej 6 -7 km. po śniegu i lodzie, potem pracowali 11 - 12 godzin bez posiłku. Ciężka, mordercza praca była ponad siły więźniw, a przy tym ich ubraniem były strzępy okryć mimo mrozu i śniegu po pas. Każdy ruch więźnia był śledzony przez oko i lufę karabinu strażnika. pożywienie więźniw wyliczone było według racji głodowych, ktre jeszcze zrżnicowano: III kocioł był dla przekraczających 125% normy wydajności pracy (2 razy dziennie po łyżce gęstej kaszy, ryba, 700 gr. chleba i dodatkowy posiłek w południe), II kocioł otrzymywali więźniowie wyrabiający 100% normy (2 razy dziennie po łyżce gęstej kaszy i 500 gr. chleba), I kocioł przeznaczony był dla zwolnionych od pracy i skazanych na powolne dogorywanie i skazanych w tzw. "trupiarniach" (2 razy dziennie po łyżce rzadkiej kaszy i 400 gr. chleba). Więźniowie błagali o dolewkę kaszy, wylizywali brudne blaszanki więźniw III kotła.

Uprzywilejowane pozycje w łagrach mieli więźniowie kryminalni podobnie jak kapo w obozach niemieckich.

Pomysł specyficznego wspłzawodnictwa w pracy był wyjątkowo perfidny: nieustannie podnoszono normy, zrżnicowano ilość pożywienia. Więźniowie sami eliminowali ze swych brygad słabszych fizycznie, aby otrzymać wyższy kocioł. Postępując tak strącali słabszych do tzw. trupiarni lub powodowali karne zsyłanie ich na Kołymę, z ktrej się nie wracało.

Rosjanie metodycznie przeprowadzali też tresurę ideologiczną więźniw, czego dowodem jest szczegłowy opis przeobrażeń Kostylewa w czasie prowadzonego śledztwa.

Więzień nigdy nie wiedział, kiedy wyjdzie na wolność, gdyż samowolnie przedłużano czas skazania. Zachowywano zawsze pozory rzetelności (obliczanie normy wydajności, liczenie zarobkw więźnia), tymczasem kłamstwo było wszechobecne i doprowadzało więźniw do katuszy psychicznych. W ten sposb zabijano nadzieję na możliwość powrotu do normalnego życia. Udręki psychiczne potęgowane były zakazem otrzymywania listw i paczek z domu, zakazem odwiedzin. Najpierw łudzono więźniw nadzieją otrzymania listu, możliwością odwiedzin, potem odbierano im te najskrytsze złudzenia. Żony więźniw były zastraszane i grożono im aresztowaniem, utratą pracy, odebraniem dzieci i radzono zerwanie kontaktu z więzionym mężem i przeprowadzenie rozwodu. Wiele kobiet decydowało się pod presją na takie działanie, co stawało się ostatecznym ciosem dla przebywających w obozach. Psychiczne dręczenie więźniw przeprowadzane było z sadystyczną precyzją, dzięki czemu starano się zniszczyć człowieczeństwo uwięzionych.

Borowski w swych opowiadaniach dowodził, że po pobycie w obozie, z człowieka pozostawała tylko biologia, nieczuły kamień stosujący bezwolnie "odwrcony Dekalog".

Gustaw Herling - Grudziński podkreśla, że więźniowie nie utracili do reszty człowieczeństwa, wartości ludzkie zostały w obozach wystawione na ciężką prbę, ale nie skapitulowały. Świat obozw nie był człowieczy, był nie-ludzki. Więźniowie rozpaczliwie bronili swego człowieczeństwa: mieli nadzieję, świadomość zmarnowanego życia, modlili się, szukali ułudy wolności we własnej intymności, protestowali (Kostylew opalał swą rękę w ogniu). Z "Innego świata" wypływa jak przesłanie nauka: nie wolno człowiekowi tworzyć nieludzkich warunkw bo "człowiek jest ludzki w ludzkich warunkach".



Przykadowe prace

Transport o ochrona środowiska w Unii Europejskiej

Transport o ochrona środowiska w Unii Europejskiej TRANSPORT I OCHRONA ŚRODOWISKA W UNII EUROPEJSKIEJ. Tematem mojej pracy są dwie z polityk Unii Europejskiej - transport oraz ochrona środowiska. Są to istotne polityki mające na celu poprawę infrastruktury unijnej co jest związane j...

Sposoby techniczne i organizacyjne ograniczające narażenie na substancje toksyczne

Sposoby techniczne i organizacyjne ograniczające narażenie na substancje toksyczne W przemyśle i gospodarce wykorzystuje się ponad 60 tysięcy rżnych związkw chemicznych, przy czym każdego roku przybywa średnio około 600 nowych. Wiele z nich wykazuje wysoką toksycznoś...

Dokonaj analizy porwnawczej fraszek"Do gr i lasw" i "Na dom w Czarnolesie". Czy w tych utworach można mwić zmianie ideałw życiowych poety, ich kontynuacji

Dokonaj analizy porwnawczej fraszek"Do gr i lasw" i "Na dom w Czarnolesie". Czy w tych utworach można mwić zmianie ideałw życiowych poety, ich kontynuacji, czy też dopełnieniu? Czy poeta zrealizował swoje plany? Jakie Jan Kochanowski –jeden z najwspanialszych pol...

Calderon de la Barca Pedro

Calderon de la Barca Pedro Calderon de la Barca Pedro (1600–1621), hiszpański dramatopisarz, wybitny przedstawiciel teatru barokowego. Żołnierz, ksiądz, nadworny kapelan i dramaturg krla Filipa IV, widł życie samotne, wypełnione studiami i kontemplacją. Na twrczość Cal...

Przedstaw Jana Andrzeja Morsztyna jako polskiego marinistę.

Przedstaw Jana Andrzeja Morsztyna jako polskiego marinistę. Jan Andrzej Morsztyn był to poeta – dworzanin, reprezentował polską poezję barokową. Tworzył na wzr włoskiego Marina. Była to poezja kunsztowna, ozdobna, pełna rozmaitych chwytw i zabiegw poetyckich, nagromadzon...

Recenzja książki pod tytułem "Ida sierpniowa"

Recenzja książki pod tytułem "Ida sierpniowa" "Ida Sierpniowa to kolejna książka z cyklu Jeżycjada Małgorzaty Musierowicz. Tym razem jednak akcja toczy się wokł piętnastoletniej Idy Borejko, ktra ma na głowie nie mało problemw związanych z samodzielny...

Czy Piłsudski był bohaterem narodowym?

Czy Piłsudski był bohaterem narodowym? Czy Piłsudski był bohaterem narodowym? Pewnie dla jednych tak, a dla drugich nie; lecz ja będę przekonywać tych, co są na nie, żeby zmienili swe zdanie po wysłuchaniu moich argumentw na ten temat. Piłsudski wychował się w...

Odpowiedzialność - granice wolności mediw

Odpowiedzialność - granice wolności mediw Odpowiedzialność - granice wolności mediw Media, czwarta władza, instytucja nastawiona na zysk, dostawca informacji, teoretycznie pełniący misje społeczną. Kiedy i gdzie kończy się wolność słowa a zaczyna p...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry