• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Streszcze...

Nawigacja

Streszczenie - Opis i charakterystyka - Zemsty Aleksandra Fredry



Streszczenie - Opis i charakterystyka - Zemsty Aleksandra Fredry


Zemsta napisana została w 1834 r.



Pomysł utworu zrodził się już w 1829 r. Do majątku Korczyn, ktry otrzymała w posagu żona Fredry - Zofia, należało pł zamku w Odrzykoniu koło Krosna (ten sam zamek stał się osnową akcji powieści Goszczyńskiego Krl zamczyska z 1838.Bohater tej powieści, Machnicki, to postać rzeczywista, żyjąca w owym czasie w ruinach zamku odrzykońskiego ). Poeta znalazł papiery, z ktrych wynikało, że o zamek ten toczył się w XVII w. długi - przeszło 30-letni i zażarty spr pomiędzy właścicielami dwu jego części: Janem Skotnickim - szczwanym pieniaczem i krętaczem, a zawadiaką i gwałtownikiem - Piotrem Firlejem. Zakończył się on po latach prawie trzydziestu małżeństwem młodego wojewody Piotra Firleja z kasztelanka Zofią Skotnicką.



Konflikt dramatyczny oparty jest na przeciwstawieniu sobie dwch kontrastowych natur: Cześnika Raptusiewicza i Rejenta Milczka. Ich walka z pozoru toczy się o majątek, ale w rzeczywistości jest zwykłym, szlacheckim pieniactwem, często samobjczą prbą postawienia na swoim.



Z wątkiem naczelnym przeplatają się kolejne:



zamiary małżeńskie Cześnika,



miłość Klary i Wacława,



historia Papkina.



I Ekspozycja (zarys głwnych spraw, zdarzeń, charakterw postaci to 4 początkowe sceny aktu I)



Zamiary matrymonialne Cześnika w stosunku do Podstoliny.



Wrogi stosunek wspłwłaścicieli zamku.



II Zawiązanie akcji (5 scena aktu I)



Gwałtowna reakcja Cześnika na widok naprawy muru.



III Rozwj akcji (od 7 sceny aktu I)



Kłtnia i bjka przy murze granicznym.



Wacław dobrowolnym jeńcem Jzefa Papkina.



Cześnik w roli szczęśliwego narzeczonego.



Wyzwanie Rejenta na pojedynek przez Cześnika.



Papkin - sekundantem Cześnika.



Przygotowania Rejenta do procesu przeciwko Cześnikowi.



Intryga Milczka - pokrzyżowanie planw małżeńskich Cześnika, Wacława i Klary.



Skutki poselstwa Papkina:



przyjęcie przez Rejenta wyzwania do pojedynku szlacheckiego,



przekazanie listu do sąsiada.



Zemsta Cześnika:



pierwsza myśl o zajeździe na dom Rejenta,



kapitalna scena pisania listu,



porwanie Wacława i wymuszenie zgody na ślub z Klarą



IV Punkt kulminacyjny (9 scena aktu II)



Spotkanie dwu antagonistw.



V Rozwiązanie akcji (11, 12, 13 scena aktu IV)



Interwencja Wacława i Klary.



Zgoda sąsiedzka.



Każdy akt kończy ważne wydarzenie: — a.I: wypędzenie robotnikw z budowy,— a.II: wyzwanie na pojedynek, — a.III: zerwanie układw w sprawie małżeństwa.



Podział na sceny wynika z: pojawienia się nowej postaci, zmiany miejsca akcji, odejścia jednego z bohaterw



Postacie:



Pierwszoplanowe:



Cześnik Maciej Raptusiewicz: w Polsce do końca XVIII w. urzędnik dworski opiekujący się piwnicą krlewską, usługujący krlowi przy stole biesiadnym. Pźniej już tylko urząd tytularny i takowy pełni bohater. Jednak w hierarchii urzędniczej zajmuje wysokie, 9 miejsce. Jest rwnież bratem starosty a qua opiekun i qua krewny Klary - dysponuje pokaźnym majątkiem do ktrego należy leżący za wsią zamek stary. Jego charakterowi doskonale odpowiada nazwisko: raptus - potocznie: człowiek porywczy, popędliwy. Do szału doprowadza go prba naprawienia granicznego muru i gotowy jest zabić swego przeciwnika, ale, gdy Rejent tchrzliwie zamyka okno, każe zapłacić mularzom za odebrane narzędzia. Nie jest więc człowiekiem złym a tylko bardzo gwałtownym. Jak typowy szlachcic kocha się w walce i z rozrzewnieniem wspomina patrząc na Panią Barską walki pod Słonimem, Podhajcami, Berdyczewem, Łomazami. Jego żywość podkreśla Papkin: ...nieomylne jego ciosy , Podstolina i Dyndalski: ...kto bądź.../ Z jaśnie panem w szranki stanie, / Tego wcześnie coś w nos łechce. Jednak na widok znienawidzonego Rejenta powstrzymuje się przed podjęciem ostatecznego rozwiązania: Nie wdź mnie na pokuszenie, / Ojcw moich wielki Boże! / Wszak, gdy wstąpił w progi moje, / Włos mu z głowy spaść nie może. i jako pierwszy wyciąga rękę na pojednanie: Mocium panie, z nami zgoda.



Rejent Milczek to rwnież szlachcic, ale w porwnaniu z Cześnikiem zajmuje bardzo niską, bo 23 pozycję w hierarchii urzędniczej jest bowiem tylko rejentem. Sporządzał akty notarialne a zatem pełnił poślednią rolę w palestrze staropolskiej. Cechuje go zawodowa układność znakomicie zharmonizowana z dyspozycjami psychicznymi milczka (człowieka skrytego, potajemnie knującego intrygi). Przebiegłość i obłudę w pełni prezentuje w scenie rozmowy z synem, ktra w obliczu prawdziwej rozpaczy Wacława przymuszanego do małżeństwa z Podstoliną staje się prawdziwie tragiczna. Pod kornym licem kryło się więc uczucie zgoła sprzeczne z pokorą. Była nim szlachecka zawziętość. Szlachecka, bo trzymająca się specyficznie pojętego poczucia honoru. Rejent pomimo bowiem wrodzonego wręcz skąpstwa gotowy był nawet cały swj majątek zastawić, aby pokonać wroga. I ten honor kazał mu przyjąć wezwanie Cześnika mimo świadomości, że w tej dziedzinie przeciwnik zdecydowanie nad nim gruje.







Wacław i starościanka Klara, to para klasycznych kochankw. Wacław - pierwszą młodość spędził w Warszawie i dał wdał się w romans z mężatką. Pźniej oczaruje Klarę i, po kilku zaledwie spotkaniach, poczyna wysuwać coraz śmielsze wymagania, co z takim wdziękiem wypomina mu Klara: Czemuż twoja miłość inna / Coraz nową postać bierze? W miarę jednak rozwoju wypadkw nie czeka biernie na zrządzenie losu, lecz pewny miłości dziewczyny walczy o realizację swojego szczęścia. Klara natomiast to bardzo jeszcze naiwna dziewczyna. Kocha Wacława, ale zdaje sobie sprawę z powagi sytuacji. Uczciwość i zdrowy rozsądek nie pozwalają jej zgodzić się na ślub wbrew woli rodziny: Gdzie mnie zechcesz, znajdziesz wszędzie / Zawsze twoją - prcz w niesławie.



Podstolina Anna Czerpiesińska, sama przedstawia się Wacławowi: Nie wiedziałeś, że Podstoli ? Czerpiesiński, mąż mj trzeci, / Niech nad duszą Bg mu świeci, / Zaślubiwszy mnie na wiosnę, / Już w jesieni leżał w grobie? Atrakcyjna i powabna gorączkowo jednak szuka kolejnego męża, By nie zostać całkiem w nędzy. / w majątek zapisany - Na czas tylko był mi dany, / A w istotnym wiecznym darze ? Dziś (w dniu ślubu) przypada szczęsnej Klarze. Pani Anna umie bowiem kochać, ale i doskonale liczy, dlatego też nie przejmuje się zbytnio zdradą Wacława. Wie, że byt jej zabezpieczy odszkodowanie: Ale przez to dziś nie tracę - U Rejenta sto tysięcy...



Jzef Papkin to mistrz działań pozornych i blagier jakich mało. Imię jego wywodzi się od papki = potrawy; pieczeniarz, zubożały szlachcic, ktry żyje z łaski pańskiej. W komedii: postać groteskowa, pełniąca funkcję błazna, karykatura ludzka.



Na życie patrzył przez pryzmat przeczytanych romansw. Pieczeniarz i rezydent (ubogi krewny przesiadujący na łaskawym chlebie u zamożnej rodziny szlacheckiej, odwdzięczający się usługami domowymi) dworski musiał pochodzić z bogatej rodziny. Z czasem przehulał resztki fortuny żył z usług świadczonych powiatowym wielkościom i z gry w karty



Drugoplanowe: — marszałek dworu Cześnika Dyndalski



Epizodyczne: — mularze Michał Kafar i Maciej Miętus, — pachołcy i hajducy







Akcja utworu toczy się na przełomie w. XVIII i XIX, kiedy to jeszcze, zwłaszcza na wsi, życie płynęło dawnym nurtem jak za czasw Rzeczpospolitej.



Miejscem wydarzeń jest prowincja, głucha i zapadła, gdzie docierają tylko echa wydarzeń światowych.



Komizm



Humor Fredry przypomina w niejednym humor Mickiewiczowski w Panu Tadeuszu. U obydwu twrcw stanowi on bowiem formę ideowo-artystycznej oceny ludzi i obyczaju szlacheckiego. Obydwaj z ciepłą pobłażliwością spozierają na ludzi, o ktrych wiedzą, że nigdy nie odżyją, że należą do niepowrotnej przeszłości i że warto - jak czynili to wsteczni romantycy - tęsknić za ich minionym światem. Tego rodzaju humor powoduje, że nasz sąd o Cześniku, Rejencie i innych osobach Zemsty staje się o wiele łagodniejszy. niżby to wynikało ze słusznej oceny tych postaci. Dzięki humorowi Fredro przybliża je bowiem widzowi, ukazuje ich ludzkie właściwości i słabostki tam, gdzie trudno ich oczekiwać.



sytuacyjny: np. scena w ktrej Cześnik ochoczo przygotowuje wesele w chwili, gdy my już wiemy, że narzeczona go zdradziła i planuje ślub z młodszym zalotnikiem; a. IV, sc.10



słowny: bawi dowcip lub żart, ale śmiech wywoływać może samo zestawienie słw i powiedzeń np. Mgłby otruć, zabić skrycie,/ A mnie jeszcze miłe życie, Więc dlategom wybrał ciebie (a.I, sc.2); Co wyrabiasz, o mj Boże! / Trzeba by mi być w rozpaczy, /Żebym tylko czasu miała (a.II, sc.3)



Język i wersyfikacja



Fredro mistrzowsko operuje wierszem. Prbuje oddać swobodny, żywy tok języka potocznego i stąd używa ośmiozgłoskowca trocheicznego, tzn. — typu wiersza sylabotonicznego złożonego z czterech trochejw (stopa dwusylabowa z akcentem na pierwszej sylabie), ze średniwką po czwartej sylabie). Wcześniej był on pospolity w poezji ludowej i pieśni. Do większych utworw wprowadził go Mickiewicz w Dziadach.



Fredro też jako pierwszy stosuje swoistą pantomimę zamiast wypowiedzi informujących o nastrojach bohatera. Np. koniec aktu II w uwadze reżyserskiej czytamy: Papkin ze skrzywioną twarzą i kiwając głową (odchodzi) w drzwi środkowe.



Nie tracąc nic z jego klasycznej budowy doskonale naśladuje naturalny sposb mwienia operując długością wersu Np.: (Cześnik) Cż, u czarta! (4 głoski) Tać jest ... duże (4 głoski)



Głwną cechą języka Fredry jest jego: — giętkość, — swobodny tok wiersza, — bogate wewnętrzne zrżnicowanie stylistyczne odpowiadające charakterom postaci.



W ramach oglnego języka Zemsty wyrżnia się zupełnie odrębne style:



Styl Rejenta - barokowa przesada, liczne zwroty pochodzenia łacińskiego, znamienny styl składni imitujący uczony, oratorski język czasw saskich.: Sekatury - gorzkie znoje / W nieustannej alternacie / Składam kornie ciebie gwoli / Przy Najwyższym Majestacie; / Bo ja tylko, moje dziecię, / Do fortunnej twojej doli / Aspiruję jeszcze w świecie (akt III, sc.2)



Styl Cześnika i Dyndalskiego - zwykły codzienny język dawnej, niewykształconej, sarmackiej szlachty, pełen porzekadeł w rodzaju mocium panie oraz pewnej nieporadności w wyrażaniu myśli.



Styl Papkina - przesadny, dworsko-klasycystyczny; szczeglnie widoczny, gdy przemawia lub usiłuje być dworny wobec dam (przemowa skierowana do Klary)



Styl wspłczesny pisarzowi - język, ktrym posługują się Podstolina, Klara, Wacław.













Przykadowe prace

Co można rozumieć w nauce socjologicznej pod pojęciem kompetencji społecznej, jaką może ona przybierać strukturę i jak dalece jej postać wyznaczona jest pr

Co można rozumieć w nauce socjologicznej pod pojęciem kompetencji społecznej, jaką może ona przybierać strukturę i jak dalece jej postać wyznaczona jest procesami socjalizacyjnymi (edukacją, wychowaniem)? W nauce socjologicznej pod pojęciem kompetencji społeczny...

Sakralizacja, heroizacja jako sposoby określania bohaterw w noweli pt: Gloria victis.

Sakralizacja, heroizacja jako sposoby określania bohaterw w noweli pt: Gloria victis. Wodzem ich był człowiek świętego imienia, ktre brzmiał: Romuald Traugutt. Pytasz, dlaczego świętym jest to imię? Albowiem według przykazania Pana opuścił on żoną i dzieci, ...

Agresja Niemiec na Francję

Agresja Niemiec na Francję Atak na Francję i na inne kraje Europy zachodniej planowany był w zasadzie od zakończenia kampanii wrześniowej w Polsce. Zwłoka w ataku spowodowana była dwoma względami. Po pierwsze wśrd generalicji niemieckiej nie było takiej jednomyślności,...

Czy zgadzasz się z paradoksalną formułą Mefistofelesa - Jam jest tej siły cząstką drobną co zawsze złego chce i zawsze sprawia dobro.

Czy zgadzasz się z paradoksalną formułą Mefistofelesa - Jam jest tej siły cząstką drobną co zawsze złego chce i zawsze sprawia dobro. Czy zgadzasz się z paradoksalną formułą Mefistofelesa? Cyt.: ,, Jam jest tej siły cząstką drobną co zawsze z...

Bitwa pod Grunwaldem - obraz Jana Matejki

Bitwa pod Grunwaldem - obraz Jana Matejki "Przy natarciu bowiem na siebie oddziałw łamiące się włcznie i uderzające nawzajem o siebie zbroje wydawały taki wielki łoskot i huk,tak donośny był szczęk mieczy,jakby się zwaliła jakaś ogromna skała,tak ż...

Proces politycznego zjednoczenia Mezopotamii

Proces politycznego zjednoczenia Mezopotamii Pierwszą cywilizacją ktra zajęła tereny Mezopotamii byli Sumerowie. Cywilizacja ta przybyła z grskich obszarw Żyznego Płksiężyca lecz nie stworzyli oni jednego państwa. Cechą charakterystyczną ich świata było...

Stalinizm i faszyzm jako ustroje totalitarne-analiza porwnawcza

Stalinizm i faszyzm jako ustroje totalitarne-analiza porwnawcza Ustrj totalitarny to charakterystyczny dla XX-wiecznych reżimw dyktatorskich system rządw dążący do całkowitego podporządkowania społeczeństwa państwa za pomocą monopolu informacyjnego i propagandy, oficjaln...

Teatr w okresie elżbietańskim.

Teatr w okresie elżbietańskim. Podobnie jak Hiszpania, zyskała w epoce renesansu większą siłę i niezależność! Szczeglnie za panowania Elżbiety I, ktra siągnęła po pierwsze zdobycze kolonialne, Anglia stała się potęgą. W historii e...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry