• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Streszcze...

Nawigacja

Streszczenie - Opis i charakterystyka - Zemsty Aleksandra Fredry



Streszczenie - Opis i charakterystyka - Zemsty Aleksandra Fredry


Zemsta napisana została w 1834 r.



Pomysł utworu zrodził się już w 1829 r. Do majątku Korczyn, ktry otrzymała w posagu żona Fredry - Zofia, należało pł zamku w Odrzykoniu koło Krosna (ten sam zamek stał się osnową akcji powieści Goszczyńskiego Krl zamczyska z 1838.Bohater tej powieści, Machnicki, to postać rzeczywista, żyjąca w owym czasie w ruinach zamku odrzykońskiego ). Poeta znalazł papiery, z ktrych wynikało, że o zamek ten toczył się w XVII w. długi - przeszło 30-letni i zażarty spr pomiędzy właścicielami dwu jego części: Janem Skotnickim - szczwanym pieniaczem i krętaczem, a zawadiaką i gwałtownikiem - Piotrem Firlejem. Zakończył się on po latach prawie trzydziestu małżeństwem młodego wojewody Piotra Firleja z kasztelanka Zofią Skotnicką.



Konflikt dramatyczny oparty jest na przeciwstawieniu sobie dwch kontrastowych natur: Cześnika Raptusiewicza i Rejenta Milczka. Ich walka z pozoru toczy się o majątek, ale w rzeczywistości jest zwykłym, szlacheckim pieniactwem, często samobjczą prbą postawienia na swoim.



Z wątkiem naczelnym przeplatają się kolejne:



zamiary małżeńskie Cześnika,



miłość Klary i Wacława,



historia Papkina.



I Ekspozycja (zarys głwnych spraw, zdarzeń, charakterw postaci to 4 początkowe sceny aktu I)



Zamiary matrymonialne Cześnika w stosunku do Podstoliny.



Wrogi stosunek wspłwłaścicieli zamku.



II Zawiązanie akcji (5 scena aktu I)



Gwałtowna reakcja Cześnika na widok naprawy muru.



III Rozwj akcji (od 7 sceny aktu I)



Kłtnia i bjka przy murze granicznym.



Wacław dobrowolnym jeńcem Jzefa Papkina.



Cześnik w roli szczęśliwego narzeczonego.



Wyzwanie Rejenta na pojedynek przez Cześnika.



Papkin - sekundantem Cześnika.



Przygotowania Rejenta do procesu przeciwko Cześnikowi.



Intryga Milczka - pokrzyżowanie planw małżeńskich Cześnika, Wacława i Klary.



Skutki poselstwa Papkina:



przyjęcie przez Rejenta wyzwania do pojedynku szlacheckiego,



przekazanie listu do sąsiada.



Zemsta Cześnika:



pierwsza myśl o zajeździe na dom Rejenta,



kapitalna scena pisania listu,



porwanie Wacława i wymuszenie zgody na ślub z Klarą



IV Punkt kulminacyjny (9 scena aktu II)



Spotkanie dwu antagonistw.



V Rozwiązanie akcji (11, 12, 13 scena aktu IV)



Interwencja Wacława i Klary.



Zgoda sąsiedzka.



Każdy akt kończy ważne wydarzenie: — a.I: wypędzenie robotnikw z budowy,— a.II: wyzwanie na pojedynek, — a.III: zerwanie układw w sprawie małżeństwa.



Podział na sceny wynika z: pojawienia się nowej postaci, zmiany miejsca akcji, odejścia jednego z bohaterw



Postacie:



Pierwszoplanowe:



Cześnik Maciej Raptusiewicz: w Polsce do końca XVIII w. urzędnik dworski opiekujący się piwnicą krlewską, usługujący krlowi przy stole biesiadnym. Pźniej już tylko urząd tytularny i takowy pełni bohater. Jednak w hierarchii urzędniczej zajmuje wysokie, 9 miejsce. Jest rwnież bratem starosty a qua opiekun i qua krewny Klary - dysponuje pokaźnym majątkiem do ktrego należy leżący za wsią zamek stary. Jego charakterowi doskonale odpowiada nazwisko: raptus - potocznie: człowiek porywczy, popędliwy. Do szału doprowadza go prba naprawienia granicznego muru i gotowy jest zabić swego przeciwnika, ale, gdy Rejent tchrzliwie zamyka okno, każe zapłacić mularzom za odebrane narzędzia. Nie jest więc człowiekiem złym a tylko bardzo gwałtownym. Jak typowy szlachcic kocha się w walce i z rozrzewnieniem wspomina patrząc na Panią Barską walki pod Słonimem, Podhajcami, Berdyczewem, Łomazami. Jego żywość podkreśla Papkin: ...nieomylne jego ciosy , Podstolina i Dyndalski: ...kto bądź.../ Z jaśnie panem w szranki stanie, / Tego wcześnie coś w nos łechce. Jednak na widok znienawidzonego Rejenta powstrzymuje się przed podjęciem ostatecznego rozwiązania: Nie wdź mnie na pokuszenie, / Ojcw moich wielki Boże! / Wszak, gdy wstąpił w progi moje, / Włos mu z głowy spaść nie może. i jako pierwszy wyciąga rękę na pojednanie: Mocium panie, z nami zgoda.



Rejent Milczek to rwnież szlachcic, ale w porwnaniu z Cześnikiem zajmuje bardzo niską, bo 23 pozycję w hierarchii urzędniczej jest bowiem tylko rejentem. Sporządzał akty notarialne a zatem pełnił poślednią rolę w palestrze staropolskiej. Cechuje go zawodowa układność znakomicie zharmonizowana z dyspozycjami psychicznymi milczka (człowieka skrytego, potajemnie knującego intrygi). Przebiegłość i obłudę w pełni prezentuje w scenie rozmowy z synem, ktra w obliczu prawdziwej rozpaczy Wacława przymuszanego do małżeństwa z Podstoliną staje się prawdziwie tragiczna. Pod kornym licem kryło się więc uczucie zgoła sprzeczne z pokorą. Była nim szlachecka zawziętość. Szlachecka, bo trzymająca się specyficznie pojętego poczucia honoru. Rejent pomimo bowiem wrodzonego wręcz skąpstwa gotowy był nawet cały swj majątek zastawić, aby pokonać wroga. I ten honor kazał mu przyjąć wezwanie Cześnika mimo świadomości, że w tej dziedzinie przeciwnik zdecydowanie nad nim gruje.







Wacław i starościanka Klara, to para klasycznych kochankw. Wacław - pierwszą młodość spędził w Warszawie i dał wdał się w romans z mężatką. Pźniej oczaruje Klarę i, po kilku zaledwie spotkaniach, poczyna wysuwać coraz śmielsze wymagania, co z takim wdziękiem wypomina mu Klara: Czemuż twoja miłość inna / Coraz nową postać bierze? W miarę jednak rozwoju wypadkw nie czeka biernie na zrządzenie losu, lecz pewny miłości dziewczyny walczy o realizację swojego szczęścia. Klara natomiast to bardzo jeszcze naiwna dziewczyna. Kocha Wacława, ale zdaje sobie sprawę z powagi sytuacji. Uczciwość i zdrowy rozsądek nie pozwalają jej zgodzić się na ślub wbrew woli rodziny: Gdzie mnie zechcesz, znajdziesz wszędzie / Zawsze twoją - prcz w niesławie.



Podstolina Anna Czerpiesińska, sama przedstawia się Wacławowi: Nie wiedziałeś, że Podstoli ? Czerpiesiński, mąż mj trzeci, / Niech nad duszą Bg mu świeci, / Zaślubiwszy mnie na wiosnę, / Już w jesieni leżał w grobie? Atrakcyjna i powabna gorączkowo jednak szuka kolejnego męża, By nie zostać całkiem w nędzy. / w majątek zapisany - Na czas tylko był mi dany, / A w istotnym wiecznym darze ? Dziś (w dniu ślubu) przypada szczęsnej Klarze. Pani Anna umie bowiem kochać, ale i doskonale liczy, dlatego też nie przejmuje się zbytnio zdradą Wacława. Wie, że byt jej zabezpieczy odszkodowanie: Ale przez to dziś nie tracę - U Rejenta sto tysięcy...



Jzef Papkin to mistrz działań pozornych i blagier jakich mało. Imię jego wywodzi się od papki = potrawy; pieczeniarz, zubożały szlachcic, ktry żyje z łaski pańskiej. W komedii: postać groteskowa, pełniąca funkcję błazna, karykatura ludzka.



Na życie patrzył przez pryzmat przeczytanych romansw. Pieczeniarz i rezydent (ubogi krewny przesiadujący na łaskawym chlebie u zamożnej rodziny szlacheckiej, odwdzięczający się usługami domowymi) dworski musiał pochodzić z bogatej rodziny. Z czasem przehulał resztki fortuny żył z usług świadczonych powiatowym wielkościom i z gry w karty



Drugoplanowe: — marszałek dworu Cześnika Dyndalski



Epizodyczne: — mularze Michał Kafar i Maciej Miętus, — pachołcy i hajducy







Akcja utworu toczy się na przełomie w. XVIII i XIX, kiedy to jeszcze, zwłaszcza na wsi, życie płynęło dawnym nurtem jak za czasw Rzeczpospolitej.



Miejscem wydarzeń jest prowincja, głucha i zapadła, gdzie docierają tylko echa wydarzeń światowych.



Komizm



Humor Fredry przypomina w niejednym humor Mickiewiczowski w Panu Tadeuszu. U obydwu twrcw stanowi on bowiem formę ideowo-artystycznej oceny ludzi i obyczaju szlacheckiego. Obydwaj z ciepłą pobłażliwością spozierają na ludzi, o ktrych wiedzą, że nigdy nie odżyją, że należą do niepowrotnej przeszłości i że warto - jak czynili to wsteczni romantycy - tęsknić za ich minionym światem. Tego rodzaju humor powoduje, że nasz sąd o Cześniku, Rejencie i innych osobach Zemsty staje się o wiele łagodniejszy. niżby to wynikało ze słusznej oceny tych postaci. Dzięki humorowi Fredro przybliża je bowiem widzowi, ukazuje ich ludzkie właściwości i słabostki tam, gdzie trudno ich oczekiwać.



sytuacyjny: np. scena w ktrej Cześnik ochoczo przygotowuje wesele w chwili, gdy my już wiemy, że narzeczona go zdradziła i planuje ślub z młodszym zalotnikiem; a. IV, sc.10



słowny: bawi dowcip lub żart, ale śmiech wywoływać może samo zestawienie słw i powiedzeń np. Mgłby otruć, zabić skrycie,/ A mnie jeszcze miłe życie, Więc dlategom wybrał ciebie (a.I, sc.2); Co wyrabiasz, o mj Boże! / Trzeba by mi być w rozpaczy, /Żebym tylko czasu miała (a.II, sc.3)



Język i wersyfikacja



Fredro mistrzowsko operuje wierszem. Prbuje oddać swobodny, żywy tok języka potocznego i stąd używa ośmiozgłoskowca trocheicznego, tzn. — typu wiersza sylabotonicznego złożonego z czterech trochejw (stopa dwusylabowa z akcentem na pierwszej sylabie), ze średniwką po czwartej sylabie). Wcześniej był on pospolity w poezji ludowej i pieśni. Do większych utworw wprowadził go Mickiewicz w Dziadach.



Fredro też jako pierwszy stosuje swoistą pantomimę zamiast wypowiedzi informujących o nastrojach bohatera. Np. koniec aktu II w uwadze reżyserskiej czytamy: Papkin ze skrzywioną twarzą i kiwając głową (odchodzi) w drzwi środkowe.



Nie tracąc nic z jego klasycznej budowy doskonale naśladuje naturalny sposb mwienia operując długością wersu Np.: (Cześnik) Cż, u czarta! (4 głoski) Tać jest ... duże (4 głoski)



Głwną cechą języka Fredry jest jego: — giętkość, — swobodny tok wiersza, — bogate wewnętrzne zrżnicowanie stylistyczne odpowiadające charakterom postaci.



W ramach oglnego języka Zemsty wyrżnia się zupełnie odrębne style:



Styl Rejenta - barokowa przesada, liczne zwroty pochodzenia łacińskiego, znamienny styl składni imitujący uczony, oratorski język czasw saskich.: Sekatury - gorzkie znoje / W nieustannej alternacie / Składam kornie ciebie gwoli / Przy Najwyższym Majestacie; / Bo ja tylko, moje dziecię, / Do fortunnej twojej doli / Aspiruję jeszcze w świecie (akt III, sc.2)



Styl Cześnika i Dyndalskiego - zwykły codzienny język dawnej, niewykształconej, sarmackiej szlachty, pełen porzekadeł w rodzaju mocium panie oraz pewnej nieporadności w wyrażaniu myśli.



Styl Papkina - przesadny, dworsko-klasycystyczny; szczeglnie widoczny, gdy przemawia lub usiłuje być dworny wobec dam (przemowa skierowana do Klary)



Styl wspłczesny pisarzowi - język, ktrym posługują się Podstolina, Klara, Wacław.













Przykadowe prace

Zarzadzanie środowiskiem:normy ISO 14000 i EMAS

Zarzadzanie środowiskiem:normy ISO 14000 i EMAS Odchodząca do historii Europa to wielki niszczyciel przyrody a Europa wspłczesna to lider nowoczesnego podejścia do zarządzania środowiskowego. Charakteryzuje się ono zasadą neutralności - a więc dążeniem do działani...

Analiza wiersza Pszczoły Bolesława Leśmiana

Analiza wiersza Pszczoły Bolesława Leśmiana Bolesław Leśmian był bywalcem uroczysk. Pisał o świecie fantastycznym i zupełnie odrealnionym. Akcja jego utworw często toczy się w zaświatach, na pustkowiach- w miejscach, gdzie człowiek spotyka świat zupełnie...

Romantyczny model miłości - "Śluby panieńskie".

Romantyczny model miłości - "Śluby panieńskie". Fredro ukazuje model miłości odmienny od literatury romantycznej. Miłość nie jest gwałtowna, dojrzewa, o miłość trzeba zabiegać, dbać, wzbudzać u innych. Nie utożsamiać miłości z wz...

Słwka - początkujący

Słwka - początkujący BONJOUR dzień dobry MADAME pani MONSIEUR pan MADEMOISELLE panienka AU REVOIR do widzenia SALUT cześć MES PARENTS rodzice MA MERE mama MON PERE tata MA SOEWR siostra MON FRERE brat MON MARI mąż MA FEMME żona MON AMIE...

Euro sukces czy porażka

Euro sukces czy porażka EURO – sukces czy porażka? 1. Geneza wsplnej waluty Pierwszego stycznia 1999 roku byliśmy świadkami bezprecedensowego wydarzenia w historii pieniądza – poprzez wprowadzenie EURO po raz pierwszy od czasw rzymskich Europa ma wsplny pieniądz. Integracje gos...

Lipiec 1954

Lipiec 1954 Spalone Miasto, 21 lipiec 1945r. Drogi Przyjacielu, Tak długo się nie widzieliśmy… Ostatnio to było w dzień przed Twoją ucieczką, gdybyś tylko wiedział, jak się martwiłam i jak z tęsknoty cierpiałam… Niedawno ktoś mi powiedzi...

Referaty

Referaty Zanieczyszczenia wd naturalnych w przyrodzie i sposoby uzdatniania wody pitnej Woda to życie. Jej wpływ na ludzi i otoczenie jest ogromne, a bez niej nie byłoby na ziemi życia. Jest ona wykorzystywana do rżnych celw m.in. do mycia, prania, czyszczenia, bezpośredniego spożyci...

Rodzaje umw o pracę

Rodzaje umw o pracę Zgodnie z nowym brzmieniem art. 22 k.p. przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do osobistego wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania prac...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry