• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Systemy ...

Nawigacja

Systemy niewolnicze w średniowieczu



Systemy niewolnicze w średniowieczu




1. Pojecie niewolnictwa:



Niewolnictwo to jedna z najstarszych formacji społecznych. Oparta jest na idei wykorzystywania pracy danej osoby lub grupy osb bez wynagrodzenia. Osoby te są zniewolone, to znaczy, że należą do swojego pana, nie mogą zrezygnować z pracy u niego, on zaś może je kupować i sprzedawać.

Niewolnictwo było rozpowszechnione w starożytności w Grecji, Rzymie, Mezopotamii, ich praca była podstawą egzystencji innych grup społecznych. Niewolnicy wywodzili się zazwyczaj z jeńcw wojennych. Z czasem jednak asymilowali się, przyjmując język i obyczaje swojego pana, należąc często do jego "domu". Niewolnicy w Rzymie mogli liczyć na nagrodę za dobrą służbę: uwolnienie, czyli stanie się wyzwoleńcem. Nie cieszyli się oni tymi samymi prawami co obywatele. Na wyzwoleńcach ciążył także obowiązek pomagania byłemu właścicielowi na jego życzenie. Wykwalifikowani niewolnicy przynosili spore korzyści swoim właścicielom, ponadto w ich wyuczenie zainwestowano sporo pieniędzy, przez co panom nie zawsze opłacało się złe traktowanie takich niewolnikw.

Ustrj feudalny wczesnego średniowiecza także był oparty na pewnego rodzaju niewolnikach, chłopach pańszczyźnianych, zobowiązanych do płacenia pańszczyzny i podległych jego sądownictwu. Feudalizm europejski został stopniowo wyparty przez nowy system monetarny. Milowym krokiem było bicie florena. Pozwalał on na bardziej poręczne rozliczenie wartości pracy w przeciwieństwie do pańszczyzny i lenna. Dodatkowo, "Czarna śmierć" spustoszyła Europę i spowodowała niedobr rąk do pracy, a tym samym nowy układ społeczny, gdzie feudalizm nie mgł już funkcjonować.

Mimo tego, Europa (w tym kraje muzułmańskie) korzystała stale z niewolnictwa praktykowanego na innych kontynentach, głwnie w Afryce i Azji (złoto, barwniki, przyprawy). Jeńcy pracowali fizycznie, w kopalniach czy na galerach. Sułtani i inni bogaci muzułmanie stawiali haremy, w ktrych trzymali niewolnice, dostarczające im usług seksualnych. W dzisiejszych czasach rwnież zmusza się kobiety do prostytucji.

Odkrycie Ameryki przez Kolumba w 1492 spowodowało zniewolenie rdzennych mieszkańcw, ktrzy zostali w większości wymordowani w przeciągu kilku - kilkudziesięciu lat, w zależności od rejonu. Niedobr rąk do pracy w nowych koloniach (głwnie plantacje trzciny cukrowej na Karaibach, tytoniu oraz bawełny) spowodował potrzebę importu niewolnikw z Afryki. Nie tylko praca, ale i sami niewolnicy stali się popularnym towarem handlowym europejskich bankierw. Niemniej jednak, chwytaniem niewolnikw zajmowali się głwnie Arabowie.

Kolejny przełom nastąpił w roku 1562, kiedy angielski handlarz niewolnikami, John Hawkins, wymyślił okrężną drogę handlu przez Atlantyk. Kupował towar w Anglii, wymieniał go na niewolnikw w Gwinei (obecnie całe atlantyckie wybrzeże Afryki Środkowej), tych wymieniał na towar w Ameryce, ktry z kolei dostarczał do Anglii. Na każdym etapie uzyskiwał wielokrotne przebicie. Pźniej dodano etap kolonii Ameryki Płnocnej. Szacuje się, że pomiędzy XVI i XIX wiekiem przez Atlantyk przewieziono od 12 do 25 milionw Afrykańczykw. Podczas trwających od 3 do 13 tygodni podrży przez ocean umierało średnio 30% niewolnikw.

Z czasem biali zaczęli zdawać sobie sprawę z niemoralności tego systemu. Pierwszym państwem, ktre formalnie zakazało niewolnictwa była 4 lutego 1794 r. Francja, jednak wkrtce Napoleon Bonaparte przywrcił je (1802). Niewolnictwo zniesiono postanowieniami kongresu wiedeńskiego w 1815. Na stałe jako pierwsza zakazała go Wielka Brytania 25 marca 1807. Idea zniesienia niewolnictwa (abolicjonizm) była jedną z przyczyn wojny secesyjnej w USA. Liga Narodw w roku 1926 zakazała handlu niewolnikami, jednak niewolnictwo przetrwało formalnie aż do połowy XX wieku, Arabia Saudyjska zabroniła go dopiero w 1962 r. Chociaż system ten jest obecnie powszechnie potępiany, to w wielu rejonach świata wciąż istnieje, np. w Brazylii (produkcja tytoniu w Rio Grande do Sul), czy w Afryce (kakao do czekolad).Za wspłczesną formę niewolnictwa uważany jest też międzynarodowy handel dziećmi, jako tanią siłą roboczą, uprawiany głwnie w krajach Azji i Afryki oraz międzynarodowy handel kobietami 1, zmuszanymi przez mafie na całym świecie do prostytucji. Z punktu widzenia gospodarczego niewolnictwo było krytykowane już przez Adama Smitha, ktry wskazywał na nieefektywność tego typu pracy. Potwierdzeniem głoszonych przez niego tez może być fakt, że po zniesieniu niewolnictwa zwiększyła się produkcja.





2. Niewolnictwo w starozytnisci



Niewolnictwo w najstarszych cywilizacjach (Mezopotamia, Egipt) nie miało charakteru masowego - nazywa się je "niewolnictwem pałacowym". Także u Germanw i Słowian nie miało dużego znaczenia. W starożytnej Grecji, Rzymie praca niewolnikw była natomiast podstawą egzystencji innych grup społecznych. Niewolnicy wywodzili się często z jeńcw wojennych. Z czasem jednak asymilowali się, przyjmując język i obyczaje swojego pana, należąc często do jego familii. Często, ku uciesze mieszkańcw miast, niewolnikw wykorzystywano jako gladiatorw. Niewolnicy w Rzymie mogli liczyć na nagrodę za dobrą służbę: uwolnienie, czyli stanie się wyzwoleńcem (uzyskanie wolności osobistej). Na wyzwoleńcach ciążył obowiązek pomagania byłemu właścicielowi; nie posiadali oni ponadto pełni praw obywatelskich (libertas sine suffragio). Wykwalifikowani niewolnicy przynosili spore korzyści swoim właścicielom, ponadto w ich wyuczenie zainwestowano sporo pieniędzy, przez co panom nie zawsze opłacało się złe traktowanie takich niewolnikw.

Niewolnik - inaczej nazywany w Rzymie za "narzędzia mwiące". Całkowicie należał do swojego pana, ten zaś miał prawo traktować jak rzecz. Każdy niewolnik miał plakietkę a na niej "Schwytaj mnie, gdy będę chciał zbiec, i odeślij mnie do mego pana".





3. Istota niewolnictwa





Istota starożytnego niewolnictwa było wykorzystywanie pracy, zdolności i możliwości niewolnika. Każdy z właścicieli wykorzystywal swojego niewolnika w dowolny sposb, nie było normowanego czasu pracy, zakresu wykonywanych robot.



4. Niewolnictwo w starożytnej Grecji:







Cały system społeczny i gospodarczy starożytnej Grecji oparty był na niewolnictwie. Nawet Arystoteles uważał, że niewolnicy są niezbędni, choć jednocześnie ubolewał nad ich losem. Traktował ich jak "żywe narzędzie". Jedynie Platon, kreśląc obraz państwa idealnego, nie widział potrzeby korzystania z pracy niewolnikw. Nie da się ukryć, że bez niewolnikw tak dynamiczny rozwj Cywilizacji Greckiej nie byłby możliwy.







a) Źrdła niewolnikw

Niewolnictwo miało dość szacowną genezę. Początkowo istniał zwyczaj zabijania jeńcw wojennych. W pewnym momencie zrezygnowano z takich praktyk. Darowano jeńcom życie, ale jednocześnie przejmowano ich pod swoją władzę. Przeznaczano ich do pracy na roli lub służby u zwycięzcw. Tak więc początkowo głwnym źrdłem niewolnikw były wojny. Niewolnikami mogli zostać zarwno barbarzyńcy, jak i Grecy. Najwięcej niewolnikw pochodziło z Tracji i wybrzeża Azji Mniejszej. Bardzo często za armią żołnierzy maszerowali handlarze niewolnikw, ktrzy od razu przekazywali ich na targi niewolnikw. Największymi centrami handlu "żywym towarem" w Vw. p.n.e. były Chios, Efez i Delos. Ale praktycznie każde duże miasto miało swj targ niewolnikw.

W miastach greckich powszechna (i legalna) była praktyka porzucania niechcianych dzieci, zwłaszcza dziewczynek. Wystawione przez rodzicw na ulicę automatycznie stawały się niewolnikami i własnością znalazcy. Niewolnikw pozyskiwali też piraci, wyszukujący swych ofiar na dalekich wybrzeżach. Jeszcze innym powodem stania się niewolnikiem mogło być zadłużenie. Prawie w całym Greckim Świecie praktykowano niewolenie zwykłych obywateli, za niespłacone długi. Wyjątkiem były tylko Ateny, w ktrych Solon zakazach tych praktyk, a co więcej - nakazał wyzwolenie wszystkich takich niewolnikw.

Oprcz "typowych" niewolnikw, traktowanych i wymienianych jak towar, istniała jeszcze druga grupa ludzi zniewolonych - poddańcw (chłopw pańszczyźnianych). W odrżnieniu od niewolnikw poddańcy przywiązani byli do ziemi, ktrą wcześniej uprawiali na własny użytek. Na skutek podboju tej ziemi, wolni chłopi stawali się poddanymi najeźdźcw. Od tej pory uprawiali oni tę samą ziemię dla swych panw i nie mogli jej opuścić. Największą grupę poddańcw stanowili heloci w Sparcie. Ale można ich też było spotkać w Attyce. Byli to biedni chłopi, ktrzy stali się poddanymi za niespłacone długi. Z racji wielkich rzesz helotw (było ich w pewnym momencie nawet siedmiokrotnie więcej niż wolnych obywateli) gospodarka Sparty bardziej niż innych miast oparta była na niewolnictwie.

Wśrd niewolnikw ci, ktrzy urodzili się w niewoli stanowili mniejszość. Zdecydowana większość stała się niewolnikami z ludzi wolnych. Odwrotne proporcje dotyczyły poddaństwa - tu z czasem liczba urodzonych w tym stanie przewyższyła liczbę tych, ktrzy stracili wolność. Szacuje się, że w Atenach okresu klasycznego niewolnicy stanowili około 30% ludności. W całej Attyce niewolnikw mogło być nawet 100 tysięcy - i tyle samo wolnych obywateli. W Sparcie helotw było kilkakrotnie więcej niż wolnych obywateli.

b) Życie niewolnikw

Niewolnicy służący w miastach jako pomoc domowa wiedli życie podobne do codziennego życia ubogich obywateli czy metojkw ("obcokrajowcw"). Nie wyrżniali się wśrd ludzi wolnych noszonym ubraniem, choć z reguły musieli nosić krtko obcięte włosy. Niewolnice dzieliły prace i obowiązki ze swoimi paniami. Niewolnik domowy stawał się członkiem rodziny - brał udział w kultach domowych i miał prawo się żenić - jednak zawsze był zależny od swego pana. Niektrzy niewolnicy ateńscy mogli pracować na wpł niezależnie, oddając jednak swemu panu zarobione pieniądze. Czasem mogli zachować dla siebie napiwki. Niewolnik mgł czasem być zarządcą posiadłości ziemskiej, gdzie w zastępstwie właściciela nadzorował prace innych niewolnikw lub sprzedawał plony. Niewolnicy zajmujący się wyłącznie pracą w domu, nie będący źrdłem żadnego dochodu, stanowili symbol bogactwa swoich panw. Przeciętni obywatele ateńscy mogli pozwolić sobie na kilku niewolnikw - najbogatsi nawet 50. Nie posiadanie żadnego niewolnika było oznaką ubstwa.

O wiele trudniejsze warunki życia mieli niewolnicy pracujący w większych grupach na wsi lub w warsztatach rzemieślniczych. Zatrudnieni w rzemiośle wytwarzali głwnie proste przedmioty powszechnego użytku. Istniała też spora grupa niewolnikw stanowiących własność państwa. Pracowali oni pod nadzorem urzędnikw i nie mieli osobistych panw. Byli zatrudnieni przy rżnych pracach porządkowych (sprzątanie ulic), jako nadzorcy miar i wag czy kaci.

Najgorzej wiodło się niewolnikom zatrudnionym w kopalniach. W należących do państwa ateńskiego kopalniach srebra w Laurion w V-IVw. p.n.e. zatrudniano około 30 tysięcy niewolnikw. Wykopaliska archeologiczne na ich terenie ukazały nieludzkie warunki pracy. Niewolnicy (także dzieci) pracowali nawet po 10 godzin czołgając się w ślepych tunelach pozbawionych wentylacji. Taniej było pozwolić niewolnikowi umrzeć i zastąpić go nowym, niż poprawić warunki pracy.

Heloci - zniewoleni przez Spartę dawni mieszkańcy Mesenii i Lakonii - prowadzili dość spokojne życie, jako chłopi pańszczyźniani. Uprawiali oni rolę, ktra kiedyś stanowiła ich własność. Ich podstawowym obowiązkiem było uiszczanie rocznej daniny właścicielowi ziemi w postaci określonej ilości płodw rolnych (jęczmienia, wina czy oliwy). To co pozostawało, miało wystarczyć na utrzymanie ich wraz z rodzinami. Heloci nie mogli być sprzedawani ani zabijani. Mogli posiadać własne dobra ruchome. Stanowili oni własność państwa i tylko ono miało prawo ich uwolnić. Uwolnienie helotw następowało dość często, szczeglnie po odbyciu przez nich służby wojskowej w charakterze hoplitw. Dzieci helotw często wychowywane były z dziećmi spartiatw. Czasem dochodziło też do mieszanych małżeństw wolnych z poddanymi.

Życie niewolnikw było zawsze uzależnione od woli i kaprysw właścicieli. W niektrych miastach jednak otoczeni byli pewną ochroną. W Atenach okresu klasycznego niewolnicy mieli swj kodeks. Prawo chroniło ich przed surowością panw. Nie można było zabić niewolnika bez ważnego powodu. Niewolnicy mogli uczestniczyć w publicznych kultach i mieli wstęp do obiektw sakralnych, ale nie mieli żadnych praw w rządzeniu. W sądach mogli świadczyć w sprawach o zabjstwo, a czasem reprezentować swego pana.

Obdarzeni szczeglnym zaufaniem niewolnicy mogli spodziewać się, że pewnego dnia uzyskają wolność. Właściciele nagradzali w ten sposb dobrą pracę i ofiarną służbę. Niektrzy niewolnicy pracujący w rzemiośle mieli prawo do zachowywania dla siebie napiwkw. Jeśli więc uzbierali odpowiednią sumę mogli sobie kupić wolność. Wyzwolenie odbywało się przez złożenie przez właściciela deklaracji przed sądem lub świadkami albo na mocy testamentu. W Atenach wyzwoleńcy otrzymywali status metojkw - stałych mieszkańcw obcego pochodzenia.





5. Niewolnictwo w starożytnym Rzymie:



Niewolnikami stawali się jency wojenni, ludzie wolni schwytani przez piratw i sprzedani w niewolę, dzieci urodzone przez niewolnicę oraz osoby, ktre nie mogły spłacić długw. Ludzie, ktrzy stracili wolność, trafiali na targ niewolnikw. Handlarze, w zależności od walorw "towaru", zachwalali tężyznę fizyczną, umiejętności bądź wykształcenie. Kupujący mogli więc dokładnie obejrzeć kandydatw i dokonać zakupu zgodnie ze swoimi potrzebami.

Położenie niewolnikw uzależnione było od pracy, ktrą musieli wykonywać. Najgorzej żyło się tym, ktrzy trafiali do kamieniołomw, kopalni bądź wykonywali ciężkie prace polowe. Często zakuci w kajdany, pracowali ponad siły od świtu do nocy. Według niektrych Rzymian niewolnik po pracy powinien być tak zmęczony aby marzyc tylko o śnie. Ci niewolnicy nie mogli liczyć na odpowiednie pozywienie i jakakolwiek opieke. Umierali przedwczesniez powodu niedozywienia, wyczerpania badz chorob. Lepszy lod spotykał niewolnikow pracujacych w warsztatach ziemieslniczych, kucharzy czy sluzbe domowa. Najlepiej natomiast wiodło sie niewolnika wykształconym. Byli wsrod nich muzykanci, pisarze oraz nauczyciele, ktorym właściciele powierzali wychowanie i edukację dzieci bądź prowadzenie ich korepondencji. Przebywając w domu pod okiem pana, niewolnicy byli wprawdzie narażeni na wszelkie jego kaprysy, ale mieli lepsze warunki do zycia: pożywienie, mieszkanie, odzież i lżejszą prace. Niektrzy niewolnicy za wierną służbę otrzymywali wolność. Niewolnicy nie posiadali żadnych praw. Można było nimi nie tylko handlować, ale rwnież surowo karać i zabijać. Piękne niewolnice musiały zostawać kochankami swoich panw. Wszyscy byli oznakowani lub nosili obroże identyfikacyjne, co miało zapobiegać ucieczkom. Lojalni niewolnicy bywali nagradzanani wolnością lub przynajmniej mogli się wykupić. Inni kupowali wolność dzięki walkom gladiatorw lub udziale w wyścigach rydwanw, jeśli je przeżyli.






Przykadowe prace

GATT- Układ Oglny w Sprawie Taryf Celnych i Handlu

GATT- Układ Oglny w Sprawie Taryf Celnych i Handlu GATT- Układ Oglny w Sprawie Taryf Celnych i Handlu (General Agreement on Tariffs and Trade) WTO Światowy system liberalizacji handlu oparty na wspłpracy wielostronnej, powstał na konferencji Hawanie w 1947 roku, kiedy to 21 państw ustalił...

Hydrosfera - bardzo dokładne opracowanie tematu!

Hydrosfera - bardzo dokładne opracowanie tematu! Transpiracja- odparowywanie wody za pośrednictwem ciała organizmw, jej parowanie z powierzchni liści roślin, skry i płuc zwierząt. Obieg wody w przyrodzie (cykl hydrologiczny): Pod wpływem ciepła słonecznego powierzchn...

Napęd hydrauliczny

Napęd hydrauliczny Napęd hydrauliczny - urządzenie służące do przekazywania energii mechanicznej z miejsca jej wytworzenia do miejsca napędzanego za pomocą cieczy. Zasada działania napędw hydraulicznych oparta jest na Prawie Pascala ,ktre mwi , jeżeli na płyn (ciecz...

My z niego wszyscy – konspekt prezentacji obejmującej syntezę twrczości Adama Mickiewicza.

My z niego wszyscy – konspekt prezentacji obejmującej syntezę twrczości Adama Mickiewicza. I Biografia: 1. Od dziecka mieszkał w Zosiu, potem przeprowadził się do Nowogrdka 2. Śmierć Ojca 3. Pochd wojska Napoleońskich 4. Ukończenie podstawwki i g...

Moda w epoce romantyzmu

Moda w epoce romantyzmu Początek XIX wieku otwiera nowy rozdział w dziejach mody. Ubir coraz mniej mwi o pozycji społecznej swego właściciela. Francuscy arystokraci, dbający o czystość swojej sfery, ubolewają, że nie są w stanie ustalić przynależności klasow...

Czasowniki mocne i nieregularne

Czasowniki mocne i nieregularne aufstehen stand auf aufgestanden wstawać s anrufen rief an angerufen dzwonić h anziehen sich zog an sich angezogen sich ubierać się h backen buk gebacken piec h beginnen begann begonnen zaczac h bestehen bestand bestanden składać się h bieten...

Prawo pracy

Prawo pracy l. OGLNE UWAGI O PRAWIE PRACY Podstawowym źrdłem prawa pracy jest kodeks pracy z 1974 r. Kodeks pracy reguluje w sposb kompleksowy wszystkie podstawowe zagadnienia związane z pracowniczymi stosunkami pracy: zasady prawa pracy, formy nawiązania stosunku pracy i jego rozwiązanie, ...

Zamwienia sektorowe

Zamwienia sektorowe Pojęcie zamwienia sektorowego zostało zdefiniowane jako zamwienie realizowane w celu wykonania jednego z typw działalności opisanej w art. 122 ust. 1 Pzp (działalność sektorowa). Wprowadzony został prg, powyżej ktrego udzielane zamwienie sektorowe mus...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry