• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Systemy ...

Nawigacja

Systemy partyjne Słowacji, Słowenii i Węgier



Systemy partyjne Słowacji, Słowenii i Węgier


System partyjny- układ wzajemnych powiązań między partiami politycznymi oraz zachodzące między nimi relacje, zasady i normy regulujące stosunki międzypartyjne oparte na mechanizmie wspłdziałania bądź rywalizacji w walce o władzę państw. Pojawienie się systemu partyjnego związane jest z rozwojem systemu parlamentarnego i wprowadzeniem powszechności prawa wyborczego.



1.System partyjny Słowacji



Wyjście ze stanu sztucznej jednorodności politycznej okresu komunizmu przyniosło w Słowacji naturalny proces pluralizacji politycznej- tworzenie i często przekształcanie się licznych partii politycznych. Wybory do parlamentu odbywają się w oparciu o konkurencyjne programy, co zakłada realizacje polityki koalicyjnych rządw w konfrontacji z opozycją parlamentarną.



Słowacką scenę polityczną cechuje rozdrobnienie i niestabilność, utrudniające drogę do osiągnięcia trwałego reżimu demokratycznego. Zjawisko to można wytłumaczyć oddziaływaniem na system partyjny swoistych czynnikw historycznych, społecznych i gospodarczych.



Wyraźne jest także w społeczeństwie słowackim przywiązanie do idei wolnościowo-narodowych, wzmacnianie niechęcią do mniejszości narodowych i podatności na hasła socjalno-lewicowe. Wszystko to powoduje, że podziały polityczne, ich ostrość stanowią wyraźne differencia specifica Słowacji. Na pierwszym miejscu rysuje się podział na zwolennikw status quo i reform. Dalej- na zwolennikw wolnego rynku i centralnie planowanej gospodarki, czyli daleko posuniętego interwencjonizmu państwowego. Wreszcie społeczeństwo dzieli stopień identyfikacji grupowej, z jednej strony są ci, ktrzy swą przynależność państwową utożsamiają z przynależnością do narodu słowackiego, inni postrzegają się jako członkowie społeczeństwa obywatelskiego.



Można wymienić kilka dominujących rysw słowackiego systemu partyjnego:

1. Większość partii powstało na skutek podziałw partii macierzystych bądź secesji frakcji. Dobrym przykładem jest Demokratyczna Unia Słowacji- plasująca się obecnie bliżej prawicy- ktra powstała z grupy, ktra wystąpiła z HZDS oraz z członkw nacjonalistycznej SNS, ktrzy opuścili swą partie w 1993r.

2. Przeważają niewielkie partie, liczące 10-30 tyś członkw, ktre na użytek wyborw i pracy w parlamencie tworzą pragmatyczne bloki. Prowadzi to częstokroć do braku spjności koalicji parlamentarnych.

3. Większość partii unika jasnego formułowania swego profilu programowego w dziedzinie społeczno-ekonomicznej. Nawet najstarsza ze słowackich partii- HZDS- woli określać się jako ruch szerokiego środka, gdyż dobrze się orientuje, że umiejętna retoryka przynosi częściej sukces wyborczy niż program.

4. Uzyskanie mandatu parlamentarnego z reguły zależy od wysunięcia kandydatury i poparcia jej w kampanii wyborczej przez partie polityczną. Ankietowani posłowie oceniają, że dzieje się tak w 80-85% przypadkw.

5. Od pierwszych wyborw parlamentarnych utrzymuje się wysoka frekwencja wyborcza, ktrej towarzyszy 50-procentowa stałość wyborcza elektoratu.

Wskazane wcześniej specyficzne uwarunkowania powstania i przeobrażeń słowackich partii politycznych i ich systemu sprawiają, że klasyfikacja partii wg. powszechnie przyjmowanych reguł- na prawicowe, lewicowe, centrowe, konserwatywne- jest utrudniona. Partie lewicowe nie mają jednorodnego charakteru, część jest przywiązana do autorytarnych metod sprawowania władzy. Najsilniejsza HZDS bazuje głwnie na hasłach populistyczno-nacjonalistycznych i polityce ograniczonych reform gospodarczych. Zdecydowanie radykalniejsze dwie inne partie- robotnicza i komunistyczna. Nurt lewicowo-demokratyczny- aprobujący szersze reformy ekonomiczne, przystąpienie do Unii Europejskiej- reprezentuje obecnie SDL. Umiejętne łączenie haseł socjalnych z proreformatorskimi w dziedzinie gospodarki oraz decentralizacja w zarządzaniu sprawami publicznymi widoczne są w aktywności SDSS i Partii Zielonych.



Istotnemu wzmocnieniu uległa prawa strona systemu partyjnego. Do tej grupy zaliczyć można kilka, z reguły małych, ale aktywnych partii takich jak: MK, DU, DS, KDH. Hasła sprawnej prywatyzacji, samorządności, praworządności i wejścia do struktur europejskich dobrze łączą programy tych partii, znajdujących co raz szersze poparcie wśrd młodszego pokolenia wyborcw, co pokazały wyniki wyborw parlamentarnych w 1998r. Nie odnotowuje się w ciągu ostatnich lat wymiernego wzrostu popularności partii nacjonalistycznych- SNS czy Partii Agrarnej, chociaż wynik ostatnich wyborw był dla SNS nieco lepszy niż w 1994r.



Fluktuacja słowackiego systemu partyjnego trwa, o czym świadczy powstanie w 1999r. i rosnąca popularność partii Kierunek pod przewodnictwem R. Fico. Sprzyjają temu regulacje prawne dotyczące partii politycznych i prawa wyborczego.







2. System partyjny Słowenii



Pierwsze ugrupowania pojawiły się w Słowenii pod koniec XIX stulecia. Niezależnie od rżnic ideologicznych, ugrupowania konserwatywne, liberalne jak i socjalistyczne głosiły wsplną ideę zjednoczenia społeczności Słowian bałkańskich- przede wszystkim Słoweńcw, Chorwatw i Serbw- w ramach jednego organizmu państwowego.

W okresie II wojny światowej na terenach okupowanych przez hitlerowskie Niemcy i Włochy szczeglną aktywność przejawiły lewicowe ugrupowania- komuniści i chrześcijańscy socjaliści- ktre utworzyły Front wyzwolenia Narodu Słoweńskiego. Formacje zbrojne Frontu wspłpracowały wwczas z jugosłowiańską partyzantką Tito.

Po 1945r. w Socjalistycznej republice Słowenii, analogicznie jak w innych republikach związkowych, funkcjonował system monopartyjny. Jedynym ugrupowaniem politycznym legalnie działającym był Związek Komunistw Słowenii, stanowiący lokalną agendę rządzącego w Federacji Związku Komunistw Jugosławii.

Przełom w tym względzie nastąpił w 1989r., kiedy to Skupsztina Słowenii znowelizowała republikańską Konstytucję z 1974r., wprowadzając do niej zasad pluralizmu politycznego.

W konsekwencji z początkiem 1990r. na słoweńskiej scenie politycznej pojawiły się konkurencyjne wobec Związku Komunistw Słowenii lewicowe ugrupowania: Partia Liberalno-Demokratyczna i Partia Socjalistycznej Słowenii, a także pierwsze ugrupowanie nacjonalistyczne- Słoweńska Partia Ludowa.

Ugrupowania te, lansując program demokratyczny i – co najważniejsze- niepodległościowy, przed planowanymi na kwiecień 1990r. pierwszymi wolnymi wyborami do Skupsztiny utworzyły koalicję wyborczą pod nazwą Demos, co pozwoliło im odnieść sukces wyborczy i obsadzić większość miejsc w parlamencie. W tym samym roku rządzące dotychczas ugrupowanie- Związek Komunistw Słowenii- przekształciło się w Partię Socjaldemokratycznej Odnowy.

Brak wyraźnego unormowania statusu partii politycznych w aktualnej, słoweńskiej Konstytucji, stanowi wyraźny regres w stosunku do wspomnianej już regulacji zawartej w Konstytucji socjalistycznej z 1974r. Tym samym Słowenia jest jednym z niewielu, a może jedynym europejskim państwem postkomunistycznym, ktrego konstytucja nie zawiera- przynajmniej oglnych- postanowień dotyczących funkcji partii, trybu ich zakładania itd.

Analiza wydarzeń, rozgrywających się na słoweńskiej scenie politycznej w ostatnim dziesięcioleciu, pozwala zaliczyć tamtejszy system partyjny do kategorii systemw o wielopartyjności nieustabilizowanej.

W słoweńskiej opinii publicznej co raz częściej pojawiają się głosy krytykujące zarwno system wyborczy, jak i system partyjny, ktry porwnywany jest do włoskiej partitocrazii, gdzie w życiu politycznym dominują wąskie elity kadr partyjnych- mające dostęp do władzy, stanowisk i przywilejw- ktre dla realizacji własnych interesw gotowe są tworzyć wszelkie możliwe alianse polityczne, w oderwaniu od założeń programowych i wbrew oczekiwaniom rozczarowanego elektoratu.

Opierając się wyłącznie na wynikach wyborw do Zgromadzenia Państwowego można by stwierdzić, iż dominującą rolę wśrd ugrupowań politycznych odgrywa lewicowa Liberalna Demokracja Słowenii, ktrej lider- Janez Drnovsek- w latach 1992-2000 czterokrotnie obejmował urząd premiera.

Drugim co do wielkości ugrupowaniem w parlamencie jest obecnie Socjaldemokratyczna Partia Słowenii, kierowana przez Janeza Jansę.

Kolejne miejsca w obecnym parlamencie zajmują:

postkomunistyczna Zjednoczona Lista Socjaldemokratw, na czele z Janezem Kocijancicem

Koalicja: Słoweńska Partia Ludowa z przewodniczącym Marianem Podobnikiem i Słoweńscy Chrześcijańscy Demokraci.

Nowa Słowenia- Chrześcijańska Partia Ludowa, założona latem 2000r. przez ekspremiera Andreja Bajuka.

Demokratyczna Partia Rencistw

radykalnie prawicowa Słoweńska Partia Narodowa, pod przewodnictwem Zmago Jelincica.

Partia Słoweńskiej Młodzieży

Dwa pozostałe miejsca w Zgromadzeniu Państwowym, zgodnie z konstytucją przypadły jednemu przedstawicielowi mniejszości węgierskiej i jednemu przedstawicielowi mniejszości włoskiej.

Spektrum ugrupowań politycznych działających w Słowenii, uzupełniają partie, ktre znalazły się poza parlamentem, czyli:

Zieloni Słowenii- przewodniczący: Vane Gosnik.

Narodowa Partia Demokratyczne- Marian Vidma.

Demokratyczne Partia Słowenii- Tone Persak.

Unia Socjalchrześcijańska- Franc Miklawic.



3. System Partyjny Węgier



Pierwsza znacząca zmiana regulacji prawnych była związana z nowelizacją ustawy o stowarzyszeniach, przyjętej przez rząd w listopadzie 1988r. i uchwalonej przez parlament na początku stycznia 1989r. Akt ten stworzył podstawy prawne do ewolucji dotychczasowych organizacji w kierunku przekształcenia ich w partie polityczne. W ustawie nie przewidziano żadnych ograniczeń nie pozwalających na zakładanie partii politycznych. Okres ten charakteryzował się gwałtownym procesem tworzenia partii politycznych na Węgrzech. Proces ten nie obył się jednak w pierwszym okresie bez represji ze strony władz w stosunku do liderw nowych politycznych ugrupowań, poprzez restrykcyjną interpretację ustawy. Uchwalenie tego aktu spowodowało, że pomiędzy listopadem 1988 a styczniem 1989 roku stare partie polityczne aktywne w latach czterdziestych ponownie zaczęły działać. Proces ten dotyczy rwnież nowych grup, ktre wyłoniły się z ruchw społecznych takich jak: Węgierskie Forum Demokratyczne, Związek Wolnych Demokratw i Związek Młodych Demokratw. Wszystkie te ugrupowania widziały w postanowieniu ustawy podstawy prawne do legalnego organizowania się w partie polityczne. W konsekwencji tego- pomimo istnienia formalnej jednopartyjności- system węgierski przekształcił się w faktyczny system wielopartyjny. Podobnie jak w Polsce, część zachowawcza działaczy partii komunistycznej interpretowała wspomnianą ustawę wąsko i twierdziła, że odnosi się ona jedynie do działań grup interesu, a ustawa o działalności partii politycznych zostanie uchwalona pźniej.

Na kształt obecnego systemu partyjnego Węgier wpływają:

Węgierska Partia Obywatelska- FIDESZ. Jest to partia o programie liberalnym. Utworzona została 30 marca 1988r. i di kwietnia 1995 roku nosiła nazwę Związek Młodych Demokratw. Rozpoczęła swoją działalność jako federacja autonomicznych grup z wieloosobowym kierownictwem. W kwietniu 1993 roku ruch ten z organizacji młodzieżowej przekształcił się w partię polityczną. Obecnym przewodniczącym partii jest Laszlo Kover.

Niezależna Partia Drobnych Rolnikw (FKgP). Została utworzona 18 listopada 1988 roku jako kontynuatorka partii utworzonej w 1930 roku. Po wojnie stanowiła ona najsilniejszą partię Węgier. Inicjatorami reaktywizacji partii byli jej starzy działacze. Głwnym ich żądaniem była reprywatyzacja ziemi i własności znacjonalizowanych po 1947roku. Obecnym przewodniczącym partii jest Peter Szenytgyorgyvolgyi.

Węgierskie Forum Demokratyczne (MDF) rozpoczęło swoją działalność od września 1987 roku jako niezależny ruch opozycyjny. 11 grudnia 1989 roku zarejestrowane zostało jako partia polityczna. Partia ta aż do wyborw w 1994 roku była głwną siłą rządzącą. Po tych wyborach prbowała przejść na pozycje centroprawicowe i stała się bliskim wspłpracownikiem Węgierskiej Partii Obywatelskiej- FIDESZ. Przewodniczącą partii jest Ibolya David.

Węgierska Partia Socjalistyczna (MSZP) utworzona została 7 października 1989 roku na XIV Zjeździe Socjalistycznej Partii Robotniczej. W 1994 roku wygrała wybory parlamentarne i stała się partią rządzącą. Po 1998 roku z powrotem stała się partią opozycyjną. Obecnym przewodniczącym jest La

896c

szlo Kovacs.

Związek Wolnych Demokratw (SZDSZ) jest partią centrowo-liberalną. Partia ta została utworzona w listopadzie 1988 roku przez grupę intelektualistw. Została zarejestrowana jako partia polityczna w październiku 1989 roku. W wyniku licznych sporw wewnątrz partii jej popularność w społeczeństwie znacznie malała, szczeglnie od 1996 roku. Partia ta obecnie znajduje się w opozycji do rządu Viktora Orbania, a jej przewodniczącym jest Gabor Demszky.

Węgierska Partia Sprawiedliwości i Życia (MIEP) została utworzona w czerwcu 1993 roku przez grupę, ktra odeszła z Węgierskiego Forum Demokratycznego. Jej program można zakwalifikować jako prawicowo-nacjonalistyczny. Obecnym przewodniczącym jest IstvanCsurka.

Chrześcijańsko-Demokratyczna Partia Ludowa (KDNP) Jest kontynuatorką antykomunistycznej Demokratycznej Partii Ludowej. Została reaktywowana przez poprzednich członkw partii w czerwcu, a zarejestrowana 30 września 1989 roku.

Związek Agrarny- Narodowa Partia Agrarna (A-NA) Partia powstała w 1989 roku a jej obecnym przewodniczącym jest Jzsef Solnomosi.

Węgierska Demokratyczna Partia Ludowa (MDNP) Została utworzona 6 marca 1998 roku przez grupę działaczy Węgierskiego Forum Demokratycznego. Honorowym pzrewodniczącym jest Iwan Szabo, zaś obecną przewodniczącą Erszebet Pusztaj.

Partia przedsiębiorcw (VP) utworzona ją 20 stycznia 1990 roku, a obecnym jej przewodniczącym jest Jzsef Gonda.

Węgierska Partia Socjaldemokratyczna (MSZDE) utowrzona została 5 października 1993 roku w wyniku połączenia Węgierskiej Partii Socjaldemokratycznej, Niezależnej Partii Socjaldemokratycznej i Socjaldemokratycznej Partii Ludowej. Honorowym pzrewodniczącym partii jest Dezso Guba, zaś urzędującym pzrewodniczącym jest Laszlo Kapolyi.

Wegierska Partia Zielonych (MIP) powstała w listopadzie 1989 roku. Obecnym pzrewodniczącym jest Zoltan Medveczki.





BIBLIOGRAFIA:

1. Ustroje państw wspłczesnych pod redakcją Ewy Gdulewicz

2. Leksykon systemw politycznych- T.Goduń, M.Cygnarowski, S.Dudek, P.Iwaniszczuk.





Przykadowe prace

Organizacje pozarządowe

Organizacje pozarządowe Termin organizacji pozarządowej. Jest to tłumaczenie angielskiego zwrotu nongovernmental organisation - NGO, używanego najczęściej przez Organizację Narodw Zjednoczonych oraz inne instytucje międzynarodowe. Czasem słyszy się też okrślenie organi...

Zakrwawione skrzydła

Zakrwawione skrzydła Zakrwawione skrzydła Anioły mają skrzydła, Dzięki nim unoszą się w powietrzu, Są bez skazy, Białe, złote, srebrne…. Mj Anioł nie ma takich skrzydeł…. Ma je brudne…brudne od cierpie...

Architektura starożytnej Grecji

Architektura starożytnej Grecji Architektura starożytnej Grecji to przede wszystkim liczne świątynie budowane na cześć rżnych bstw. Mimo, że świątynie były rozległe i okazałe to jednak Celli , czyli pomieszczenia kultowe były bardzo wąskie. Uzasadniano ...

Charakterystyka Ani z Zielonego Wzgrza

Charakterystyka Ani z Zielonego Wzgrza Ania była chudą i rudą dziewczyną. Miała bardzo jasną cerę, usianą licznymi piegami. Wiele osb śmiało się z niej, ale tak naprawdę wszyscy zazdrościli jej dość oryginalnego koloru włosw. Niektrzy twie...

Wpływ transportu na środowisko

Wpływ transportu na środowisko Od wiekw ludzkość przemieszczała się z miejsca na miejsce i prowadziła wymianę handlową. Przez stulecia odbywało się to w sposb prymitywny. Podrżowano pieszo lub konno. Towary przewożono rwnież głwnie za pomocą...

Człowiek pod władzą despotyzmu.

Człowiek pod władzą despotyzmu. Człowiek pod władzą despotyzmu. Rozważ problem odwołując się do sceny Sen Senatora oraz innych scen z Dziadw cz. III. Aby zacząć rozważania na temat: Człowiek pod władzą despotyzmu należałoby najp...

Ideologia subkultury metal

Ideologia subkultury metal Ideologia subkultury metal Jak podaje Wikipedia ? wolna internetowa encyklopedia subkultura metal powstała w latach 70?ych ubiegłego wieku, jednak swj ostateczny kształt i popularność zyskała jednak dopiero w następnej dekadzie, dzięki takim zespo ...

Dokonując interpretacji ballady Adama Mickiewicza Romantyczność oraz wiersza Władysława Broniewskiego Ballady i romanse ukaż, na czym polega aluzja literacka.

Dokonując interpretacji ballady Adama Mickiewicza Romantyczność oraz wiersza Władysława Broniewskiego Ballady i romanse ukaż, na czym polega aluzja literacka. Do ballady ?Romantyczność? Adama Mickiewicza nawiązuje utwr ?Ballady i romanse? Władysława Broniewskiego. Poeci wyk...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry