• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Temat lu...

Nawigacja

Temat ludobjstwa poruszany w literaturze wojennej i powojennej



Temat ludobjstwa poruszany w literaturze wojennej i powojennej




Ludobjstwo, najcięższy grzech ludzkości jest tematem niezliczonej ilości dzieł. Wstrząsające historie anonimowych śmierci całych rzesz ludzkich dogłębnie poruszyło wrażliwość świadkw, a nierzadko i ofiar, ktrzy często w poczuciu obowiązku wobec skrzywdzonych, opisywali okrutną rzeczywistość czasw najbardziej bezwzględnych morderstw w historii świata.

Opisywano mechanizm śmierci wykreowany przez Niemcw, potem Rosjan, służący wykorzystaniu materiału ludzkiego, by przynisł jak najwięcej pożytku, a potem pozbawienie go życia w sposb jak najbardziej hurtowy, najmniej kosztowny i kłopotliwy. Oprawcom zarzucano nie tylko sam fakt zabjstwa całych milionw ludzkich istnień, ale rwnież utworzenie całego ładu społecznego podporządkowanego prawom śmierci, warunkw życiowych, w ktrych zamknęli ludzi, pozbawiając ich człowieczeństwa i wszelkiej godności.

Temat ten tak trudny, a jednak konieczny do podjęcia, był rżnie ujmowany przez pisarzy i poetw. Literaturę tę jednak w znacznej mierze cechuje zastosowanie wsplnych technik pisarskich takich jak; lapidarność języka, behawioryzm oraz tworzenie ściśle w zgodności z opisywanymi realiami, powoływanie się na autentyczne zdarzenia, utwory te więc często zaliczane są do literatury faktu.

Do jednych z najważniejszych pozycji wśrd prozy poświęconej tematyce ludobjstwa jest z pewnością zbir opowiadań Tadeusza Borowskiego zatytułowany Pożegnanie z Marią. Autor kreuje tu postać Tadka, ktrej nie utożsamiamy z samym pisarzem, jednak poprzez przeżycia bohatera poznajemy fragmenty przeszłości Borowskiego. W opowiadaniach zastosowana jest taktyka opisywania ludzkich zachowań, ktre ukazują zlagrowanie ludzi poddanych terrorowi. Poznajemy tu wstrząsające historie z życia obozw koncentracyjnych, gdzie rzeź na niewinnych jest zjawiskiem należącym do codzienności, do ktrego też chcąc, nie chcąc obozowicze przyzwyczajają się, zaczynają poddawać się zasadom wyznaczonym przez nadzorujących obz. Historie te ukazują prawdę o tym, do czego zdolny jest człowiek w obliczu zagrożenia życia; Borowski opisuje człowieka wydającego na śmierć własnego ojca, czy kobietę uciekającą przed swoim dzieckiem.

Oto idzie szybko kobieta, śpieszy się nieznacznie, ale gorączkowo. Małe, kilkuletnie dziecko o zarumienionej, pyzatej twarzy cherubinka biegnie za nią, nie może nadążyć, wyciąga rączki z płaczem:

— Mamo, mamo!

— Kobieto, weźże to dziecko na ręce!

— Panie, panie, to nie moje dziecko, to nie moje! — krzyczy histerycznie kobieta i ucieka, zakrywając rękoma twarz. Chce skryć się, chce zdążyć między tamte, ktre nie pojadą autem, ktre pjdą pieszo, ktre będą żyć. Jest młoda, zdrowa, ładna, chce żyć. Ale dziecko biegnie za nią, skarżąc się na cały głos:

— Mamo, mamo, nie uciekaj!

— To nie moje, nie moje, nie!...

W opisywanej rzeczywistości obserwujemy całkowitą degradację wartości, panują tu zasady moralności obozowej. Autor powstrzymuje się od komentarzy, stara się jak najskrupulatniej opisać obz jako laboratorium państwa totalitarnego. Nie osądza nikogo, jest obiektywny, a jego wypowiedzi często nabierają charakteru sprawozdawczego.

Medaliony Zofii Nałkowskiej to relacja kilkunastu świadkw zbrodni hitlerowskich. Autorka posługuje się prostym, dobitnym językiem, nie podaje żadnych własnych refleksji dotyczących opisywanych zdarzeń. Medaliony są więc suchą relacją, ktra w swej prostocie wywołuje piorunujące wrażenie na odbiorcy.

Temat ludobjstwa pojawia się też w prozie Hanny Krall. Reportaż Zdążyć przed panem Bogiem, zawiera w sobie wspomnienia Marka Edelmana, dotyczące powstania w getcie żydowskim. Forma reportażu jest luźna, autorka zezwala osobie odpowiadającej na swobodną wypowiedź. Opowieści lekarza dotyczące czasw wojny poprzeplatane są wspomnieniami o początkach kariery oraz pźniejszej pracy i osiągnięciach w medycynie. Jednym z najważniejszych tematw jest tu wartość życia ludzkiego. Edelman opowiada, że celem ludzi skazanych na śmierć, stało się dążenie do tego, by umrzeć w sposb godny, z bronią w ręku. Chodzi tylko o wybr sposobu umierania. Pźniej dla bohatera życie nabiera większej wagi, jako lekarz jest za nie odpowiedzialny. Nie spotkamy się tu z oceną ludzkich zachowań w trakcie wojny, często ma się wrażenie, że ten doświadczony człowiek nie chce wracać do pewnych zdarzeń, nie uważa tego za potrzebne. Jest skromny, wypowiada się z pokorą, mwi prostym językiem. Jego słowa są świadectwem tego, co działo się w czasach holocaustu, opisuje więc rżne zachowania agresorw, a także nie zawsze chwalebne zachowania ofiar, jednak w swej wypowiedzi unika oskarżania kogokolwiek.

Gustaw Herling-Grudziński, więzień łagrw tak opisywał miejsce, w ktrym się znalazł tu panował inny, odrębny świat, do niczego niepodobny; tu panowały inne, odrębne prawa, inne obyczaje, inne nawyki i odruchy. W opowiadaniach Grudzińskiego bardzo widoczny jest naturalizm, pisarz szczeglnie wyraźnie dostrzega wyniszczenie i zezwierzęcenie ciała ludzkiego, zmuszonego do morderczych robt, w nieprawdopodobnie trudnych warunkach i na nieustającym głodzie. W Innym świecie widoczna jest troska i litość dla wspłtowarzyszy straszliwego losu. Miesza się tu ton bardzo rzeczowy, niemalże bezwzględny i suchy z poetyckimi porwnaniami i opisami. Autor jest zdania, że nie powinno się oceniać zachowań ludzi, ktrzy znaleźli się nieludzkich warunkach, jednakże w ostatnim opowiadaniu nie usprawiedliwia zachowania człowieka, ktry w obronie własnej skazał na śmierć niewinnych ludzi.

Adolf Rudnicki zdając relację z powstania w getcie Warszawskim skupił się głwnie na reakcji ludzi z zewnątrz. W sposb obiektywny przytacza wypowiedzi zarwno tych, ktrych los Żydw przeraża, jak i tych, ktrzy patrząc na płonące getto, ubolewają tylko nad zniszczonymi budynkami. Pisarz pokazuje nam z pewną goryczą, że ludzie nie zawsze są empatyczni wobec cierpienia, czasem po prostu cieszą się z tego, że to nie ich dotknęło…

Temat ludobjstwa znalazł rwnież swe odbicie w poezji. Władysław Broniewski, w wierszu Ballady i romanse opisując ludzki dramat, nawiązuje do twrczości Mickiewicza, a cierpienie dziewczynki Ryfki porwnuje do męki tej samej narodowości Chrystusa; Słuchaj, Jezu, słuchaj Ryfka, sie Juden / za koronę cierniową, za te włosy rude / za to, żeście nadzy, za to, żeśmy winni,/ obojeście umrzeć powinni. Pisarz ukazuje tu bezpodstawne powody, ktrymi kierowano się, wydając wyroki śmierci nawet na nie winnej

Jeden z największych poetw polskich, Tadeusz Rżewicz mwiąc o ludobjstwie, używa języka prostego i skrtowego. Według niego treści tak poważne powinny być powiedziane w sposb dosadny. Nie potrzeba tu nic dopowiadać, gdyż ponure fakty oraz wielki dramat ludzki mwią same za siebie. Mam dwadzieścia cztery lata / ocalałem / prowadzony na rzeź W wierszu Ocalony ukazuje rozgoryczenie człowieka, ktrego młodość mija w atmosferze degradacji wszelkich wartości. Ocalony od śmierci, nie jest tu ocalonym, by żyć, gdyż to, co najistotniejsze wypaliło się w nim i skończyło wraz z wojną. Poezję Rżewicza nazywa się mianem poezji ściśniętego gardła.

Temat ludobjstwa był podejmowany z wielką powagą i pokorą, nie stanowił miejsca do popisu kunsztem literackim, stąd najczęściej napotykamy tu prosty, nieupiększany, czasem nawet sprawozdawczy język. Poeci i pisarze starali się jak najlepiej oddać to, co wiązało się z tragedią milionw ludzi oraz często ich własną. Opisywali zachowania ludzkie zarwno po jednej, jak i drugiej stronie. Rzadko kiedy sądzili, jednak ukazywali swoje przerażenie, niepokj, żal, czy rozpacz, skupiali się na emocjach ludzkich, nie na obrzucaniu winą.






Przykadowe prace

Dlaczego człowiek cierpi?

Dlaczego człowiek cierpi? Bg stworzył człowieka i obdarzył go wolną wolą. Człowiek jednak nie umiał jej dobrze wykorzystać i poprzez swj sprzeciw i grzech odwrcił się od Boga. Boża sprawiedliwość domaga się ukarania za grzechy w tym lub w przyszł...

Rentgenografia strukturalna

Rentgenografia strukturalna Promieniowanie rentgenowskie posiada charakter elektromagnetyczny. Promieniowanie to może być wytworzone przez lampy rentgenowskie, akceleratory oraz źrdła izotopowe. Lampa rentgenowska składa się z cylindra szklanego, wewnątrz ktrego znajdują się...

Rynek papierw wartościowych

Rynek papierw wartościowych Papiery wartościowe Lokaty bankowe (odsetki) Nieruchomości (ziemia, budynki) Waluty obce (stabilna cena, cena w grę) Złoto + kosztowności (preciosa) Biznes Dzieła sztuki Przyczyny inwestowania (lokowania) w papiery warto"...

W czym tkwi istota tragizmu "Antygony" Sofoklesa?

W czym tkwi istota tragizmu "Antygony" Sofoklesa? Sofokles należy do grona trzech najwybitniejszych dramaturgw greckich, obok Ajschylosa i Eurypidesa. Tragedia "Antygona" opiera się na micie dotyczącym dynastii tebańskiej, bohaterką tytułową jest nieszczęsna crka Edypa. Ojciec Antygony n...

"Romeo i Julia"- recenzja

"Romeo i Julia"- recenzja "Romeo i Julia" to najsłynniejszy dramat Williama Szekspira, należący do gatunku określanego tragedią elżbietańską. Tekst ten pisany jest z podziałem na rolę, co sprawia, że nie mamy problemu ze zdefiniowaniem odpowiednich scen. Utwr o...

Elementy romantyczne "Dziadw" cz. III

Elementy romantyczne "Dziadw" cz. III - historyzm (gotycyzm) - wydarzenia mają miejsce w gotyckich zamkach - mieszanie gatunkw literackich (hymn, ballada, pieśń) - ludowość - motyw pustelnicy Ocena postawy młodzieży wileńskiej przebywającej w więzieniu na podsta...

Opis epoki

Opis epoki Pozytywizm Pozytywizm to nazwa epoki historyczno - literackiej występującej jedynie w kulturze polskiej (na zachodzie realizm, naturalizm). Pozytywizm to formacja kulturowa stworzona przez absolwentw Szkoły Głwnej Warszawskiej, ktrzy ukończyli ją w latach 1862 - 1869. Został uk...

CHTEAU D'ANGERS (praca po francusku+ foto)

CHTEAU D'ANGERS (praca po francusku+ foto) Dominant la plaine a 757 metres d'altitude, le chteau du Haut-Konigsbourg est une forteresse construite au XII siecle, reconstruite et modernise a la fin du XV siecle. Abandonne apres 1633, ce chteau fort prestigieux qui avait appartenu aux Hohenstaufen, puis aux Habsbourg au sein du S...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry