• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Teorie zm...

Nawigacja

Teorie zmiany i rozwoju politycznego w XX wieku



Teorie zmiany i rozwoju politycznego w XX wieku


TEORIE ZMIANY I ROZWOJU POLITYCZNEGO

W XX WIEKU



Heraklit, Anaksymander, Arystoteles to klasycy teorii rozwoju, ktrzy wyjaśnili go jako wzrost organizmu społecznego oraz doszukali się analogii pomiędzy społeczeństwem a żywym organizmem. Heraklit uważał, że system polityczny (polis) został ukształtowany poprzez przechodzenie od prostych form do bardziej złożonych. Arystoteles był zdania, że państwo ( polis ) jest wynikiem łączenia elementw w większą całości. Natomiast Św. Augustyn zmianę społeczną pojmował jako drogę od stanu grzechu pierworodnego do stanu zbawienia.

Myśliciele oświeceniowi traktowali zmianę jako postęp zmierzający do ukształtowania bardziej racjonalnego społeczeństwa. Bacon uważał, że społeczeństwo cywilizowane osiągnęło wyższy poziom rozwoju właśnie przez posługiwanie się rozumem. W drugiej połowie XVIII w. Wśrd narodw zamieszkujących Europę pojawił się termin cywilizacja, ktry oznaczał wyższość Europy nad ludami barbarzyńskimi. Koncepcja historii, ktra w tym okresie się kształtowała stanowiła, iż bieg dziejw oznacza stały postęp w sferze materialnej i intelektualnej, przetrwała do XIX w. Jednym z jej teoretykw był K. Marks, ktry uważał , że motorem postępu są rewolucje społeczne ponieważ dzięki nim społeczeństwa przechodzą do coraz wyższych formacji ustrojowych.

Teoria zmiany jako postępu stała się przedmiotem krytyki, szczeglnie w XVIII i XIX w. Krytyka ta nadchodziła ze strony nurtu teoretycznego ponieważ pojmował on zmianę jako proces ewolucji społecznej. W świetle tej teorii rozum nie mgł być czynnikiem powstania państwa ponieważ zarwno rozum jak i państwo rozwijały się rwnolegle (Vico).

Adam Smith, klasyk ekonomii, uważał, że motorem rozwoju jest postęp w podziale pracy oraz wymianie towarw i usług ponieważ te czynniki przyczyniły się do powstania społeczeństwa komercyjnego i jego ekspansji w skali globalnej. Jednak najwybitniejszym teoretykiem ewolucjonizmu społecznego XIX w. Był Herbert Spencer, ktry uważał, że im bardziej złożone są społeczeństwa tym wyżej znajdują się na drabinie rozwoju ewolucyjnego.

Kolejną teoria zmian była teoria modernizacji, ktra stanowiła odpowiedź na ekonomiczne i polityczne wyzwania ery postkolonialnej. Teoria ta uznawała, że modernizacja systemw politycznych polega na coraz większym zrżnicowaniu potrzeb (funkcji) społeczeństwa a także odpowiedniej specjalizacji instytucji politycznych zajmujących się ich realizacją. Deterministyczne podejście w tej teorii pojawia się w tezie o zależności zmian kulturowych i politycznych od zmian technologicznych i organizacyjnych w systemie społeczno – gospodarczym. Przeobrażenie społeczeństwa agrarnego w nowoczesne społeczeństwo przemysłowe miało na celu dostosować zmiany struktur społecznych, politycznych i wartości kulturowych. Modernizacja była procesem ktry niszczył tradycyjne wzory życia społecznego. Teoria modernizacji wskazywała społeczeństwom Azji, Afryki i Ameryki Południowej drogę rozwoju cywilizacyjnego, ktra polegała na przejmowaniu wzorw ekonomicznych, politycznych i kultury politycznej krajw zachodu. Udana modernizacja wymaga utworzenia efektywnych rządw, a co za tym idzie spełnienia wielu innych warunkw – w tym kulturowych. E. Shils zaliczył do nich:

• utworzenie racjonalnego aparatu politycznego, ktry cieszyłby się społeczną legitymizacją

• przygotowanie elit do przyjmowania wartości nowoczesnej kultury zachodniej

• zintegrowanie populacji w jednolite społeczeństwo narodowe

W latach 60tych G.Almond i S.Verba opracowali model kultury obywatelskiej, ktry był kombinacją trzech typw kultury politycznej:

1) parafiański

2) partycypacyjny

3) poddańczy

Dzięki ich połączeniu powstaje sieć orientacji obywatelskich, ktra zapewnia trwałą rwnowagę systemu demokratycznego. Obywatele powinni angażować się w życie publiczne, ale tak by nie stwarzać zagrożeń dla autorytetu efektywnego rządu.

Teoria uzależnienia:

Wyrosła z obserwacji niepowodzeń modernizacyjnych jakie były udziałem większości krajw Trzeciego Świata. Teoria ta utrzymywała, że kraje rozwinięte i nierozwinięte zajmują przeciwległe miejsca w systemie gospodarki światowej oraz ze stosunki ekonomiczne miedzy nimi oparte są na nierwnej wymianie. Według A. Leftwicha w Wielkiej Brytanii teoria ta została potraktowana dosyć sceptycznie jako naiwna, teleologiczna, optymistyczna, mechanistyczna i często imperalistyczna. Na przełomie lat 60tych i 70tych nastąpiła fala krytyki dotycząca właśnie teorii modernizacji i stało się to powodem osłabienia zainteresowania teorią.

Przełom lat 80tych i 90tych stal się dość szczeglny dla badaczy i teoretykw zmiany społeczno – politycznej. Nastąpiła globalizacja gospodarki kapitalistycznej oraz erozja i upadek systemw realnego socjalizmu a także europeizacja systemw prawnych i administracyjnych państw należących do Unii Europejskiej a także krajw kandydujących do Wsplnoty.

Modernizacja i demokratyzacja.

W latach 90tych zaczęto weryfikować hipotezy teoretyczne, a odbyło się to w toku badań komparystycznych nad demokratyzacją systemw politycznych krajw, w ktrych wcześniej istniały reżimy autorytarne. Niektrzy badacze starali się stworzyć operacyjna definicje modernizacji i opisać naturę związkw zachodzących między demokracja polityczną a rżnymi elementami rozwoju społeczno – ekonomicznego. R. Dahl wyrżnił 3 typy cech, ktre mają dodatni związek z demokracją. Jest to :

1) nowoczesność ( wysoki poziom zamożności i dochodw, konsumpcji, edukacji, urbanizacji)

2) dynamika ( mierzona jest stopą wzrostu ekonomicznego i konsumpcji)

3) pluralizm (istnienie wielu stosunkowo niezależnych grup, stowarzyszeń, organizacji i innych podmiotw)

Te 3 grupy czynnikw zagregowane są w jeden syndrom modern dynamic pluralist (MDP).

W miarę jak społeczeństwo rządzone w sposb autorytarny nabywa cechy syndromu MDP, generuje ono presję oddaloną (społeczna, ekonomiczną, kulturową, psychologiczną, polityczną) domagając się praw, swobd obywatelskich, możliwości uczestnictwa w życiu politycznym, wyrażania niezależnych opinii itp..

Analiza procesw zmian skłoniła wielu badaczy do rewizji teorii modernizacji i rozwoju, ktra polegała na odwrceniu sekwencji przyczyn i skutkw w procesie zmiany. Socjocentryczna kategoria rozwoju politycznego ustąpiła miejsca kategorii polityka rozwoju. Pojęcie to skierowało uwagę badaczy w stronę roli polityki, władzy i państwa jako aktywnych podmiotw lub warunkw rozwoju zamiast widzenia w nich pasywnego przedmiotu zmian.

Globalizacja i zmiana polityczna:

Globalizacja jest kompleksowym zespołem procesw ekonomicznych, ktre w ciągu ostatnich 20 lat miały coraz bardziej znaczący wpływ na sferę polityki i kultury. A. Giddens opisał to zjawisko: przyszedł znikąd, aby być wszędzie w ciągu zaledwie jednej dekady.

Według D. Helda globalizacji odnosi się do historycznego procesu, ktry przekształca przestrzenna organizację stosunkw społecznych i transakcji, generując transkontynentalne lub międzyregionalne sieci interakcji oraz władzy.

Held i Giddens są zaliczani do umiarkowanego nurtu globalizacyjnej teorii zmiany, ktry odrzuca poglądy sceptykw oraz reprezentantw radykalnej teorii zmiany politycznej wywołanej przez globalizację. Obaj uważają, że procesy globalizacyjne w ostatnich dwch dekadach uległy gwałtownemu przyspieszeniu.. zdaniem Giddensa globalizacja sprawiła, że państwo stało się ważniejsze niż dawniej . państwa narodowe podlegają procesom zmian pod wpływem procesw globalizacyjnych i zmuszone są so rewidowania swej toższmości. Globalizacja jest uważana za wpływowy czynnik zmian stosunkw politycznych wewnątrz państw. Zmiany pod wpływem globalizacji są dalekie od uniwersalizmu i jednostronności, przebiegają one wielokierunkowo i rodzą rżne skutki w rżnych krajach i kulturach. Wpływ globalizacji na teorię zmiany politycznej jest złożony jaki i sama globalizacja. Niektrzy uważają , że globalizacja narzuca wszystkim krajom uniwersalistyczny kierunek zmian.. w krajach demokratycznych globalizacja stymuluje procesy ewolucji struktur państwowych, zmienia także stosunki między państwem i społeczeństwem obywatelskim, stymuluje procesy integracji regionalnej. Według Helda globalizacja polityczna oznacza zmiany w procesach władzy politycznej, autorytetu i form rządzenia, ktre przebiegają w przestrzeni i czasie. Globalizacja tworzy makrostruktury ekonomiczne, standardy konsumpcji i kultury masowej, uniwersalne wzorce ideologiczne i polityczne, ktre zderzają się z kontekstami narodowymi i lokalnymi, tworząc dialektyczne układy przeciwieństw. Dla niektrych globalizacja stanowi kontynuację modernizacji a dla innych sygnalizuje nadejście ery ponowoczesnej. Krytyczna teoria globalizacji akcentuje stany pośrednie pomiędzy skrajnościami i stara się dociec realnych stosunkw władzy, traktując spr modernizacja/postmodernizm jako problem stanowiący wyzwanie dla nauki.. wielu badaczy jest zdania, że globalizacja kreuje nowe środowisko, ktre wymaga zrewidowania sposobu myślenia o demokracji. D. Held zwraca uwagę, że teoria polityczna w XIX i XXw. traktowała demokrację jako wyłączną domenę państwa narodowego. Źrdeł zmian społeczno – politycznych upatrywano w czynnikach wewnętrznych, w mechanizmach wbudowanych w strukturę społeczeństw.

Kompleksowa teoria systemw a zmiana polityczna:

Teoria ta krytykuje sposb rozumowania teoretykw i komentatorw, ktrzy przedstawiają okres po upadku komunizmu jako koniec historii a demokrację liberalną jako docelowy model organizacji politycznej dla świata, ktry wynika z logiki racjonalności, modernizacji i globalizacji. Nauki społeczne przyjmują ,że społeczeństwa i instytucje podlegają obiektywnym prawom rozwoju, a te prowadzą je w określonym kierunku, w stronę najbardziej racjonalnej formy. Według kompleksowej teorii systemw globalizacji jest uważana za czynnik osłabiania demokratyzacji. Geyer i Rihani wskazują 3 źrdła zagrożeń z jej strony :

1) podtrzymywanie przekonania, że istnieje jakiś docelowy etap rozwoju demokracji

2) pogłębianie nierwności ekonomicznych

3) instalowanie gotowych wzorcw demokracji.

Zagrożenie pierwsze można dostrzec w tzw. konsensualnej polityki, uniwersalnych modeli rozwojowych w rodzaju socjaldemokratycznej trzeciej drogi.

Zagrożenie drugie płynie z wiary elit politycznych w dobroczynne skutki globalizacj

86a8

i. Zagrożenie trzecie bierze się z pojmowania demokratyzacji jako adaptowania zachodnich modeli ustrojowych w krajach nie zawsze przygotowanych do tego pod względem społecznym , ekonomicznym lub kulturowym. A. Rankin

Polski system społeczno – polityczny (od przełomu lat 80tych i 90tych do końca ostatniej dekady XXw. ) był analizowany według paradygmatu linearnego, ktry zakładał progresywną ewolucję systemu ku liberalnej demokracji. Wzory tej demokracji czerpano z literatury zachodniej. Po 12 latach przemian ustrojowych pojawiły się podzielone zdania na temat osiągnięć polskiej transformacji niektrzy socjolodzy są zdania, że w Polsce okres transformacji ustrojowej został już zakończony i paradygmat transformacyjny w badaniach nad zmianą wyczerpał swoją przydatność. M. Ziłkowski wraz z innymi socjologami uważa , że obecne zmiany w Polsce maja charakter modernizacji imitacyjnej, ktra zachodzi w sferze instytucji, wzorw zachowań i wartości. Można także powiedzieć , że w Polsce, z perspektywy teorii modernizacji i rozwoju, modernizacja polityczna wyprzedziła w Polsce proces modernizacji w sferze gospodarczej oraz innych dziedzinach odnoszących się do zycia społecznego. Zmiana polityczna w 1989r. przybrała charakter rewolucyjny, a polegała na przejściu do demokracji proceduralnej. Kilka lat pźniej teoria polskich reform wzbogaciła się o paradygmat europeizacji. Europeizacja jest stymulowana przez procesy globalizacji ekonomicznej i generowany przez nie wzrost konkurencji dla gospodarek europejskich ze strony USA i Japonii a także wielkich korporacji ponadnarodowych. W Polsce od końca lat 90tych europeizacja nabierała coraz większego znaczenia jako paradygmat dla polityki reform gospodarki, prawa i administracji publicznej. Integracja z Unią Europejską stanowi racjonalną wizję urządzenia przyszłości społeczeństwa polskiego.



Przykadowe prace

Streszczenie - Adam Mickiewicz - Dziady cz. III

Streszczenie - Adam Mickiewicz - Dziady cz. III Jest to notatka w postaci ściągi. Zawiera WSZYSTKIE informacje na temat Dziadw. Można potraktować to jako uzupełnienie do zeszytu, zważywszy na to, że są to notatki wiernie przepisane z zeszytu przedmiotowego :P (z racji, i&#...

Trzęsienia ziemi

Trzęsienia ziemi Trzęsienie ziemi to gwałtowne rozładowanie naprężeń powstałych w skorupie ziemskiej w czasie ruchw fragmentw litosfery, ktremu towarzyszy powstanie fal sejsmicznych. Rejestruje się ok. 10 tys. trzęsień ziemi rocznie, z czego najwięcej występuje...

Ten kto kocha swoją celę znajdzie w niej spokj. W jakim sensie Wieża G.H. Grudzińskiego jest dla ciebie inspiracją do rozważań o tajemnicach człowieczeńst

Ten kto kocha swoją celę znajdzie w niej spokj. W jakim sensie Wieża G.H. Grudzińskiego jest dla ciebie inspiracją do rozważań o tajemnicach człowieczeństwa. Wieża Grudzińskiego jest opowiadaniem, ktre porusza wiele istotnych dla każdego cżłowieka problemw....

Dramat romantyczny najzupełniej wyraża sprzeczności świata.

Dramat romantyczny najzupełniej wyraża sprzeczności świata. Romantyzm to formacja kulturowa ukształtowana w pierwszej połowie XIX w. w wyniku przemian spowodowanych przez Wielką Rewolucję Francuską. Stał się on najoglniejszym wyrazem nowych przemian i tendencji, a swoim zas...

Poczet krlw Polski

Poczet krlw Polski MIESZKO I ok. 960-992 Mieszko I był pierwszym historycznym władcą Polski. Przodkiem jego miał być legendarny Piast, dlatego pierwszą dynastię panującą w Polsce nazywano pźniej Piastami. Najstarszy kronikarz polski, Gall Anonim, zapisał imiona przodk...

Nie szata zdobi człowieka

Nie szata zdobi człowieka NIE SZATA ZDOBI CZŁOWIEKA W dzisiejszym świecie ludzi z plastiku, zwracających na siebie uwagę innych trudno pozostać sobą. Telewizja, prasa są przepełnione prżnymi, wypacykowanymi prezenterami i modelkami. Co spowodowało, ż...

Reformacja i kontrreformacja na postawie książki "reformacja, kontrreformacja, tolerancja" Janusza Tazbira

Reformacja i kontrreformacja na postawie książki "reformacja, kontrreformacja, tolerancja" Janusza Tazbira Książka Janusza Tazbira pt. Reformacja, kontrreformacja, tolerancja jako jedna z wielu przedstawia chyba najważniejsze wydarzenia średniowiecza, jakim były reformacja i kontrreformacja. R...

Jestem dzierżawcą świata

Jestem dzierżawcą świata Dzierżawcą jest taka osoba, ktra na mocy umowy dzierżawy uzyskuje cudzą rzecz; dzierżawca ma obowiązek dbać o należyty stan rzeczy i wydać ją w stanie nie pogorszonym. W Biblii też jest umowa dzierżawy I rzekł Bg ,,Oto ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry