• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Tkanka p...

Nawigacja

Tkanka przewodzaca



Tkanka przewodzaca




Przewodzi i rozprowadza po roślinie rżne substancje, dlatego zrżnicowana jest pod względem budowy.

U roślin wyżej zorganizowanych rozwinęły się wiązki sitowo – naczyniowe inaczej łyko – drzewne.

Elementy przewodzące od korzeni przez łodygę do liści wodę wraz z solami mineralnymi nazywają się drewnem. W skład drewna mogą wchodzić m.in. naczynia i cewki. Naczynia i cewki są martwe. Naczynia tworzą długie, silnie zgrubiałe rurki.

Łyko to tkanka przewodząca produkty fotosyntezy (asymilaty) od liści przez łodygę do korzeni. Elementami łyka są rurki sitowe. Ich ściany poprzeczne są podobne do sita. Komrki budujące sita są żywe. Elementy łyka i drewna mogą tworzyć wiązki przewodzące otwarte. Jeżeli między tymi wiązkami występuje tkanka twrcza – miazga, umożliwia ona roślinie przyrost na grubość. Wiązki zamknięte nie posiadają miazgi, a rośliny u ktrych takie wiązki występują nie przyrastają na grubość. Ułożenie wiązek przewodzących w liściu tworzy jego unerwienie.

Tkanka to zespł komrek o podobnej budowie i pełniących określoną funkcję. Tkanki roślinne powstają przez podział pojedynczych komrek twrczych lub ich zespołw. Czynnikiem wpływającym na ich rżnicowanie jest środowisko i pełniona funkcja.

Tkanki przewodzące

- cewki: komrki wydłużone, zgrubiałe, ściany zdrewniałe z jamkami umożliwiającymi przepływ wody z solami mineralnymi

- naczynia: zdrewniałe wzmocnienia, ściany poprzeczne z płytkami perforacyjnymi umożliwiającymi przepływ wody

- komrki sitowe: kształt wrzecionowaty, pola sitowe przewodzące asymilaty

- rurki sitowe: zgrubiałe ściany poprzeczne, płytki sitowe, przez ktre przechodzą plasmodesmy, duża wakuola, brak jądra, komrka przyrurkowia



Tkanki przewodzące są krwiobiegiem rośliny. Przewodzą one wodę i sole mineralne oraz inne asymilanty. Roztwr wodny pobrany przez korzeń jest transportowany do wszystkich organw, w tym także do liści, skąd znaczna ilość wody wyparowuje. Rwnież asymilaty tworzące się w liściach są transportowane do innych organw i tam zostają zużyte do procesw życiowych, bądź zmagazynowane jako materiały zapasowe. Rośliny naczyniowe mają oddzielne tkanki - przewodzące - złożone z wyspecjalizowanych komrek służących do tego celu. Komrki te są zwykle rurkowato wydłużone w głwnym kierunku przewodzenia. Przemieszczanie się roztworw ułatwiają skośne ustawienie ścian poprzecznych albo umieszczone w nich większe lub mniejsze otwory. Dzięki obecności licznych jamek w ścianach wzdłużnych i poprzecznych, komrki tkanki przewodzącej tworzą - w rżnym stopniu - fuzje komrek, powiązane w spoisty system, ciągnący się przez całą roślinę.

Komrki przewodzące rzadko występują oddzielnie, zwykle wchodzą w skład wiązek przewodzących. Ze względu na funkcję, jaką spełniają, dzielimy wiązki na część sitową zwaną łykiem (floemem) oraz część naczyniową zwaną drewnem (ksylemem).



a) drewno (ksylem) - zbudowane jest z cewek naczyń, miękiszu drzewnego i włkien drzewnych. Drewno służy do przewodzenia roztworw wodnych soli mineralnych od korzenia do liści. Proces ten nie wymaga nakładu energii. Spełnia ono ponadto rolę tkanki wzmacniającej.



- Cewki (tracheidy) - są to wydłużone komrki klinowato zachodzące na siebie. Mają zdrewniałe ściany, w ktrych występują jamki lejkowate. Przez te jamki przepływa z cewki do cewki roztwr wodny. Dojrzałe cewki są komrkami martwymi, pozbawionymi protoplastw, przystosowanymi do przewodzenia wody i nadawania roślinom sztywności i mechanicznej wytrzymałości. Po raz pierwszy pojawiły się one u paprotnikw, a najwyższy stopień organizacji osiągnęły u nagonasiennych, np. sosna.



- Naczynia (tracheje) - są ciągami martwych komrek o ścianach zdrewniałych, zaopatrzonych w jamki lejkowate. W trakcie tworzenia się naczyń ściany poprzeczne dzielące komrki - człony naczyń - ulegają resorpcji lub daleko posuniętej perforacji i w konsekwencji powstają długie ciągi rur. Mają one zgrubienia ścian wzdłużnych, przeciwdziałające ich zapadaniu się pod naciskiem. Zgrubienia te ograniczone są zazwyczaj do wąskich odcinkw ściany, natomiast partie ścian nie objęte zgrubieniami są nadal łatwo przepuszczalne dla roztworw wodnych. Zgrubienia ścian komrkowych mogą być wykształcone w postaci pierścieni, spirali lub rżnie ukształtowanej sieci. W związku z tym wyrżniamy naczynia pierścieniowate, spiralne, siatkowate, drabinkowate, schodkowate i jajkowate. Są one charakterystyczne dla roślin okrytonasiennych.





- Włkna drzewne - rozmieszczone są w drewnie pojedynczo lub grupami pomiędzy innymi komrkami tkanki. Występują tylko w drewnie roślin okrytonasiennych. W ścianach ich występują zredukowane jamki lejkowate. Obecność tych jamek wskazuje na to, że one prawdopodobnie rwnież rozwinęły się z cewek. Typowe włkna stanowią martwy i wyłącznie mechaniczny element drewna.



- Miękisz drzewny - składa się z komrek żywych, nieco wydłużonych. Służy przeważnie do gromadzenia materiałw zapasowych i zapewnia łączność z innymi żywymi komrkami w roślinie. Ścianki komrek tego miękiszu podlegają drewnieniu.



b) łyko (floem) - to tkanka w ktrej odbywa się przewodzenie na dalsze odległości organicznych substancji pokarmowych., przede wszystkim cukrw. Głwnym miejscem produkcji tych substancji są liście. To tkanka niejednorodna. Najwyższy stopień specjalizacji i zrżnicowania tej tkanki występuje u okrytozalążkowych. Rurki sitowe mają postać długich przewodw, złożonych z komrek i podzielonych ścianami poprzecznymi. Ściany te są silnie porowate, tworzą rodzaj sit, przez ktre cytoplazma sąsiadujących komrek łączy się ze sobą i ktrędy przenikają asymilaty. Rwnież ściany podłużne zawierają liczne jamki, co pozwala przenikać asymilatom także w kierunku poprzecznym. Poszczeglne komrki są żywe, o ścianach celulozowych. Wyrżniają się one zanikiem (degeneracją) jądra, brakiem mikrotubul, zmniejszeniem ilości rybosomw, występowaniem mitochondriw i plastydw w postaci świadczącej o ich małej aktywności i częściowym zanikiem tonoplastu. Zbudowane jest z rurek sitowych, komrek towarzyszących, miękiszu łykowego i włkien łykowych .

Fragment rurki sitowej na przekroju podłużnym (z prawej) oraz sito widziane z gry



- rurki sitowe - powstają one z nadlegle ułożonych żywych komrek, tzw. członw rurek sitowych. Ściany poprzeczne tych komrek mają pory i nazywane są płytkami sitowymi. Przez te pory przechodzą z jednej komrki do drugiej pasma cytoplazmy, ktrymi transportowane są asymilanty wytwarzane głwnie w liściach i rżne substancje wytwarzane w innych częściach rośliny. W członach rurek sitowych zanika jądro komrkowe i brak jest tonoplastu i dlatego granica miedzy wakuolą a cytoplazmą zanika. W okresie jesiennym rurki sitowe ulegają zazwyczaj zaczopowaniu substancją zwaną kalozą, co wstrzymuje całkowicie krążenie asymilatw. Wiosną kalozą zostaje rozpuszczona przez enzymy i wtedy też przywrcone zostaje krążenie związkw organicznych.



- komrki towarzyszące - Są to komrki żywe, wydłużone, mniejsze od sitowych i ściśle do nich przylegające.



- miękisz łykowy - składa się z cienkościennych, żywych komrek, nie rżniących się budową od komrek miękiszowych otaczających wiązkę. Pełni on funkcje spichrzową i wspłdziała w przewodzeniu substancji organicznych.



- włkna łykowe - są wydłużonymi komrkami, rozmieszczonymi pojedynczo lub rwnież grupowo, wśrd innych tkanek. Komrki włkien łykowych są martwe, o ścianach zdrewniałych, z jamkami prostymi. Są one w łyku elementem mechanicznym, czyli wzmacniają je.





c) wiązki przewodzące - to elementy łyka i drewna występujące obok siebie. W korzeniu łyko i drewno występują na przemian, tworząc proste wiązki łyka i wiązki drewna, zwane promienistymi. W łodydze łyko i drewno tworzą wiązki łyko-drzewne obokleżne lub inaczej kolateralne. W wiązkach tych łyko występuje po stronie zewnętrznej w stosunku do osi organu, drewno od wewnątrz. U nagonasiennych i dwuliściennych łyko i drewno może rozdzielać warstewka kambium. Wiązki takie zwiemy otwartymi. Wiązka niektrych dwuliściennych zawiera dwie warstwy łyka rozdzielonego drewnem. Takie wiązki, np. ziemniaka zwiemy dwustronnymi lub bikolateralnymi. Inną, rzadko spotykaną postać wiązek przewodzących reprezentują wiązki hadrocentryczne i leptocentryczne należące do typu wiązek koncentrycznych. W pierwszych, spotykanych np. u orlicy pospolitej drewno, położone w centrum wiązki, otoczone jest pierścieniem łyka. Natomiast w wiązce leptocentrycznej, występującej m.in. u konwalii majowej centrum wiązki zajmuje łyko, a wokł niego znajduje się pierścień drewna. Łyko jest tkanką o ograniczonej żywotności. Po l-2-letniej działalności poszczeglne komrki tracą turgor i ulegają zgnieceniu, a dana partia łyka zostaje ściśnięta i stanowi wąskie pasemko o słabo zaznaczonej strukturze komrkowej. Natomiast drewno , dzięki silnie zdrewniałym ścianom większości swoich komrek pozostaje w niezmienionej postaci, nawet jeśli przestanie z czasem spełniać funkcje przewodzące. Stąd wynika rżna grubość warstwy łyka i drewna. Zarwno łyko jak też drewno powstają z merystemw pierwotnych (prokambium) bądź wtrnych (kambium). W pierwszym przypadku mamy do czynienia z łykiem i drewnem pierwotnym, w drugim z łykiem i drewnem wtrnym. W ksylemie pierwotnym wyrżniamy dwie części:



- protoksylem - powstaje najwcześniej i składa się z cewek lub naczyń, ktre mają małą średnicę i pierścieniowate albo spiralne zgrubienia, a są otoczone komrkami miękiszowymi zaliczanymi rwnież do protoksylemu. Dzięki takiej budowie elementy protoksylemu są rozciągliwe i nie utrudniają wzrostu organw osiowych na długość.



- metaksylem - składa się głwnie z naczyń otoczonych miękiszem, może jednak zawierać także włkna. Naczynia metaksylemu odznaczają się znaczną średnicą, dzięki czemu metaksylem ma dużo większą niż protoksylem zdolność do podłużnego przewodzenia wody. U okrytonasiennych naczynia metaksylemu są zwykle nierozciągliwe, gdyż mają ścianę wtrną jamkowaną. Dlatego też dojrzewają przeważnie dopiero po zakończeniu wydłużania.



Położenie proto-i metaksylemu w wiązce przewodzącej względem osi pędu lub korzenia może być rżne i zasadniczo trojakie:



- ksylem endarchiczny - protoksylem znajduje się bliżej osi organu,

- ksylem egzarchiczny - protoksylem znajduje się dalej organu osi,

- ksylem mezoarchiczny - otoczony jest od strony wewnętrznej i zewnętrznej przez metaksylem,



Podobnie jak drewno, także łyko pierwotne dzielimy na proto- i metafloem.






Przykadowe prace

Rola lasw i zadrzewień w przeciwdziałaniu powodziom

Rola lasw i zadrzewień w przeciwdziałaniu powodziom Zdrowy las mieszany ma wielkie znaczenie dla utrzymania i tworzenia gleby. Nadziemne części roślin powstrzymują wiatr i chronią glebę przed wywianiem i przesuszeniem. Z chrustu i opadłych liści, przez rozkład powstaje &...

Szkice węglem H. Sienkiewicza

Szkice węglem H. Sienkiewicza "Szkice węglem" H. Sienkiewicza Wawrzon Rzepa, jego niedola: -> ciemny, nie umie czytać, zacofany, prymitywny, naiwny, nieświadomy swoich praw, pogrążony w pijaństwie, bezmyślnie okrutny, -> posiada trzy morgi ziemi, dorabia na utrzymanie rodziny prac...

Otwarty list wyrażający mj stosunek do klonowania.

Otwarty list wyrażający mj stosunek do klonowania. O tym, że klonowanie ludzi jest technicznie możliwe, wiemy od 1996 r., gdy sklonowano owcę Dolly. Było to wielkim triumfem odniesionym w dziedzinie nauk biologicznych, ale musimy pamiętać, że Dolly jest bliźniaczką i to w ...

Recenzja filmu Andrzeja Wajdy ,,Pan Tadeusz".

Recenzja filmu Andrzeja Wajdy ,,Pan Tadeusz". ...,, Spośrd takich pl przed laty, nad brzegiem ruczaju, na pagrku niewielkim, we brzozowym gaju, stał dwr Szlachecki, z drewna, lecz podmurowany; ... i takim chciałabym go widzieć na ,, dużym ekranie . Czy naprawdę znalazł się kto...

Analiza i interpretacja Pieśni XXV Jana Kochanowskiego

Analiza i interpretacja Pieśni XXV Jana Kochanowskiego Jan Kochanowski to polski poeta renesansowy, oraz sekretarz krlewski. Pisał głwnie psalmy, fraszki, pieśni, elegie i treny. Zasłynął dzięki takim dziełom jak ?Odprawa posłw greckich?, oraz ?Psałterz Dawidw?. Znane do...

Jak powstaje film?

Jak powstaje film? Wiele filmw powstaje z zupełnie prostych pomysłw, lecz zanim wejdzie na ekrany przechodzi przez długi, żmudny i skomplikowany proces twrczy z udziałem scenarzystw, producentw, reżyserw, aktorw, pracownikw technicznych i dystrybutorw. Dlatego właśnie produkcja f...

Św. Augustyn, Kartezjusz, Artur Schopenauer

Św. Augustyn, Kartezjusz, Artur Schopenauer ŚW. AUGUSTYN ŻYCIORYS Święty Augustyn, ktry żył w schyłkowym okresie cesarstwa rzymskiego, był największym teologiem swojej epoki. Jego pisma wywierały głęboki wpływ na chrześcijańskie doktryny...

Nierwnosci społeczne. Analiza przypadku

Nierwnosci społeczne. Analiza przypadku Nierwności społeczne. Analiza przypadku. Stratyfikacja społeczna jest bliska człowiekowi od dawien dawna. Nierwności są prawie wszędzie i jednostka ludzka jest tego świadoma, że one istnieją. Od zawsze byli ci...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry