• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Tragedia...

Nawigacja

Tragedia grecka i teatr grecki



Tragedia grecka i teatr grecki




Tragedia



Prehistoria owego gatunku literackiego nie jest dla nas całkiem jawna, ale sporo nawet w pł-mroku możemy wyśledzić. W samej greckiej nazwie tragodia błyska nam jeden z tropw. Znaczy ona: pieśń (ode) kozłw (tragoi). Słyszymy, że już w epoce archaicznej należały do obrzędw ku czci Dionizosa śpiewy chrw i tańce wieśniakw, ktrzy pono występowali przebrani w skry koźle, imitując satyrw. W Atenach śpiewali oni pieśni zwane dytyrambami (dithyramboi), termin w w epoce klasycznej określał pieśni kultowe na cześć Dionizosa, nie żartobliwe, lecz podniosłe, pełne i entuzjazmu, i wzburzenia, przedstawiające cierpienia i radości boga. Arystoteles twierdzi, iż przodownik chru, ktry rozpoczynał taką pieśń, był zapowiedzią aktora tragedii, i że tragedia wyłoniła się z dytyrambu.



Trzeba rzec, iż tragedia była dziełem sztuki, a zarazem obrzędem. W teatrze ateńskim doby klasycznej grywano ją wyłącznie podczas świąt Dionizosa, głwnie na wiosenne Dionizje Wielkie, czyli miejskie, ale także w inne święta ku czci Dionizosa (Lenaje, Antesterie).



Dionizje Wielkie, czyli Miejskie, obchodzono w dniach 8 – 13 miesiąca Elafebolionu (marzec – kwiecień). W pierwszym dniu procesja przenosiła posąg Dionizosa ze świątyni na stoku Akropolu do gaju herosa Akademosa, tu zaś składano hołd bogu i biesiadowano. Następne dnie były porą największego wspłzawodnictwa dramatycznego, wystawiania tragedii i komedii.



Dionizje Małe, czyli Wiejskie, obchodzono w miesiącu Posejdonie (koniec grudnia – początek stycznia). Była to pora otwierania naczyń z młodym winem. Odbywały się wtedy zabawy ludowe, procesje i przedstawienia grup aktorskich, a rwnież tzw. askoliasmos, taniec na workach: uczestnicy prbowali wykonać tańce czy podskoki na skrzanych, nadmuchanych workach po winie, wysmarowanych oliwą, aby były bardziej śliskie.



Lenaje (Lenaia, od wyrazu lenos, tłocznia wina) przypadały w miesiącu Gamelionie (styczeń – luty), kiedy tłoczono wino. Wyprawiano wtedy uczty, na ulicach miasta szumiały wesołe po-chody, w teatrze Dionizosa u stp akropolu odbywało się wspłzawodnictwo dramatyczne, wysta-wiano komedie i tragedie.



Antesterie (Anthesteria, od nazwy miesiąca, w ktrej tkwi wyraz anthe, kwiaty)były najstarszym ze świąt dionizyjskich, w miesiącu Antesterionie (luty – marzec). Odprawiano wwczas symboliczne zaślubiny żony Archonta – Krla z Dionizosem. Trzeci dzień święta oddany był uroczystościom rodzinnym, czci zmarłych.



Struktura tragedii

Pierwszą fazą sztuki był prolog, ktry poprzedzał przedstawienie. Ta przedmowa, wstęp in-formowała widzw o temacie i charakterze utworu. Obserwujemy to zjawisko od V w. p.n.e. Następ-nie wychodził chr śpiewając pieśń wejściową. Ta część to parodos. Pźniej przed widownią ukazy-wali się aktorzy. Były to epeisodiony, ktre możemy nazwać aktami, gdzie odgrywano sceny i dialogi bohaterw. W międzyczasie chr, zajmujący swe miejsce w orchestrze odśpiewywał swe kwestie – stasimony. Na koniec, opuszczając przedstawienie, brzmiał eksodos, czyli pieśń wyjściowa. Występ się kończył. W tragedii występował rwnież komos, czyli lament bohatera.



Teatr grecki

Niezależnie od przemian w konstrukcji teatru, najpierw drewnianego, potem kamiennego, stale było w najważniejszym miejscu widowni siedzisko dla kapłana Dionizosa, a pośrodku orchestry znajdował się ołtarz boga. Widownia (theatron) antycznego teatru składała się z płkolistych, wspinających się w grę rzędw ław, ktre otaczały leżący w dole okrągły plac gładko brukowany, zwany orchestrą, czyli miejscem tańca. Na orchestrze, naprzeciw płkola ław, znajdował się drewniany ba-rak, po grecku skene, z ktrego wyłaniali się aktorzy (po obu stronach skene znajdowały się przybudwki – paraskenia).Aktorzy występowali tylko trzej naraz, ale w rżnych częściach sztuki ten sam aktor mgł odgrywać rżne postacie, wyobrażone rżnymi maskami; występowali aktorzy zawsze w maskach.



Wychodzili z baraku i po odegraniu części sztuki, czyli jednego z epizodw, z powrotem do baraku wchodzili. Przez niemal cały zaś czas trwania przedstawienia znajdował się na orchestrze chr, czyli zespł ludzi – rwnież w maskach – ktrzy wykonywali rodzaj powolnego tańca i do wtru muzyki wygłaszali między poszczeglnymi epizodami poetyckie teksty związane z akcją utworu.



Akompaniatorzy, czyli fletniści i kitarzyści, byli dobrze widoczni dla zgromadzonej ludności. Do występu zakładali wyniosłe i elegancki stroje. Aktorzy zaś na nogach mieli koturny, czyli buty z podeszwami zrobionymi z kilku warstw skry. Dzięki temu postacie były wyższe. Ubierali się w długie stroje, suknie. Maski, jakie nosili uczestnicy chru, czyli choreuci, oraz aktorzy, trzeba uznać za elementy obrzędowe. Maska odgrywała w kulcie dionizyjskim ważną rolę. Były bogato zdobione i wyrażały bliskość ludzi wobec Dionizosa, wyrażały charakter bohatera i jego nastroje: radość, smutek, złość.



Przedstawienia musiały zachować:

- jedność czasu – akcja toczy się w krtkiej rozległości czasowej;

- jedność miejsca – bohaterowie znajdują się w jednym otoczeniu;

- jedność akcji – nie było możliwości przedstawiania wielu wątkw.



Tragedia jako gatunek dramatu



Wyrżnikami rodzaju literackiego, do ktrego należy są przede wszystkim:

- akcja oparta na dialogach bohaterw;

- pem; a wierszem, możliwość wystawienia na scenie;



Bohaterowie tragiczni znajdują się w trudnej sytuacji, są uwikłani w konflikty między własną działalnością a siłami wyższymi: losem, prawami historii czy normą moralną. O położeniu postaci decyduje los, fatum, ktrym kierują Mojry. Istotą tragedii jest konflikt tragiczny. Polega on na istnieniu przeciwstawnych, rwnorzędnych racji, pomiędzy ktrymi nie można wykonać wyboru, ponieważ każde posunięcie prowadzi do zguby. Z tragedii greckiej wywodzi się pojęcie tragizm, czyli nieszczęście, okrutne fatum. Jest to kategoria estetyczna, czyli swoista jakość dzieła. Wywołuje szczeglny los bohaterw, usytuowanych w nierozwiązalnym konflikcie tragicznym. Niezależnie od siły charakteru, od szlachetnych intencji sprowadzają na siebie zgubę.



Kategorią estetyczną tragedii jest rwnież katharsis – oczyszczenie, ktre celowo oddziałowywało na reakcje i przeżycia widzw. Wzbudzało w nich litość i trwogę.



W utworze występuje także ironia tragiczna. Bohater nie wie, że popełnił zbrodnię lub czyn niezgodny z prawem. Jest to przeciwieństwo między świadomością bohatera a jego rzeczywistą sytu-acją.



Tragicy greccy

Ajschylos (525 – 456) – pierwszy z trjcy wielkich tragikw ateńskich. Uważany za twrcę typowej tragedii. Uczestniczył w wojnach perskich. Odnosił kilkakrotne zwycięstwa w agonach. Stworzył 70 tragedii i 20 dramatw satyrowych. Wprowadził na scenę drugiego aktora, umożliwiając odbywanie się dialogw. Zachowało się 7 jego dzieł: Błagalnice, Persowie, Prometeusz sko-wany, Siedmiu przeciw Tebom oraz trylogia Oresteja.



Sofokles (496 – 406) – urodził się w ateńskiej gminie Kolonos. Uczestniczył aktywnie w ży-ciu politycznym Aten jako skarbnik i dwukrotnie jako strategos. Po śmierci uznany za herosa. Napisał około 120 sztuk. 18 razy wygrał w agonach, czyli konkursach komediowych. Polegały one na rywalizacji 3 pisarzy, ktrzy przedstawiali swoje tetralogie (trylogię tragiczną i dramat satyrowy). Z jego dzieł zachowało się jedynie 7 tragedii: Antygona, Krl Edyp, Ajas, Tropiciele, Trachinki, Filoktet, Elektra.



Eurypides (480 – 406) – urodził się, jak powiadano na Salaminie właśnie w dniu wiekopomnej bitwy morskiej. Nie uczestniczył w życiu politycznym, zwolennik demokracji i pokoju, przeciwnik tyranii. Pod koniec życia emigrował do Macedonii. Zasłynął jako twrca portretu psychologicznego, zwłaszcza kobiet. Wystawił 88 utworw, z ktrych zachowało się 17 tragedii i 1 dramat satyrowy: Medea , Cyklop, Hippolitos, Heraklidzi, Herakles, Andromacha, Hekabe, Trojan-ki, Helena, Fenicjanki, Alkestis.






Przykadowe prace

Streszczenie - Opis Hobbita

Streszczenie - Opis Hobbita Głwnym bohaterem powieści Tolkiena ,,Hobbit czyli tam i z powrotem’’ jest Bilbo Baggins. Pochodził on z zamożnej rodziny. Jego rodzicami byli Belledonna Tuk i Bungo Baggins. Bilbo był niskiego wzrostu, mniejszy od krasnoludw ale większy od liliputw, gd...

Polityka zagraniczna Kazimierza Wielkiego

Polityka zagraniczna Kazimierza Wielkiego Kazimierz Wielki był jedynym synem Władysława Łokietka i Jadwigi, księżnej wielkopolskiej. Urodził się 30.IV. 1310 roku w miasteczku Kowal na Kujawach, wyrsł na wysokiego i postawnego mężczyznę, nosił dość dł...

Leasing. Rodzaje leasingu.

Leasing. Rodzaje leasingu. Leasing to forma najmu lub dzierżawy ruchomych środkw trwałych albo nieruchomości, stwarzająca korzystającemu z nich przedsiębiorstwu, możliwość użytkowania bez konieczności nabycia danych dbr. Forma tej działalności ukształto...

Właściwości i zastosowanie ważniejszych soli (azotany, fosforany, chlorki).

Właściwości i zastosowanie ważniejszych soli (azotany, fosforany, chlorki). Sole- związki chemiczne wywodzące z kwasw, ktrych roztwory wodne zawierają kationy metali. Złożone są z atomw metali połączonych z resztami kwasowymi. Sole są ciałami stałymi,...

"Romantyczność" Adama Mickiewicza jako utwr programowy polskiego romantyzmu.

"Romantyczność" Adama Mickiewicza jako utwr programowy polskiego romantyzmu. Utwr ten uznawany był przez romantykw (i jest nadal) za kwintesencję romantyzmu; zawiera on wiele elementw rozwijającej się literatury romantycznej. Irracjonalny stosunek do świata prezentuje Mickiewicz ju&#...

Choroby genetyczne

Choroby genetyczne Jest to schorzenie dermatologiczne. Osoba chora nie wytwarza melaniny (naturalnego barwnika skry). Wyrżniane są dwa rodzaje (wrodzony [uoglniony i częściowy] oraz nabyty) Albinizm wrodzony uoglniony: - choroba determinowana jest przez allel recesywny. - nie poznano jesz...

Recka filmu "Quo Vadis".

Recka filmu "Quo Vadis". W czasie ferii świątecznych miałam okazję zobaczyć świetny film - ekranizację wspaniałej książki Henryka Sienkiewicza pt.: "Quo Vadis". Zaciekawiło mnie, jak reżyser poradzi sobie z ekranizacją tak znanej powieści o tak trudnej...

Wybr nauk Matki Teresy o miłości

Wybr nauk Matki Teresy o miłości Miłość Chrystusa jest zawsze silniejsza niż zło na świecie, musimy więc kochać i być kochani – to takie proste - Nie trzeba robić wielkich rzeczy, wystarczą małe, ale czynione z wielką miłością ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry