• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Translat...

Nawigacja

Translatoryka / podstawy tłumaczenia



Translatoryka / podstawy tłumaczenia




Translatoryka – zbir uoglnień dotyczących tłumaczenia (praktyk tłumaczenia) = translatologia = teoria tłumaczenia

Tłumaczenie – czynność wielowersyjna (wiele opcji tłumaczenia)

Tłumacz = Artysta (twrczy) – tłumacząc coś, tłumaczenie wywiera wpływ na teksty tłumaczenia i tłumacz wybiera sobie wersje tłumaczenia = MA WYBR

Tłumacz

1) Podaje wiele wersji jednego tłumaczenia

2) Umiejętność dobrania właściwej wersji do danej sytuacji

3) Powinien znać pewne typy tekstu



Tłumaczenie: oddanie treści, formy, emocje (teksty artystyczne)





Tłumaczenie - przekodowanie (transformacja)

komunikatu z języka źrdłowego na język docelowy.





Tłumaczenie można rozumieć jako:

- rezultat działania tłumacza

- czynność

- praktykę translatorską.





Rodzaje tłumaczenia:

- międzyjęzykowe (między rżnymi językami, np. krzesło => chair)

- wewnątrzjęzykowe (między rżnymi rejestrami tego samego języka, np.

policjant => glina)

- międzysystemowe/intersemiotyczne (między rżnymi systemami zapisu znakw, np. "trzy grosze"

=> "0,03zł")



Idąc dalej, tłumaczenie międzyjęzykowe dokonuje się z udziałem językw

- żywych (np. polski)

- martwych (np. łacina)

- naturalnych (np. polski)

- sztucznych (esperanto, języki programowania itp. ...oczywiście języki te

można systematyzować bardziej szczegłowo)



W praktyce istnieje też podział na tłumaczenia tekstw:

- mwionych (ustne)

- pisanych (pisemne)



Tłumaczenie ustne:

- symultaniczne (rwnoczesne np. kabinowe, szeptane)

- konsekutywne (następcze - osoba mwiąca wypowiada kilka zdań, a potem robi pauzę, by tłumacz je przełożył)









Można jeszcze dzielić tłumaczenia ze względu na tematykę:

- artystyczne

- publicystyczne

- naukowo-techniczne

- ...



W teorie tłumaczenia wchodzą:

- lingwistyka – w t. t. zaangażowana jest psychologia i psycholingwistyka

Język - ukształtowany społecznie zespł symboli, używanych w procesie komunikowania się zgodnie z obiektywnymi regułami budowania wypowiedzi językowych. Można zatem stwierdzić, że na język składają się dwa elementy:

• zbir znakw

o fonemw (głosek)

o morfemw

o wyrazw

• reguł łączenia znakw

o fonologia

o morfologia

o syntaktyka

o semantyka

Język to sposb przedstawiania przedmiotw, czynności czy abstrakcyjnych pojęć za pomocą umownego systemu dźwiękw bądź znakw.



Językoznawstwo (lingwistyka) jest nauką o języku. Zajmuje się funkcjonowaniem, powstawaniem i rozwojem języka, a także powiązaniami między poszczeglnymi językami.

Kierunki badań językoznawczych można zebrać w trzy następujące przeciwstawne pary: językoznawstwo synchroniczne – językoznawstwo diachroniczne, językoznawstwo teoretyczne – językoznawstwo stosowane oraz makrolingwistyka – mikrolingwistyka.

Językoznawstwo oglne to nauka o uniwersalnych regułach budowy i struktury językw świata, badająca też funkcje języka. Językoznawstwo oglne pojawiło się w związku z potrzebą opisw językw obcych.

Jest zwykle dzielone na szereg dziedzin, stanowiących mniej lub bardziej niezależne kierunki badawcze. Należą do nich:

• fonetyka - nauka o dźwiękach (głoskach, fonach) używanych w poszczeglnych językach świata,

• fonologia - nauka o fonemach, stanowiących podstawowe wzory dźwiękw w danym języku,

• językoznawstwo historyczne - nauka badająca dzieje poszczeglnych językw, a także podobieństwa w słownictwie, gramatyce, słowotwrstwie, składni pomiędzy językami spokrewnionymi,

• morfologia - nauka o wewnętrznej budowie wyrazw,

• pragmatyka - nauka o użyciu wyrazw i wyrażeń (dosłownym, przenośnym itd.) w aktach komunikacji,

• semantyka - nauka badająca znaczenia wyrazw i zdań z nich zbudowanych,

• składnia - nauka badająca sposoby tworzenia zdań z wyrazw,

• stylistyka - nauka badająca style języka.

• typologia językw - nauka badająca cechy gramatyczne występujące we wszystkich językach świata,

Akt mowy (od łac. actus – czyn, ang. speech act) - wypowiedzenie skierowane przez nadawcę do odbiorcy, ktrego celem jest przekazanie komunikatu za pomocą systemu znakw językowych.

Akt mowy dzieli się na dwie fazy: mwienie – faza podstawowa i zrozumienie słw osoby mwiącej – faza wykonana jest przez odbiorcę

en prosty podział zastąpił następnie Austin bardziej rozwiniętą klasyfikacją - wyodrębnił trzy potencjalne aspekty aktw mowy:

1. lokucyjny (tworzenie i artykułowanie wypowiedzi),

2. illokucyjny (intencjonalność wypowiedzi), obecny np. w obietnicach, ostrzeżeniach, prośbach,

3. perlokucyjny (dodatkowe, wtrne oddziaływanie na odbiorcę), obecny wtedy, gdy wypowiedź wywołuje u odbiorcy jakiś efekt (reakcja emocjonalna, wykonanie pewnej czynności).

Teoria aktw mowy opiera się na spostrzeżeniu, iż przy pomocy języka można nie tylko przekazywać informacje, ale i tworzyć fakty społeczne.

• akty bezpośrednie - intencja mwiącego odczytywana jest niezależnie od sytuacji np. Podaj mi szklankę wody.

• akty pośrednie – tekst aktu należy odczytywać kontekstowo, w rżnych sytuacjach tekst może mieć rżne znaczenie, np. okrzyk Och! może być w zależności od związanych z jego wypowiedzeniem okoliczności związany z radością, blem lub strachem.



Mowa jest to używanie języka w procesie porozumiewania się, czyli konkretne akty użycia systemu językowego (złożonego ze znakw i reguł).

Celem mowy jest odbieranie i nadawanie komunikatw w formie przekazw językowych:

• ustnych

• pisemnych

• gestw i mimiki

Mowa spełnia następujące funkcje:

• ekspresyjną - przekazywanie uczuć

• komunikacyjną - informowanie o tym co znamy, widzieliśmy, słyszeliśmy

• regulacyjną - wydawanie i przyjmowanie dyspozycji

Kanał komunikacji to połączenie pozwalające na komunikację pomiędzy dwoma uczestnikami wymieniającymi się informacjami. Każdy przekaz jest wysyłany przez nadawcę oraz odbierany przez adresata wiadomości.



Wypowiedź (inaczej wypowiedzenie) to komunikat językowy lub minimalna jednostka językowa tekstu, ktra przybiera postać pojedynczego zdania lub zbioru takich zdań. Można je wydzielić przez analizę semantyczną lub formalną.







Kompetencja komunikacyjna – jednostkowa umiejętność używania języka odpowiednio do odbiorcy oraz do okoliczności towarzyszących procesowi komunikacji.

1. gramatyczny: umiejętność posługiwania się elementami leksykalnymi i regułami gramatycznymi

2. socjolingwistyczny: umiejętność tworzenia wypowiedzi odpowiednio do rżnych kontekstw społecznych

3. strategiczny: właściwe stosowanie strategii komunikacyjnych

4. dyskursywny: umiejętność łączenia zdań zgodnie z regułami dyskursu



Kod językowy: zbir wyrazw i reguł rządzących ich łączeniem, wsplny dla nadawcy i odbiorcy. Jest warunkiem porozumiewania się, systemem znakw, dzieki ktrym przekazujemy informacje. Najważniejszym kodem jest język.



Funkcje języka – relacje języka do szeroko rozumianego środowiska. Przez środowisko rozumiemy tu świat, rzeczywistość, przyrodę, społeczeństwo, ludzi, struktury społeczne, kulturę, procesy psychiczne, emocje, sytuacje komunikacyjne.

Językowi przypisywane są 3 podstawowe funkcje:

1. Kognitywna – poznawcza, racjonalna. Polega ona na wyrażaniu myśli, sądw, idei, pojęć, ale także na realizowaniu ich. Funkcja ta polega na zdobywaniu wiedzy o świecie. Badają ją: logika, psychologia, filozofia.

2. Społeczna – odzwierciedla miejsce i rolę języka w relacjach społecznych. Język jest narzędziem tworzenia i regulowania relacji społecznych. Jest też najważniejszym narzędziem podziału kompetencji i układu rl społecznych w rżnych sytuacjach. Badają ją: socjologia, psychologia społeczna, medioznawstwo.

3. Afektywna – emotywna, ekspresywna. Jest związana z przekazywaniem emocji. Badają ją: poetyka, literaturoznawstwo, psychologia twrczości.

Wyrżnił 3 podstawowe funkcje języka:

1. Funkcja znaku, przedstawiania, opisywania stanu rzeczy i przedmiotw. Funkcję tę uważa się za najważniejszą dlatego, że tylko języki naturalne pełnią tę funkcję.

2. Funkcja wyrażania siebie, ekspresywne wyrażanie psychologicznych i fizjologicznych cech nadawcy. Znaki występują tu jak symptomy pewnych stanw i cech nadawcy.

3. Funkcja apelacyjna, impresywna, funkcja oddziaływania na odbiorcę za pośrednictwem mwienia. Znak jest tu sygnałem dla odbiorcy np.: stj, chodź.

Te trzy wymienione funkcje opierają się na następujących relacjach: relacji do podmiotu mwienia, relacji do mwiącego, relacji do słuchającego

Możliwa jest przy tym orientacja na:

• nadawcę – funkcja ekspresywna, w ktrej celem komunikatu jest nadawca;

• odbiorcę – funkcja konatywna, impresywna, ktrej istotą jest wpływ na partnera;

• kontekst – funkcja przedstawieniowa (referencyjna, symboliczna), czyli reprezentacja przedmiotw i faktw;

• kod – funkcja metajęzykowa, ktra koncentruje się na samym kodzie (opisuje język);

• kontakt – funkcja fatyczna, czyli nawiązanie i podtrzymywanie kontaktw w społeczeństwie;

• komunikat – funkcja poetycka, czyli operacje ze znakami, z formą językową tekstu, koncentracja uwagi na sposobie mwienia.

M. Halliday, twrca londyńskiej szkoły funkcjonalnej, autorytet w zakresie lingwistyki funkcjonalnej, doszedł do wniosku, że język dzieci ma o wiele więcej funkcji. Są to:

• funkcja interaktywna czyli interpersonalna, np. zabierz!, polegająca na używaniu języka jako narzędzia komunikacji społecznej; w zakresie tej funkcji Halliday rozrżnił funkcję regulacyjną sprowadzającą się do regulowania stosunkw społecznych za pomocą formy przekazywania komunikatw, oraz funkcję indeksową (manifestacyjną), ktra występuje, gdy mwiąc o czymś nadawca wyraża przynależność do pewnej grupy społecznej;

• funkcja reprezentacyjna czyli reprezentacja jakichś stanw rzeczy, np. ba!; obejmuje nazywanie, przedstawianie komunikacji w formie znakw językowych, stanw racjonalnych, a także stany nieracjonalne, emocjonalne

• funkcja tekstowa, polega na organizacji aktw mowy, tekstu, za pomocą wyrazw językowych, a także uporządkowanie w tekście wyrazw funkcyjnych, np. oraz.

Można także wyrżnić funkcje języka, uwzględniając jego wpływ na środowisko:

1. Funkcja nominatywna (przedstawieniowa, metajęzykowa, nazywająca)

2. Funkcja kognitywna (poznawcza, funkcjonalna, encyklopedyczna) to rola języka w procesach poznania świata przez człowieka.

3. Funkcja perceptywna (dekodująca) to rola języka jako środka rozumienia tekstw.

4. Funkcja komunikacyjna (społeczna, pierwotna) umożliwia relacje społeczne, realizowanie wsplnej działalności, podział rl w społeczeństwie. Występuje w kilku rodzajach:

a) Funkcja interaktywna (interpersonalna)

b) Funkcja manifestacyjna (indeksowa)

5. Funkcja aktywna polega na użyciu języka w celu realizacji psychicznej, intelektualnej lub emocjonalnej aktywności człowieka.



Funkcje wypowiedzi

komunikacyjne

Gdy wypowiedzią towarzyszą rozmaite intencje komunikacyjne. Wyrżniamy:

• informacyjna (informatywna) — skupia się na przekazaniu komunikatu.

• ekspresywna — oddziaływanie na emocje.

• impresywna — wywoływanie reakcji.

• fatyczna — przyciąganie uwagi.

• metajęzykowa — skupienie uwagi na kodzie.

• poetycka — skupienie uwagi na walorach estetycznych komunikatu.

oza komunikacyjne

Wypowiedzi jednak mogą służyć nie tylko komunikowaniu w pełnym znaczeniu tego słowa. Funkcje te określamy jako:

• sprawcza (performatywna)

• magiczna

• ludyczna

• prezentatywna (charakteryzująca)





Bariery komunikacyjne

Czynniki, ktre utrudniają zrozumienie przekazu zawartego w wypowiedzi (o charakterze fizycznym i psychologicznym).

• utrudnienia percepcyjne

• wybirczość uwagi

• brak umiejętności decentracji (przyjęcie perspektywy rozmwcy)

• rżnice kulturowe

• stereotypy (chętniej słuchamy osb o wysokim statusie społecznym)

• samopoczucie






Przykadowe prace

Klasa średnia (czy może średnie) w strukturze społeczeństwa polskiego w okresie II RP, PRL, III RP.

Klasa średnia (czy może średnie) w strukturze społeczeństwa polskiego w okresie II RP, PRL, III RP. Nowe klasy średnie oznaczały od czasw sprzed II wojny światowej takie kategorie jak, pracownicy umysłowi rżnych szczebli, w tym menadżerowie, specjaliści z wyks...

Szatan i demon w literaturze i sztuce.

Szatan i demon w literaturze i sztuce. Szatan przez wieki uznawany był za tego, ktry kusi człowieka, czyni zło i jest ojcem grzesznikw. Według Biblii zbuntowany przeciw Bogu anioł, nakłaniający człowieka do grzechu. W literaturze pojawia się jako zło wcielone. W odrżnien...

Biografia - Adam Mieckiwicz

Biografia - Adam Mieckiwicz Był synem Mikołaja Mickiewicza herbu Poraj, adwokata przy sądach niższych w Nowogrdku i komornika mińskiego oraz Barbary z Majewskich. Matka Adama Mickiewicza pochodziła ze starego szlacheckiego rodu - była crką Mateusza Majewskiego herbu Starykoń o...

How often you going to school?

How often you going to school? Kiedy mamy pytanie , ,,How often you going to school?'' odpowiadamy na nie pełnym zdaniem , zachowujc kolejnoć słw. To zdanie znaczy po polsku ,, Jak często chodzisz do szkoły?''. Po polsku odpowiemy ,, Ja chodzę do szkoły codziennie oprcz weekendw'' lub ,, D...

Recenzja sztuki "Tytus Andronikus"

Recenzja sztuki "Tytus Andronikus" Spektakl teatru gdańskiego Wybrzeże pt Tytus Andronikus miał pokazać widzom czasy, w ktrych żył głwny bohater. Miał on rwnież na celu ciekawe przedstawienie celw tamtejszych ludzi. Dzięki temu występowi mięliśmy p...

Analiza i interpretacja tekstu Olgi Tokarczuk Czas Prawieku

Analiza i interpretacja tekstu Olgi Tokarczuk Czas Prawieku Analiza i interpretacja tekstu Olgi Tokarczuk Czas Prawieku Pytania pomocnicze: 1. Dlaczego pisarka nazwała opisywaną przez siebie krainę Prawiekiem? 2. Jakie elementy myślenia mitycznego odnajdujesz we fragmencie prozy Olgi Tokarczuk?...

W obronie Jacka Soplicy

W obronie Jacka Soplicy List stylizowany na fragment Pana Tadeusza Słuchajcie mnie i zważcie, ludu nadobny, Słuchajże mnie każdy, kto jest wieści głodny O losach Soplicy, wąsala wielkiego, Onegdaj też imieniem zdrajcy nazwanego, Czy zasłużył na nie&#...

Izolda Jasnowłosa - charakterystyka.

Izolda Jasnowłosa - charakterystyka. Jedną z głwnych postaci powieści Dzieje Tristana i Izoldy jest Izolda. Była ona crką krla Irlandii, Krlową o złotym warkoczu. Izolda Jasnowłosa była piękną i inteligentną kobietą. Znała się ziołach i dosk...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry