• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Treny wyr...

Nawigacja

Treny wyrazem kryzysu światopoglądowego Jana Kochanowskiego



Treny wyrazem kryzysu światopoglądowego Jana Kochanowskiego




Tales sunt hominum mentes, quali pater ipse

Juppiter auctiferas lustravit lumine terras.

ORSZULI KOCHANOWSKIEJ,

WDZIĘCZNEJ, UCIESZNEJ, NIEPOSPOLITEJ DZIECINIE, KTRA,

CNT WSZYSTKICH I DZIELNOŚCI PANIEŃSKIEJ POCZĄTKI WIELKIE

POKAZAWSZY, NAGLE, NIEODPOWIEDNIE, W NIEDOSZŁYM WIEKU SWOIM,

Z WIELKIM A NIEZNOŚNYM RODZICW SWYCH ŻALEM ZGASŁA

- JAN KOCHANOWSKI, NIEFORTUNNY OCIEC,

SWOJEJ NAMILSZEJ DZIEWCE Z ŁZAMI NAPISAŁ.

NIE MASZ CIĘ, ORSZULO MOJA!

Jan Kochanowski









tren - utwr liryczny o charakterze elegijnym, opłakujący zmarłego oraz sławiący jego zalety i zasługi; wiersz żałobny, lament, żal, epitafium, epicedium.



Słownik języka polskiego, wyd. PWN

Treny zostały wydane po raz pierwszy w 1580 roku, ich napisanie, poprzedziła śmierć najmłodszej creczki Jana Kochanowskiego, dziewczynki bardzo uzdolnionej, radosnej i niejednokrotnie nazywanej przez ojca Safoną Słowiańską. Jej śmierć przyszła niespodziewanie w 1579 roku, był to dla poety ogromny cios.

Jan Kochanowski po tym wydarzeniu czuł się rozbity wewnętrznie. Napisanie trenw było dla niego pewnego rodzaju terapią, ktra uspokoiła go wewnętrznie i sprawiła, że poukładał sobie wszystko w głowie, a także w sercu. Poeta nie pisze w nich o Urszulce, ale o sobie, pełnym żalu człowieku. W trenach I,II i XV przedstawia siebie jako zrezygnowanego ojca, III-VII, występuje jako mędrzec, w trenach IX,X,XI i XVI, opisuje siebie wobec Boga, w trenie XIX jest śniącym człowiekiem. Kochanowski pisząc treny na cześć crki złamał obowiązującą wwczas zasadę o pisaniu utworw na cześć dostojnikw, osb wielkich. Choć z jego punktu widzenia zapewne Urszula była taką właśnie osobą, najważniejszą w jego życiu, wielką jak nikt inny.



Tren pierwszy otwiera cykl 19, napisanych przez poetę. Na początku utworu autor zamieszcza apostrofę do smutku, lamentw, żalu, a także łez Heraklitowych i skarg Symonidowych, co stanowiło bezpośrednie nawiązanie do antyku. Te dwie ostatnie postacie, miały być zapewne uosobieniem samego autora, płaczliwy myśliciel oraz autor utworw żałobnych. Śmierć swej crki przedstawia jako smoka pożerającego słowiki w gnieździe. Ptaszki symbolizują Urszulkę. Zaznacza rwnież, że nie miał on wpływu na to wydarzenie i nie był w stanie mu zapobiec. Kochanowski uważa, że błądzenie człowieka jest błędem. Zastanawia się w swym utworze, czy rozpaczanie nad swoim losem nie jest bezsensowne.

Treny od I do VIII są uwielbieniem delikatnej Urszulki. W trenie piątym poeta porwnuje ją do małej oliwki, ktra obumiera nie mogąc przebić się przez chwasty ciernie. W kolejnym utworze z cyklu, creczka jest Safoną słowieńską. Możliwe, że to porwnanie było związane z planami, ktre miał względem dziewczynki ojciec. Widział w niej dziedziczkę swego poetyckiego talentu. Tren VII rozpoczyna się apostrofą do ubiorw creczki, ktrych dziewczynka już nigdy nie odzieje. Nie tak miała wyglądać jej przyszłość w oczach rozżalonych rodzicw, a posag nie miał służyć jej, zamkniętej w trumnie:



(...) Niestetyż, i posag, i ona

W jednej skrzynce zamkniona!



Tren IX to bezpośrednia apostrofa do mądrości. Poeta wyraża przez nią swoje zwątpienie w wyznawane dotąd wartości. Do tej pory uważał, że posiadanie mądrości życiowej sprawi, że nieprzychylność losu będziemy przyjmować ze stoickim spokojem. W tym utworze podmiot liryczny ironicznie wyśmiewa się z wcześniej głoszonych poglądw, ktre dokładnie opisuje w swych pieśniach. Świadczy o tym fragment: Kupić by cię Mądrości, za drogie pieniądze(..). Ta mądrość, opoka autora, ktra zawsze miała go chronić przed przeciwnościami losu, zawiodła.

W trenie X podmiot liryczny zastanawia się gdzie powędrowała Orszulka, rozważa on Niebo, czyściec, mitologiczne Wyspy szczęśliwe, a także przybranie postaci słowika, unoszącego się wśrd obłokw. W utworze prosi on rwnież swoją najdroższą creczkę o pojawienie się, czy to w śnie, czy jako zjawa.

Kolejny utwr jest pewnego rodzaju punktem kulminacyjnym cyklu. Pierwszy wers przynosi przytoczenie słw Brutusa tyranobjcy (zabił on Juliusza Cezara, sam zaś zginął z rąk jego mściciela Oktawiana Augusta; kiedy umierał miał wypowiedzieć słowa wzgardy dla cnoty, ktrą uznał za niewolnicę Losu):



Fraszka cnota ! - powiedział Brutus porażony...



Następnie podmiot liryczny rozwija tę myśl, opisując fraszkę jako marność. Autor używa w utworze wielu pytań retorycznych, co zwraca uwagę na jego upadek moralny i kryzys światopoglądowy, nastały po tragicznych wydarzeniach. Kochanowski zaczyna wątpić w boską sprawiedliwość i gardzi nią. Śmierć dziecka i rozpacz nią spowodowana doprowadziły początkowo do buntu, zaś pźniej do załamania i utraty wiary w wszelkie wartości. Poeta uważa, że życie cnotliwe nie ma żadnego sensu, ponieważ każdego doświadcza takie same cierpienie i nie ma na to wpływu jego zachowanie. Jednak myślenie to jest wynikiem chwilowego załamania Kochanowskiego.

W kolejnych trenach Kochanowski powoli odzyskuje spokj, a jego złość mija. W utworze XIX charakteryzuje podmiot liryczny stoicki spokj. We śnie ukazuje mu się jego matka z małą Orszulką na rękach, ktra przekonuje go, że dość już łez, a także, iż powinien przyjmować wszystkie przeciwności losu ze spokojem, a także godnie i rozsądnie. Matka mwi mu także, że Orszulce jest po śmierci lepiej, ponieważ nie musi przeżywać trosk ziemskiego życia. Tren XIX daje wskazwkę, jak należy w tym świecie postępować. Trzeba być przygotowanym w życiu zarwno na sukcesy, jak i nieszczęścia. Rozpacz powinna mieć swoje granice, a człowiek powinien znosić los po ludzku, cierpliwie, pogodzony ze swoją śmiertelną naturą.

Cykl dziewiętnastu trenw Jana Kochanowskiego ukazuje poszczeglne etapy kryzysu światopoglądowego poety, zmianę jego poglądw. Kochanowski kochał i cierpiał, a negatywne uczucia, ktre nim targały, po początkowej kulminacji, zostały zastąpione spokojem i wewnętrzną rwnowagą autora. Te dzieła były mu potrzebne, by zrozumiał, że wylewanie łez, nie jest potrzebne, bo jego ukochanej creczce jest teraz lepiej, a przecież właśnie tego zawsze pragnął.






Przykadowe prace

Mitologizacja: ukaż elementy struktury mitycznej w Chłopach Reymonta.

Mitologizacja: ukaż elementy struktury mitycznej w Chłopach Reymonta. Mitologizacja to zabieg stylistyczny, ktry odgrywa ważną rolę w nadawaniu Chłopom charakteru epopei. Polega na przekształcaniu wydarzeń, bohaterw w mit, opowieść zawierającą archetypy postępowa...

Wielocukry i dwucukry

Wielocukry i dwucukry Związki: glukoza, sacharoza, celuloza i skrobia zależą do jednej grupy związkw, zwanych cukrami albo sacharydami. W skład tych związkw wchodzą 3 pierwiastki: węgiel, wodr i tlen, przy czym na ogł stosunek wodoru do tlenu jest taki jak w wodzie 2:...

Instrumenty strunowe

Instrumenty strunowe Instrumenty muzyczne, w ktrych źrdłem dźwięku jest drgająca struna, nazywamy instrumentami strunowymi. W zależności od sposobu wydobycia dźwięku dzielimy je na: a) smyczkowe b) szarpane c) klawiszowe Instrumenty strunowe smyczkowe jest to odmien...

System partyjny Wielkiej Brytanii

System partyjny Wielkiej Brytanii W Wielkiej Brytanii istnieje system dwupartyjny; oznacza to, że mimo działania w państwie wielu partii, tylko dwie najsilniejsze uczestniczą (alternatywnie, zależnie od wynikw wyborw do Izby Gmin) w tworzeniu rządu i sprawowaniu władzy. Na brytyjsk...

Jan Kasprowicz

Jan Kasprowicz Jan Kasprowicz - Poeta, dramaturg, krytyk, tłumacz przedstawiciel Młodej Polski. Urodził się 12 grudnia roku 1860 w Szymborzu na przedmieściach Inowrocławia. Był synem nie zamożnych włościan, analfabetw. Uczył się w pruskim gimnazjum w Inowrocławiu ...

Pan Samochodzik i Templariusze ocena postaci

Pan Samochodzik i Templariusze ocena postaci Literacki Pan Samochodzik przejął wiele cech Zbigniewa Nienackiego (właściwie Zbigniewa Tomasza Nowickiego). Imię Tomasz jest drugim imieniem autora, natomiast inicjały nazwiska bohatera N.N. kojarzą się z nazwiskiem i pseudonimem pisarza...

Pielęgnacja piersi w domu i gabinecie kosmetycznym

Pielęgnacja piersi w domu i gabinecie kosmetycznym BUDOWA PIERSI Pierś kobieca jest zbudowana z gruczołu sutkowego, powięzi i skry, pod ktrą znajduje się warstwa tkanki tłuszczowej rwnej grubości. Ukształtowany gruczoł mleczny dojrzałej kobiety składa s...

REFORMIZM I REWIZJONIZM

REFORMIZM I REWIZJONIZM REFORMIZM I REWIZJONIZM rwnolegle z marksizmem rozwijały się koncepcje socjalizmu reformistycznegoreformizm - kierunek socjalistyczny odrzucający teorię walki klas i rewolucyjnego obalenia kapitalizmu na rzecz jego stopniowych przemian na drodze reform - reformiści nazywani byl...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry