• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Treny wyr...

Nawigacja

Treny wyrazem kryzysu światopoglądowego Jana Kochanowskiego



Treny wyrazem kryzysu światopoglądowego Jana Kochanowskiego




Tales sunt hominum mentes, quali pater ipse

Juppiter auctiferas lustravit lumine terras.

ORSZULI KOCHANOWSKIEJ,

WDZIĘCZNEJ, UCIESZNEJ, NIEPOSPOLITEJ DZIECINIE, KTRA,

CNT WSZYSTKICH I DZIELNOŚCI PANIEŃSKIEJ POCZĄTKI WIELKIE

POKAZAWSZY, NAGLE, NIEODPOWIEDNIE, W NIEDOSZŁYM WIEKU SWOIM,

Z WIELKIM A NIEZNOŚNYM RODZICW SWYCH ŻALEM ZGASŁA

- JAN KOCHANOWSKI, NIEFORTUNNY OCIEC,

SWOJEJ NAMILSZEJ DZIEWCE Z ŁZAMI NAPISAŁ.

NIE MASZ CIĘ, ORSZULO MOJA!

Jan Kochanowski









tren - utwr liryczny o charakterze elegijnym, opłakujący zmarłego oraz sławiący jego zalety i zasługi; wiersz żałobny, lament, żal, epitafium, epicedium.



Słownik języka polskiego, wyd. PWN

Treny zostały wydane po raz pierwszy w 1580 roku, ich napisanie, poprzedziła śmierć najmłodszej creczki Jana Kochanowskiego, dziewczynki bardzo uzdolnionej, radosnej i niejednokrotnie nazywanej przez ojca Safoną Słowiańską. Jej śmierć przyszła niespodziewanie w 1579 roku, był to dla poety ogromny cios.

Jan Kochanowski po tym wydarzeniu czuł się rozbity wewnętrznie. Napisanie trenw było dla niego pewnego rodzaju terapią, ktra uspokoiła go wewnętrznie i sprawiła, że poukładał sobie wszystko w głowie, a także w sercu. Poeta nie pisze w nich o Urszulce, ale o sobie, pełnym żalu człowieku. W trenach I,II i XV przedstawia siebie jako zrezygnowanego ojca, III-VII, występuje jako mędrzec, w trenach IX,X,XI i XVI, opisuje siebie wobec Boga, w trenie XIX jest śniącym człowiekiem. Kochanowski pisząc treny na cześć crki złamał obowiązującą wwczas zasadę o pisaniu utworw na cześć dostojnikw, osb wielkich. Choć z jego punktu widzenia zapewne Urszula była taką właśnie osobą, najważniejszą w jego życiu, wielką jak nikt inny.



Tren pierwszy otwiera cykl 19, napisanych przez poetę. Na początku utworu autor zamieszcza apostrofę do smutku, lamentw, żalu, a także łez Heraklitowych i skarg Symonidowych, co stanowiło bezpośrednie nawiązanie do antyku. Te dwie ostatnie postacie, miały być zapewne uosobieniem samego autora, płaczliwy myśliciel oraz autor utworw żałobnych. Śmierć swej crki przedstawia jako smoka pożerającego słowiki w gnieździe. Ptaszki symbolizują Urszulkę. Zaznacza rwnież, że nie miał on wpływu na to wydarzenie i nie był w stanie mu zapobiec. Kochanowski uważa, że błądzenie człowieka jest błędem. Zastanawia się w swym utworze, czy rozpaczanie nad swoim losem nie jest bezsensowne.

Treny od I do VIII są uwielbieniem delikatnej Urszulki. W trenie piątym poeta porwnuje ją do małej oliwki, ktra obumiera nie mogąc przebić się przez chwasty ciernie. W kolejnym utworze z cyklu, creczka jest Safoną słowieńską. Możliwe, że to porwnanie było związane z planami, ktre miał względem dziewczynki ojciec. Widział w niej dziedziczkę swego poetyckiego talentu. Tren VII rozpoczyna się apostrofą do ubiorw creczki, ktrych dziewczynka już nigdy nie odzieje. Nie tak miała wyglądać jej przyszłość w oczach rozżalonych rodzicw, a posag nie miał służyć jej, zamkniętej w trumnie:



(...) Niestetyż, i posag, i ona

W jednej skrzynce zamkniona!



Tren IX to bezpośrednia apostrofa do mądrości. Poeta wyraża przez nią swoje zwątpienie w wyznawane dotąd wartości. Do tej pory uważał, że posiadanie mądrości życiowej sprawi, że nieprzychylność losu będziemy przyjmować ze stoickim spokojem. W tym utworze podmiot liryczny ironicznie wyśmiewa się z wcześniej głoszonych poglądw, ktre dokładnie opisuje w swych pieśniach. Świadczy o tym fragment: Kupić by cię Mądrości, za drogie pieniądze(..). Ta mądrość, opoka autora, ktra zawsze miała go chronić przed przeciwnościami losu, zawiodła.

W trenie X podmiot liryczny zastanawia się gdzie powędrowała Orszulka, rozważa on Niebo, czyściec, mitologiczne Wyspy szczęśliwe, a także przybranie postaci słowika, unoszącego się wśrd obłokw. W utworze prosi on rwnież swoją najdroższą creczkę o pojawienie się, czy to w śnie, czy jako zjawa.

Kolejny utwr jest pewnego rodzaju punktem kulminacyjnym cyklu. Pierwszy wers przynosi przytoczenie słw Brutusa tyranobjcy (zabił on Juliusza Cezara, sam zaś zginął z rąk jego mściciela Oktawiana Augusta; kiedy umierał miał wypowiedzieć słowa wzgardy dla cnoty, ktrą uznał za niewolnicę Losu):



Fraszka cnota ! - powiedział Brutus porażony...



Następnie podmiot liryczny rozwija tę myśl, opisując fraszkę jako marność. Autor używa w utworze wielu pytań retorycznych, co zwraca uwagę na jego upadek moralny i kryzys światopoglądowy, nastały po tragicznych wydarzeniach. Kochanowski zaczyna wątpić w boską sprawiedliwość i gardzi nią. Śmierć dziecka i rozpacz nią spowodowana doprowadziły początkowo do buntu, zaś pźniej do załamania i utraty wiary w wszelkie wartości. Poeta uważa, że życie cnotliwe nie ma żadnego sensu, ponieważ każdego doświadcza takie same cierpienie i nie ma na to wpływu jego zachowanie. Jednak myślenie to jest wynikiem chwilowego załamania Kochanowskiego.

W kolejnych trenach Kochanowski powoli odzyskuje spokj, a jego złość mija. W utworze XIX charakteryzuje podmiot liryczny stoicki spokj. We śnie ukazuje mu się jego matka z małą Orszulką na rękach, ktra przekonuje go, że dość już łez, a także, iż powinien przyjmować wszystkie przeciwności losu ze spokojem, a także godnie i rozsądnie. Matka mwi mu także, że Orszulce jest po śmierci lepiej, ponieważ nie musi przeżywać trosk ziemskiego życia. Tren XIX daje wskazwkę, jak należy w tym świecie postępować. Trzeba być przygotowanym w życiu zarwno na sukcesy, jak i nieszczęścia. Rozpacz powinna mieć swoje granice, a człowiek powinien znosić los po ludzku, cierpliwie, pogodzony ze swoją śmiertelną naturą.

Cykl dziewiętnastu trenw Jana Kochanowskiego ukazuje poszczeglne etapy kryzysu światopoglądowego poety, zmianę jego poglądw. Kochanowski kochał i cierpiał, a negatywne uczucia, ktre nim targały, po początkowej kulminacji, zostały zastąpione spokojem i wewnętrzną rwnowagą autora. Te dzieła były mu potrzebne, by zrozumiał, że wylewanie łez, nie jest potrzebne, bo jego ukochanej creczce jest teraz lepiej, a przecież właśnie tego zawsze pragnął.






Przykadowe prace

Elastycznosc Cenowa popytu

Elastycznosc Cenowa popytu Elastyczność cenowa popytu. Elastyczność popytu mierzy intensywność reakcji nabywcw na każdą zmianę czynnikw determinujących popyt. Tak, więc elastyczność cenowa popytu pozwoli na zmierzenie siły reakcji kupują...

Jeden dzień z życia Dedala

Jeden dzień z życia Dedala Ach... jakże piękny dzień dzisiaj. Słońce obdarowuje nas swoim blaskiem, świecąc na błękitnym, bezchmurnym niebie. Jest to wręcz idealny dzień na realizację niespodzianki, ktrą już od tak dawna szykuję dla mojego syna...

Van Gogh - Pokj artysty

Van Gogh - Pokj artysty Vincent van Gogh jest bez wątpienia jednym z tych tym malarzy, ktrego obrazy osiągają obecnie najwyższe ceny na aukcjach sztuki. Napisano o nim niezliczoną ilość biografii, artykułw, rozpraw czy nawet nakręcono sporo filmw. Ogromne zainteresowanie i uznani...

Modern developments in English

Modern developments in English Although Received Pronunciation seems to be the most recognizable English accent, only small percentage of population actually uses it. It included the most influential and educated people in public life, whose speeches are usually prestigious. The leveling was no longer commonplace and a number ...

“Who can this man be? -story

“Who can this man be? -story “Who can this man be? Sheila wondered as she looked at the stranger at the front door. Neither a smasher nor a fright, just an average boy from next door. Dressed to kill, he made a rather grotesque expression. It would have been strange if that was the first time, but Sheila exactly ...

Charakterystyka Harpagona

Charakterystyka Harpagona Harpagon to tytułowy bohater komedii Moliera pt. "Skąpiec". Ma skończone sześćdziesiąt lat. Mieszka w Paryżu ze swoimi dziećmi Kleantem i Elizą oraz służbą. W utworze nie ma wiele informacji na temat jego wyglądu. Dzięki...

Znaczenie społeczne i gospodarcze kolonizacji na prawie niemickim.

Znaczenie społeczne i gospodarcze kolonizacji na prawie niemickim. Kolonizacja na prawie niemieckim odbywała się najczęściej w formie przenoszenia już obecnej wsi polskiej na prawo niemieckie albo lokacji nowych wsi na podstawie przywileju wydawanego przez pana. Znacznie społeczne i gospodar...

Ktre utwory o tematyce wojennej i okupacyjnej wywarły na mnie największe wrażenie

Ktre utwory o tematyce wojennej i okupacyjnej wywarły na mnie największe wrażenie Utworw o tematyce wojennej i okupacyjnej jest bardzo wiele. Jak wiadomo każdemu człowiekowi co innego się podoba. Miałam okazję przeczytać znaczną część utworw o tej tematyce, ale ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry