• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Treny wyr...

Nawigacja

Treny wyrazem kryzysu światopoglądowego Jana Kochanowskiego



Treny wyrazem kryzysu światopoglądowego Jana Kochanowskiego




Tales sunt hominum mentes, quali pater ipse

Juppiter auctiferas lustravit lumine terras.

ORSZULI KOCHANOWSKIEJ,

WDZIĘCZNEJ, UCIESZNEJ, NIEPOSPOLITEJ DZIECINIE, KTRA,

CNT WSZYSTKICH I DZIELNOŚCI PANIEŃSKIEJ POCZĄTKI WIELKIE

POKAZAWSZY, NAGLE, NIEODPOWIEDNIE, W NIEDOSZŁYM WIEKU SWOIM,

Z WIELKIM A NIEZNOŚNYM RODZICW SWYCH ŻALEM ZGASŁA

- JAN KOCHANOWSKI, NIEFORTUNNY OCIEC,

SWOJEJ NAMILSZEJ DZIEWCE Z ŁZAMI NAPISAŁ.

NIE MASZ CIĘ, ORSZULO MOJA!

Jan Kochanowski









tren - utwr liryczny o charakterze elegijnym, opłakujący zmarłego oraz sławiący jego zalety i zasługi; wiersz żałobny, lament, żal, epitafium, epicedium.



Słownik języka polskiego, wyd. PWN

Treny zostały wydane po raz pierwszy w 1580 roku, ich napisanie, poprzedziła śmierć najmłodszej creczki Jana Kochanowskiego, dziewczynki bardzo uzdolnionej, radosnej i niejednokrotnie nazywanej przez ojca Safoną Słowiańską. Jej śmierć przyszła niespodziewanie w 1579 roku, był to dla poety ogromny cios.

Jan Kochanowski po tym wydarzeniu czuł się rozbity wewnętrznie. Napisanie trenw było dla niego pewnego rodzaju terapią, ktra uspokoiła go wewnętrznie i sprawiła, że poukładał sobie wszystko w głowie, a także w sercu. Poeta nie pisze w nich o Urszulce, ale o sobie, pełnym żalu człowieku. W trenach I,II i XV przedstawia siebie jako zrezygnowanego ojca, III-VII, występuje jako mędrzec, w trenach IX,X,XI i XVI, opisuje siebie wobec Boga, w trenie XIX jest śniącym człowiekiem. Kochanowski pisząc treny na cześć crki złamał obowiązującą wwczas zasadę o pisaniu utworw na cześć dostojnikw, osb wielkich. Choć z jego punktu widzenia zapewne Urszula była taką właśnie osobą, najważniejszą w jego życiu, wielką jak nikt inny.



Tren pierwszy otwiera cykl 19, napisanych przez poetę. Na początku utworu autor zamieszcza apostrofę do smutku, lamentw, żalu, a także łez Heraklitowych i skarg Symonidowych, co stanowiło bezpośrednie nawiązanie do antyku. Te dwie ostatnie postacie, miały być zapewne uosobieniem samego autora, płaczliwy myśliciel oraz autor utworw żałobnych. Śmierć swej crki przedstawia jako smoka pożerającego słowiki w gnieździe. Ptaszki symbolizują Urszulkę. Zaznacza rwnież, że nie miał on wpływu na to wydarzenie i nie był w stanie mu zapobiec. Kochanowski uważa, że błądzenie człowieka jest błędem. Zastanawia się w swym utworze, czy rozpaczanie nad swoim losem nie jest bezsensowne.

Treny od I do VIII są uwielbieniem delikatnej Urszulki. W trenie piątym poeta porwnuje ją do małej oliwki, ktra obumiera nie mogąc przebić się przez chwasty ciernie. W kolejnym utworze z cyklu, creczka jest Safoną słowieńską. Możliwe, że to porwnanie było związane z planami, ktre miał względem dziewczynki ojciec. Widział w niej dziedziczkę swego poetyckiego talentu. Tren VII rozpoczyna się apostrofą do ubiorw creczki, ktrych dziewczynka już nigdy nie odzieje. Nie tak miała wyglądać jej przyszłość w oczach rozżalonych rodzicw, a posag nie miał służyć jej, zamkniętej w trumnie:



(...) Niestetyż, i posag, i ona

W jednej skrzynce zamkniona!



Tren IX to bezpośrednia apostrofa do mądrości. Poeta wyraża przez nią swoje zwątpienie w wyznawane dotąd wartości. Do tej pory uważał, że posiadanie mądrości życiowej sprawi, że nieprzychylność losu będziemy przyjmować ze stoickim spokojem. W tym utworze podmiot liryczny ironicznie wyśmiewa się z wcześniej głoszonych poglądw, ktre dokładnie opisuje w swych pieśniach. Świadczy o tym fragment: Kupić by cię Mądrości, za drogie pieniądze(..). Ta mądrość, opoka autora, ktra zawsze miała go chronić przed przeciwnościami losu, zawiodła.

W trenie X podmiot liryczny zastanawia się gdzie powędrowała Orszulka, rozważa on Niebo, czyściec, mitologiczne Wyspy szczęśliwe, a także przybranie postaci słowika, unoszącego się wśrd obłokw. W utworze prosi on rwnież swoją najdroższą creczkę o pojawienie się, czy to w śnie, czy jako zjawa.

Kolejny utwr jest pewnego rodzaju punktem kulminacyjnym cyklu. Pierwszy wers przynosi przytoczenie słw Brutusa tyranobjcy (zabił on Juliusza Cezara, sam zaś zginął z rąk jego mściciela Oktawiana Augusta; kiedy umierał miał wypowiedzieć słowa wzgardy dla cnoty, ktrą uznał za niewolnicę Losu):



Fraszka cnota ! - powiedział Brutus porażony...



Następnie podmiot liryczny rozwija tę myśl, opisując fraszkę jako marność. Autor używa w utworze wielu pytań retorycznych, co zwraca uwagę na jego upadek moralny i kryzys światopoglądowy, nastały po tragicznych wydarzeniach. Kochanowski zaczyna wątpić w boską sprawiedliwość i gardzi nią. Śmierć dziecka i rozpacz nią spowodowana doprowadziły początkowo do buntu, zaś pźniej do załamania i utraty wiary w wszelkie wartości. Poeta uważa, że życie cnotliwe nie ma żadnego sensu, ponieważ każdego doświadcza takie same cierpienie i nie ma na to wpływu jego zachowanie. Jednak myślenie to jest wynikiem chwilowego załamania Kochanowskiego.

W kolejnych trenach Kochanowski powoli odzyskuje spokj, a jego złość mija. W utworze XIX charakteryzuje podmiot liryczny stoicki spokj. We śnie ukazuje mu się jego matka z małą Orszulką na rękach, ktra przekonuje go, że dość już łez, a także, iż powinien przyjmować wszystkie przeciwności losu ze spokojem, a także godnie i rozsądnie. Matka mwi mu także, że Orszulce jest po śmierci lepiej, ponieważ nie musi przeżywać trosk ziemskiego życia. Tren XIX daje wskazwkę, jak należy w tym świecie postępować. Trzeba być przygotowanym w życiu zarwno na sukcesy, jak i nieszczęścia. Rozpacz powinna mieć swoje granice, a człowiek powinien znosić los po ludzku, cierpliwie, pogodzony ze swoją śmiertelną naturą.

Cykl dziewiętnastu trenw Jana Kochanowskiego ukazuje poszczeglne etapy kryzysu światopoglądowego poety, zmianę jego poglądw. Kochanowski kochał i cierpiał, a negatywne uczucia, ktre nim targały, po początkowej kulminacji, zostały zastąpione spokojem i wewnętrzną rwnowagą autora. Te dzieła były mu potrzebne, by zrozumiał, że wylewanie łez, nie jest potrzebne, bo jego ukochanej creczce jest teraz lepiej, a przecież właśnie tego zawsze pragnął.






Przykadowe prace

Symbole i oznaczenia zagrożeń chemicznych

Symbole i oznaczenia zagrożeń chemicznych Symbole i oznaczenia zagrożeń chemicznych Codziennie spotykamy w swoim otoczeniu substancje chemiczne. Nie każdy wie jakie są skutki nie umiejętnego używania, przechowania, możliwego spożycia bądź kontaktu za skr...

Ankieta na temat bezpieczeństwa ucznia

Ankieta na temat bezpieczeństwa ucznia 1.Czy spotkałeś się w ostatnich miesiącach z przemocą fizyczną lub psychiczną a) Tak b) Nie 2.Zaznacz, wjaki sposb uczesniczyłeś w tych zdarzeniach. a) byłem świadkiem przemocy b)byłem osobą po...

"Lalka"- powieść o miłości, powieść o narodzinach polskiego kapitalizmu, powieść - panorama społeczna. Ktre z tych określeń uważasz za najt

"Lalka"- powieść o miłości, powieść o narodzinach polskiego kapitalizmu, powieść - panorama społeczna. Ktre z tych określeń uważasz za najtrafniejsze? Powieść pt. Lalka autorstwa Bolesława Prusa powstała u schyłku lat osiemdziesiątych zesz...

Mein Tag- Mj dzień

Mein Tag- Mj dzień Mein Tag Ich bin Agnieszka. Ich versuche euch meinen normalen Tag zu beschreiben. Ich stehe jeden Tag um 6:00 Uhr auf. Nur Wochenende stehe ich spter auf. Ich mache meine Toilette. Dann esse ich sandwiches und trinke Tee zur mein Frhstck. Nach dem Frhstck ziehe ich mich schnell an. Ich nehme meine Schu...

Wojna Trojańska

Wojna Trojańska To streszczenie kieruję przede wszystkim dla uczniw, ktrzy podobnie jak ja nie lubią czytać książek, Ba! nie lubią czytać smętnych opracowań w nudnych książkach, ktre uważają się za przyjaciela każdego ucznia. Postaram się w j...

Produkcja cegły czerwonej

Produkcja cegły czerwonej 1. Przemysł ceramiki budowlanej Przemysł ceglarski produkuje elementy ceramiczne, wypalane z gliny, ktre służą do wznoszenia i krycia budowli i dlatego nazywany jest często przemysłem ceramiki budowlanej. Podstawowymi wyrobami tego przemysłu są...

Spr cesarstwa z papiestwem o inwestyturę.

Spr cesarstwa z papiestwem o inwestyturę. Inwestytura uroczyste nadanie lenna w zamian za lojalność i posłuszeństwo . W skład inwestytury wchodziło prawo do zarządzania określonym obszarem z władzą sądzenia, karania, i pobierania podatkw (rdzeń inwestytury ...

Kultura zachowań w firmie

Kultura zachowań w firmie WSTĘP Kultura organizacyjna firmy to wszystkie zachowania pracownikw związane z wykonywaniem rutynowych zadań, rozwiązywaniem problemw i konfliktw. Materialny aspekt kultury firmy rwnież silnie wpływa na zachowania pracownikw. Eleganckie biuro, funkcjonalna org...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry