• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Unia Eur...

Nawigacja

Unia Europejska



Unia Europejska




1. Historia Unii Europejskiej



Podziały w Europie były źrdłem napięć, wrogości i wojen. Sprawiły one, że aż do okresu po II wojnie światowej rywalizacja i nieufność rządziły stosunkami większości krajw. II wojna światowa spowodowała, iż zniszczeniu uległo wiele gospodarek krajw europejskich i w celu ratowania tych gospodarek większość rządw europejskich zaciągnęła poważne pożyczki w stanach Zjednoczonych ameryki Płnocnej. Wojna natomiast spowodowała, że USA poważnie rozbudowały swj potencjał gospodarczy i po zakończeniu wojny, rozpoczęły ekspansję na rynki europejskie, ktre stały się ich głwnymi rynkami zbytu. W ten sposb Europa straciła swoją dominującą pozycję na rynku na rzecz USA. Produkcja przemysłowa Europy Zachodniej przed II wojną światową w skali światowej wynosiła ok. 45%, natomiast już w 1948 roku ten udział zmalał do zaledwie 32,2% na rzecz USA, ktre już wtedy swoją produkcja przemysłową zaspokajały 58,2% rynku. Dodatkowym "ciosem" dla gospodarek europejskich było faktyczne podzielenie Europy na dwie części, a mianowicie część zachodnią i blok wschodni będący pod wpływem Związku Radzieckiego.

Wszystkie te czynniki spowodowały nasilenie się tendencji integracyjnych w Europie. 19 września 1946 roku Winston Churchill przedstawił w Zurychu program utworzenia Stanw Zjednoczonych Europy, ale pierwszymi poważnym akcentami mającymi na celu scalenie krajw europejskich było udzielenie krajom europejskim ekonomicznego wsparcia (plan Marshala, 1948), powstanie Unii Celnej Beneluksu (Belgia, Holandia, Luksemburg - 01.01.1948) oraz zawarcie 4 kwietnia 1949 roku Paktu płnocnoatlantyckiego, ktre zostało podpisane przez 10 krajw europejskich oraz przez USA i Kanadę. Pakt ten powołał do życia Organizację Paktu Płnocnego Atlantyku (w skrcie od angielskiego NATO). Utworzenie tej organizacji było popierane przez USA, gdyż pomimo niektrych akcentw antyamerykańskich, oznaczało jednak gwarancję spłaty długw zaciągniętych po wojnie przez kraje europejskie w USA, uzyskanie sprzymierzeńca w walce z ZSRR oraz, co najważniejsze, zwiększenie zdolności importowej Europy Zachodniej. Wielka Brytania i USA dążyły jednak do wyciągnięcia w ramy NATO także Niemiec Zachodnich oraz na zniesieniu ograniczeń w produkcji stali, ktre po wojnie zostały nałożone na Niemcy w celu demilitaryzacji tego kraju. Państwa te bowiem uznały, iż system obronny Europy nigdy nie będzie w pełni efektywny bez uczestnictwa w nim Niemiec. Sytuacja taka spowodowała wzrost obaw ze strony Francji, gdyż mogła ona spowodować ekspansje gospodarczą Niemiec oraz zmniejszenie francuskiego węgla do Lotaryngii, a to mogłoby spowodować zachwianie planw odbudowy gospodarek innych krajw europejskich. Zdając sobie sprawę, iż włączenie Niemiec w struktury NATO, jak rwnież odbudowa niemieckiego przemysłu stalowego jest tylko kwestią czasu, Francja zgłosiła dwa projekty, ktre miały zapewnić ochronę interesw Francji. Projekty te miały na celu znaczne usamodzielnienie gospodarcze i uzbrojenie RFN, a tym samym zniesienie części powojennych postanowień w sprawie demilitaryzacji tego kraju oraz zapewnienie narodowych interesw Francji poprzez pewną kontrolę nad gospodarką zachodnioniemiecką w zakresie podstawowych surowcw oraz nad armią zachodnioniemiecką, wreszcie asekurowanie się przez militarnym zagrożeniem Europy Zachodniej ze strony ZSRR. Pomysłodawcą rwnouprawnienia RFN w wymianie podstawowych surowcw z innymi państwami europejskimi był francuski minister spraw zagranicznych Robert Shumann, choć twrcami tego projektu byli Jean Monnet, P. Reuter, P. Uri i S. Hirsch, to właśnie od nazwiska francuskiego ministra nazwano ten projekt "Planem Shumanna". Projekt utworzenia Europejskiej Wsplnoty Węgla i Stali został zgłoszony przez Shumanna 9 maja 1950 roku podczas Traktatu Paryskiego i był on oparty na projektach ponadnarodowych ugrupowań dla poszczeglnych dziedzin gospodarki. Celem EWWiS było utworzenie wsplnego rynku żelaza, stali oraz węgla, a przez to przyczynianie się do rozwoju gospodarek i podnoszenia poziomu życia w państwach, ktre przystąpiły do ugrupowania. Projekt ten przewidywał powołanie, niezależnych od poszczeglnych państw, organw mających za zadanie kontrolę nad przepływem surowcw, dofinansowaniem oraz rozstrzyganiem sporw powstałych pomiędzy członkami ugrupowania. 19 kwietnia 1951 roku w Paryżu został podpisany przez Francję, Holandię, Belgię, Luksemburg, RFN i Włochy, układ w sprawie utworzenia Europejskiej Wsplnoty Węgla i Stali. Wszedł on w życie po ratyfikowaniu go przez wszystkie kraje członkowskie i nabrał mocy prawnej 25 lipca 1952 roku. Traktat ten został zawarty na okres 50 lat, czyli do 2002 roku. Państwa należące do EWWiS zobowiązały się do stopniowego zniesienia wszelkich ceł i kontyngentw, ograniczających swobodny przepływ surowcw i produktw przemysłu węglowego i stalowego, kapitału inwestowanego w tych przemysłach oraz siły roboczej, wprowadzenia jednolitych taryf transportowych, zaniechania rządowego subsydiowania przedsiębiorstw i innych ograniczających praktyk.

W październiku 1950 roku pojawiła się inicjatywa francuska dotycząca utworzenia Europejskiej Wsplnoty Obronnej (EWO), opartej na wsplnej armii zachodnioeuropejskiej pod międzynarodowym dowdztwem, jednak ta propozycja zakończyła się niepowodzeniem. Nie uzyskał też poparcia projekt powołania Europejskiej Wsplnoty Politycznej. Wiele państw zachodnioeuropejskich zainteresowało się energią atomową w dążeniu do odgrywania roli tzw. siły na świecie. Większość tych państw zdając sobie sprawę, że badania nad możliwością i wykorzystaniem energii atomowej, przekraczają ich indywidualne możliwości finansowe, rozpoczęły starania na rzecz zespolenia w tym celu swych zasobw finansowych, materiałowych i kadry naukowej. W tym celu w 1955 roku zwołano konferencję ministrw spraw zagranicznych krajw, ktre należały do EWWiS, na rok pźniej doszło do porozumienia w sprawie rozpoczęcia prac nad przygotowaniem planu integracji ekonomiczne Europy Zachodniej.

Na konferencji w Messynie powołano komitet pod przewodnictwem belgijskiego ministra sprawa zagranicznych Paula Henri'ego Spaaka - tzw. Komitet Spaaka, ktry miał opracować ekonomiczne i instytucjonalne założenia nowej organizacji. Przygotowany przez komitet raport stał się podstawą Traktatw Rzymskich, podpisanych 25 marca 1957 roku. Traktaty te powołały do życia Europejską Wsplnotę Gospodarczą (EWG) i Europejską Wsplnotę Energii Atomowej (Euratom).

Państwa założycielskie EWWiS dążyły w ramach EWG do unii celnej, ktra miałaby usunąć przeszkody w prowadzeniu handlu i umożliwić ustalenie wsplnego cła zewnętrznego.

W traktacie o EWG zapisano ponadto cel dodatkowy - stworzenie Wsplnego Rynku o swobodnym ruchu osb, usług i kapitału oraz podjęcie koniecznej w tym celu koordynacji i harmonizacji rżnych polityk. Euratom służył ułatwieniu powstania i rozwoju przemysłu związanego z energią jądrową w sześciu państwach członkowskich. W ramach zobowiązania o rozpoczęciu atomu wyłącznie w celach pokojowych Euratom zapewnił rwnież zapotrzebowanie w niezbędne surowce. Przez traktat o fuzji z 8 kwietnia 1967 roku, organy EWWiS, EWG i Euratom uległy integracji.

Rozwj terytorialny wsplnot oraz materialne postępy w procesie integracji sprawiły, iż od połowy lat 80-tych, pilnym zadaniem stała się rewizja struktur i celw wspłpracy między państwami członkowskimi. W maju 1985 roku Konferencja w Mediolanie formalnie rozpoczęła cykl negocjacji nad zmianami podstaw funkcjonowania wsplnot oraz nad przygotowaniem nowego traktatu o wspłpracy politycznej i bezpieczeństwie europejskim. Dyskusja trwała do lutego 1986 roku. Pomimo panującej zbieżności poglądw wśrd uczestnikw rozmw, nie zwyciężyły odważniejsze projekty konstrukcji przyszłej Unii. Wobec tego, skupiono się na budowaniu realnych podstaw dla osiągnięcia tego celu w przyszłości. Realnym efektem negocjacji stał się Jednolity Akt Europejski, podpisany w Luksemburgu 17 lutego 1986 roku i w Hadze 28 lutego tego samego roku. Akt ten wszedł w życie 1 lipca 1987 roku. 9 maja 1986 roku w Brukseli symbolicznie została wywieszona flaga europejska i odegrany został hymn Zjednoczonej Europy.

Jednolity Akt Europejski stał się nowym impulsem do pogłębiania więzi integracyjnych, ktre miały w rezultacie doprowadzić do stworzenia Unii Europejskiej. Po przeprowadzeniu wstępnej debaty, podjęto decyzję o zorganizowaniu szeregu rwnoległych konferencji międzyrządowych dotyczących przede wszystkim podstawowych założeń Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Unii Politycznej. Pierwsze dwie konferencje rozpoczęły swe obrady w Rzymie 15 grudnia 1990 roku.

Negocjacje przygotowawcze wyraźnie pokazały, że nie da się zrealizować koncepcji Unii bez wzajemnych ustępstw i kompromisw. Jednak mimo żmudnej pracy i wielu przeszkd w końcu powstał Traktat o Unii Europejskiej podpisany w Maastricht 7 lutego 1992 roku. Traktat ostatecznie wszedł w życie po jego ratyfikowaniu przez wszystkie państwa członkowskie w dniu 1 listopada 1993 roku.

Konstrukcja Traktatu z Maastricht opiera się na trjczłonowej strukturze tematycznej, podzielonej na "filary". Pierwszy filar tworzą przepisy powiększające zakres kompetencji już istniejących Wsplnot Europejskich. Drugi filar stanowią postanowienia dotyczące Wsplnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa, zaś trzeci filar obejmuje postanowienia dotyczące koordynowania polityk w ramach wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych.

Mimo głębokich zmian jakie wprowadzono w Maastricht wiele kwestii pozostało otwartych lub niesprecyzowanych. Sam Traktat o Unii Europejskiej przewidywał wyraźnie konieczność zwołania kolejnej konferencji międzyrządowej w 1996 roku (Maastricht 2), chociaż nie ustalał dokładnie problematyki, ktrą miałby się ona zająć. Spotkanie inauguracyjne konferencji odbyło się 29 marca 1996 roku w Turynie. Zasadnicze rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi doprowadziły do przyjęcia projektu nowelizacji Traktatw Założycielskich Wsplnot oraz Unii Europejskiej dopiero 17 czerwca 1997 roku, podczas szczytu Rady Europejskiej w Amsterdamie. Ostateczny tekst Traktatu zaaprobowano 2 października 1997 roku. Po zakończeniu trwającej ponad płtora roku procedury ratyfikacyjnej Traktat wszedł ostatecznie w życie w dniu 1 maja 1999 roku.

Traktat Amsterdamski, liczący 11 artykułw, odwołuje się do struktur trzech filarw Unii, zmieniając nieco ich zawartość. Na przykład pewne kwestie dotyczące polityki imigracyjnej i azylowej zostały przesunięte z trzeciego filara do filara pierwszego, i tym samym poddane jurysdykcji Trybunału Sprawiedliwości.

Wobec pewnych niedostatkw Traktatu Amsterdamskiego, kwestie koniecznej reformy instytucjonalnej stały się głwnym priorytetem państw członkowskich. Ponadto, należało sformalizować zamiar rozszerzenia Unii Europejskiej. W związku z tymi postulatami Komisja Europejska przedstawiła na szczycie Rady Europejskiej w Luksemburgu, w dniu 13 grudnia 1997 roku, dokument zwany Agendą 2000. Określa on strategię wzmocnienia Unii Europejskiej w kontekście rozszerzenia, a ponadto, zakłada przeprowadzenie reformy systemu zatrudnienia, wsplnej polityki rolnej i instytucji Unii. Dodatkowo, Agenda 2000 została ostatecznie zaaprobowana przez Radę Europejską na szczycie w Berlinie w dniach 24-25 marca 1999 roku. Z kolei na szczycie w Kolonii, ktry odbył się 4 czerwca 1999 roku, ustalono, iż nowa konferencja międzyrządowa poświęcona kwestiom instytucjonalnym odbędzie się w roku 2000.

Seria konferencji Międzyrządowych rozpoczęła się w dniu 14 lutego 2000 roku pod patronatem prezydencji portugalskiej, a dalsze przygotowania prowadzona pod nadzorem prezydencji francuskiej. Doprowadziły one do szczytu Rady Europejskiej w Nicei, w dniach 7-11 grudnia 2000 roku, gdzie został ostatecznie zatwierdzony tekst nowego Traktatu.

Unia jest wsplnotą o wyjątkowym na świecie stopniu ujednolicenia prawa. Jest ono efektem licznych traktatw zawartych pomiędzy jej członkami. Po każdym takim traktacie UE uległa modyfikacji. Umowy te określają kompetencje instytucji europejskich i zasięg ich działania. Wbrew licznym opiniom porwnującym Unię do walca, ktry przymusza narody do spełnienia jej zaleceń, instytucje UE nie mogą uczynić niczego bez zgody większości członkw. Przeszłość i teraźniejszość UE jest nam znana, lecz przyszłości nie można określić. Jest nieodgadniona, a jej ewolucja wynika z otwartości i zrżnicowania kontynentu, zatem Europa ciągle będzie kreować swoją przyszłość.

3. Charakterystyka Unii Europejskiej



Unia Europejska składa się z trzech filarw:



I - obejmuje trzy istniejące Wsplnoty Europejskie. Traktat z Maastricht ich nie likwiduje, ale rozszerza i dokładniej określa ich kompetencje w szeregu dziedzinach, uzupełniając i modyfikując ich traktaty założycielskie. Filar ten obejmuje zwłaszcza wspłpracę ekonomiczną, uzupełnioną o prowadzenie wspłpracy w zakresie kultury, oświaty, nauki, zdrowia, ochrony środowiska i inne.



II - obejmuje on postanowienia dotyczące wsplnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, ktre mają polegać na stałych wzajemnych konsultacjach, ustalaniu wsplnego stanowiska i koordynacji działań na arenie międzynarodowej, docelowo także na formułowaniu wsplnej polityki obronnej;



III - obejmuje postanowienia dotyczące wspłpracy państw członkowskich w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, m.in. wspłpracę policji w zakresie walki z przestępczością międzynarodową, terroryzmem, handlem narkotykami.



Organy Wsplnot Europejskich stały się organami Unii Europejskiej, z tym, że Traktat UE powołał do życia jeszcze kilka nowych organw, niektre do realizacji zadań I-ego filaru, inne do realizacji zadań z II-ego i III-ego filaru.





Głwne instytucje zarządzające w Unii Europejskiej:



Rada Europejska

Skład: 15 członkw + 1

Sposb powołania: Szefowie państw i rządw państw członkowskich oraz przewodniczący Komisji Europejskiej

Kompetencje:



• Stymuluje rozwj Unii



• Określa głwne kierunki polityki Unii



• Rozstrzyga problemy, ktrych nie udało się rozwiązać na niższych szczeblach.

Posiedzenia: Dwa lub trzy razy w roku pod przewodnictwem głowy państwa lub szefa rządu państwa członkowskiego.

Siedziba: Bruksela



Rada Unii Europejskiej

Skład: 15 członkw

Sposb powołania: Ministrowie państw członkowskich, po jednym z każdego, zmieniający się w zależności od przedmiotu obrad. Najważniejsza jest tzw. Rada do spraw Oglnych złożona z ministrw spraw zagranicznych.

Przewodnictwo w Unii Europejskiej trwa 6 miesięcy i zmienia się rotacyjnie. Kolejność przewodnictwa: 2001 r. - Szwecja i Belgia, 2002 r. - Hiszpania i Dania, 2003 r. - Grecja



Kompetencje:



• Wspłtworzy wsplnotowe prawo



• Wyznacza priorytety polityki Unii



• Nadzoruje politykę budżetową i gospodarczą poszczeglnych państw



• Decyduje w sprawach wsplnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa



• Zawiera porozumienia, umowy międzynarodowe w imieniu Unii



Rada UE to głwny organ podejmujący decyzje w Unii.



Rada Unii Europejskiej stanowi prawo w Unii Europejskiej.

Może występować w kilku postaciach:

jako Rada do Spraw Oglnych (ministrowie spraw zagranicznych państw członkowskich) lub Rada Specjalna - tzw. branżowa (ministrowie rolnictwa, przemysłu, spraw wewnętrznych itd.), wypracowując i koordynując politykę wewnętrzną i zagraniczną Unii.

Skład Rady tworzą, w zależności od omawianej problematyki, ministrowie spraw zagranicznych bądź resortowi państw członkowskich.

Rada Unii Europejskiej wydaje akty prawne, sprawuje kontrolę nad budżetem, uchwala wynegocjowane przez Komisję układy międzynarodowe.

Rada koordynuje oglną politykę gospodarczą.

Ma prawo podejmowania decyzji i przekazywania Komisji kompetencji do wprowadzania ich w życie.

Rada UE podejmuje decyzje: zwykłą większością głosw, większością kwalifikowaną lub jednomyślnie. Przy podejmowaniu decyzji większością kwalifikowaną państwa dysponują zrżnicowaną liczbą głosw; Francja, Niemcy, Wielka Brytani a, Włochy - po 10 głosw, Hiszpania - 8, Belgia, Grecja, Holandia, Portugalia - po 5 głosw, Austria, Szwecja - po 4 głosy, Dania, Finlandia, Irlandia - po 3 głosy, Luksemburg - 2 głosy. Jest to tzw. ważony podział głosw.

Posiedzenia: raz w tygodniu

Siedziba: Bruksela



Parlament Europejski

Skład: 626 posłw (deputowanych)

Sposb wyboru: Są to przedstawiciele państw członkowskich UE, wybierani w wyborach powszechnych i bezpośrednich

Kadencja: 5 lat

Kompetencje: Parlament Europejski to jedna z instytucji wsplnotowych.

Skład jej wyłaniany jest w wyborach powszechnych i bezpośrednich, a kadencja trwa 5 lat.

Posłowie to (jest ich 626) przedstawiciele państw członkowskich Unii.

Parlament nie stanowi prawa w Unii Europejskiej, ale uczestniczy w procesie decyzyjnym.

Do najważniejszych uprawnień należy zatwierdzanie budżetu Unii oraz wyrażanie zgody na umowy zawierane z krajami niebędącymi członkami UE, czyli przyjmowanie nowych członkw oraz zatwierdzanie układw stowarzyszeniowych.

Parlament kontroluje też pracę Komisji Europejskiej, zatwierdza wybr jej przewodniczącego jak i członkw oraz wybiera Rzecznika Praw Obywatelskich.



Może rwnież ustanawiać tymczasowe Komitety Dochodzeniowe, badające ewentualne wykroczenia lub nieprawidłowości w stosowaniu prawa wsplnotowego.



• Parlament Europejski nie stanowi prawa w UE, ale uczestniczy w procesie decyzyjnym



• Zatwierdza budżet Unii



• Kontroluje pracę Komisji Europejskiej



• Podejmuje inicjatywy ustawodawcze



• Zatwierdza nowe wnioski o przystąpienie do Unii oraz układy stowarzyszeniowe i umowy handlowe z krajami trzecimi



• Może ustanawiać tymczasowe Komitety Dochodzeniowe, badające ewentualne wykroczenia lub nieprawidłowości w stosowaniu prawa wsplnotowego (europejskiego)



• Ma prawo rozwiązania Komisji Europejskiej



• Wybiera Rzecznika Praw Obywatelskich

Posiedzenia: raz w roku - sesja zwyczajna; raz w miesiącu - posiedzenie plenarne

Siedziba: Strasburg



Komisja Europejska

Skład: 20 komisarzy (po 2 z Niemiec, Hiszpanii, Francji, Włoch, Wielkiej Brytanii i po 1 z pozostałych państw)

Sposb powołania: Przebiega etapami. Najpierw rządy państw członkowskich wyznaczają, za wsplną zgodą i aprobatą Parlamentu Europejskiego, kandydata na przewodniczącego komisji, a następnie pozostałe osoby. Przewodniczącego i członkw komisji zatwierdza ostatecznie Parlament.

Kadencja: 5 lat

Kompetencje:



• Inicjatywne - Komisja posiada wyłączne prawo inicjatywy prawodawczej



• Kontrolne - nadzr nad stosowaniem prawa wsplnotowego przez państwa członkowskie



• Wykonawcze - uchwala przepisy wykonawcze do obowiązujących aktw prawnych



• Reprezentuje Wsplnoty Europejskie w stosunkach z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi

Posiedzenia: raz w tygodniu



Trybunał Sprawiedliwości

Skład: 15 sędziw

Sposb powołania: Mianowani przez rządy państw członkowskich za wzajemną zgodą

Kadencja: 6 lat







Kompetencje:



• Rozstrzyga spory dotyczące interpretacji i stosowania prawa UE



• Wydaje opinie prawne



• Stroną sporu przed Trybunałem mogą być: organy WE, państwa członkowskie, osoby prawne i fizyczne z państw członkowskich oraz funkcjonariusze międzynarodowi.

Posiedzenia: w zależności od potrzeb

Siedziba: Luksemburg





Trybunał Obrachunkowy

Skład: 15 rewidentw

Sposb powołania: Mianowani przez Radę UE po zasięgnięciu opinii PE

Kadencja: 6 lat

Kompetencje:



• Kontroluje finanse UE



• Sprawdza zgodność z prawem i prawidłowość dochodw i wydatkw UE



• Ocenia właściwe zarządzanie budżetem

Siedziba: Luksemburg





Obok tych instytucji działają organy pomocnicze:



Komitet Ekonomiczno-Społeczny (KES)



KES jest wsplnym organem Europejskiej Wsplnoty Energii Atomowej i Wsplnoty Europejskiej. Wypracowuje stanowiska w sprawach gospodarczych i społecznych. W jego skład wchodzi 222 reprezentantw środowisk gospodarczych i społecznych - producentw, rolnikw, przewoźnikw, pracownikw najemnych, kupcw, rzemieślnikw i przedstawicieli wolnych zawodw.



Komitet Regionw



Komitet Regionw jest organem doradczym, z ktrym Rada Unii Europejskiej i Komisja Europejska konsultują się w sprawach regionalnych i lokalnych (na obszarze Unii istnieje ok. 200 regionw). Komitet składa się z 222 przedstawicieli regionalnych i lokalnych jednostek samorządowych.



Komitet Stałych Przedstawicieli (COREPER)



Komitet Stałych Przedstawicieli jest instytucją pomocniczą trzech Wsplnot Europejskich. Odpowiada za przygotowanie prac Rady Unii Europejskiej. Zajmuje się wypracowywaniem zgodnego stanowiska państw członkowskich w sprawie propozycji Komisji Europejskiej, jeszcze zanim zostaną one wpisane do porządku obrad Rady Unii. Komitet składa się z ambasadorw państw członkowskich Unii akredytowanych przy Wsplnotach Europejskich.W ramach COREPER działa 200 grup roboczych.







Podstawowe zasady Unii Europejskiej:



• UE gwarancją pokoju



• Jedność i rwność jako idea przewodnia



• Wolność (swobodne przekraczanie granic, osiedlanie się i świadczenie usług, przepływ towarw kapitałw)



• Zasada solidarności



• Poszanowanie tożsamości narodowej



• Pragnienie bezpieczeństwa

3. Waluta

Euro (€) - waluta wprowadzona w 12 z 25 wczesnych członkw Unii Europejskiej w miejsce walut narodowych. Kursy między walutami narodowymi, ktre miało zastąpić euro zostały zamrożone 1 stycznia 1999, z tym dniem też zostało ono wprowadzone w transakcjach. Początkowo waluta ta była tylko międzybankową walutą rozliczeniową i nie znajdowała się w normalnym obiegu. 1 stycznia 2002 nastąpiło oficjalne zlikwidowanie walut narodowych państw członkowskich strefy euro i zastąpienie ich monetami i banknotami euro, co było największą przeprowadzoną dotąd na świecie jednorazową operacją walutową. Wymianie uległo 4,5 biliona euro w gotwce, oraz przeliczono waluty narodowe na ponad 10 bilionw euro na kontach bankowych na całym świecie.

Decyzja o utworzeniu wsplnej waluty Unii Europejskiej zapadła w ramach traktatu z Maastricht. Jednak na skutek porażki Unii Monetarnej zwanej popularnie wężem walutowym wprowadzenie wsplnej waluty zostało znacznie opźnione. Dopiero utworzenie Europejskiego Banku Centralnego i systemu Eurosystem, będącego skutkiem traktatu z Amsterdamu doprowadziło do faktycznego wdrożenia tej waluty. Euro jest emitowane i kontrolowane przez Europejski Bank Centralny. Aby wejść do "strefy euro", należy spełnić wcześniej ścisłe kryteria konwergencji.



Waluta ta została 1 stycznia 2002 wprowadzona w następujących krajach:

• Austria

• Belgia

• Finlandia

• Francja

• Grecja

• Hiszpania

• Holandia

• Irlandia

• Luksemburg

• Niemcy

• Portugalia

• Włochy

Do strefy euro nie przystąpiły 3 kraje z 15 będących wwczas członkami Unii Europejskiej:

• Wielka Brytania - na skutek decyzji swojego parlamentu,

• Szwecja - na skutek niespełnienia wymogw w kwestii maksymalnego deficytu budżetowego oraz negatywnego wyniku referendum w tej sprawie,

• Dania - na skutek negatywnego wyniku referendum w tej sprawie.

Za to na mocy podpisanych umw należą do niej 4 kraje nie będące członkami UE:

• Andora

• Monako

• San Marino

• Watykan

Przeliczniki wg ktrych 1 stycznia 2002 wymieniono na euro waluty narodowe: (1 euro to):

• 13,7603 szylingw austriackich (ATS)

• 40,3399 frankw belgijskich (BEF)

• 1,95583 marek niemieckich (DEM)

• 166,386 peset hiszpańskich (ESP)

• 5,94573 marek fińskich (FIM)

• 6,55957 frankw francuskich (FRF)

• 340,750 drachm greckich (GRD)

• 0,787564 funtw irlandzkich (IEP)

• 1936,27 lirw włoskich (ITL)

• 40,3399 frankw luksemburskich (LUF)

• 2,20371 guldenw holenderskich (NLG)

• 200,482 escudos portugalskich (PTE)

4. Jaki był pierwszy dzień Polski w Unii Europejskiej.





Polki! Polacy! Europejczycy! Witajcie we wsplnej Europie! - tymi słowami zwrcił się w nocy z piątku na sobotę 1 maja 2004 roku prezydent Aleksander Kwaśniewski do kilku tysięcy uczestnikw uroczystości podniesienia flagi Unii Europejskiej, zebranych na Placu Piłsudskiego w Warszawie. Obchody trwały przez całą sobotę.



Krtko po płnocy na maszt przed Grobem Nieznanego Żołnierza wciągnięto unijną flagę. Po podniesieniu flagi i odegraniu hymnu UE "Oda do Radości" nad placem rozbłysły sztuczne ognie.



Na Placu Zamkowym mieszkańcy stolicy wysłuchali koncertu "Welcome Europe" (Witaj Europo), w ktrym wystąpili artyści reprezentujący 10 nowych członkw UE.



W odrestaurowanych ogrodach Zamku Krlewskiego w Warszawie rozpoczęło się w sobotę rano uroczyste powitanie Unii Europejskiej. Do udziału w "Pierwszym śniadaniu europejskim w Zjednoczonej Europie" zaproszono ponad dwa tysiące gości.



W uroczystości, zainaugurowanej hymnami Polski i UE, uczestniczyli prezydent z małżonką, przedstawiciele rządu, ambasad, znane postaci świata kultury i polityki, reprezentanci kościołw, radni miasta.



Setki ludzi - głwnie młodych - świętowały w sobotę wejście Polski do Unii Europejskiej na dziedzińcu Zamku Ujazdowskiego w Warszawie.



W śniadaniu zorganizowanym przez Fundację Schumana, uczestniczyli m.in. minister ds. europejskich i pierwszy polski komisarz UE Danuta Huebner, a także pierwszy po wojnie niekomunistyczny premier Tadeusz Mazowiecki.



"Pewnie wszyscy mieli bardzo krtką noc. Nic nie mogę powiedzieć poza tym, że się bardzo cieszę" - powiedziała Huebner, witając



zebranych.



Wstąpienie Polski do UE świętowano także całym kraju.



W Żytawie spotkali się szefowie rządw Polski, Niemiec i Czech: Leszek Miller, kanclerz Gerhard Schroeder i premier Czech Vladimir Szpidla. W uroczystościach uczestniczył także komisarz UE ds. rozszerzenia Guenter Verheugen. Nasze wielkie, polskie marzenie stało się rzeczywistością - powiedział w Żytawie premier Leszek Miller. Chwilę wcześniej uroczyście wciągnięto na maszt flagę Unii Europejskiej.



W centrum Gdańska na Targu Węglowym, podczas festynu ułożono Flagę Unii Europejskiej z sześciu tysięcy żłtych i niebieskich balonw. Balony trzymali w rękach dorośli i dzieci.



W Gdyni podczas pikniku "Europo Witaj Nam", serwowano m.in. specjały kuchni państw unijnych oraz pokazano najnowsze modele samochodw europejskich koncernw.



We Wrocławiu ponad 70 naukowcw z całej Europy, doktorw honoris causa wrocławskich uczelni, dyskutowało w sobotę m.in. o szansach i zagrożeniach dla świata w XXI wieku na spotkanie pod hasłem "Zjednoczona Europa jako fundament nowego porządku globalnego".



W ramach bydgoskich obchodw samolot z przedstawicielami pięciu największych miast wojewdztwa kujawsko-pomorskiego poleciał z



Bydgoszczy do Brukseli. Reprezentanci władz i mieszkańcw Bydgoszczy, Grudziądza, Inowrocławia, Torunia i Włocławka zostali odprawieni w otwartym tego dnia terminalu Portu Lotniczego. Zabrali ze sobą "przesyłkę do Europy", w ktrej znalazły się wizytwki ich miast i regionu.



W Sompolnie w powiecie konińskim rekord Guinnessa w układaniu największej flagi Unii Europejskiej z nakrętek od butelek po napojach ustanowili uczniowie Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 1.



Obok imprez zwolennikw integracji, w sobotę w Warszawie odbyła się manifestacja ok. 2 tys osb pod hasłem "Marsz niepodległości", zorganizowana przez Ligę Polskich Rodzin. Jak powiedział PAP jeden z liderw LPR Zygmunt Wrzodak, marsz był wyrazem sprzeciwu wobec wejścia Polski do Unii Europejskiej. "Nie chcemy kolejnego rozbioru Polski ani jej kolonizacji" - dodał.

Gazeta Wyborcza

5. Państwa Unii Europejskiej.



1. Austria



INFORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Wiedeń

Powierzchnia: 83 849 km2

Podział administracyjny: 9 częściowo autonomicznych krajw (landw)

Ludność: 8 211 000

Język urzędowy: niemiecki

Skład etniczny: Austriacy 96,1%; Jugosławianie 1,7%; Turcy 0,8%; Niemcy 0,5%; inni 0,9%

Wyznanie: katolicy 84,3%; bezwyznaniowcy 6,0%; luteranie 5,6%; muzułmanie 1,0%; żydzi 0,1%; inni 3,0%

Jednostka monetarna: euro, dawnej 1 szyling = 100 groszy

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: 1995

Średnia długość życia: mężczyźni 73 lata; kobiety 80 lat

Surowce mineralne: magnezyt, rudy żelaza, węgiel brunatny, grafit, sl kamienna, kwarc, glina

Wyroby przemysłowe: stal, aluminium, wyroby petrochemiczne i elektrotechniczne

Uprawy: jęczmień, pszenica, kukurydza, owies, rośliny pastewne i okopowe, warzywa i owoce

Siły zbrojne: armia lądowa 38 000, lotnictwo 4500

Ustrj: republika związkowa

Władza ustawodawcza: Zgromadzenie Związkowe – dwuizbowy parlament, składający się z Rady Narodowej (Nationalrat liczący 183 członkw wybieranych w wyborach powszechnych na cztery lata) oraz Rada Związkowa (licząca 65 członkw delegowanych przez kraje związkowe)

Władza wykonawcza: rząd federalny na czele z kanclerzem pochodzącego z partii, ktra ma większość w Radzie Związkowej

Konstytucja: 1920 r., zmieniona w 1929 r.

Głowa państwa: prezydent wybierany w wyborach powszechnych na 6-cio letnią kadencję; obecnie Thomas Klestil

Szef rządu: w Austrii rozpisano właśnie przeterminowe wybory parlamentarne



2. Belgia



INFORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Bruksela

Powierzchnia: 30 518 km2

Podział administracyjny: 3 regiony: Flandria, Walonia i region stołeczny Bruksela

Ludność: 10 213 000

Język urzędowy: francuski, flamandzki

Skład etniczny: Belgowie 91,1%; Włosi 2,8%; Marokańczycy 1,1%; Francuzi 1,1%; Holendrzy 0,7%; Turcy 0,6%; inni 2,6%

Wyznanie: katolicy 90,0%; muzułmanie 1,1%; protestanci 0,4%; bezwyznaniowcy 7,5%; inni 1,0%

Jednostka monetarna: euro, dawniej 1 frank belgijski = 100 centymw

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: Założyciel

Średnia długość życia: mężczyźni 70 lat; kobiety 76,8 roku

Surowce mineralne: węgiel kamienny, rudy cynku, miedzy i ołowiu

Wyroby przemysłowe: tworzywa sztuczne, wyroby włkiennicze, maszyny, artykuły luksusowe (diamenty)

Uprawy: pszenica, jęczmień, buraki cukrowe, ziemniaki, tytoń, chmiel, len

Siły zbrojne: armia lądowa 67 800, marynarka wojenna 4700, lotnictwo 19 900

Ustrj: monarchia konstytucyjna

Władza ustawodawcza: krl oraz dwuizbowy parlament, składający się Izby Deputowanych (212 członkw wybieranych w wyborach powszechnych) oraz Senatu (182 członkw, z czego 106 pochodzi z wyborw powszechnych)

Władza wykonawcza: rząd na czele z premierem

Konstytucja: 7 lutego 1831 r. (wielokrotnie nowelizowana)

Głowa państwa: monarcha; obecnie Alfred II

Szef rządu: Guy Verhofstadt

3. Cypr

INORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Nikozja

Powierzchnia: 9 251 km2

Ludność: 724 900

Język urzędowy: grecki, turecki

Skład etniczny: Grecy 76,3%; Turcy 22,8%; inni (głwnie Brytyjczycy) 1,0%

Wyznanie: chrześcijanie (głownie autokefaliczny kościł cypryjski) 76,2%; muzułmanie 22,8%; inni 1,0%

Jednostka monetarna: 1 funt cypryjski = 100 milw

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: 2004

Średnia długość życia: mężczyźni 73,9 lat; kobiety 77,8 lata

Siły zbrojne: armia lądowa 13 000 (Turcy cypryjscy dysponują armią lądową – 40 000)

Ustrj: republika parlamentarna

Władza ustawodawcza: Izba Reprezentantw – jednoizbowy parlament

Władza wykonawcza: prezydent i kierowany przez niego rząd

Konstytucja: 1960

Głowa państwa: prezydent: Glafkos Kleridis

4. Czechy

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Praga

Powierzchnia: 78 864 km2

Ludność: 10 273 000

Język urzędowy: czeski

Skład etniczny: Czesi 81,3%; Słowacy 3,0%; inni 15,7%

Wyznanie: bezwyznaniowcy 39,7%; katolicy 39,2%; protestanci 4,1%; inni chrześcijanie 4,4%; inni 12,6%

Jednostka monetarna: 1 korona czeska = 100 halerzy

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: 2004

Średnia długość życia: mężczyźni 67,9 lat; kobiety 75,4 lat

Surowce mineralne: węgiel koksujący i brunatny, ropa naftowa, gaz ziemny, rudy żelaza, kaolin, glinki szklarskie, grafit

Wyroby przemysłowe: wytwory przemysłu hutniczego i stalowego, urządzenia, szkło, piwo

Uprawy: pszenica, buraki cukrowe, jęczmień i ziemniaki

Siły zbrojne: 100 000

Ustrj: republika parlamentarna

Władza ustawodawcza: dwuizbowy parlament składający się z Izby Poselskiej (200 członkw wybieranych w wyborach powszechnych co cztery lata) i Senatu (81 posłw wybieranych w wyborach powszechnych na sześcioletnią kadencję)

Władza wykonawcza: rząd powoływany przez prezydenta, odpowiedzialny przed Izbą Poselską

Konstytucja: 176 grudnia 1992 r. (znowelizowana 19 marca 1998 r.)

Głowa państwa: prezydent wybierany przez parlament na pięcioletnią kadencję; obecnie Vaclav Havel

Szef rządu: Vladimir Szpidla



5. Dania

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Kopenhaga

Powierzchnia: 43 093 km2

Podział administracyjny: 24 hrabstwa, na czele ktrych stoją gubernatorzy

Ludność: 5 230 000

Język urzędowy: duński

Skład etniczny: Duńczycy 97,2%; Turcy 0,5%; inni Skandynawowie 0,4%; inni 1,9%

Religia państwowa: luteranizm

Wyznanie: luteranie 90,6%; katolicy 0,5%; żydzi 0,1%; inni 8,8%

Jednostka monetarna: 1 korona duńska = 100 ore

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: 1973

Średnia długość życia: mężczyźni 73 lata; kobiety 78 lat

Surowce mineralne: granit, glina, kreda, glinka kaolinowa

Wyroby przemyso
a2f9

iwe: cement, stal, maszyny i urządzenia, artykuły mięsne, chemikalia, papier, meble i sprzęt medyczny

Uprawy: jęczmień, buraki cukrowe, żyto, pszenica, ziemniaki

Siły zbrojne: armia lądowa 19 400, marynarka wojenna 5400, lotnictwo 6900

Ustrj: monarchia konstytucyjna

Władza ustawodawcza: Folketing – jednoizbowy parlament, składający się ze 179 deputowanych wybieranych co cztery lata

Władza wykonawcza: rząd, powoływany przez monarchę na wniosek parlamentu

Konstytucja: 1953 r.

Głowa państwa: monarcha, ktry swym podpisem aprobuje wszystkie ustawy przyjęte przez parlament; obecnie krlowa Małgorzata II

Szef rządu: Anders Fogh Rasmussen

6. Estonia

INORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Tallin

Powierzchnia: 45 100 km2

Ludność: 1 492 000

Język urzędowy: estoński

Skład etniczny: Estończycy 61,5%; Rosjanie 30,3%; Ukraińcy 3,1%; Białorusini 1,8%; Finowi 1,1%; inni 2,2%

Wyznanie: luteranie; mniejszości: prawosławni i baptyści

Jednostka monetarna: 1 korona estońska = 100 centw

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: 2004

Średnia długość życia: mężczyźni 68,5 lat; kobiety 75,0 lat

Surowce mineralne: łupki bitumiczne, torf, skały budowlane, fosforyty

Wyroby przemysłowe: wyroby przemysłu drzewnego i spożywczego, papier

Uprawy: zboża i ziemniaki

Siły zbrojne: brak danych

Ustrj: republika parlamentarna

Władza ustawodawcza: Zgromadzenie Państwowe – jednoizbowy parlament składający się ze 101 deputowanych wybieranych w wyborach powszechnych na pięć lat

Władza wykonawcza: rząd powoływany przez prezydenta na wniosek parlamentu

Konstytucja: 3 lipca 1992

Głowa państwa: prezydent wybierany przez parlament na pięć lat; obecnie Arnold Rutel

Szef rządu: Siim Kallas

7. Finlandia

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Helsinki

Powierzchnia: 338 145 km2

Ludność: 5 110 000

Język urzędowy: fiński (z grupy językw ugrofińskich), szwedzki

Skład etniczny: Finowie 93,6%; Szwedzi 6,0%; inni 0,4%

Wyznanie: luteranie 93,6%; fińscy prawosławni 1,1%; bezwyznaniowcy 9,3%; inni 0,9%

Jednostka monetarna: euro; dawniej 1 marka fińska = 100 penni

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: 1995

Średnia długość życia: mężczyźni 70,7 roku; kobiety 78,7 roku

Surowce mineralne: miedź, nikiel, wanad, cynk, chrom, tytan

Wyroby przemysłowe: wyroby stoczniowe (lodołamacze), cement, materiały chemiczne, petrochemiczne, włkiennicze, poligraficzne, drzewne i papiernicze

Uprawy: zboża paszowe, ziemniaki, buraki cukrowe

Siły zbrojne: armia lądowa 27 800, marynarka wojenna 1400, lotnictwo 1800

Ustrj: republika konstytucyjna

Władza ustawodawcza: Eduskunta – jednoizbowy parlament, składający się z 349 deputowanych

Władza wykonawcza: Rada Stanu na czele z premierem, mianowana przez prezydenta

Konstytucja: 1919 r., nowelizowana w 1991 r.

Głowa państwa: prezydent wybierany w wyborach powszechnych i bezpośrednich na 6-letnią kadencję; obecnie Tarja Halonen

8. Francja

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Paryż

Powierzchnia: 543 965 km2

Podział administracyjny: 22 regiony podzielone na 96 departamentw, ponadto 4 departamenty zamorskie

Ludność: 58 030 000

Język urzędowy: francuski

Skład etniczny: Francuzi 90,6%; Algierczycy 1,5%; Marokańczycy 0,8%; Hiszpanie 0,6%; Włosi 0,6%; inni 4,5%

Wyznanie: katolicy 76,4%; inni chrześcijanie 3,7%; muzułmanie 3,0%; bezwyznaniowcy i inni 16,9%

Jednostka monetarna: euro, dawnej 1 frank francuski = 100 centymw

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: Założyciel

Średnia długość życia: mężczyźni 73 lata; kobiety 81 lat

Surowce mineralne: ropa naftowa, gaz ziemny, rudy żelaza, węgiel kamienny

Wyroby przemysłowe: wyroby petrochemiczne, stal, samochody, samoloty cywilne i wojskowe, urządzenia i maszyny, artykuły chemiczne i rolne, artykuły luksusowe (odzież, perfumy)

Uprawy: pszenica, jęczmień, ryż, owies, kukurydza, słonecznik, rośliny strączkowe, ziemniaki, buraki cukrowe

Siły zbrojne: armia lądowa 288 700, marynarka wojenna 65 000, lotnictwo 93 200, inne 13 800

Ustrj: republika prezydencka

Władza ustawodawcza: dwuizbowy parlament składający się z 577-osobowego Zgromadzenia Narodowego i 319-osobowego Senatu

Władza wykonawcza: ministrowie mianowani przez prezydenta

Konstytucja: 16 października 1956 r. (ostatnio nowelizowana 10 stycznia 1999 r.)

Głowa państwa: prezydent wybierany w wyborach powszechnych na 7-letnią kadencję; obecnie Jacques Chirac



9. Grecja

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Ateny

Powierzchnia: 131 957 km2

Podział administracyjny: 13 regionw podzielonych na 51 okręgw (tzw. nomesw)

Ludność: 10 460 000

Język urzędowy: grecki

Skład etniczny: Grecy 95,5%; Macedończycy 1,5%; Turcy 0,9%; Albańczycy 0,6%; inni 1,5%

Religia państwowa: grecki kościł prawosławny

Wyznanie: prawosławni 97,6%; muzułmanie 1,5%; katolicy 0,4%; protestanci 0,1%; inni 0,4%

Jednostka monetarna: euro, dawnej 1 drachma = 100 lepta

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: 1981

Średnia długość życia: mężczyźni 74 lata; kobiety 80 lat

Surowce mineralne: węgiel brunatny, torf

Wyroby przemysłowe: tekstylia, tkaniny, obuwie, cement, nawozy sztuczne i tytoń

Uprawy: bawełna, tytoń, oliwki i owoce cytrusowe

Siły zbrojne: armia lądowa 160 100, marynarka wojenna 20 400, lotnictwo 28 000

Ustrj: republika konstytucyjna

Władza ustawodawcza: jednoizbowy parlament, liczący 300 posłw

Władza wykonawcza: rząd na czele z premierem mianowany przez prezydenta

Konstytucja: 11 kwietnia 1975 r. (nowelizowana w 1986 r.)

Głowa państwa: prezydent wybierany przez parlament na 5-letnią kadencję; obecnie Kostis Stefanopulos

Szef rządu: Kostas Simitis

10. Hiszpania

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Madryt

Powierzchnia: 504 750 km2

Podział administracyjny: autonomiczne prowincje

Ludność: 39 470 000

Język urzędowy: hiszpański (kastylijski)

Skład etniczny: Hiszpanie 72,3%; Katalończycy 16,3%; Galicyjczycy 8,1%; Baskowie 2,3%; inni 1,0%

Wyznanie: katolicy 97,0%; bezwyznaniowcy 2,6%; protestanci 0,4%

Jednostka monetarna: euro; dawniej 1 peseta = 100 centimos

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: 1986

Średnia długość życia: mężczyźni 73,6 roku; kobiety 79,7 roku

Surowce mineralne: węgiel, uran, rtęć, piryt, cyna, srebro, złoto, ropa naftowa

Wyroby przemysłowe: papier, wyroby tekstylne, cement, nawozy sztuczne, wyroby stoczniowe

Uprawy: jęczmień, pszenica, rośliny strączkowe, ryż, tytoń, bawełna, oliwki, winorośl

Siły zbrojne: armia lądowa 201 200, marynarka wojenna 39 500, lotnictwo 33 800

Ustrj: monarchia konstytucyjna

Władza ustawodawcza: Kortezy – dwuizbowy parlament, składający się z Kongresu Deputowanych i Senatu

Władza wykonawcza: rząd mianowany przez krla, ponoszący odpowiedzialność polityczną przed parlamentem

Konstytucja: 29 grudnia 1978 r.

Głowa państwa: krl Juan Carlos de Borbon y Borbon

Szef rządu: Jose Maria Aznar

11. Holandia

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Amsterdam (stolica konstytucyjna), Haga (siedziba rządu)

Powierzchnia: 41 863 km2

Podział administracyjny: 12 prowincji

Ludność: 15 450 000

Język urzędowy: holenderski

Skład etniczny: Holendrzy 95,8%; Turcy 1,2%; Marokańczycy 0,9%; Niemcy 0,3%; inni 1,8%

Wyznanie: katolicy 36,0%; protestanci 26,9%; bezwyznaniowcy 32,6%; inni 4,5%

Jednostka monetarna: euro, dawniej 1 gulden (floren) = 100 centw

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: Założyciel

Średnia długość życia: mężczyźni 73 lata; kobiety 80,2 roku

Surowce mineralne: gaz ziemny, ropa naftowa

Wyroby przemysłowe: artykuły petrochemiczne, wyrobu aluminiowe, spożywcze i chemiczne, samochody

Uprawy: hodowla kwiatw i ogrodnictwo

Siły zbrojne: armia lądowa 63 700, marynarka wojenna 16 900, lotnictwo 18 200, inne 4800

Ustrj: monarchia konstytucyjna

Władza ustawodawcza: monarcha i Stany Generalne – dwuizbowy parlament, składający się z Izby Pierwszej (75 członkw wybieranych przez władze lokalne prowincji na 4-lenią kadencję) i Izby Drugiej (150 członkw wybieranych w wyborach powszechnych co 4 lata)

Władza wykonawcza: rząd na czele z premierem, powoływany przez monarchę

Konstytucja: 16 lutego 1983 r.

Głowa państwa: monarcha; obecnie krlowa Beatrix Wilhelmina Armgard

Szef rządu: Jan Peter Balkenende

12. Irlandia

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Dublin

Powierzchnia: 70 285 km2

Ludność: 3 580 000

Język urzędowy: irlandzki, angielski

Skład etniczny: Irlandczycy 94,0%; inni 6,0%

Wyznanie: katolicy 93,1%; anglikanie 2,8%; prezbiterianie 0,4%; inni 3,7%

Jednostka monetarna: euro; dawniej 1 funt irlandzki = 100 pensw

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: 1973

Średnia długość życia: mężczyźni 70,1 roku; kobiety 75,6 roku

Surowce mineralne: rudy cynku i ołowiu, torf

Wyroby przemysłowe: wyroby zbożowo-młynarskie, mleczarskie, browarne i alkoholowe, produkty poligraficzne, włkiennicze, szklarskie i metalowe

Uprawy: pszenica, jęczmień, ziemniaki, buraki cukrowe

Siły zbrojne: armia lądowa 11 200, marynarka wojenna 1000, lotnictwo 800

Ustrj: republika parlamentarna

Władza ustawodawcza: prezydent oraz dwuizbowy parlament – Oireachtas wybierany na 5 lat, składający się ze 166-osobowej Izby Posłw (Dail) i 60-osobowego Senatu (Seanad); deputowani Izby Posłw wybierani są w wyborach powszechnych, Senatu – mianowani przez premiera, ugrupowania zawodowe i środowiska akademickie

Władza wykonawcza: rząd na czele z premierem, powoływanym przez prezydenta

Konstytucja: 29 grudnia 1937 r. (nowelizowana w 1972 i 1987)

Głowa państwa: prezydent wybierany na 7-letnią kadencję; obecnie Mary McAleese

Szef rządu: Bertie Ahern

13. Litwa



14. Luksemburg

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Luksemburg

Powierzchnia: 2 586 km2

Ludność: 401 000

Język urzędowy: francuski, niemiecki, luksemburski

Skład etniczny: Luksemburczycy 72,5%; Portugalczycy 9,0%; Włosi 5,4%; Francuzi 3,4%; Belgowie 2,5%; Niemcy 2,4%; inni 4,8%

Wyznanie: katolicy 93,0%; protestanci 1,3%; inni 5,7%

Jednostka monetarna: euro, dawniej 1 frank luksemburski = 100 centymw

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: Założyciel

Średnia długość życia: mężczyźni 70,6 roku; kobiety 77,9 roku

Surowce mineralne: rudy żelaza

Wyroby przemysłowe: opony, artykuły chemiczne, maszyny

Uprawy: pszenica, jęczmień, ziemniaki, winogrono

Siły zbrojne: armia lądowa 19 400, marynarka wojenna 5400, lotnictwo 6900

Ustrj: monarchia konstytucyjna

Władza ustawodawcza: wielki książę oraz jednoizbowy parlament (59-osobowa Izba Deputowanych wybierana w wyborach powszechnych co 5 lat)

Władza wykonawcza: rząd z premierem na czele

Konstytucja: 1868 (nowelizowana w 1919, 1948 i 1956 r.)

Głowa państwa: wielki książę; obecnie Henryk

Szef rządu: Jean Claude Juncker

15. Łotwa

INORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Ryga

Powierzchnia: 64 500 km2

Ludność: 2 510 000

Język urzędowy: łotewski

Skład etniczny: Łotysze 51,8%; Rosjanie 33,8%; Białorusini 4,5%; Ukraińcy 3,5%; Polacy 2,3%; Litwini 1,3%; inni 2,8%

Wyznanie: luteranie; mniejszość: prawosławni i katolicy

Jednostka monetarna: 1 łat

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: 2004

Średnia długość życia: mężczyźni 64,2 lat; kobiety 74,6 lat

Wyroby przemysłowe: w ZSRR Łotwa była dostawcą urządzeń telekomunikacyjnych i pojazdw silnikowych; obecnie rozwija się przemysł drzewny, przetwrczy i stoczniowy

Uprawy: zboża i ziemniaki; owoce, warzywa

Siły zbrojne: brak danych

Ustrj: republika parlamentarna

Władza ustawodawcza: Sejm – jednoizbowy parlament składający się ze stu deputowanych wybieranych w wyborach powszechnych co cztery lata

Władza wykonawcza: rząd powoływany przez Sejm, na czele ktrego stoi premier desygnowany przez prezydenta

Konstytucja: 15 luty 1922 r. (nowelizowana w 1993 r.)

Głowa państwa: prezydent wybierany przez parlament na cztery lata; obecnie Vaira Vike-Freiberga

Szef rządu: Andris Berzins

16. Malta

INORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: La Valletta

Powierzchnia: 316 km2

Ludność: 364 000

Język urzędowy: maltański, angielski

Skład etniczny: Maltańczycy 95,7%; Brytyjczycy 2,1%; inni 2,1%

Wyznanie: katolicy 97,4%; anglikanie 1,2%; inni 1,5%

Jednostka monetarna: 1 lira maltańska = 100 centw = 1 000 milw

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: 2004

Średnia długość życia: mężczyźni 72,8 lat; kobiety 77,6 lat

Wyroby przemysłowe: odzież, wyroby przemysłu elektromaszynowego

Uprawy: zboża, warzywa, owoce cytrusowe

Siły zbrojne: armia lądowa 1500

Ustrj: republika parlamentarna

Władza ustawodawcza: Izba Reprezentantw – jednoizbowy parlament wybierany w wyborach powszechnych na 5 lat

Władza wykonawcza: rząd na czele z premier mianowanym przez prezydenta

Konstytucja: 1974 r. (nowelizowana w 1987)

Głowa państwa: prezydent wybierany przez parlament na 5 lat; obecnie Guido de Marco

Szef rządu: Edward Fenech Adami

17. Niemcy

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Berlin

Powierzchnia: 357 041 km2

Podział administracyjny: 10 autonomicznych krajw związkowych (landw)

Ludność: 82 020 000

Język urzędowy: niemiecki

Skład etniczny: Niemcy 94,6%; Turcy 1,8%; Jugosławianie 0,7%; Włosi 0,6%; inni 2,3%

Wyznanie: luteranie/protestanci 43,2%; katolicy 35,5%; muzułmanie 2,1%; żydzi 0,1%; bezwyznaniowcy i inni 19,1%

Jednostka monetarna: euro, dawnej 1 marka niemiecka = 100 fenigw

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: Założyciel

Średnia długość życia: mężczyźni 71,6 roku; kobiety 78,1 roku

Surowce mineralne: węgiel kamienny i brunatny, ropa naftowa, gaz ziemny, rudy cynku, ołowiu, sole potasowe, sl kamienna

Wyroby przemysłowe: chemikalia, wyroby przemysłu hutniczego i stalowego, samochody osobowe i ciężarowe, wyroby włkiennicze, nowoczesna elektronika

Uprawy: pszenica, jęczmień, ziemniaki, buraki cukrowe, rośliny oleiste, pastewne, warzywa, winorośl, chmiel

Siły zbrojne: armia lądowa 428 100, lotnictwo 143 000, pozostałe 23 000

Ustrj: republika związkowa

Władza ustawodawcza: dwuizbowy parlament, składający się z Sejmu Federacyjnego (Bundestag liczący 662 członkw wybieranych w wyborach powszechnych na cztery lata) oraz Rada Federalna (Bundesrat liczący 68 członkw delegowanych przez władze krajowe)

Władza wykonawcza: rząd federalny na czele z kanclerzem wybieranym przez parlament na wniosek prezydenta

Konstytucja: 1949 r.

Głowa państwa: prezydent wybierany przez Zgromadzenie Federalne na 5-cio letnią kadencję; obecnie Johannes Rau

Szef rządu: Gerhard Schroeder

18. Portugalia

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Lizbona

Powierzchnia: 92 389 km2

Podział administracyjny: 18 dystryktw kontynentalnych

Ludność: 10 900 000

Język urzędowy: portugalski

Skład etniczny: Portugalczycy 99,1%; emigranci z Zielonego Przylądka 0,3%; Brazylijczycy 0,1%; Hiszpanie 0,1%; Brytyjczycy 0,1%; Amerykanie 0,1%; inni 0,2%

Wyznanie: katolicy 94,5%; bezwyznaniowcy 3,8%; protestanci 0,6%; inni chrześcijanie 0,9%; żydzi 0,1%; muzułmanie 0,1%

Jednostka monetarna: euro, dawniej 1 escudo = 100 centavos

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: 1986

Średnia długość życia: mężczyźni 72 lata; kobiety 78 lat

Surowce mineralne: rudy wolframu, pirytu, cyny, uranu i żelaza, węgiel brunatny i sl kamienna

Wyroby przemysłowe: konserwy rybne, tytoń, przedmioty z korka, obuwie, tkaniny i papier

Uprawy: pszenica, kukurydza, winorośl, migdałowce, figowce, oliwki, warzywa i owoce

Siły zbrojne: armia lądowa 44 000, marynarka wojenna 13 000, lotnictwo 11 000

Ustrj: republika parlamentarna

Władza ustawodawcza: Zgromadzenie Republiki – jednoizbowy parlament, składający się ze 230 deputowanych wybieranych co cztery lata w głosowaniu powszechnym

Władza wykonawcza: rząd na czele z premierem, powoływany przez prezydenta

Konstytucja: 2 kwietnia 1976 r. (kilkakrotnie nowelizowana)

Głowa państwa: prezydent wybierany w wyborach powszechnych co 5 lat; obecnie Jorge Fernando Branco de Sampaio

Szef rządu: Jose Manuel Durao Barroso

19. Słowacja

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Bratysława

Powierzchnia: 49 035 km2

Ludność: 5 393 000

Język urzędowy: słowacki

Skład etniczny: Słowacy 85,6%; Węgrzy 10,8%; Czesi 1,0%; inni 2,6%

Wyznanie: katolicy 60,4%; protestanci 8,0%; bezwyznaniowcy 9,8%; inni 17,4%

Jednostka monetarna: 1 korona słowacka = 100 halerzy

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: 2004

Średnia długość życia: mężczyźni 67,9 lat; kobiety 75,4 lat

Surowce mineralne: rudy żelaza, miedzy, cynku, ołowiu i magnezu, węgiel brunatny

Wyroby przemysłowe: głwnie przemysł przetwrczy

Siły zbrojne: 50 000

Ustrj: republika parlamentarna

Władza ustawodawcza: Słowacka Rada Narodowa – jednoizbowy parlament wybierany w wyborach powszechnych na cztery lata

Władza wykonawcza: rząd powoływany przez prezydenta

Konstytucja: 1 września 1992 r.

Głowa państwa: prezydent; obecnie Rudolf Schuster

Szef rządu: obecnie trwa formowanie nowego rządu po wyborach parlamentarnych

20. Słowenia

INORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Lublana

Powierzchnia: 20 251 km2

Ludność: 1 988 000

Język urzędowy: słoweński

Skład etniczny: Słoweńcy 90,5%; inni 9,5%

Wyznanie: najliczniejszą grupę stanowią katolicy

Jednostka monetarna: 1 tolar

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: 2004

Surowce mineralne: węgiel brunatny, rudy ołowiu, rtęć

Wyroby przemysłowe: wytwory przemysłu hutniczego, tkaniny

Uprawy: pszenica, kukurydza, żyto, winorośl, warzywa, owoce

Ustrj: republika parlamentarna

Władza ustawodawcza: dwuizbowy parlament

Władza wykonawcza: rząd mianowany przez prezydenta na czele z premierem

Konstytucja: 1991 r.

Głowa państwa: prezydent wybierany w wyborach powszechnych co pięć lat; obecnie Milan Kucan

Szef rządu: Janez Drnovsek

21. Szwecja

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Sztokholm

Powierzchnia: 449 964 km2

Podział administracyjny: 24 hrabstwa, na czele ktrych stoją gubernatorzy

Ludność: 8 830 000

Język urzędowy: szwedzki

Skład etniczny: Szwedzi 90,8%; Finowie 3,1%; inni 6,1%

Religia państwowa: luteranizm

Wyznanie: luteranie 88,9% (niepraktykujący 30%); katolicy 1,5%; zielonoświątkowcy 1,2%; inni 8,4%

Jednostka monetarna: 1 korona szwedzka = 100 ore

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: 1995

Średnia długość życia: mężczyźni 74,2 roku; kobiety 80 lat

Surowce mineralne: rudy żelaza, miedzi, cynku, ołowiu i uranu, ropa naftowa, węgiel kamienny

Wyroby przemysłowe: drewno, wyroby przemysłu drzewnego, urządzenia elektroniczne i telekomunikacyjne, maszyny, środki transportu

Uprawy: buraki cukrowe, jęczmień, pszenica, żyto, ziemniaki

Siły zbrojne: armia lądowa 44 500, marynarka wojenna 12 000, lotnictwo 8000

Ustrj: monarchia konstytucyjna

Władza ustawodawcza: Riksdag – jednoizbowy parlament, składający się z 349 deputowanych

Władza wykonawcza: 18-osobwy rząd na czele z premierem, ponosi odpowiedzialność przed parlamentem

Konstytucja: 1 stycznia 1975 r.

Głowa państwa: krl Karol XVI Gustaw

Szef rządu: Goran Persson



22. Węgry

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Sztokholm

Powierzchnia: 449 964 km2

Podział administracyjny: 24 hrabstwa, na czele ktrych stoją gubernatorzy

Ludność: 8 830 000

Język urzędowy: szwedzki

Skład etniczny: Szwedzi 90,8%; Finowie 3,1%; inni 6,1%

Religia państwowa: luteranizm

Wyznanie: luteranie 88,9% (niepraktykujący 30%); katolicy 1,5%; zielonoświątkowcy 1,2%; inni 8,4%

Jednostka monetarna: 1 korona szwedzka = 100 ore

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: 1995

Średnia długość życia: mężczyźni 74,2 roku; kobiety 80 lat

Surowce mineralne: rudy żelaza, miedzi, cynku, ołowiu i uranu, ropa naftowa, węgiel kamienny

Wyroby przemysłowe: drewno, wyroby przemysłu drzewnego, urządzenia elektroniczne i telekomunikacyjne, maszyny, środki transportu

Uprawy: buraki cukrowe, jęczmień, pszenica, żyto, ziemniaki

Siły zbrojne: armia lądowa 44 500, marynarka wojenna 12 000, lotnictwo 8000

Ustrj: monarchia konstytucyjna

Władza ustawodawcza: Riksdag – jednoizbowy parlament, składający się z 349 deputowanych

Władza wykonawcza: 18-osobwy rząd na czele z premierem, ponosi odpowiedzialność przed parlamentem

Konstytucja: 1 stycznia 1975 r.

Głowa państwa: krl Karol XVI Gustaw

Szef rządu: Goran Persson

23. Wielka Brytania

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Stolica: Londyn

Powierzchnia: 244 110 km2

Podział administracyjny: hrabstwa, w Szkocji – regiony

Ludność: 58 260 000

Język urzędowy: angielski

Skład etniczny: Brytyjczycy 94,2%; Hindusi 1,4%; ludność z Indii Zachodnich 1,0%; Pakistańczycy 0,8%; ludność z Bangladeszu 0,2%; Chińczycy 0,2%; Murzyni 0,2%; inni 2,0%

Wyznanie: anglikanie 56,8%; katolicy 13,1%; szkoccy prezbiterianie 7,0%; metodyści 4,3%; inni chrześcijanie 5,7%; muzułmanie 1,4%; żydzi 0,8%; sikhowie 0,4%; inni 9,8%

Jednostka monetarna: 1 funt szterling = 100 pensw

Rok wstąpienia do Unii Europejskiej: 1973

Średnia długość życia: mężczyźni 73 lata; kobiety 78 lat

Surowce mineralne: węgiel kamienny, ropa naftowa, gaz ziemny

Wyroby przemysłowe: stal, samochody, maszyny i urządzeni

Przykadowe prace

Władza sądownicza w Polsce

Władza sądownicza w Polsce Władza sądownicza jest trzecią władzą w państwie. Stanowi ją wymiar sprawiedliwości sprawowany przez niezależne i niezawisłe sądy. W Polsce zgodnie z Konstytucją RP władzę sądowniczą sprawują sądy (S...

"On nie zasługuje na światłość..." - "Mistrz i Małgorzata" jako traktat o kondycji artysty i jego stosunku do własnej twrczości.

"On nie zasługuje na światłość..." - "Mistrz i Małgorzata" jako traktat o kondycji artysty i jego stosunku do własnej twrczości. "Mistrz i Małgorzata" to powieść ukazująca szerokim kręgom czytelnikw sytuację w Rosji porewolucyjnej. Twrczość...

Człowiek wobec zagadki swojego losu. Zinterpretuj fragment Krla Edypa Sofoklesa, wykorzystując kontekst całego utworu.

Człowiek wobec zagadki swojego losu. Zinterpretuj fragment Krla Edypa Sofoklesa, wykorzystując kontekst całego utworu. Wielu z nas zastanawia się nad sensem swojego życia, myśli nad tym, co przygotował los. Jednym z naszych pytań jest: czy możemy zmienić przeznaczenie, czy to, ...

Unie polsko litewskie

Unie polsko litewskie Unia jest to akt prawny oraz związek między państwami. Są unie personalne (wsplny monarcha) i realne (wsplny monarcha i coś jeszcze). Unie, jakie zawarła Polska (oprcz polsko litewskich): •1378–1382r. Unia Polsko – Węgierska •1300&...

Konflikt religijny w Irlandii Płnocnej między katolikami, a protestantami

Konflikt religijny w Irlandii Płnocnej między katolikami, a protestantami Konflikt w Irlandii - geneza, przebieg, perspektywy uregulowania oraz problem kolizyjnego rozumienia historii przez katolikw i protestantw I.Od ponad trzydziestu lat toczy się w Irlandii Płnocnej krwawy konflikt, przerywany j...

Spłka – tworzenie, organizacja i zasady działania

Spłka – tworzenie, organizacja i zasady działania I. Wstęp. Spłki to związek dwch lub więcej osb, ktre działają dla wsplnego celu, np. osiągnięcia zysku prowadzonej działalności gospodarczej. Wsplnicy łączą posiadane środki, co pozwala i...

Gospodarka komunalna - zagadnienia podstawowe

Gospodarka komunalna - zagadnienia podstawowe GOSPODARKA KOMUNALNA Definicja gospodarki komunalnej ? z ustawy: 1) usługi administracyjne, np. wydawanie dokumentw na życzenie klientw, wprowadzanych do rejestrw, wydawanie zezwoleń, decyzji amin., 2) usługi społeczne: ochrona zdrowia, kultura...

Streszczenie "Dorian Gray"

Streszczenie "Dorian Gray" This is a story about man who was very keen to stay young for all his life. Dorian?s dream came true when a his friend drew a portrait of him. He was able to stay young while the picture was changing as the years went by. Unfortunately every time he did something wrong the portrait became uncouth. The...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry