• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Uzupe&#32...

Nawigacja

Uzupełniające pojęcia ze średniowiecza.



Uzupełniające pojęcia ze średniowiecza.




Ostrogoci - lud germański, który w IV w. przybyłznad Morza Czarnego do rzymskiej prowincji Panonii. Tam Założył swoje państwo podległe Konstantynopolowi. W VI w. państwo Ostrogotów zlikwidował cesarz bizantyjski, Justynian Wielki.



Latufundium - wielka posiadłość ziemska, zwłaszcza w starożytnym Rzymie lub średniowieczu.



Diecezja - kościelna jednostka administracyjna pod rządem biskupa: w późnym okresie cesarstwa rzymskiego była również państwową jednostką administracyjną.



Monastycyzam - klasztor - ruch zakonny mający na celu dążenie do samorealizacji w czystości duchowej, ubóstwie, umartwianiu się, modlitwie i kontenplacji prowadzących do zbawienia.



Majordom - starszy domu - w państwie frnkońskim w VII i VIII w. określenie dostojnika zarządzającego dworem królewskim.



Kalif - nastepca, namiestnik - tytul świeckiego i duchownego przywódcy muzułmanów, uważanego za nastepce Mahometa.



Bazyleus - 1.cesarz bizantyjski: 2. jeden z trzech archontów w starozytnych Atenach mający pieczę nad sprawami religijnymi.



Patriarcha - praojciec - we wczesnym chrześcijaństwie tytul biskupów najważniejszych miast: Antiochii, Aleksandrii, Rzymu, Jerozolimy i Konstantynopola; obecnie najwyższa godność w Kościele wschodnim.



Ikonoklazm - obraz+klan -łamać; - oficjalna doktryna państwa i Kościoła bizantyjskiego, sformowana w VIII w. przeciwko czcicielom świętych obrazów (ikon).



Opat - przłożony klasztoru, mający część uprawnień biskupich, obierany dożywotnio lub na określoną kadencję.



Marchia - w państwie frankijskim

i w sredniowiecznych Niemczech zorganizowany wojskowo okręg pograniczny, zarządzany przez margrabiego.



Hrabstwo - wczesnosredniowieczny okręg administracyjny w zachodniej Europie, zarządzany przez hrabiego.



Monarchia Patrymonialna - forma państwa, w której władca traktuje podległy mu kraj jako własność i swobodnie nim dysponuje, sprawowaną dożtwotnio władzę przekazując potomstwu.



Minuskuta karolińska - okreslenie kroju pisma, charakteryzującego się okrągłymi, kształtnymi i prostymi literami.



Oficjalista - osoba zatrudniona przy zarządzaniu majątkiem ziemskim.



Siedem sztuk wyzwolonych - to program szkól we wczesnym średniowieczu, przejęty ze starożytnych szkół rzymskich; obejmował stopień nizszy (trivium) - gramatyka, retoryka i dialektyka oraz stopień wyzszy (quadrivium) - arytmetyka, geometria, astronomia i muzyka.



Ottoński Kościół państwowy - Otton I powiazal wyzsze stanowiska duchowne z władzą swiecką, powierzając stanowiska państwowe biskupom niemieckim, przez co uczynil z nich z czasem zwykłych feudatów.



Kongregacja kluniacka - zjednoczenie - wspólnota opactw rozsianych po całej Europie i funkcjonyjących według zreformowanych w opactwie Cluny reguły świętego Benedykta; opactwa kongregacji kluniackiej zlezne były tylko od papiezy, których wspierały przy wprowadzeniu wielkiej reformy kościola; między X a XII w. istniało około 1200 opactw.



Kardynał - w hierarchii Koscioła katolickiego - najwyzszy po papierzu dostojnik koscielny, należący do konklawe - kolegium wybierającego papierza.



Konkordat - uzgodniony - układ zawarty miedzy papierzem jako zwierzchnikiem Kościoła rzymskiego a władzą państową, regulujący stosunki państwo - Kościół.



Emirat - dowódzca - kraj podległy władzy emira, czyli muzułmańskiego księcia.



Kalifat - nastepca - urząd, władza kalifa; obszar podległy kalifowi.



Etos - charakter, zwyczaj, ojczyzna - ogólna orientacja kultury, styl życi społeczności i przyjeta przez nia hierarchia wartości pojawiających się w ludzkich zachowaniach; termin, który stosuje się do grup.



Chevaller - rycerz walczący na koniu.



Hospicjum - dawna nazwa schroniska, gospody albi stancji.



Albigensi - sekta w Kościele łacińskim działająca w południowej Francji (Tuluza, Albi - stąd nazwa) w XI-XII w. cieszyli się początkowo poparciem miejscowych baronów i hrabiego Tuluzy Rajmunda V. Po zamordowaniu legata papieskiego, Piotra z Castelnau, Innocenty III ogłosił w 1209r. przeciw nimkrucjatę którą do swej smierci w 1218r. dowodził Szymon z Montfort.



Normanowie - "ludzie Północy", ogólne określenie społeczeństw skandynawskich, które we wczesnym średniowieczu tworzyły cztery grupy plemienne; Szwedzi, Goci, Duńczycy i Norwegowie.



Kataster - wykaz pogłównego - urzędowy spis lub zbiór, sporządzany dla celów podatkowych.



Monarchia stanowa - system współrzędów monarchy i reprezentantów poszczególnych stanów ( w średniowiecznej Europie zachodniej szlachty, duchowieństwa i zamoznego mieszczaństwa).



Ile de France - dist. francuska wyspa, obecnie Ile de la Cit w zabytkowej części Paryża; wyspa na Sekwanie, gdzie ongiś mieściła się celtycka osada plemienna Patryzjów; w czasach rzymskich, od 52 r.p.n.e., przekształcona została w miasto Luetia Parisorium; w połowie V w. zdobył je Chlodwig, ustanawiając tu jedną ze stolic państwa Franków; przodkowie Hugona Capeta nabyli ją pod koniec IX w.



Głagolica - cerkiewno - słowiański - słowo - alfabet słowiański, który w IX w. przeniesiony został do Bułgarii i Macedonii, a następnie Ruś, gdzie zyskał nazwę cyrylica, jako że Cyryla uważano za pomysłodawce alfabetu; w kolejnych stuleciach alfabet ten upowrzechnił się w tych krajach słowiańskich, w których dominuje prawosławie.



Hołd trybutarny - uroczystość uznania się za podległego wobec władcy innego kraju; wyrazem zleżności było płacenie trybutu.



Car - cesarz - tytuł najwyższego władcy u Słowian południowych i wschodnich, zapożyczony z Bizancjum; Symeon, przyjmijąc go, chciał podkreślic swą niezależność wobec cesarzy bizantyjskich.



Orda - wojsko, obóz wojskowy - obóz, koczowisko Tatarów; wojsko, państwo tatarskie.



Tumeń - jednostka (oddział) wojsk tatarskich.



Arpad - wódz węgierski w latach 890--907, założyciel dynastii Arpadów; postać na poły legendarna, syn Almosa, wodza plemienia Madzirów; około 890 r. zdbył kierownictwo nad plemionami madziarskimi, walczacymi z Pieczyngami i Bułgarami, pod naporem których madziarowie wczesniej opuścili swoje dotychczasowe siedziby.



Ordyniec - członek ordy tatarskiej.



Palatyn - pałacowy - zwany również wojewodą, był do początków XIV w. zastępcą panującego władcy w monarchii Piastów; podlegały mu zwłaszcza sprawy związane z dowodzeniem wojskiem.



Trybut - danina - danina składana przez jednego władce innemu jako wyraz zależności politycznej w zamian za pokój.



Jałmużna - datek ofiarowany jako uczynek miłosierny, zapomaga, wsparcie.



Kapituła katedralny - wspólnota dostojników kościelnych przy katedrzy biskupiej, pełniąca zarówno funkcie religijne, jak i administracyjne.



Kapituła - kolegium kanoników przy katedrze; zgromadzenie przełożonych zakonu.



Kontemplacja - przypatrywanie się, rozważanie - pogrążanie się w myślach, rozpamiętywanie, medytacja.



Dżuma - bardzo zarażliwa, gwałtowna, grozna dla życia epidemiczna choroba, wywyoływana przezpałeczke dżumy; przenoszona na ludzi ze zwierząt (głównie szczurów) przez pchły.



Apanaże - zaopatrzenie - ziemie, nieruchomości, uposażenie, dochody członków domu panującego, przyznane im przez monarchę.



Legiści - prawo - znawcy prawa (zwłaszcza rzymskiego); tu profesorowie Uniwerytetu Paryskiego, znawcy i wykładowcy prawa, którzy odegrali znaczącą rolę w kwestii sukcesji korony francuskiej w I połowie XIV w .



Żakeria - nazwa ta pochodzi od żatobliwego przezwiska chłopów, nazywanych wówczas we Francji "Kubusiami".



Żołnierze zaciężni - żołnieze najemni (również z krajów niebiorących udziału w wojnie), opłacani według ustalonej w kontrakcie stawki żołdu.



Lollardowie - dosłownie; nucący pieśni pogrzebowe.



Herezje - wybór - poglądy religijne uznane za błędne przez Kościół panujący.



Sobór w Konstancji - (1414-1418) - zdominowany przez sopór kurialistów (zwolenników zwierzchności papieża) z koncyliarystami (zwolennikami wyższości władzy soboru); po stronie koncyliarystów wystąpiła delegacja polska z arcybiskupem.



Jurysdykcja - sądzenie - uprawnienia władzy do rozstrzygania spornych spraw; termin ten oznaczał również obszar, na który uprawnienia władzy do rozstrzygania spornych spraw; termin ten oznaczał również obszar, na który uprawnienia te były rozciagniete.



Cech - organizacja zrzeszająca rzemieślników jednego zawodu lub kilku bliskich specjalniości. Do zadań cechu nalezały: obrona interesów członków cechu, kontrola jakościowa produktów, regulacja cen.



Gildie - związek - wśród średniowiecznego kupiectwa były to organizacje o charakterze obronnym , samopomocowym, towarzyskim i religijnym. Zwykle zrzeszały kupców handlujących jednym asortymentem towarów.



Asceza - dobrowolne wyrzeczenie się przyjemnosci i ograniczenie potrzeb życiowych w celu osiągnięcia doskonałości duchowej.



Doża - najwyższy urzędnik e Republice Weneckiej, wybierany dożywotnio przez Wielką Radę.



Ptolemeusz Klaudiusz - (ok.100-168r.n.e) - grecki astronom, matematyk, geograf, teoretyk muzyki, działający w Aleksandrii; jego Geografia zawiera zasady konstruowania map, spis nazw geograficznych oraz mapę świata.



Lama - gatunek zwierzęcia z rodziny wielbłądów; udomowiona przez Inków, do dzisiaj hodowana w Peru i Boliwii, dotarcza wełny, miesa i mleka; samce są uzywane jako zwierzęta juczne.



Przyprawy korzenne - pieprz, imbir, gałka muszkatałowa, cynamon; dodawane wówczas do solonej wody, w której konserwowano mięso, znacznie poprawiały jego smak.



Ameryka - nazwy tej użył po raz pierwszy w 1507r. niemiecki uczony Martin Waldsemller, a upowrzechnił wielki kartograf (rysownik map) Gerhard Mercator.



Annaty - rok - jednoczesne wpłaty pieniężne na rzecz Stolicy apostolskiej, na utrzymanie misjonarzy świadczone za pierwszy rok ze świeżo obsadzonych beneficjów. Obecnie płacone są tylko we Włoszech.



Szlachta - pojecie to pochodzi prawdopodobnie od niemieckiego słowa Geschlecht (ród).



Małopolska - nazwa ta powstała prawdopodobnie w XV w . dla odróznienia od Wielkopolski; granice tej dzielnicy rozciagały się od Karpat na południu po Pilicę na północ i od granic Śląska na zachodzie po Ruś w okolicach Wisłoka i Bugu.



Juda Machabeusz - przywódca żydowski w wojnie przeciw panowaniu Seleucydów.



Jonatan, syn Saula - wódz Żydów w wojnie z Filistynami.



Kserkses I - król perski, który w 480r.p.n.e zorganizował wyprawę przeciw Grecji, zakończoną klęską.



Prawo zwyczajowe - system norm prawnych na danym terenie, traktowany jako odwieczny i niezmienny.



Czarna legenda - propagowanie w okresie średniowiecza i czasach późniejszych opowieści o mordowaniu chrześcijan przez Żydów.



Marcin Baryczka - zarzucił królowi rozwiązłe życie; 13 grudnia 1349r. został, z rozkazu króla uwięziony, a nastepnego dnia utopiony w Wisle.



Andegawendowie - dynastia wywodząca się z Francji, młodsza linia Kapetyngów.



Przywilej szlachecki - to prawo zwalniające szlachtę od pewnych obowiązków, lub nadajace jej szczególnie uprawnienia ekonomiczne, osobiste, sądownicze.



Litwa właściwa - obejmowała Żmudź (obszar nad dolnym Niemnem); ważną miejscowością było Wilno, będące siedzibą wielkiego księcia, a także Kowno i Troki.



Paweł Włodkowic - rektor Akademii Krakowskiej, autor tratatu " o władzy papieża i cesarza nad niewiernym", przedstawionego w 1415 r. na soborze w Konstancji, głosił prawo do swobodnego życia zarówno ludów chrześcijańskich, jak i niechrześcijańskich.



Legat papieski - pełnomocnik papierza na okreslonym terytorium.



Mietsław - tak nazywał Jan Długosz Mieszka I.



Folwark - duże gospodarstwo rolne lub rolno-handlowe produkujace na zbyt. Pierwsze folwarki powstały w dobrach kościelnych i klasztornych w XIV w.



Konfederacja - związek, przymierze - związek zwiazany na zasadzie dobrowolnosci dola realizacji określonych celów (np. walka z przestepczoscią lub wymuszenie ustepstw na panującym), w konfederacji podejmowano decyzje wiekszością głosów .



Konstytucja - ustanowione - zespół postanowień wydanych przez sejm i ogłoszonych drukiem; od końca XVIII w. nazwa ta zaczeła oznaczać ustawę zasadniczą, normującą podstawy ustrojowe państwa.



Doktor obojga praw - tak okreslano uczonych, którzy ukończyli pogłębine (doktorat) studia uniwersyteckie w zakresie prawa rzymskiego (cywilnego) i prawa kanonicznego (koscielnego).



Szynkwas - sprzedawać beczki - lada przy której kupowano alkohol w karczmie.



Ogrody - w średniowieczu były uważane za szczególny dar boży; miały symbolizować raj, a umieszczena zazwyczaj pośrodku fontanna- wodę życia; uprawiano w nim rośliny nie tylko za względu na lecznicze właściwości i zapach ale i piękno.






Przykładowe prace

"Beniowski" - Juliusza Słowackiego jako poemat dygresyjny.

"Beniowski" - Juliusza Słowackiego jako poemat dygresyjny. OKOLICZNOŚCI POWSTANIA POEMATU: krytyka twórczości Słowackiego intrygi przeciwników ośmieszające recenzje: trzy poematy > odpowiedź: Balladyna Anhellim ośmieszanie utworów, które jeszcze się nie ukazał...

Przetwarzanie i Przesyłanie informacji

Przetwarzanie i Przesyłanie informacji 1. Przesyłanie informacji: Radio: Rozwój radiokomunikacji zawdzięczamy Guglielm'owi Marconiemu Guglielmo Marconi (1874-1937) Pochodził z Włoch, mieszkał niedaleko Bolonii. W wieku dwudziestu lat Marconi dzięki profesorowi Righi zet...

Najważniejsze zagadnienia Średniowiecza

Najważniejsze zagadnienia Średniowiecza ŚREDNIOWIECZE IV/V w. - XV w. : (łac. medium - średnie; aevum - wieki) wieki średnie - negatywny wydźwięk nadany przez ludzi renesansu 476r. - upadek cesarstwa zachodnio-rzymskiego; upadek antyku; początek średniowiecza 1...

Czy da się ze sobą pogodzić biblijną i naukową teorię na temat powstania świata?

Czy da się ze sobą pogodzić biblijną i naukową teorię na temat powstania świata? Według relacji biblijnych świat stworzył Bóg i umieścił w nim mężczyznę i kobietę, natomiast według teorii naukowych świat powstał w wyniku Wielkiego Wybu...

Dlaczego nieszczęśliwa miłość kochanków z Werony wciąż inspiruje artystów różnych dziedzin życia?

Dlaczego nieszczęśliwa miłość kochanków z Werony wciąż inspiruje artystów różnych dziedzin życia? Romeo i Julia należy do najpiękniejszych tragedii miłosnych wszechczasów, która została napisana przez wybitnego dramaturga, buntownika przeciw klasycznym zasadom dram...

W jaki sposób motywy śmierci i miłości funkcjonują w wierszach Jana Andrzeja Morsztyna i Jana Lechonia?

W jaki sposób motywy śmierci i miłości funkcjonują w wierszach Jana Andrzeja Morsztyna i Jana Lechonia? 1. Jan Andrzej Morsztyn Do trupa Leżysz zabity i jam też zabity, Ty – strzałą śmierci, ja – strzałą miłości, Ty krwie, ja w sobie nie...

Biografia - Stanisław Grochowiak.

Biografia - Stanisław Grochowiak. Stanisław Grochowiak (1934-1976). Poeta, dramaturg, prozaik, publicysta. Urodził się w Lesznie Wlkp. Studiował polonistykę w Poznaniu i Wrocławiu. Debiutował jako poeta w prasie literackiej w 1955 r. Pracował w redakcjach różnych pism i wydawni...

Średniowieczne wzorce, ideały

Średniowieczne wzorce, ideały Średniowiecze wykształciło pewne wzorce osobowe, ideały postaw i zachowań ludzkich. Były one rozpowszechniane przez ówczesną literaturę oraz ludzi, którzy upodabniali się do swoich mistrzów. W średniowieczu wykształciły się ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoła streszczenie notatka ściąga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura książka

Prawa

Do g?ry