• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Walory a...

Nawigacja

Walory artystyczne utworw renesansowych.



Walory artystyczne utworw renesansowych.




1.1 GATUNKI LITERACKIE

? fraszka

Z włoskiego słowa frasca co oznacza gałązka. Od frasche co oznacza bagatela, drobnostka. Jest to krtki utwr poetycki będący odmianą epigramatu, najczęściej żartobliwy i na błahy temat, dotyczy jakiegoś zdarzenia lub osoby, o charakterze anegdotycznym, zamknięty wyrazistą puentą stanowiącą wyostrzenie myśli lub konkluzje. Nazwę wprowadził Kochanowski w okresie renesansu. Fraszka renesansowa miała charakter głwnie sytuacyjny, wspłczesna posługuje się chętnie kontrastem form językowych.



? figlik

Jest to utwr ośmiowierszowy o charakterze epigramatycznym, o treści przede wszystkim obyczajowej, podający często anegdotę bez puenty, dla samego zdarzenia. Taki tytuł nadał Mikołaj Rej swoim wierszom, stanowiącym część Zwierzyńca.



? dramat renesansowy

W Anglii w drugiej połowie XVI wieku nastąpił rozkwit kultury pod Elżbietą I. Panowała tam monarchia absolutna. Była ona dobrym mecenasem dla sztuki, dramatu i teatru. Wiązało się to ze średniowiecznym teatrem (misteria, moralitety). Teatr był rodzajem rozrywki dla dworu, mieszczaństwa i biedoty. Przedstawienia odbywały się pod gołym niebem na dziedzińcach oberży, dopiero jakiś czas pźniej wybudowano specjalne dla teatru budynki. Przedstawienia odbywały się popołudniu. Budynek teatru był wieloboczny lub okrągły. W kształcie podkowy. Zadaszone miejsca dla bogaczy. Wewnątrz na dziedzińcu znajdowały się stojące miejsca dla biedoty. Scenę stanowiła zadaszona platforma. Wokł sceny znajdowały się pochodnie. Dekoracje były skąpe (napisy - Tu jest las). Bohaterowie mwili gdzie są, jaka jest pora dnia - nie trzeba było używać dekoracji. Kostiumy aktorw były prywatną własnością. Były bogate i strojne. Aktor był to zawd, ktry mogli wykonywać tylko mężczyźni. Autorami sztuk często byli sami aktorzy. Twrcami epoki elżbietańskiej są:

? Thomas Kyd

? John Lyly

? Christper Marlow

? William Shakespeare

Dramat Szekspira:

1. mistrzostwo w kreśleniu charakteru człowieka (dramat psychologiczny) i miotających nim sprzecznych uczuć (dramat ludzkich namiętności)

2. nastrj grozy i niesamowitości (sceny wizyjne i fantastyczne).

3. zerwanie z trzema jednościami

4. rezygnacja z chru

5. sceny zbiorowe

6. w tle akcji przyroda (zjawiska atmosferyczne potęgujące nastrj)

7. swobodna i umowna inscenizacja

8. odejście od zasady decorum

9. język patetyczny pełen ozdb retorycznych, ale rwnież zindywidualizowany. Dostosowany do postaci. Bogactwo mowy potocznej, regionalizmy, przysłowia, celne powiedzenia.



? pieśń

Jest to gatunek liryczny, ktrego pochodzenie wyprowadza się ze starożytnej pieśni obrzędowych, śpiewanych przy akompaniamencie muzyki. Pieśń cechuje uproszczenie budowy, prosta składnia, układ stroficzny, występowanie refrenw i paraleizmw (powtrzenie jakiegoś elementu lub zasady budowy). Charakter pieśni wynika z jej związkw z muzyką; ułatwia ukształtowanie melodii. Do tradycji pieśni Horacego nawiązał Kochanowski. Obok najczęściej uprawianej pieśni jako wiersza lirycznego, często o tematyce miłosnej, wykształciły się rżne jej odmiany, związane z ramą sytuacyjną (powitalna, pożegnalna, pochwalna, biesiadna). Istnieją pieśni popularne - ludowe, żołnierskie, powstańcze, legionowe.



? tren

Od greckiego słowa threnos czyli lament, pieśń żałobna, opłakiwanie. Jest to utwr poetycki o tonie elegijnym i charakterze żałobnym, poświęcony wspomnieniu osoby zmarłej, rozpamiętywanie jej zalet i uczynkw. Gatunek ten ukształtowano w antyku, a do poezji polskiej wprowadził go Kochanowski.



? traktat

Rozprawa obszernych rozmiarw podejmująca podstawowe problemy danej dziedziny wiedzy. Występuje często w tytułach prac filozoficznych.



? kazanie, homilia

Przemwienie o treści religijnej, wygłaszane podczas nabożeństwa, objaśniające teksty religijne i zawierające pouczenie moralne. Kazania średniowieczne wprowadzały realia życia codziennego w celu ilustrowania nauk moralnych. W okresie reformacji zbiory kazań przybrały charakter utworw literackich niekoniecznie pełniące funkcje użytkowe. Kazania sejmowe Skargi w proroczym tonie przeciwstawiły ideały heroizmu i patriotyzmu wzorom życia ziemiaństwa.



? sielanka

Jest to gatunek poetycki wywodzący się z antycznej Grecji (idylla Teokryta), obejmujący utwory utrzymane w pogodnym tonie.

Opowiadają one o życiu pasterzy lub wieśniakw. Gatunek ten w starożytnym Rzymie rozwinął Wergiliusz. Znany był rwnież w czasach nowożytnych i oznaczał wwczas wierszowany utwr o formie monologu włożonego w usta postaci literackiej na ogł pasterza, z przeważającym udziałem elementw dialogowych i opisowych. Do literatury polskiej ten gatunek wprowadził Kochanowski. Obok sielanki narracyjne występował rwnież sielanka dialogowa, sielanka udramatyzowana. Tematyka z życia pasterskiego lub wiejskiego przedstawiana była w sposb realistyczny lub konwencjonalny (sielanka konwencjonalna). Dla sielanki staropolskiej charakterystyczna była dwupłaszczyznowość, polegająca na występowaniu podmiotu wypowiedzi (i sytuacji) oraz wypowiedzi przytoczonej. W sielance wyrażała się tęsknota za życiem natury i niechęci do miasta, charakterystyce to dla kultury dworskiej z właściwym jej pragnieniem zwrotu do ludowości.



? nowela

Od włoskiego słowa novella co oznacza nowość. Jest to krtki utwr epicki, ktry charakteryzuje zwięzłość kompozycji (wyraźny punkt kulminacyjny, puenta), ograniczenie liczby postaci, wprowadzenie tylko jednego wątku, skupienie się na jednym tylko problemie, jeden punkt widzenia. Ukształtowała się ona we Włoszech w renesansie. Stała się środkiem wprowadzenia do literatury środowiska mieszczańskiego z jego życiem codziennym i ludźmi, problematyką obyczajową i psychologiczną, co wyraźnie odrżniało ten gatunek od epiki wierszowanej.

1.2 RELIGIJNOŚĆ MIKOŁAJA SĘPA-SZARZYŃSKIEGO

Mikołaj Sęp-Szarzyński to twrca renesansu, ale wprowadza on elementy barokowe. W jego poezji zauważamy brak pogody ducha czy afirmacji życia. Na pierwszy plaan wysuwają się sprawy religijne. Stawia człowieka wobec siły jaką jest Bg. Utwory jego to zbir sonetw. Wydał tomik rymy, albo wiersze polskie.



Sonet IV

Człowiek walczy z pokusami i słabościami świata. Pierwsza strofa mwi o sytuacji człowieka w świecie. Ciągła walka z hetmanem ciemności-szatanem, ktry popycha ludzi do zła. Ciało dąży do przyjemności i szkodzi duszy. Pokj duszy jest szczęściem, ale dusza ludzka nie ma spokoju i musi walczyć. Jest to dramatyzm ludzkiego życia. Człowiek jest skazany na rozdwojenie między pragnieniem, a niespełnieniem. Rżni się to od humanizmu chrześcijańskiego w ktrym nie ma diabła w przeciwieństwie do liryki Sępa-Szarzyńskiego.

Świat jest miejscem gdzie czekają na ludzi pokusy prowadzące do nieszczęścia i braku zbawienia. Człowiek uzależniony jest od czynnikw zewnętrznych. Dusza i ciało to dwie części ludzkiej naatury. Ciało jest prymitywnie ziemskie i pragnie rozkoszy. Dusza zaś dąży do doskonałości, obce są jej pragnienia ziemskie. Stąd bl w człowieku w pragnieniu rozkoszy i jednoczesnym dążeniu duszy do doskonałości. Człowiek może zwyciężyć tylko przy pomocy Boga. Sam jest słaby i wątły i nie radzi sobie z rozdwojeniem. W świecie stworzonym przez Boga, panoszy się szatan, a człowiek skazany jest na walkę, ktrej patronuje Bg. Świat nie jest doskonałością. Bg w swej wielkości pozostaje niewzruszony i obojętny.



Sonet V - "O nietrwałej miłości..."

Człowiek pragnie miłości, ale miłując traci z oczu cel życia. Zaślepiony miłością nie dostrzega prawdziwych wartości. Gdy człowiek nie kocha to ciało się smuci, a dusza raduje. Miłość to właściwość ludzkiego życia. Jest nie trwała i prowadzi do cierpienia. Ponownie widzimy, że człowiek zawieszony jest między pragnieniem, a nie spełnieniem. Człowiek nie może być szczęśliwy. Gdy kocha to też czegoś mu brakuje. Nie może być szczęśliwy. Czy kocha czy też nie kocha.

Człowiek zawieszony jest pomiędzy dobrem, a złem.

Człowiek by być w pełni człowiekiem musi podjąć walkę. Dopiero w chwili śmierci człowiek zyskuje pokj.



Mikołaj Sęp-Szarzyński tworzył poezję będącą pomostem renesansu i baroku. W utworach prezentowanych wyrzej elementy renesansu to:

1) miłość do życia, fakt iż przemijanie nie umniejsza jego wartości. Poeta pragnie żyć.

2) Walka z szatanem, ale nie odmalowuje strasznych obrazw szatana i śmierci (pełnych grozy)

3) Człowiek to istota godna i szlachetna choćby przez trud walki jaką podejmuje

4) Poeta doctus, uczony w rzemiośle poetyckim, na wzr humanistw.



Cechy baroku to:

1) Barokowy styl obrazowania, zmienność toku zdań, ozdobność wypowiedzi, gwałtowność i uczciwość wyrazu. Same tytuły sonetw też to potwierdzają: są długie, ozdobne i rozbudowane.

2) Zmiana renesansowego światopoglądu. Trwoga wynikająca ze zmienności i znikomości ludzkiego świata. Człowiek jest samotny i słaby. Życie to zadanie do wypełnienia. Ciągła walka z szatanem, niepokj, przemijalność, zagubienie zastępują ład i harmonię renesansu.

3) Barokowy motyw szatana, śmierci, przemijalności i marności rzeczy doczesnych.






Przykadowe prace

Postacie biblijne i mitologiczne jako wartości uniwersalne.Przedstaw na wybranych przykładach.

Postacie biblijne i mitologiczne jako wartości uniwersalne.Przedstaw na wybranych przykładach. a Znamy wiele postaci biblijnych a także mitologicznych, ktre przekazują nam jakieś archetypy czyli wzorce. W naszej kulturze jest wiele wartości uniwersalnych czyli ponadczasowych, ukazującyc...

tabela- odmiana czasownikw, Imperfekt i Partizip II

tabela- odmiana czasownikw, Imperfekt i Partizip II backen bckt/backt backte gebacken beginnen beginnt begann begonnen binden bindet band gebunden bitten bittet bat gebeten bleiben bleibt blieb geblieben (s) braten brt briet gebraten brechen bricht brach gebrochen bringe...

Obraz utraconej ojczyzny we fragmencie epilogu Pana Tadeusza.

Obraz utraconej ojczyzny we fragmencie epilogu Pana Tadeusza. Co powinno znaleść sie w wypracowaniu na temat "Obraz utraconej ojczyzny we fragmencie epilogu Pana Tadeusza." 1Arkadia-ukazanie ojczyzny w sposb arkadyjski...,obraz ojczyzny trwa niezniszczalnym czasie... 2Same przyjemne doznania---Przy...

Das Wohnen in einer kleinen Stadt.

Das Wohnen in einer kleinen Stadt. Das Wohnen in einer kleinen Stadt hat eigene Nachteile und Vorteile. Die Bewohner kleiner Stdten und Drfern schtzen die Ruhe und die frishe Luft. Leider gibt es auch negative Seiten, zum Beispiel: man hat Probleme mit Ausbildung, denn es gibt hier keine Universitten und keine Hochschulen. Man ...

Sole i ich zastosowanie

Sole i ich zastosowanie Sole są substancjami jonowymi . Są to związki o wzorze oglnym Mn Rm przy czym M - oznacza metal , a R - resztę kwasową . Sole można otrzymać wieloma sposobami , wsrd ktrych najważniejszymi są : 1. zasada + kwas sl + woda np: NaOH + HCl+H2O 2. metal...

Esej na temat obrazu Honore Daumiera "Don Kichot"

Esej na temat obrazu Honore Daumiera "Don Kichot" Rzeczą wręcz oczywistą - naturalnie dla ludzi choć trochę znających poglądy Honore Daumiera – jest jego zainteresowanie osobą Don Kichota. Daumier był dziewiętnastowiecznym malarzem, reprezentującym kierunek realizmu f...

Faszyzm we Włoszech (narodziny faszyzmu 1919 r. ,,utworzenie partii, dojście do władzy, sposb prowadzenia władzy)

Faszyzm we Włoszech (narodziny faszyzmu 1919 r. ,,utworzenie partii, dojście do władzy, sposb prowadzenia władzy) W latach 20. i 30. dwudziestego wieku nowego typu ruch pojawił się na europejskiej scenie politycznej. Dla wielu ludzi faszyzm, wraz ze swoją ideologią agresji i nacjonalizmu,...

Blaski i cienie promieniotwrczości

Blaski i cienie promieniotwrczości Temat: Blaski i cienie promieniotwrczości Zjawisko promieniotwrczości, czy tez inaczej radioaktywność, to samorzutny rozpad jąder połączony z emisją cząstek alfa, cząstek beta i promieniowania gamma. Na przemianę jądra ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry